ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଉଦକେନାପ୍ଯଭାଵେନ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାମର୍ଚିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଯୋ ଦଦାତି ସ୍ଵକଂ ଲୋକଂ ସ ତ୍ଵଯା କିଂ ନ ଚାର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ପାଣି ଦେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଯିଏ ନିଜ ଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତୁମେ କାହିଁକି ପୂଜା କରିଲେ ନାହିଁ?

ନ ତତ୍କରୋତି ସା ମାତା ନ ପିତା ନାପି ବାନ୍ଧଵଃ । ଯତ୍କରୋତି ହୃଷୀକେଶଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ମାଆ, ବାପା କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେପରି ଉପକାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହୃଷୀକେଶ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜିତ ହେଲେ ଯେପରି ଦୟା କରନ୍ତି, ତାହା କେହି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତା ପୁରୁଷେଣ ପରଃ ପୁମାନ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରାରାଧ୍ଯତେ ପନ୍ଥା ନାନ୍ଯସ୍ତତ୍ତୋଷକାରକଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଯିଏ ନିଜ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସରେ, ସେଇ ପରମପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଏହିପରି ସନ୍ତୋଷ ଦେବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ।

ନ ଦାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦତ୍ତୈର୍ନ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନୁଲେପନୈଃ । ତୋଷମେତି ମହାତ୍ମାସୌ ଯଥା ଭକ୍ତ୍ଯା ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ, ଫୁଲ ଦେବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯେପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବ।

ସମ୍ପଦୈଶ୍ଵର୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯୈଃ ସନ୍ତତ୍ଯା ନ ଚ କର୍ମଣା । ଵିମୁକ୍ତୈଶ୍ଚୈକତା ଲଭ୍ଯା ମୂଲମାରାଧନଂ ହରେଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଧନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ସନ୍ତାନ, କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଯାହାର ମୂଳ ହେଉଛି ହରିଙ୍କ ଉପାସନା, ସେ ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବା ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୩୦ ସୂତ ଉଵାଚ । ଆଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଇଦମେକଂ ସୁନିଷ୍ପନ୍ନଂ ଧ୍ଯେଯୋ ନାରାଯଣଃ ସଦା ॥ ୧,୨୩୦.

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, ଏକମାତ୍ର ନିଷ୍କର୍ଷ ଏହି — ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

କିଂ ତସ୍ଯ ଦାନୈଃ କିନ୍ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ କିମଧ୍ଵରୈଃ । ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ଦେଵଂ ନାରାଯଣମନନ୍ଯଧୀଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ପାଇଁ ଦାନ, ପବିତ୍ର ଜଳ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞର କଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ଷଷ୍ଟିସ୍ତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିସ୍ତୀର୍ଥଶତାନି ଚ । ନାରାଯଣପ୍ରଣାମସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଷାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଷାଠି ଶତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାର ଏକ ଷୋଳାଂଶ ମୂଲ୍ୟକୁ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ପ୍ରଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ଯଶେଷାଣି ତପଃ କର୍ମାଣି ଯାନି ଵୈ । ଵିଦ୍ଧି ତେଷାମଶେଷାଣାଂ କୃଷ୍ଣାନୁସ୍ମରଣଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ତପସ୍ୟା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

କୃତପାପେଽନୁରକ୍ତିଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ପୁଂସଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତନ୍ତୁ ତସ୍ଯୈକଂ ହରେଃ ସଂସ୍ମରଣଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଅପରାଧରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା।

ମୁହୂର୍ତମପି ଯୋ ଧ୍ଯାଯେନ୍ନାରାଯଣମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ସୋଽପି ସ୍ଵର୍ଗତିମାପ୍ନୋତି କିଂ ପୁନସ୍ତତ୍ପରାଯଣଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ — ତେବେ ଯିଏ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇବ।

ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତେଷୁ ଯୋଗସ୍ଥସ୍ଯ ଚ ଯୋଗିନଃ । ଯା କାଚିନ୍ମନସୋ ଵୃତ୍ତିଃ ସା ଭଵତ୍ଯଚ୍ଯୁତାଶ୍ରଯାତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ସୁଷୁପ୍ତି — ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବେ, ମନର ଯେଉଁ ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛି, ସେ ସବୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ପରିଣତି ପାଏ।

ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନିପତନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଲପନ୍ଵିଵିଶଂସ୍ତଥା । ଭୁଞ୍ଜଞ୍ଜାଗ୍ରଚ୍ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ମାଧଵଂ ଯଶ୍ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଉଠୁଥିବାବେଳେ, ଶୋଇବାବେଳେ, କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ଖାଇବାବେଳେ, କିମ୍ବା ଜାଗିଥିବାବେଳେ — ଯିଏ ଏପରି ଭାବରେ ଗୋବିନ୍ଦ କିମ୍ବା ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ—

ସ୍ଵେସ୍ଵେ କର୍ମଣ୍ଯଭିରତଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନେ । ଏଷା ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରୋକ୍ତିଃ କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମନ ଦେଉଅଛି; ଏହି ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଖ୍ୟ ଉପଦେଶ — ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ କଥାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା?

ଧ୍ଯାନମେଵ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଧ୍ଯାନମେଵ ପରଂ ତପଃ । ଧ୍ଯାନମେଵ ପରଂ ଶୌଚଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନପରୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ରତା; ତେଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ।

ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ଧ୍ଥେଯଂ ତପୋ ନାନଶନାତ୍ପରମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଧାନମତ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଧ୍ୟାନ ନାହିଁ, ଉପବାସ ଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ତପସ୍ୟା ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନ ଉପଦେଶ ହେଉଛି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା।

ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ପରଂ ପ୍ରାପ୍ଯଂ ମନସୋ ଯନ୍ନ ଗୋଚରମ୍ । ତଦପ୍ଯପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଧ୍ଯାତୋ ଦଦାତି ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ମନର ଅଗୋଚର — ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଧ୍ୟାନ କରେ, ମଧୁସୂଦନ ସେଠି ଦେଇଦିଅନ୍ତି।

ପ୍ରମାଦାତ୍କୁର୍ଵତାଂ କର୍ମ ପ୍ରଚ୍ଯଵେତାଧ୍ଵରେଷୁ ଯତ୍ । ସ୍ମରଣାଦେଵ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ସଂପୂର୍ଣଂ ସ୍ଯାଦିତି ଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞରେ ଅବଧାନ ନ ଥିଲେ ଭୁଲ ହୋଇଯାଏ, ଶ୍ରୁତି କହେ — ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସେ ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

ଧ୍ଯାନେନ ସଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଶୋଧନଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ । ଆଗାମିଦେହହେତୂନାଂ ଦାହକୋ ଯୋଗପାଵକଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ସମାନ କୌଣସି ଶୋଧନ ନାହିଁ; ଯୋଗର ଅଗ୍ନି ଆଗାମୀ ଦେହର କାରଣକୁ ଦହିଦିଏ।

ଵିନିଷ୍ପନ୍ନସମାଧିସ୍ତୁ ମୁକ୍ତିମତ୍ରୈଵ ଜନ୍ମନି । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଯୋଗୀ ଯୋଗାଗ୍ନିଦଗ୍ଧକର୍ମା ଚ ଯୋଽଚିରାତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ ଯୋଗାଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଛି, ସେ ଯୋଗୀ ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ପାଇଥାନ୍ତି।

ଯଥାଗ୍ନିରୁଦ୍ଯତଶିଖଃ କକ୍ଷଂ ଦହତି ଵାନିଲଃ । ତଥା ଚିତ୍ତସ୍ଥିତେ ଵିଷ୍ଣୌ ଯୋଗିନା ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଶିଖା ଥିବା ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିଦିଏ, ସେପରି ଯୋଗୀଙ୍କ ମନରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ।

