ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଭଗଵନ୍ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ॥ ୧,୨୩୧.

“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମାନବ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ।”

ଶଙ୍କରୌଵାଚ । ଭଵତୀଭିଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ରକ୍ଷଣୀଯା ନ ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମାଡ୍ଵୋରତରପ୍ରାଯଂ ମନଃ ଶୀଘ୍ରଂ ନିଵର୍ତ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ଶଙ୍କର କହିଲେ: “ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ରଖ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଅତି ଆଗ୍ରହକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡି ଦିଅ।”

ଇତ୍ଯେଵଂ ଶଙ୍କରେଣୋକ୍ତମନାଦୃତ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵଚଃ । ଭକ୍ଷଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ଶଙ୍କରଙ୍କର କଥାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରି, ମାତୃଗଣ ଉତ୍ସାହରେ ତିନି ଲୋକର ଚରାଚରକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣେ ତୁ ତଦା ମାତୃଗଣେନ ଵୈ । ନୃସିଂହରୂପିଣଂ ଦେଵଂ ପ୍ରଦଧ୍ଯୌ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ମାତୃମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ଶିବ ନରସିଂହ ରୂପୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

ଅନାଦିନିଧନଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵଭୂତଭଵୋଦ୍ଭଵମ୍ । ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ସ୍ଫୁରତ୍କେସରମାଲିନମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ଅନାଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ବିଜୁଳି ପରି ଜିହ୍ୱା, ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଓ ଚମକୁଥିବା କେଶର ରହିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଶିବ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

ରତ୍ନାଙ୍ଗଦଂ ସମୁକୁଟଂ ହେମକେସରଭୂଷିତମ୍ । ଖୋଣିସୂତ୍ରେଣ ମହତା କାଞ୍ଚନେନ ଵିରାଜିତମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ରତ୍ନ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନା କେଶରରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ବଡ଼ ସୁନା ଦାଡ଼ିରେ ଚମକୁଥିବା ଦେବତା।

ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମଂ ରତ୍ନନୂପୁରଭୂଷିତମ୍ । ତେଜସାକ୍ରାନ୍ତସକଲବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୋଦରମଣ୍ଡପମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି ଶ୍ୟାମ, ରତ୍ନ ନୂପୁରରେ ଭୂଷିତ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଣ୍ଡପକୁ ଭରି ଦେଇଛି।

ଆଵର୍ତସଦୃଶାକାରୈଃ ସଂଯୁକ୍ତଂ ଦେହରୋମଭିଃ । ସର୍ଵପୁଷ୍ପୈର୍ଯୋଜିତାଞ୍ଚ ଧାରଯଂଶ୍ଚ ମହାସ୍ତ୍ରଜମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ତାଙ୍କର ଦେହର ରୋମ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ପରି ଆକାରରେ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଫୁଲରେ ଭୂଷିତ, ଏବଂ ବଡ଼ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।

ସ ଧ୍ଯାତମାତ୍ରୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନମ୍ । ଯାଦୃଶେନ ରୂପେଣ ଧ୍ଯାତୋ ରୁଦ୍ରୈସ୍ତୁ ଭକ୍ତିତଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ସହିତ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ; ଯେଉଁ ରୂପରେ ରୁଦ୍ରମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ସେଇ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ତାଦୃଶେନୈଵ ରୂପେଣ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯେଣ ଦୈଵତୈଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତୁ ଦେଵେଶଂ ତଦା ତୁଷ୍ଟାଵ ଶଙ୍କରଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ଏହି ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ରୂପରେ, ଶଙ୍କର ଦେବେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଶଙ୍କର ଉଵାଚ । ନମସ୍ତେଽସ୍ତ ଜଗନ୍ନାଥ ନରସିଂହଵପୁର୍ଧର । ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରେନ୍ଦ୍ରସଂହାରିନଖଶୁକ୍ତିଵିରାଜିତ ॥ ୧,୨୩୧.

ଶଙ୍କର କହିଲେ: “ନମସ୍କାର ଜଗନ୍ନାଥ, ନରସିଂହ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ନଖ ଶଙ୍କ ପରି ଚମକୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ।”

ନଖମଣ୍ଡଲସଭିନ୍ନହେମପିଙ୍ଗଲଵିଗ୍ରହ । ନମୋଽସ୍ତୁ ପଦ୍ମନାଭାଯ ଶୋଭନାଯ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ । କଲ୍ପାନ୍ତାମ୍ଭୋଦନିର୍ଘୋଷ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭ ॥ ୧,୨୩୧.

