ତ୍ଵଚୋ ରୋମାଣି ଜାଯନ୍ତେ କେଶାଶ୍ଚୈଵ ତତଃ ପରମ୍ । ନରଶ୍ଚାଧୋମୁଖଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦଶମେ ଚ ସଃ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ଚର୍ମରୁ ରୋମ ହୁଏ, ପରେ ମୁଣ୍ଡରେ କେଶ ହୁଏ। ମଣିଷ ତଳମୁଖୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଦଶମ ମାସରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତସ୍ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାଯା ଵୃଣୋତ୍ଯତ୍ଯନ୍ତମୋହିନୀ । ବାଲତ୍ଵଂ ତ୍ଵଥ କୌମାରଂ ଯୌଵନଂ ଵୃଦ୍ଧତାମପି ॥ ୧,୨୨୫.
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ। ସେ ପିଲାବେଳା, କୌମାର୍ଯ୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଅଟେଇଥାଏ।
ତତଶ୍ଚ ମରଣଂ ତତ୍ତଦ୍ଧର୍ମାମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଏଵଂ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରାମ୍ଯତେ ଘଟୀଯନ୍ତ୍ରଵତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ, ମଣିଷ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଏ। ଏହିପରି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘଣ୍ଟିଯନ୍ତ୍ରର ଭଳି ଘୁରୁଥାଏ।
ନରକାତ୍ପ୍ରତିମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାପଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ । ପତିତାତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଥ ଅଧୋଯୋନିଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ବୁଧଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସେ ପାପୀ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପଡ଼ି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ଅଧମ ଜନ୍ମକୁ ପାଏ।
ନରକାତ୍ପ୍ରତିମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୃମିର୍ଭଵତି ଯାଚକଃ । ଉପାଧ୍ଯାଯଵ୍ଯଲୀକଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵା ଭଵତି ଦ୍ଵିଜ ॥ ୧,୨୨୫.
ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସେ କେବେ କୀଟ କିମ୍ବା ଭିକାରି ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଠକେ, ସେ କୁକୁର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ତଜ୍ଜାଯାଂ ମନସା ଵାଞ୍ଛଂସ୍ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵାପ୍ଯସଂଶଯମ୍ । ଗର୍ଦଭୋଜାଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମିତ୍ରସ୍ଯୈଵାପମାନକୃତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ କିମ୍ବା ଧନକୁ ମନରେ ଚାହିଲେ କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନେଲେ, ସେ ପଶୁ ଗର୍ଦ୍ଦଭ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଫଳ ମିଳେ।
ପିତରୌ ପୀଡଯିତ୍ଵା ତୁ କଚ୍ଛପତ୍ଵଞ୍ଚ ଜାଯତେ । ଭୁର୍ତୁଃ ପିଣ୍ଡମୁପାଶ୍ଵସ୍ତୋ ଵଞ୍ଜଯିତ୍ଵା ତମେଵ ଯଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସେ କଛୁଆ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଭାଇଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ଠକି ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଜନ୍ମ ପାଏ।
ସୋଽପି ମୋହସମାପନ୍ନୋ ଜାଯତେ ଵାନରୋ ମୃତଃ । ନ୍ଯାସାପହର୍ତା ନରକାଦ୍ଵିମୁକ୍ତୋ ଜାଯତେ କୃମିଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ସେ ମଧ୍ୟ ମୋହରେ ପଡ଼ି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାନର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଯିଏ ଜମା ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ଚୋରି କରେ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ପୁଣି କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅସୂଯକଶ୍ଚ ନରକାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ରାକ୍ଷସଃ । ଵିଶ୍ଵାସହର୍ତା ଚ ନରୋ ମୀନଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେନାହିଁ, ସେ ଦେଉଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେ ମାଛର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଯଵଧାନ୍ଯାନି ସଂହୃତ୍ଯ ଜାଯତେ ମୂଷକୋ ମୃତଃ । ପରଦାରାଭିମର୍ଶାତ୍ତୁ ଵୃକୋ ଘୋରୋଽଭିଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ଯିଏ ଯବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଚୋରି କରି ମରେ, ସେ ଉଠି ମୂଷା ହୁଏ; ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଭୟଙ୍କର ନରି ହୁଏ।
ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାପ୍ରସଂଗେନ କୋକିଲୋ ଜାଯତେ ନରଃ । ଗୁର୍ଵାଦିଭାର୍ଯାଗମନାଚ୍ଛୂକରୋ ଜାଯତେ ନରଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ଭାଇଙ୍କର ଜନାନୀ ସହ ଅସମ୍ବନ୍ଧ ରଖିଲେ, ସେ କୋଇଲି ହୁଏ; ଗୁରୁ ବା ବଡ଼ଙ୍କ ଜନାନୀ ସହ ଯାଇଲେ, ସେ ଶୁଅର ହୁଏ।
ଯଜ୍ଞଦାନଵିଵାହାନାଂ ଵିଘ୍ନକର୍ତା ଭଵେତ୍କୃମିଃ । ଦେଵତାପିତୃଵିପ୍ରାଣାମଦତ୍ତ୍ଵା ଯୋଽନ୍ନମଶ୍ନୁତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ଯିଏ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା ବିବାହରେ ବାଧା ଦେଇଥାଏ, ସେ କୀଟ ହୁଏ; ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇନଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୁଏ।
ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ନରକାଦ୍ଵାପି ଵାଯସଃ ସନ୍ପ୍ରଜାଯତେ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠଭ୍ରାତ୍ରପମାନାଚ୍ଚ କ୍ରୌଞ୍ଚଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କାଉଁ ହୁଏ; ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଶୂଦ୍ରସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଗତ୍ଵା କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ । ତସ୍ଯାମପତ୍ଯମୁତ୍ପାଦ୍ଯ କାଷ୍ଠାନ୍ତଃ କଟୀକୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଯଦି ଶୂଦ୍ର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ କୀଟର ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦେଇଲେ, କାଠ ଖୋଦୁଥିବା କୀଟ ହୁଏ।
କୃତଘ୍ନଃ କୃମିକଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋ ଵୃଶ୍ଚିକସ୍ତଥା । ଅଶସ୍ତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ହର୍ତା ନରଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଖରଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକ କୀଟ, ପୋକ, ପତଙ୍ଗ କିମ୍ବା ବିଛି ହୁଏ; ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଚୋରି କଲେ, ଗଧା ହୁଏ।
କୃମିଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧକର୍ତା ଚ ବାଲହନ୍ତା ଚ ଜାଯତେ । ଭୋଜନଞ୍ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ମକ୍ଷିକା ଜାଯତେ ନରଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ଯିଏ ଜନାନୀ ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରେ, ସେ କୀଟ ହୁଏ; ଖାଦ୍ୟ ଚୋରି କଲେ, ମକିଉଁ ହୁଏ।
ହୃତ୍ଵାଜ୍ଯଞ୍ଚୈଵ ମାର୍ଜାରସ୍ତିଲହୃଚ୍ଚୈଵ ମୂଷକଃ । ଘୃତଂ ହୃତ୍ଵା ଚ ନକୁଲଃ କାକୋ ମଦ୍ଭୁରମାମିଷମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଘିଅ ଚୋରି କଲେ ବିଲାଇ ହୁଏ; ତିଳ ଚୋରି କଲେ ମୂଷା ହୁଏ; ଘୃତ ଚୋରି କଲେ ନେଉଲ ହୁଏ; ମାଂସ ବା ଭାତ ଚୋରି କଲେ କାଉଁ ହୁଏ।
ମଧୁ ହୃତ୍ଵା ନରୋ ଦଂଶପୂପଂ ହୃତ୍ଵା ପିପୀଲିକଃ । ଅପୋ ହୃତ୍ଵା ତୁ ପାପାତ୍ମା ଵାଯସଃ ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ମଧୁ ଚୋରି କଲେ ଦଂଶ କରୁଥିବା ପୋକ ହୁଏ; ପିଠା ଚୋରି କଲେ ପିପିଲିକା ହୁଏ; ପାଣି ଚୋରି କଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା କାଉଁ ହୁଏ।
ହୃତେ କାଷ୍ଠେ ଚ ହାରୀତଃ କପୋତୋ ଵା ପ୍ରଜାଯତେ । ହୃତ୍ଵା ତୁ କାଞ୍ଚନଂ ଭାଣ୍ଡଂ କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
କାଠ ଚୋରି କଲେ ହାରିତ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ପରା ହୁଏ; ସୁନା ବା ବାସନା ଚୋରି କଲେ, କୀଟର ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
କାର୍ପାସିକେ ହୃତେ କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଵହ୍ରିହର୍ତା ବକସ୍ତଥା । ମଯୂରୋ ଵର୍ଣକଂ ହୃତ୍ଵା ଶାକପତ୍ରଞ୍ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
କପାସ ଚୋରି କଲେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ହୁଏ; ହାଳ ଚୋରି କଲେ ବକ ହୁଏ; ରଙ୍ଗ ପଦାର୍ଥ ଚୋରି କଲେ ମୟୂର ହୁଏ; ଶାକ ପତ୍ର ଚୋରି କଲେ ଶଶକ ହୁଏ।
ଜୀଵଞ୍ଜୀଵକତାଂ ଯାତି ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ଵପହୃନ୍ନରଃ । ଛୁଛୁନ୍ଦରିଃ ଶୁଭାନ୍ଗନ୍ଧାଞ୍ଛଶଂ ହୃତ୍ଵା ଶଶୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଜୀବ ଚୋରି କଲେ ଚୁଚୁନ୍ଦରି ହୁଏ; ଲାଲ ଜାମା ଚୋରି କଲେ ଗନ୍ଧମୂଷି ହୁଏ; ସୁଗନ୍ଧ ଚୋରି କଲେ ଶଶକ ହୁଏ।
ଷଣ୍ଡାଃ କଲାପହରଣେ କାଷ୍ଠହୃତ୍ତୃଣକୀଟକଃ । ପୁଷ୍ପଂ ହୃତ୍ଵା ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ ପଙ୍ଗୁର୍ଯାଚକହୃନ୍ନରଃ ॥ ୧,୨୨୫.
ଯିଏ ଅଳଙ୍କାର ଚୋରି କରେ, ସେ କାଠ ଖୋଦୁଥିବା କୀଟ ହୁଏ; ଫୁଲ ଚୋରି କଲେ ଦରିଦ୍ର ହୁଏ; ଖୋଅ ମାନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ଭିକ୍ଷା ପାତ୍ର ଚୋରି କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଖୋଅ ହୁଏ।
ଶାକହର୍ତା ଚ ହାରୀତସ୍ତୋଯହର୍ତା ଚ ଚାତକଃ । ଗୃହହୃନ୍ନରକାନ୍ଗତ୍ଵା ରୌରଵାଦୀନ୍ସୁଦାରୁଣାନ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଶାକ ଚୋରି କଲେ ହାରିତ ପକ୍ଷୀ ହୁଏ; ପାଣି ଚୋରି କଲେ ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ହୁଏ; ଘର ଚୋରି କଲେ, ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଦେଖି, ଦୁଷ୍ଟ ଶରୀର ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ତୃଣଗୁଲ୍ମଲତାଵଲ୍ଲୀତ୍ଵଗ୍ଘାରୀ ତରୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଏଷ ଏଵ କ୍ରମୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଗୋସୁଵର୍ଣାଦିହାରିଣାମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ତିଣି, ଝାଡ଼, ଲତା, ବୃକ୍ଷ ଛାଲି ଚୋରି କଲେ, ସେ ବୃକ୍ଷ ହୁଏ; ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଚୋରି କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ।
ଵିଦ୍ଯାପହାରୀ ମୂକଃ ସ୍ଯାଦ୍ଗତ୍ଵା ଚ ନରକାନ୍ବହନ୍ । ଅସମିଦ୍ଧେ ହୁତେ ଚାଗ୍ନୌ ମନ୍ଦାଗ୍ନିଃ ଖଲୁ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.
ବିଦ୍ୟା ଚୋରି କଲେ ଗୁଙ୍ଗା ହୁଏ; ନରକ ଦେଖି ଆସି, ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି ଭଲରେ ଜଳିନଥିଲେ, ମନ୍ଦ ଅଗ୍ନି ହୁଏ।
ପରନିନ୍ଦା କୃତଘ୍ନତ୍ଵଂ ପରସୀମାଭିଘାତନମ୍ । ନୈଷ୍ଠୁର୍ଯଂ ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଞ୍ଚ ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା, କୃତଘ୍ନତା, ଅନ୍ୟର ଜମି ଦଖଳ କରିବା, କଠୋରତା, ନିର୍ଦୟତା ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅସମ୍ବନ୍ଧ ରଖିବା—
ପରସ୍ଵହରଣାଶୌଚଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ କୁତ୍ସନମ୍ । ନିକୃତ୍ଯ ବନ୍ଧନଂ ନୄଣାଂ କାର୍ପଣ୍ଯଞ୍ଚ ନୃଣାଂ ଵଧଃ । ଉପଲକ୍ଷଣାଦ୍ଵିଜାନୀଯାନ୍ମୁକ୍ତାନାଂ ନରକାଦନୁ ॥ ୧,୨୨୫.
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରିବା, ଅପବିତ୍ରତା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା, ଧୋଖା ଦେଇବା, ଲୋକମାନୋଁକୁ ବାନ୍ଧିବା, କଞ୍ଜୁସି ଦ୍ୱାରା ମାନବ ହତ୍ୟା କରିବା—ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି, ନରକରୁ ଛୁଟିଥିବା ଲୋକମାନୋଁକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବା।
ଦଯା ଭୂତେଷୁ ସଂଵାଦଃ ପରଲୋକଂ ପ୍ରତି କ୍ରିଯା । ସତ୍ଯଂ ହିତାର୍ଥମୁକ୍ତିଶ୍ଚ ଵେଦପ୍ରାମାଣ୍ଯଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା, ସତ୍ୟ କଥା କହିବା, ପରଲୋକ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଉପକାର ପାଇଁ ସତ୍ୟ କହିବା, ଏବଂ ବେଦର ଅଧିକାରକୁ ମାନିବା—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ।
ଗୁରୁଦେଵର୍ଷିସିଦ୍ଧର୍ଷିସେଵନଂ ସାଧୁସଂଯମଃ । ସତ୍କ୍ରିଯାଷ୍ଵସନଂ ମୈତ୍ରୀ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣଂ ଵିଦୁଃ । ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗଯୋଗଵିଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଫଲମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.
ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନୋଁକୁ ସେବା କରିବା, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ରଖିବା, ଭଲ କାମରେ ଆନନ୍ଦ ମାନିବା, ମିତ୍ରତା—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୬ ସୂତ ଉଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାଙ୍ଗଂ ମହାଯୋଗଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିକରଂ ପରମ୍ । ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ଭକ୍ତ୍ଯାନୁପଠିତଂ ଶୃଣୁ ॥ ୧,୨୨୬.
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ସହିତ ମହାଯୋଗକୁ କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ—ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାକୁ ଶୁଣ।