ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶତଵର୍ଷଂ ହରିଃ ଶେତେ ସୃଜତ୍ଯଥ ଦିନଗମେ । ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦିକ୍ରମେଣୈଵ ଵ୍ଯକ୍ତୀଭୂତଂ ଚରାଚରମ୍ ॥ ୧,୨୨୪.

ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରି ଶୟନ କରନ୍ତି, ପରେ ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଅଲିଖିତରୁ କ୍ରମେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୫ ସୂତ ଉଵାଚ । ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକାଦିତାପାଂସ୍ତ୍ରୀଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵ ସଂସ୍ରାଚକ୍ରଵିତ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଲଯମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ସୂତ କହିଲେ: ଯିଏ ଆତ୍ମିକ, ଶାରୀରିକ ଓ ବାହ୍ୟ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖକୁ ଜାଣିଛି ଏବଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ବୁଝିଛି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ସଂସାରଚକ୍ରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହମାଦାବୁତ୍କ୍ରାନ୍ତିକାଲତଃ । ଯଦ୍ଵିନା ପୁରୁଷାର୍ଥୋ ନ ଲୀନଃ ସ୍ଯାତ୍ପରମାତ୍ମନି ॥ ୧,୨୨୫.

ମୁଁ ଏବେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ କହିବି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ବିନା ମନୁଷ୍ୟଜନ୍ମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରମାତ୍ମାରେ ଲିନ ହୁଏନାହିଁ।

ଊର୍ଧ୍ଵଵାସୀ ନରସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହମନ୍ଯତ୍ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ନୀଯତେଦ୍ଵାଦଶାହେନ ଯମସ୍ଯ ଯମପୂରୁଷୈଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯିଏ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଏ। ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ତତ୍ର ଯଦ୍ଵାନ୍ଧଵାସ୍ତୋଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ତିଲୈଃ ସହ । ଯଚ୍ଚ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଯମଲୋକେ ତଦଶ୍ନୁତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେଉଁ ପାଣି ଓ ତିଳ ଦେଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଯମଲୋକରେ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଗତଶ୍ଚ ନରକଂ ପାପାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ସ୍ଵପୁଣ୍ଯତଃ । ପାପକୃଦ୍ଯାତି ନରକଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଯାତି ଵୈ ଦିଵମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯିଏ ପାପ ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ଗଲା, ସେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଏ। ପାପ କରୁଥିବା ନରକକୁ ଯାଏ, ପୁଣ୍ୟ କରୁଥିବା ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

ସ୍ଵର୍ଗାଚ୍ଚ ନରକାତ୍ତ୍ଯକ୍ତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଗର୍ଭେ ଭଵତ୍ଯପି । ନାଭିଭୂତଞ୍ଚ ତସ୍ଯୈଵ ଯାତି ବୀଜଦ୍ଵଯଂ ହି ତତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକରୁ ପଡ଼ି ମଣିଷ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇ ଜନନୀର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଦୁଇଟି ବୀଜ ଏଉଁପରି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାହାର ଅନ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

କଲଲଂ ବୁଦ୍ବ୍ରୁଦମଯଂ ତତଃ ଶୋଣିତମେଵ ଚ । ପେଶ୍ଯାଃ ପଲସମୋଽଣ୍ଡଃ ସ୍ଯାଦଙ୍କୁରଂ ତତ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ପ୍ରଥମେ କଳଳ ଅବସ୍ଥା, ତାପରେ ବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି ଅବସ୍ଥା, ପରେ ରକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଭାବେ ଗର୍ଭ ଗୋଟିଏ ପେସି ପରି ଗଠିତ ହୁଏ, ତାହାରୁ ଅଙ୍କୁର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଉପାଙ୍ଗାନ୍ଯଙ୍ଗୁଲୀନେତ୍ରନାସାସ୍ଯଶ୍ରଵଣାନି ଚ । ଆଵହଂ ଯାତି ଚାଙ୍ଗେଭ୍ଯସ୍ତତ୍ପରନ୍ତୁ ନଖାଦିକମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ଅଙ୍ଗରୁ ଉପାଙ୍ଗ, ଯେପରିକି ଆଠି, ଆଖି, ନାକ, ମୁହଁ, କାନ ଇତ୍ୟାଦି ଗଠିତ ହୁଏ। ଏହି ଅଙ୍ଗରୁ ନଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ତ୍ଵଚୋ ରୋମାଣି ଜାଯନ୍ତେ କେଶାଶ୍ଚୈଵ ତତଃ ପରମ୍ । ନରଶ୍ଚାଧୋମୁଖଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦଶମେ ଚ ସଃ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ଚର୍ମରୁ ରୋମ ହୁଏ, ପରେ ମୁଣ୍ଡରେ କେଶ ହୁଏ। ମଣିଷ ତଳମୁଖୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଦଶମ ମାସରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ତତସ୍ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାଯା ଵୃଣୋତ୍ଯତ୍ଯନ୍ତମୋହିନୀ । ବାଲତ୍ଵଂ ତ୍ଵଥ କୌମାରଂ ଯୌଵନଂ ଵୃଦ୍ଧତାମପି ॥ ୧,୨୨୫.