ନଖର ମଣ୍ଡଳରେ ଭାଗିଥିବା ସୁନା ଶରୀର, ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସୁନ୍ଦର ଜଗତ୍‌ଗୁରୁ, କଳ୍ପାନ୍ତରେ ସମୁଦ୍ର ଘୋଷ ପରି ରବ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଆଁ ମିଳି ତେଜରେ ଚମକୁଥିବା।

ସହସ୍ରଯମସଂତ୍ରାସ ସହସ୍ରେନ୍ଦ୍ରପରାକ୍ରମ । ହସସ୍ତ୍ରଧନଦସ୍ଫୀତ ସହସ୍ରଚରଣାତ୍ମକ ॥ ୧,୨୩୧.

ସହସ୍ର ଯମଙ୍କର ଭୟ, ସହସ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରଭାବ, ସହସ୍ର କୁବେରଙ୍କର ଧନ, ଏବଂ ସହସ୍ର ପାଦର ଅବତାର ଆପଣ।

ସହସ୍ରଚନ୍ଦପ୍ରତିମ ! ସହସ୍ରାଂଶୁହରିକ୍ରମ । ସହସ୍ରରୁଦ୍ରତେଜସ୍କ ସହସ୍ରବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ତୁତ ॥ ୧,୨୩୧.

ସହସ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଆପଣ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପଦ, ସହସ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି, ସହସ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ଶୋଭିତ।

ସହସ୍ରରୁଦ୍ରସଂଜପ୍ତ ସହସ୍ରାକ୍ଷନିରୀକ୍ଷଣ । ସହସ୍ରଜନ୍ମମଥନ ସହସ୍ରବନ୍ଧନମୋଚନ ॥ ୧,୨୩୧.

ସହସ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଜପରେ ଶୋଭିତ, ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସହସ୍ର ଜନ୍ମକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ସହସ୍ର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା।

ସହସ୍ରଵାଯୁଵେଗାକ୍ଷ ସହସ୍ରାଜ୍ଞକୃପାକର । ସ୍ତୁତ୍ଵୈଵଂ ଦେଵଦେଵେଶଂ ନୃସିଂହଵପୁଷଂ ହରିମ୍ । ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ପୁନର୍ଵିନଯାଵନତଃ ଶିଵଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ହଜାର ବାୟୁର ଗତି ଭଳି ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି, ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଇଥିବା, ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ, ନରସିଂହ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଶିବ ନମ୍ରତା ସହ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଉଥରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ଅନ୍ଧକସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଯା ସୃଷ୍ଟା ମାତରୋ ମଯା । ଅନାଦୃତ୍ଯ ତୁ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଵଦ୍ଭୁତାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ଅନ୍ଧକଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅଗ୍ରହ କରି, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଶ୍ଚ ନ ଶକ୍ତୋଽହଂ ସଂହର୍ତୁମପରାଜିତଃ । ପୂର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା କଥଂ ତାସାଂ ଵିନାଶମଭିରୋଚଯେ ॥ ୧,୨୩୧.

ମୁଁ ସେମାନେ ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ଅଜୟ, ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ପରେ ଏବେ କିପରି ସେମାନେ ନାଶ କରିପାରିବି?

ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରୁଦ୍ରେଣ ନରସିହଵପୁର୍ହରିଃ । ସହସ୍ରହେଵୀର୍ଜିହ୍ଵାଗ୍ରାତ୍ତଦା ଵାଗୀଶ୍ଵରୋ ହରିଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ଏଭଳି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ନରସିଂହ ରୂପରେ ହରି, ଶବ୍ଦର ନାୟକ, ତାଙ୍କର ହଜାର ଜ୍ଵାଳା ଭରା ଜିହ୍ୱାର ଟିପ୍ସରୁ କଥା କହିଲେ।

ତଥା ସୁରଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ରୌଦ୍ରାନ୍ମାତୃଗଣାନ୍ଵିଭୁଃ । ସଂହୃତ୍ଯ ଜଗତଃ ଶର୍ମ କୃତ୍ଵା ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରିଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ଏଭଳି ଭାବରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହରି ରୌଦ୍ର ମାତୃଗଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରି, ଜଗତରେ ଶାନ୍ତି ଆଣି, ନିଜେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।

ନାରସିଂହମିଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ମନୋରଥପ୍ରଦସ୍ତସ୍ଯ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୨୩୧.

