ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କ୍ଷଯୋ ଭଵେଦ୍ଯଥା ଵହ୍ନେସ୍ତମସୋ ଭାସ୍କରୋଦଯେ । ତଥୈଵ କଲୁଷୌଘସ୍ଯ ନାମସଂକୀର୍ତନାଦ୍ଧରେଃ

ଯେପରି ରବିଉଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ହରିଙ୍କର ନାମସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଷିତତା ଦୂରିଯାଏ।

କ୍ଵ ନାକପୃଷ୍ଠଗମନଂ ପୁନରାଯାତି ନ କ୍ଷଯମ୍ । ଗଚ୍ଛତାଂ ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ କୃଷ୍ଣମୂର୍ଛିତଚେତସାମ୍

ଯେମାନେ ମନକୁ କୃଷ୍ଣରେ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଆଉ କେବେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାହା କେବେ କମିଯାଏ ନାହିଁ।

ପାଥେଯଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷନାମସଂକୀର୍ତନଂ ହରେଃ । ସଂସାରସର୍ପସଂଦଷ୍ଟଵିଷଚେଷ୍ଟୈକଭେଷଜମ୍ । କୃଷ୍ଣେତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ କ୍ଷାନ୍ତଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ମୁକ୍ତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ

ହରିଙ୍କର, ପଦ୍ମନେତ୍ରଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ଏହି ଯାତ୍ରାର ପାଇଁ ଆହାର ସମାନ; ଏହା ସଂସାର ନାଗଦଂଶର ବିଷର ଏକମାତ୍ର ଔଷଧ। 'କୃଷ୍ଣ' ନାମ ଜପ କଲେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଧ୍ଯାଯନ୍ କୃତେ ଜପେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵାପରେର୍ଽଚଯନ୍ । ଯଦାପ୍ନୋତି ତଦାପ୍ନୋତି ତଦାପ୍ନୋତି କଲୌ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯକେଶଵମ୍

ଯେଉଁ ଫଳ କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତ୍ରେତାରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଦ୍ୱାପରରେ ପୂଜା କରି ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ କଳିଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ମିଳିଯାଏ।

ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ଵର୍ତତେ ଯସ୍ଯ ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ । ସଂସାରସାଗରଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ସ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍

ଯାହାର ଜିହ୍ୱାର ଆଗରେ 'ହରି' ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷର ରହିଛି, ସେ ସଂସାର ସାଗରକୁ ପାର କରି ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।

ଵିଜ୍ଞାତଦୁଷ୍କୃତିସହସ୍ରସମାଵୃତୋଽପିଶ୍ରେଯଃ ପରନ୍ତୁ ପରିଶୁଦ୍ଧିମ ଭୀପ୍ସମାନଃ । ସ୍ପପ୍ନାନ୍ତରେ ନ ହି ପୁନଶ୍ଚ ଭଵଂ ସ ପଶ୍ଯେନ୍ନାରାଯଣସ୍ତୁତିକଥାପରମୋ ମନୁଷ୍ଯଃ

ଯଦିଓ ଅନେକ ଜଣା ପାପରେ ଘିରି ରହିଛି, ଯିଏ ପବିତ୍ରତା ଆଶା କରେ ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ମଣିଷ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଜନ୍ମ ଦେଖିନଥାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୯ ସୂତ ଉଵାଚ । ଅଶେଷଲୋକନାଥସ୍ଯ ସାରମାରାଧନଂ ହରେଃ । ଦଦ୍ଯାତୁ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେଣ ଯଃ ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯପ ଏଵ ଚ ॥ ୧,୨୨୯.

ସୂତ କହିଲେ: ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ ଓ ପାଣି ଦେଇ, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପଢ଼ି ପୂଜା କରେ, ସେ ପୂଜାର ସାର ଦେଇଥାଏ।

ଅର୍ଚିତଂ ସ୍ଯାଜ୍ଜଗଦିଦଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ । ଯୋ ନ ପୂଜଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଘାତକମ୍ ॥ ୧,୨୨୯.

