ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କୃଷ୍ଣେ ସ୍ଫୁରଜ୍ଜଲଧରୋଦରଚାରୁକୃଷ୍ଣେ ଲୋକାଧିକାରପୁରୁଷେ ପରମପ୍ରମେଯେ । ଏକୋ ହି ଭାଵଗୁଣମାତ୍ରଦୃଢପ୍ରଣାମଃ ସଦ୍ଯଃ ଶ୍ଵପାକମପି ସାଧଯିତୁଂ ସଶକ୍ତଃ

ବର୍ଷାମେଘ ଭଳି କଳା ଦେହ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଧିପତି, ଅପରିମାପ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନର ଭାବ ଓ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ, ଏହା ମାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରିପାରେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଣ୍ଡବଦ୍ଭୂମୌ ନମସ୍କାରେଣ ଯୋର୍ଽଚଯେତ୍ । ସ ଯାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ନ ତାଂ କ୍ରତୁଶତୈରପି

ଯିଏ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ଗତି ମିଳେ, ଶତଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।

ଦୁର୍ଗସଂସାରକାନ୍ତାରାକୂପାରେଽପି ପ୍ରଧାଵତାମ୍ । ଏକଃ କୃଷ୍ଣେ ନମସ୍କାରୋ ମୁକ୍ତ୍ଯା ତାଂସ୍ତାରଯିଷ୍ଯତି

ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସଂସାର ଜଙ୍ଗଲର କୂଳରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, କେବଳ ଏକ ପ୍ରଣାମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଲେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି।

ଆସୀନୋ ଵା ଶଯାନୋ ଵାତିଷ୍ଠନ୍ ଵା ଯତ୍ର ତତ୍ର ଵା । ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ମନ୍ତ୍ରୈକଶରଣୋ ଭଵେତ୍

ବସିବା, ଶୋଇବା କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ, 'ନମୋ ନାରାୟଣାୟ' ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରିଲେ ଚାଲିଯାଏ।

ନାରାଯଣେତି ଶବ୍ଦୋଽସ୍ତି ଵାଗସ୍ତି ଵଶଵର୍ତିନୀ । ତଥାପି ନରକେ ମୂଢାଃ ପତନ୍ତୀତି କିମଦ୍ଭୁତମ୍

'ନାରାୟଣ' ଶବ୍ଦ ଅଛି, ମୁଁହରେ କଥା ଆସେ, ତଥାପି ମୂଢ଼ମାନେ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି—ଏଥିରେ କ’ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ?

ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଵା ଯଦି କୋଟିଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵେନ୍ନରଃ କୋପି ଵିଶୁଦ୍ଧଚେତାଃ । ସ ଵୈ ଗୁଣାନାମଯୁତୈକଦେଶଂ ଵଦେନ୍ନ ଵା ଦେଵଵରସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ

ଯଦି କେହି ଚାରିଟି ମୁହଁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ପରି କିମ୍ବା କୋଟିଟିଏ ମୁଁହ ଥିବା ଏବଂ ସଫା ମନ ଥିବା ମଣିଷ ହେବେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଗୁଣର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଵ୍ଯାସାଦ୍ଯା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ମଧୁସୂଦନମ୍ । ମତିକ୍ଷଯାନ୍ନିଵର୍ତନ୍ତେ ନ ଗୋଵିନ୍ଦଗୁଣକ୍ଷଯାତ୍

ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଗୁଣର ଶେଷକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅଵଶେନାପି ଯନ୍ନାମ୍ନି କୀର୍ତିତେ ସର୍ଵପାତକୈଃ । ପୁମାନ୍ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଯଃ ସିଂହତ୍ରସ୍ତୋ ମୃଗା ଯଥା । ବଦ୍ଧଃ ପରିକରସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷାଯ ଗମନଂ ପ୍ରତି

ଯଦି କେହି ଅଚେତନରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସତ୍ୱରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଯେପରି ସିଂହ ଦେଖି ମୃଗମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକ୍ତି ପଥରେ ବାନ୍ଧାଯାଏ।

ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ନାମ ସ୍ପୃଶତୋଽପି ପୁଂସଃ କ୍ଷଯଂ କରୋତ୍ଯକ୍ଷଯପାପରାଶିମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତଃ କିଂ ପୁନରତ୍ର ପୁଂସା ପ୍ରକୀର୍ତିତେ ନାମ୍ନି ଜନାର୍ଦନସ୍ଯ

ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି ତାଙ୍କର ନାମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଏହା ତାଙ୍କର ଅନନ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ; ତେବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଯେତେବେଳେ କେହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ତାହାର ଫଳ କେତେ ଅଧିକ ହେବ!