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ। ସେ ପିଲାବେଳା, କୌମାର୍ଯ୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଅଟେଇଥାଏ।

ତତଶ୍ଚ ମରଣଂ ତତ୍ତଦ୍ଧର୍ମାମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଏଵଂ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରାମ୍ଯତେ ଘଟୀଯନ୍ତ୍ରଵତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ, ମଣିଷ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଏ। ଏହିପରି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘଣ୍ଟିଯନ୍ତ୍ରର ଭଳି ଘୁରୁଥାଏ।

ନରକାତ୍ପ୍ରତିମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାପଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ । ପତିତାତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଥ ଅଧୋଯୋନିଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ବୁଧଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସେ ପାପୀ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପଡ଼ି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ଅଧମ ଜନ୍ମକୁ ପାଏ।

ନରକାତ୍ପ୍ରତିମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୃମିର୍ଭଵତି ଯାଚକଃ । ଉପାଧ୍ଯାଯଵ୍ଯଲୀକଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵା ଭଵତି ଦ୍ଵିଜ ॥ ୧,୨୨୫.

ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସେ କେବେ କୀଟ କିମ୍ବା ଭିକାରି ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଠକେ, ସେ କୁକୁର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ତଜ୍ଜାଯାଂ ମନସା ଵାଞ୍ଛଂସ୍ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵାପ୍ଯସଂଶଯମ୍ । ଗର୍ଦଭୋଜାଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମିତ୍ରସ୍ଯୈଵାପମାନକୃତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ କିମ୍ବା ଧନକୁ ମନରେ ଚାହିଲେ କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନେଲେ, ସେ ପଶୁ ଗର୍ଦ୍ଦଭ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଫଳ ମିଳେ।

ପିତରୌ ପୀଡଯିତ୍ଵା ତୁ କଚ୍ଛପତ୍ଵଞ୍ଚ ଜାଯତେ । ଭୁର୍ତୁଃ ପିଣ୍ଡମୁପାଶ୍ଵସ୍ତୋ ଵଞ୍ଜଯିତ୍ଵା ତମେଵ ଯଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସେ କଛୁଆ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଭାଇଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ଠକି ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଳି ଜନ୍ମ ପାଏ।

ସୋଽପି ମୋହସମାପନ୍ନୋ ଜାଯତେ ଵାନରୋ ମୃତଃ । ନ୍ଯାସାପହର୍ତା ନରକାଦ୍ଵିମୁକ୍ତୋ ଜାଯତେ କୃମିଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ସେ ମଧ୍ୟ ମୋହରେ ପଡ଼ି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାନର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଯିଏ ଜମା ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ଚୋରି କରେ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ପୁଣି କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଅସୂଯକଶ୍ଚ ନରକାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ରାକ୍ଷସଃ । ଵିଶ୍ଵାସହର୍ତା ଚ ନରୋ ମୀନଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେନାହିଁ, ସେ ଦେଉଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେ ମାଛର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଯଵଧାନ୍ଯାନି ସଂହୃତ୍ଯ ଜାଯତେ ମୂଷକୋ ମୃତଃ । ପରଦାରାଭିମର୍ଶାତ୍ତୁ ଵୃକୋ ଘୋରୋଽଭିଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯିଏ ଯବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଚୋରି କରି ମରେ, ସେ ଉଠି ମୂଷା ହୁଏ; ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଭୟଙ୍କର ନରି ହୁଏ।

ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାପ୍ରସଂଗେନ କୋକିଲୋ ଜାଯତେ ନରଃ । ଗୁର୍ଵାଦିଭାର୍ଯାଗମନାଚ୍ଛୂକରୋ ଜାଯତେ ନରଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ଭାଇଙ୍କର ଜନାନୀ ସହ ଅସମ୍ବନ୍ଧ ରଖିଲେ, ସେ କୋଇଲି ହୁଏ; ଗୁରୁ ବା ବଡ଼ଙ୍କ ଜନାନୀ ସହ ଯାଇଲେ, ସେ ଶୁଅର ହୁଏ।

ଯଜ୍ଞଦାନଵିଵାହାନାଂ ଵିଘ୍ନକର୍ତା ଭଵେତ୍କୃମିଃ । ଦେଵତାପିତୃଵିପ୍ରାଣାମଦତ୍ତ୍ଵା ଯୋଽନ୍ନମଶ୍ନୁତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯିଏ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା ବିବାହରେ ବାଧା ଦେଇଥାଏ, ସେ କୀଟ ହୁଏ; ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇନଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୁଏ।

ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ନରକାଦ୍ଵାପି ଵାଯସଃ ସନ୍ପ୍ରଜାଯତେ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠଭ୍ରାତ୍ରପମାନାଚ୍ଚ କ୍ରୌଞ୍ଚଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କାଉଁ ହୁଏ; ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଶୂଦ୍ରସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଗତ୍ଵା କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ । ତସ୍ଯାମପତ୍ଯମୁତ୍ପାଦ୍ଯ କାଷ୍ଠାନ୍ତଃ କଟୀକୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯଦି ଶୂଦ୍ର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ କୀଟର ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦେଇଲେ, କାଠ ଖୋଦୁଥିବା କୀଟ ହୁଏ।

କୃତଘ୍ନଃ କୃମିକଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋ ଵୃଶ୍ଚିକସ୍ତଥା । ଅଶସ୍ତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ହର୍ତା ନରଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଖରଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକ କୀଟ, ପୋକ, ପତଙ୍ଗ କିମ୍ବା ବିଛି ହୁଏ; ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଚୋରି କଲେ, ଗଧା ହୁଏ।

କୃମିଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧକର୍ତା ଚ ବାଲହନ୍ତା ଚ ଜାଯତେ । ଭୋଜନଞ୍ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ମକ୍ଷିକା ଜାଯତେ ନରଃ ॥ ୧,୨୨୫.

ଯିଏ ଜନାନୀ ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରେ, ସେ କୀଟ ହୁଏ; ଖାଦ୍ୟ ଚୋରି କଲେ, ମକିଉଁ ହୁଏ।

ହୃତ୍ଵାଜ୍ଯଞ୍ଚୈଵ ମାର୍ଜାରସ୍ତିଲହୃଚ୍ଚୈଵ ମୂଷକଃ । ଘୃତଂ ହୃତ୍ଵା ଚ ନକୁଲଃ କାକୋ ମଦ୍ଭୁରମାମିଷମ୍ ॥ ୧,୨୨୫.

ଘିଅ ଚୋରି କଲେ ବିଲାଇ ହୁଏ; ତିଳ ଚୋରି କଲେ ମୂଷା ହୁଏ; ଘୃତ ଚୋରି କଲେ ନେଉଲ ହୁଏ; ମାଂସ ବା ଭାତ ଚୋରି କଲେ କାଉଁ ହୁଏ।

ମଧୁ ହୃତ୍ଵା ନରୋ ଦଂଶପୂପଂ ହୃତ୍ଵା ପିପୀଲିକଃ । ଅପୋ ହୃତ୍ଵା ତୁ ପାପାତ୍ମା ଵାଯସଃ ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

ମଧୁ ଚୋରି କଲେ ଦଂଶ କରୁଥିବା ପୋକ ହୁଏ; ପିଠା ଚୋରି କଲେ ପିପିଲିକା ହୁଏ; ପାଣି ଚୋରି କଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା କାଉଁ ହୁଏ।

ହୃତେ କାଷ୍ଠେ ଚ ହାରୀତଃ କପୋତୋ ଵା ପ୍ରଜାଯତେ । ହୃତ୍ଵା ତୁ କାଞ୍ଚନଂ ଭାଣ୍ଡଂ କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

କାଠ ଚୋରି କଲେ ହାରିତ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ପରା ହୁଏ; ସୁନା ବା ବାସନା ଚୋରି କଲେ, କୀଟର ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

କାର୍ପାସିକେ ହୃତେ କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଵହ୍ରିହର୍ତା ବକସ୍ତଥା । ମଯୂରୋ ଵର୍ଣକଂ ହୃତ୍ଵା ଶାକପତ୍ରଞ୍ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୨୫.

କପାସ ଚୋରି କଲେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ହୁଏ; ହାଳ ଚୋରି କଲେ ବକ ହୁଏ; ରଙ୍ଗ ପଦାର୍ଥ ଚୋରି କଲେ ମୟୂର ହୁଏ; ଶାକ ପତ୍ର ଚୋରି କଲେ ଶଶକ ହୁଏ।