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହ ନରସିଂହଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ପୂରଣ ହେବ, ଯେପରିକି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ହେଇଥିଲା।

ଧ୍ଯାଯେନ୍ନୃସିଂହଂ ତରୁଣାର୍କନେତ୍ରଂ ସିଦାମ୍ବୁଜାତଂ ଜ୍ଵଲିତାଗ୍ନିଵତ୍କ୍ରମ୍ । ଅନାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମଜ ପୁରାଣଂ ପରାପରେଶଂ ଜଗତାଂ ନିଧାନମ୍ ॥ ୧,୨୩୧.

ନରସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି, ସିଦ୍ଧ କମଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଅଜନ୍ମା, ପୁରାତନ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନର ନାୟକ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।

ଜପେଦିଦଂ ସନ୍ତତଦୁଃ ଖଜାଲଂ ଜହାତି ନୀହାରମିଵାଂଶୁମାଲୀ । ସମାତୃଵର୍ଗସ୍ଯ କରୋତି ମୂର୍ତିଂ ଯଦା ତଦା ତିଷ୍ଠତି ତତ୍ସମୀପେ ॥ ୧,୨୩୧.

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଜପ କରିଥାଏ, ସେ ଦୁଃଖର ଜାଳକୁ ଦୂର କରିଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ କୁହୁଡିକୁ ହଟାଏ; ଯେତେବେଳେ ମାତୃଗଣଙ୍କ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ, ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ନିକଟରେ ରହିଥାଏ।

ଦେଵେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ନୃସିଂହମୂର୍ତେଃ ପୂଜାଂ ଵିଧାତୁଂ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକାରୀ । ପ୍ରସାଦ୍ଯ ତଂ ଦେଵଵରଂ ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଅଵ୍ଯାଜ୍ଜଗନ୍ମାତୃଗଣେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ ॥ ୧,୨୩୧.

ତ୍ରିପୁରା ନାଶକ ଦେବେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ନରସିଂହ ମୂର୍ତିର ପୂଜା କରି, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କର କୃପା ଲାଭ କରି, ଜଗତର ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୩୨ ସୂତ ଉଵାଚ । କୁଲାମୃତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯତ୍ତୁ ହରୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । ପୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ରୀନାରଦେନୈଵ ନାରଦାଯ ତଥା ଶୃଣୁ ॥ ୧,୨୩୨.

ସୂତ କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ କୁଳାମୃତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର କହିବି, ଯାହା ହରା ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ; ନାରଦଙ୍କୁ କିପରି କହିଥିଲେ, ଶୁଣ।

ନାରଦ ଉଵାଚ । ଯଃ ସଂକାରେ ସଦା ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୈଃ କାମକ୍ରୋଧୈଃ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ । ଶବ୍ଦାଦିଵିଷଯୈର୍ବଦ୍ଧଃ ପୀଡ୍ଯମାନଃ ସ ଦୁର୍ମତିଃ ॥ ୧,୨୩୨.

ନାରଦ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଜଣେ ସଂସାରର ଉଥଳାପଥଳାରେ ସଦା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭଲ-ମନ୍ଦ, ଶବ୍ଦ ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ବନ୍ଧା ରହି, ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ରଖିଥାଏ।

କ୍ଷଣଂ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମୃତ୍ଯୁସଂସାରସାଗରାତ୍ । ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ତୋ ହି ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ॥ ୧,୨୩୨.

କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଜଣେ ଜୀବ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସଂସାର ନଦୀରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ତ୍ରିପୁରା ନାଶକ, ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେ।

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦସ୍ଯ ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ଉଵାଚ ତମୃଷିଂ ଶମ୍ଭୁଃ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୋ ହରଃ ॥ ୧,୨୩୨.

ନାରଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବ, ମିଳୁଥିବା ମୁହଁରେ, ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ମହେଶ୍ଵର ଉଵାଚ । ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ପରଂ ଗୁହ୍ଯଂ ରହସ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମ । ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ଦୁଃ ଖଘ୍ନଂ ଭଵବନ୍ଧଭଯାମହମ୍ ॥ ୧,୨୩୨.

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତମ ଋଷି, ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନାମୃତ କହିବି; ଶୁଣ, ଏହା ଦୁଃଖ ଓ ଭବବନ୍ଧନ ଭୟକୁ ଦୂର କରେ।