ଏହିପରି, ସେ ମାନେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ, ସେକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ବୋଲି ଜାଣିବା।

ଯତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ଭୂତାନାଂ ଯେନ ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍ । ତଂ ଯୋ ନ ଧ୍ଯାଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ ଵିଷ୍ଠାଯାଂ କ୍ରିମିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୨୯.

ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେନାହିଁ, ସେ ମଳରେ କୀଟ ହୁଏ।

ନରକେ ପଚ୍ଯମାନସ୍ତୁ ଯମେନ ପରିଭାଷିତଃ । କିନ୍ତ୍ଵଯା ନାର୍ଚିତୋ ଦେଵଃ କେଶଵଃ କ୍ଲେଶନାଶନଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ନରକରେ ଯେତେବେଳେ ଯମ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପଚାରାଯାଏ: 'ତୁମେ କାହିଁକି କେଶବ, ଦୁଃଖ ନାଶକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ନାହିଁ?'

ଉଦକେନାପ୍ଯଭାଵେନ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାମର୍ଚିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଯୋ ଦଦାତି ସ୍ଵକଂ ଲୋକଂ ସ ତ୍ଵଯା କିଂ ନ ଚାର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ପାଣି ଦେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଯିଏ ନିଜ ଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତୁମେ କାହିଁକି ପୂଜା କରିଲେ ନାହିଁ?

ନ ତତ୍କରୋତି ସା ମାତା ନ ପିତା ନାପି ବାନ୍ଧଵଃ । ଯତ୍କରୋତି ହୃଷୀକେଶଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ମାଆ, ବାପା କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେପରି ଉପକାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହୃଷୀକେଶ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜିତ ହେଲେ ଯେପରି ଦୟା କରନ୍ତି, ତାହା କେହି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତା ପୁରୁଷେଣ ପରଃ ପୁମାନ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରାରାଧ୍ଯତେ ପନ୍ଥା ନାନ୍ଯସ୍ତତ୍ତୋଷକାରକଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଯିଏ ନିଜ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସରେ, ସେଇ ପରମପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଏହିପରି ସନ୍ତୋଷ ଦେବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ।

ନ ଦାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦତ୍ତୈର୍ନ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନୁଲେପନୈଃ । ତୋଷମେତି ମହାତ୍ମାସୌ ଯଥା ଭକ୍ତ୍ଯା ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ, ଫୁଲ ଦେବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯେପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବ।

ସମ୍ପଦୈଶ୍ଵର୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯୈଃ ସନ୍ତତ୍ଯା ନ ଚ କର୍ମଣା । ଵିମୁକ୍ତୈଶ୍ଚୈକତା ଲଭ୍ଯା ମୂଲମାରାଧନଂ ହରେଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଧନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ସନ୍ତାନ, କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଯାହାର ମୂଳ ହେଉଛି ହରିଙ୍କ ଉପାସନା, ସେ ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବା ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୩୦ ସୂତ ଉଵାଚ । ଆଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଇଦମେକଂ ସୁନିଷ୍ପନ୍ନଂ ଧ୍ଯେଯୋ ନାରାଯଣଃ ସଦା ॥ ୧,୨୩୦.

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, ଏକମାତ୍ର ନିଷ୍କର୍ଷ ଏହି — ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

କିଂ ତସ୍ଯ ଦାନୈଃ କିନ୍ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ କିମଧ୍ଵରୈଃ । ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ଦେଵଂ ନାରାଯଣମନନ୍ଯଧୀଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ପାଇଁ ଦାନ, ପବିତ୍ର ଜଳ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞର କଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ଷଷ୍ଟିସ୍ତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିସ୍ତୀର୍ଥଶତାନି ଚ । ନାରାଯଣପ୍ରଣାମସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଷାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଷାଠି ଶତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାର ଏକ ଷୋଳାଂଶ ମୂଲ୍ୟକୁ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ପ୍ରଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ଯଶେଷାଣି ତପଃ କର୍ମାଣି ଯାନି ଵୈ । ଵିଦ୍ଧି ତେଷାମଶେଷାଣାଂ କୃଷ୍ଣାନୁସ୍ମରଣଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ତପସ୍ୟା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