ଯଥାଗ୍ନିଯୋଗାତ୍କନକମମଲଂ ସଂପ୍ରଜାଯତେ । ସଂପ୍ଲୁଷ୍ଟୋ ଵାସୁଦେଵେନ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସଦା ମଲଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ସଂଯୋଗରେ ସୁନା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅପବିତ୍ରତା ସଦା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୁଏ।

ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନସହସ୍ରେଷୁ ପୁଷ୍କରସ୍ନାନକୋଟିଷୁ । ଯତ୍ପାପଂ ନିଲଯଯାତି ସ୍ମୃତେ ନଶ୍ଯତି ତଦ୍ଧରୌ ॥ ୧,୨୩୦.

ଗଙ୍ଗାରେ ହଜାର ଥର ସ୍ନାନ କଲେ ବା ପୁଷ୍କରରେ କୋଟି ଥର ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ପାପ ଯାଏ ନାହିଁ, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସେହି ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ପ୍ରାଣାଯାମସହସ୍ନୈସ୍ତୁ ଯତ୍ପାପଂ ନଶ୍ଯତି ଧ୍ରୁଵମ୍ । କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ତତ୍ପାପଂ ହରେର୍ଧ୍ଯାନାତ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ॥ ୧,୨୩୦.

ହଜାର ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ଯେପରି ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦୂର ହୁଏ, ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କଲେ ସେହି ପାପ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

କଲିପ୍ରଭାଵାଦ୍ଦୁଷ୍ଟୋକ୍ତିଃ ପାଷଣ୍ଡାନାଂ ତଥୋକ୍ତଯଃ । ନ କ୍ରାମେନ୍ମାନସଂ ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଚେତସି କେଶଵଃ ॥ ୧,୨୩୦.

କଳିଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ ଅନେକ ମନ୍ଦ ବାକ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ କେଶବ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମନକୁ ଏହିଠାରେ କିଛି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

ସା ତିଥିସ୍ତଦହୋରାତ୍ରଂ ସ ଯୋଗଃ ସ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଲଗ୍ନଂ ତଦେଵ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ର ସଂସ୍ମର୍ଯତେ ହରିଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେ ଦିନ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେହି ଦିନ ପବିତ୍ର; ଯେ ରାତି ହରିଙ୍କୁ ମନେ ପକାଯାଏ, ସେହି ରାତି ଶୁଭ; ଯେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେହି ଲଗ୍ନ, ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସେହି ସମୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସା ହାନିସ୍ତନ୍ମହଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ସା ଚାର୍ଥଜଡମୂକତା । ଚନ୍ମୁହୂର୍ତଂ କ୍ଷଣୋ ଵାପି ଵାସୁଦେଵୋ ନ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେ ସମୟ ବା କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେହି ହାନି, ସେହି ବଡ଼ ଦୋଷ, ସେହି ଧନରେ ମୂଢ଼ତା ଓ ମୌନତା।

କଲୌ କୃତ ଯୁଗଂ ତସ୍ଯ କଲିସ୍ତସ୍ଯ କୃତେ ଯୁଗେ । ହୃଦି ନୋ ଯସ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯସ୍ଯ ଚେତସି ନାଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଗୋବିନ୍ଦ ନାହାନ୍ତି, ମନରେ ଅଚ୍ୟୁତ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳିଯୁଗ କୃତଯୁଗ ହୁଏ ଓ କୃତଯୁଗ କଳିଯୁଗ ହୁଏ।

ଯସ୍ଯାଗ୍ରତସ୍ତଥା ପୃଷ୍ଠେ ଗଚ୍ଛତସ୍ତିଷ୍ଠତୋଽପି ଵା । ଗୋଵିନ୍ଦେ ନିଯତଂ ଚେତଃ କୃତକୃତ୍ଯଃ ସଦୈଵ ସଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେ ଆଗରେ, ପଛରେ, ଚାଲିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ନିରନ୍ତର ମନ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଲଗାଇ ରଖନ୍ତି, ସେ ମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି।