ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ସ୍ଥୂଲାଖ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଚରଣାଦିମତ୍ । ପଞ୍ଚୀକୃତାନି ଭୂତାନି ତତ୍କାର୍ଯଂ ତତ୍ସ୍ଥମେଵ ଚ ॥ ୧,୨୩୯.

ଜଗତରେ ଯେଉଁ ଦେହକୁ ମୋଟା ଓ ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ସେହି ଦେହ ପଞ୍ଚୀକୃତ ଭୂତର ଫଳ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ସର୍ଵଂ ଶରୀରଜାତଂ ଚ ପ୍ରାଣିନାଂ ସ୍ଥୂଲମୀରିତମ୍ । ତ୍ରିଧାହ୍ରି ପରମାତ୍ମସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଦେହକୁ ମୋଟା ଦେହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ପରମାତ୍ମା ଭିତରେ ଥିବା ଏହି ଦେହ ତିନି ପ୍ରକାରର।

ଦେହଦ୍ଵଯାଭିଗାମୀ ଚ ତ୍ଵମଥୋ ଜୀଵ ଏକତଃ । ସ୍ଵଭେଦଵାକ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମୈଵ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଦେହଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ତୁମେ, ଏକମାତ୍ର ଜୀବ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛ; ତଥାପି ନିଜର ଭିନ୍ନତା ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରହ୍ମା ହିଁ ଦୁଇ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।

ଜଲାର୍କ୍ଵଵଦ୍ଵଦରଵଜ୍ଜୀଵଃ ପ୍ରାଣାଦିଧାରଣଃ । ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତୀନାଂ ସାକ୍ଷୀ ଜୀଵଃ ସ ଚ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ଯେପରି ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ଜୀବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ଓ ଶ୍ୱାସକୁ ଧାରଣ କରେ; ଜୀବକୁ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତିର ସାକ୍ଷୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତ୍ଯାଖ୍ଯୈର୍ଵ୍ଯାତିରିକ୍ତଶ୍ଚ ନିର୍ଗୁଣଃ । ନିର୍ଗାତାଵଯଵୋସଂଗୋ ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧସ୍ଵଭାଵକଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ଯେଉଁଠାରେ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି ନାମକ ଅବସ୍ଥା ଠାରୁ ଅଲଗା, ଗୁଣହୀନ, ଅଙ୍ଗ ଓ ଆସକ୍ତି ରହିତ, ସଦା ପବିତ୍ର ସ୍ୱଭାବର।

ପରମାତ୍ମୈଵ ଯଜ୍ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଯସ୍ତ୍ରିଧା ମତଃ । ଅନ୍ତଃ କରଣରାଶେଶ୍ଚୈଵାନ୍ତଃ କରଣଃସ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ଯିଏ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ତିନି ପ୍ରକାର ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ, ସେହି ପରମାତ୍ମା ଅନ୍ତଃକରଣ ଗୁଡିକ ଭିତରେ, ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତୀଶ୍ଚ ପଶ୍ଯତୋ ଵିକୃତିଃ ସଦା । ଫଲକ୍ରିଯାକାରକଯୋର୍ଜାଗ୍ରଦାଦୀନ୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ଯିଏ ସଦା ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତିର ରୂପାନ୍ତରକୁ ଦେଖେ, ସେଉଁଠି ଫଳ ଓ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଳି କୁହେ।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈରଥ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଥାନମୁଦୀରିତମ୍ । ଜାଗ୍ରତ୍ସଂସ୍କାରସଂଭୂତପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଵିଷଯାର୍ଥିନଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଜାଗ୍ରତର ସଂସ୍କାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ଧାରଣା, ସେହି ଇଚ୍ଛିତ ବିଷୟ ପ୍ରତି ଅନୁମୁଖୀ।

ସ୍ଵପ୍ନଂ ସୁଷୁପ୍ତିଃ କରଣୋପସଂଘାତେ ଧିଯଃ (ପ) ସ୍ଥିତ (ତି) । ବ୍ରହ୍ମଣଃ କାରଣାଵସ୍ଥାଯାଂ ସ୍ଥିତିଃ କାଲକାତ୍ମନା ॥ ୧,୨୩୯.

ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନସ୍ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ; ବ୍ରହ୍ମାର କାରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ କାଳର ରୂପରେ ରହେ।

କ୍ରମତୋକ୍ରମତୋ ଜୀଵୋ ଜାଗ୍ରଦାଦି ସ ପଶ୍ଯତି । ସମାଧ୍ଯାରଂଭକାଲେ ତୁ ପୂର୍ଵମେଵାଵଧାରଯେତ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ଜୀବ ଧୀରେ ଧୀରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରେ; ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କରିବାବେଳେ ପ୍ରଥମେ ଏହିକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ମୁମୁକ୍ଷାଵଥ ସଂଜାତେ ଅନ୍ତଃ କରଣକେଵଲେ । ଵିଲାପଯେତ୍କ୍ଷେତ୍ରଜାତଂ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରିଶେଷଯେତ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ମୁକ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଲେ ଓ ଅନ୍ତଃକରଣ ମାତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ, କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ଯାହାକୁ ବିଲୀନ କରି, କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚୀକୃତେଭ୍ଯୋ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ଭାଣ୍ଡାଦି ଵ୍ଯତିରିକ୍ତକମ୍ । ଯଥା ମୃଦୋ ଘଟୋ ଭିନ୍ନୋ ନାସ୍ତି ତତ୍କାର୍ଯତସ୍ତଥା ॥ ୧,୨୩୯.

ପଞ୍ଚୀକୃତ ଭୂତରୁ ଘଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ; ଯେପରି ମାଟିର ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ତାହାର ଉତ୍ପାଦ ରୂପ ନାଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି।

ପଞ୍ଚୀକୃତାନି ଭୂତାନି ଅପଞ୍ଚୀକୃତଭୂତତଃ । ଶଂସଂତି ଵ୍ଯତିରେକେଣ ଶିଷ୍ଟାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଶରୀରକମ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ଅପଞ୍ଚୀକୃତ ଭୂତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଞ୍ଚୀକୃତ ଭୂତ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହକୁ ଦର୍ଶାଏ।

ଅପଞ୍ଚୀକୃତଭୂତେଭ୍ଯୋ ନ ଲିଙ୍ଗଂ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତକମ୍ । ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଧାରଂ ଵିନା ନାସ୍ତି ଵିନା ନାସ୍ତି ଚ ତେନ ସା ॥ ୧,୨୩୯.

ଅପଞ୍ଚୀକୃତ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଅଲଗା ଭାବେ ନାହିଁ; ପୃଥିବୀର ଆଧାର ଛାଡ଼ି ତାହା ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହା ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।

ତେଜଶ୍ଚ ଵାଯୁନା ନାସ୍ତି ଵାଯୁଃ ଖେନ ଵିନା ନ ହି । ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ଖଂ ନାସ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମ ଵିନା ଚ ଖମ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ଅଗ୍ନି ବାୟୁ ବିନା ନାହିଁ, ବାୟୁ ଆକାଶ ବିନା ନାହିଁ; ଯଦି ବ୍ରହ୍ମା ବିନା ଆକାଶ ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ବିନା ନାହିଁ।

ଶୁଦ୍ଧଭାଵସ୍ତଦା ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନାଦୀନାମସଂଭଵଃ । ଜୀଵତ୍ଵଵର୍ଜିତଃ ପ୍ରାପ୍ତାତ୍ମଚୈତନ୍ଯାନୁରୂପତଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱଭାବ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ତେବେ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ହୁଏନାହିଁ; ଜୀବତ୍ୱ ରହିତ, ଆତ୍ମାର ଚେତନା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ନିତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ବୁଦ୍ଧମୁକ୍ତଂ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଵିତୀଯକମ୍ । ତତ୍ତ୍ଵଂପଦାନ୍ତୌ ଶିଷ୍ଟୌ ଚ ତତ୍କାରୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଚକଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ସଦା ପବିତ୍ର, ଜ୍ଞାନମୟ, ମୁକ୍ତ, ସତ୍ୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ନଥିବା ବ୍ରହ୍ମା; 'ତତ୍' ଓ 'ତ୍ୱମ୍' ପଦର ଶେଷରେ ଥିବା କାରଣ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଉପଲକ୍ଷଣ କରେ।

ଉକାରଶ୍ଚ ଅକାରଶ୍ଚ ମକାରୋଯମୃଗଦ୍ଵଯଃ । ବ୍ରହ୍ମାହମସ୍ମ୍ଯହଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନମଜ୍ଞାନଵର୍ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ଉ, ଅ ଏବଂ ଏହି ମ ଧ୍ୱନି ଦୁଇଟି ଅଦ୍ଭୁତ ପଶୁ ସମାନ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନର ବୃଦ୍ଧି।

ଅଯମାତ୍ମା ପରଂ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚିନ୍ନାମାନନ୍ଦରୂପକଃ । ସତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନମନତଂ ହି ତ୍ଵମସୀତି ଶ୍ରୁତୀରିତମ୍ ॥ ୧,୨୩୯.

ଏହି ଆତ୍ମା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକ, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପ। ଏହା ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନନ୍ତ—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି: 'ତୁମେ ସେଇଁ'।

ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି ନିର୍ଲେପମହଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି ସର୍ଵଗମ୍ । ଯୋସାଵାଦିତ୍ଯପୁରୁଷସୋସାଵହମନାଦିମତ୍ । ଗୀତାସାରୋର୍ଽଜୁନାଯୋକ୍ତୋ ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଣି ଵୈ ଲଯଃ ॥ ୧,୨୩୯.

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଅସପର୍ଶ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସେ ମୁଁ, ଆଦିହୀନ। ଯିଏ ଗୀତାର ସାର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କୁହିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୟ ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୪୦ ହରିରୁଵାଚ । ପୁରାଣଂ ଗାରୁଡଂ ରୁଦ୍ର ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସାରଂ ମଯାତଵ । ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଚ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ହରି କହିଲେ: ରୁଦ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗାରୁଡ ପୁରାଣର ସାର କୁହିଲି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।

ଵିଦ୍ଯାକୀର୍ତିପ୍ରଭାଲକ୍ଷ୍ମୀଜଯାରୋଗ୍ଯାଦିକାରକମ୍ । ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ରୁଦ୍ର ସର୍ଵଵିତ୍ସ ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ଏହା ଜ୍ଞାନ, କୀର୍ତ୍ତି, ତେଜ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଜୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଏହା ପଢେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ରୁଦ୍ର, ସେ ସବୁ ଜାଣି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଇତି ଵ୍ଯାସ ମଯା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁରାଣଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଗାରୁଡଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମାନିତ୍ଯୁଵାଚ ହ ॥ ୧,୨୪୦.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ବ୍ୟାସ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରାଣ ଶୁଣିଲି, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହି ପବିତ୍ର ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଆମକୁ ଏଭଳି କହିଲେ।

ଦକ୍ଷନାରଦ ମୁଖ୍ଯାଦିନ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ଯାନ୍ହରିଂ ଗତଃ । ମଯାପି ତୁଭ୍ଯଂ ସୂତେନ ପୁରାଣଂ କଥିତଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ଦକ୍ଷ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଧାନ ଋଷିମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ମୁଁ ସୂତ, ତୁମକୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ କହିଲି।

ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଵିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାମୋ ବ୍ରହ୍ମ ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଃ ସାରତମଂପ୍ରାହ ଗରୁଡଂ ଗାରୁଡଂ ତତଃ ॥ ୧,୨୪୦.

ଏହା ଶୁଣି, ଯିଏ ସବୁ ଜାଣେ ଓ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଫଳ ପାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଗାରୁଡଙ୍କୁ ସାର କୁହିଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଗାରୁଡ ପୁରାଣ କୁହାଯାଏ।

ମହାସାରଂ ଧର୍ମକାମଧନମୋକ୍ଷାଦିଦାଯକମ୍ । ସୂତ ଉଵାଚ । ଶୌନକ ପ୍ରଵରଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରାଣଂ ଗାରୁଡଂ ତଵ ॥ ୧,୨୪୦.

ଏହା ମହାସାର, ଧର୍ମ, କାମ, ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ସୂତ କହିଲେ: ଶୌନକ, ତୁମ ପାଇଁ ଗାରୁଡ ପୁରାଣ କୁହାଗଲା।

ଯଦବ୍ରଵୀତ୍ପୁରା ଵ୍ଯାସଃ ସାରଂ ମାଂ ଗାରୁଡେରିତମ୍ । ଵ୍ଯାସଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ପୁରାଣଂ ଗାରୁଡଂ ଶୁଭମ୍ । ଦେଵଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ଵେଦମେକଂ ଚତୁର୍ଧା ଵ୍ଯଭଜଦ୍ଧରିଃ ॥ ୧,୨୪୦.

ଯାହା ବ୍ୟାସ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଗାରୁଡର ସାର କହିଲି। ବ୍ୟାସ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଏହି ଶୁଭ ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗ କଲେ।

ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣାନି ତାନି ମାଂ ପ୍ରାହ ଵୈ ଶୁକଃ । ଇଦଂ ତୁ ଗାରୁଡଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମଯା ତେ ଶୌନକେରିତମ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ଶୁକ ମୋତେ ଅଠାରୋଟି ପୁରାଣ କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ଶୌନକ।

ମୁନୀନାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ମଧ୍ଯେ ପୃଚ୍ଛତଃ ସର୍ଵଵାଚକମ୍ । ଯଃ ପଠେଚ୍ଛଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସମାହିତଃ ॥ ୧,୨୪୦.

ମୁନିମାନେ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ଏହା ପଢେ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶୁଣାଏ, ଏବଂ ମନୋଯୋଗରେ କରେ—