କୃତପାପେଽନୁରକ୍ତିଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ପୁଂସଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତନ୍ତୁ ତସ୍ଯୈକଂ ହରେଃ ସଂସ୍ମରଣଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଅପରାଧରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା।

ମୁହୂର୍ତମପି ଯୋ ଧ୍ଯାଯେନ୍ନାରାଯଣମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ସୋଽପି ସ୍ଵର୍ଗତିମାପ୍ନୋତି କିଂ ପୁନସ୍ତତ୍ପରାଯଣଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ — ତେବେ ଯିଏ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇବ।

ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତେଷୁ ଯୋଗସ୍ଥସ୍ଯ ଚ ଯୋଗିନଃ । ଯା କାଚିନ୍ମନସୋ ଵୃତ୍ତିଃ ସା ଭଵତ୍ଯଚ୍ଯୁତାଶ୍ରଯାତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ସୁଷୁପ୍ତି — ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବେ, ମନର ଯେଉଁ ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛି, ସେ ସବୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ପରିଣତି ପାଏ।

ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନିପତନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଲପନ୍ଵିଵିଶଂସ୍ତଥା । ଭୁଞ୍ଜଞ୍ଜାଗ୍ରଚ୍ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ମାଧଵଂ ଯଶ୍ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଉଠୁଥିବାବେଳେ, ଶୋଇବାବେଳେ, କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ଖାଇବାବେଳେ, କିମ୍ବା ଜାଗିଥିବାବେଳେ — ଯିଏ ଏପରି ଭାବରେ ଗୋବିନ୍ଦ କିମ୍ବା ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ—

ସ୍ଵେସ୍ଵେ କର୍ମଣ୍ଯଭିରତଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନେ । ଏଷା ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରୋକ୍ତିଃ କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମନ ଦେଉଅଛି; ଏହି ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଖ୍ୟ ଉପଦେଶ — ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ କଥାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା?

ଧ୍ଯାନମେଵ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଧ୍ଯାନମେଵ ପରଂ ତପଃ । ଧ୍ଯାନମେଵ ପରଂ ଶୌଚଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନପରୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ରତା; ତେଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ।

ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ଧ୍ଥେଯଂ ତପୋ ନାନଶନାତ୍ପରମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଧାନମତ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଧ୍ୟାନ ନାହିଁ, ଉପବାସ ଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ତପସ୍ୟା ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନ ଉପଦେଶ ହେଉଛି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା।

ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ପରଂ ପ୍ରାପ୍ଯଂ ମନସୋ ଯନ୍ନ ଗୋଚରମ୍ । ତଦପ୍ଯପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଧ୍ଯାତୋ ଦଦାତି ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ମନର ଅଗୋଚର — ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଧ୍ୟାନ କରେ, ମଧୁସୂଦନ ସେଠି ଦେଇଦିଅନ୍ତି।

ପ୍ରମାଦାତ୍କୁର୍ଵତାଂ କର୍ମ ପ୍ରଚ୍ଯଵେତାଧ୍ଵରେଷୁ ଯତ୍ । ସ୍ମରଣାଦେଵ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ସଂପୂର୍ଣଂ ସ୍ଯାଦିତି ଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞରେ ଅବଧାନ ନ ଥିଲେ ଭୁଲ ହୋଇଯାଏ, ଶ୍ରୁତି କହେ — ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସେ ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

ଧ୍ଯାନେନ ସଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଶୋଧନଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ । ଆଗାମିଦେହହେତୂନାଂ ଦାହକୋ ଯୋଗପାଵକଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ସମାନ କୌଣସି ଶୋଧନ ନାହିଁ; ଯୋଗର ଅଗ୍ନି ଆଗାମୀ ଦେହର କାରଣକୁ ଦହିଦିଏ।