ନମଃ କୃଷ୍ଣାଚ୍ଯୁତାନନ୍ତଵାସୁଦେଵେତ୍ଯୁଦୀରିତମ୍ । ଯୈର୍ଭାଵଭାଵିତୈର୍ଵିପ୍ରନ ତେ ଯମପୁରଂ ଯଯୁଃ

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ 'କୃଷ୍ଣ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନନ୍ତ, ବାସୁଦେବ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ଯମପୁରୀକୁ ଗଲେ।

କ୍ଷଯୋ ଭଵେଦ୍ଯଥା ଵହ୍ନେସ୍ତମସୋ ଭାସ୍କରୋଦଯେ । ତଥୈଵ କଲୁଷୌଘସ୍ଯ ନାମସଂକୀର୍ତନାଦ୍ଧରେଃ

ଯେପରି ରବିଉଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ହରିଙ୍କର ନାମସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଷିତତା ଦୂରିଯାଏ।

କ୍ଵ ନାକପୃଷ୍ଠଗମନଂ ପୁନରାଯାତି ନ କ୍ଷଯମ୍ । ଗଚ୍ଛତାଂ ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ କୃଷ୍ଣମୂର୍ଛିତଚେତସାମ୍

ଯେମାନେ ମନକୁ କୃଷ୍ଣରେ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଆଉ କେବେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାହା କେବେ କମିଯାଏ ନାହିଁ।

ପାଥେଯଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷନାମସଂକୀର୍ତନଂ ହରେଃ । ସଂସାରସର୍ପସଂଦଷ୍ଟଵିଷଚେଷ୍ଟୈକଭେଷଜମ୍ । କୃଷ୍ଣେତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ କ୍ଷାନ୍ତଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ମୁକ୍ତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ

ହରିଙ୍କର, ପଦ୍ମନେତ୍ରଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ଏହି ଯାତ୍ରାର ପାଇଁ ଆହାର ସମାନ; ଏହା ସଂସାର ନାଗଦଂଶର ବିଷର ଏକମାତ୍ର ଔଷଧ। 'କୃଷ୍ଣ' ନାମ ଜପ କଲେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଧ୍ଯାଯନ୍ କୃତେ ଜପେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵାପରେର୍ଽଚଯନ୍ । ଯଦାପ୍ନୋତି ତଦାପ୍ନୋତି ତଦାପ୍ନୋତି କଲୌ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯକେଶଵମ୍

ଯେଉଁ ଫଳ କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତ୍ରେତାରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଦ୍ୱାପରରେ ପୂଜା କରି ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ କଳିଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ମିଳିଯାଏ।

ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ଵର୍ତତେ ଯସ୍ଯ ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ । ସଂସାରସାଗରଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ସ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍

ଯାହାର ଜିହ୍ୱାର ଆଗରେ 'ହରି' ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷର ରହିଛି, ସେ ସଂସାର ସାଗରକୁ ପାର କରି ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।

ଵିଜ୍ଞାତଦୁଷ୍କୃତିସହସ୍ରସମାଵୃତୋଽପିଶ୍ରେଯଃ ପରନ୍ତୁ ପରିଶୁଦ୍ଧିମ ଭୀପ୍ସମାନଃ । ସ୍ପପ୍ନାନ୍ତରେ ନ ହି ପୁନଶ୍ଚ ଭଵଂ ସ ପଶ୍ଯେନ୍ନାରାଯଣସ୍ତୁତିକଥାପରମୋ ମନୁଷ୍ଯଃ

ଯଦିଓ ଅନେକ ଜଣା ପାପରେ ଘିରି ରହିଛି, ଯିଏ ପବିତ୍ରତା ଆଶା କରେ ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ମଣିଷ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଜନ୍ମ ଦେଖିନଥାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୯ ସୂତ ଉଵାଚ । ଅଶେଷଲୋକନାଥସ୍ଯ ସାରମାରାଧନଂ ହରେଃ । ଦଦ୍ଯାତୁ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେଣ ଯଃ ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯପ ଏଵ ଚ ॥ ୧,୨୨୯.

ସୂତ କହିଲେ: ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ ଓ ପାଣି ଦେଇ, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପଢ଼ି ପୂଜା କରେ, ସେ ପୂଜାର ସାର ଦେଇଥାଏ।

ଅର୍ଚିତଂ ସ୍ଯାଜ୍ଜଗଦିଦଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ । ଯୋ ନ ପୂଜଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଘାତକମ୍ ॥ ୧,୨୨୯.

ଏହିପରି, ସେ ମାନେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ, ସେକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ବୋଲି ଜାଣିବା।

ଯତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ଭୂତାନାଂ ଯେନ ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍ । ତଂ ଯୋ ନ ଧ୍ଯାଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ ଵିଷ୍ଠାଯାଂ କ୍ରିମିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୨୯.

ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେନାହିଁ, ସେ ମଳରେ କୀଟ ହୁଏ।

ନରକେ ପଚ୍ଯମାନସ୍ତୁ ଯମେନ ପରିଭାଷିତଃ । କିନ୍ତ୍ଵଯା ନାର୍ଚିତୋ ଦେଵଃ କେଶଵଃ କ୍ଲେଶନାଶନଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ନରକରେ ଯେତେବେଳେ ଯମ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପଚାରାଯାଏ: 'ତୁମେ କାହିଁକି କେଶବ, ଦୁଃଖ ନାଶକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ନାହିଁ?'

ଉଦକେନାପ୍ଯଭାଵେନ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାମର୍ଚିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଯୋ ଦଦାତି ସ୍ଵକଂ ଲୋକଂ ସ ତ୍ଵଯା କିଂ ନ ଚାର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ପାଣି ଦେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଯିଏ ନିଜ ଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତୁମେ କାହିଁକି ପୂଜା କରିଲେ ନାହିଁ?

ନ ତତ୍କରୋତି ସା ମାତା ନ ପିତା ନାପି ବାନ୍ଧଵଃ । ଯତ୍କରୋତି ହୃଷୀକେଶଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ମାଆ, ବାପା କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେପରି ଉପକାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହୃଷୀକେଶ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜିତ ହେଲେ ଯେପରି ଦୟା କରନ୍ତି, ତାହା କେହି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତା ପୁରୁଷେଣ ପରଃ ପୁମାନ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରାରାଧ୍ଯତେ ପନ୍ଥା ନାନ୍ଯସ୍ତତ୍ତୋଷକାରକଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଯିଏ ନିଜ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସରେ, ସେଇ ପରମପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଏହିପରି ସନ୍ତୋଷ ଦେବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ।

ନ ଦାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦତ୍ତୈର୍ନ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନୁଲେପନୈଃ । ତୋଷମେତି ମହାତ୍ମାସୌ ଯଥା ଭକ୍ତ୍ଯା ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ, ଫୁଲ ଦେବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯେପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବ।

ସମ୍ପଦୈଶ୍ଵର୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯୈଃ ସନ୍ତତ୍ଯା ନ ଚ କର୍ମଣା । ଵିମୁକ୍ତୈଶ୍ଚୈକତା ଲଭ୍ଯା ମୂଲମାରାଧନଂ ହରେଃ ॥ ୧,୨୨୯.

ଧନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ସନ୍ତାନ, କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଯାହାର ମୂଳ ହେଉଛି ହରିଙ୍କ ଉପାସନା, ସେ ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବା ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୩୦ ସୂତ ଉଵାଚ । ଆଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଇଦମେକଂ ସୁନିଷ୍ପନ୍ନଂ ଧ୍ଯେଯୋ ନାରାଯଣଃ ସଦା ॥ ୧,୨୩୦.

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, ଏକମାତ୍ର ନିଷ୍କର୍ଷ ଏହି — ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

କିଂ ତସ୍ଯ ଦାନୈଃ କିନ୍ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ କିମଧ୍ଵରୈଃ । ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ଦେଵଂ ନାରାଯଣମନନ୍ଯଧୀଃ ॥ ୧,୨୩୦.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ପାଇଁ ଦାନ, ପବିତ୍ର ଜଳ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞର କଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ଷଷ୍ଟିସ୍ତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିସ୍ତୀର୍ଥଶତାନି ଚ । ନାରାଯଣପ୍ରଣାମସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ଷାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଷାଠି ଶତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାର ଏକ ଷୋଳାଂଶ ମୂଲ୍ୟକୁ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ପ୍ରଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ଯଶେଷାଣି ତପଃ କର୍ମାଣି ଯାନି ଵୈ । ଵିଦ୍ଧି ତେଷାମଶେଷାଣାଂ କୃଷ୍ଣାନୁସ୍ମରଣଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୨୩୦.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ତପସ୍ୟା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।