ତୃତୀଯଂ ସ୍କାନ୍ଦମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ କୁମାରେଣ ତୁ ଭାଷିତମ୍ । ଚତୁର୍ଥଂ ଶିଵଧର୍ମାଖ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଭାଷିତମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.
ତୃତୀୟଟି ସ୍କନ୍ଦ ଯାହା କୁମାର କହିଛନ୍ତି; ଚତୁର୍ଥଟି ଶିବଧର୍ମ ଯାହା ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଵାସସୋକ୍ତମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ନାରଦୋକ୍ତମତଃ ପରମ୍ । କାପିଲଂ ଵାମନଞ୍ଚୈଵ ତଥୈଵୋଶନସେରିତମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.
ଦୁର୍ବାସା କହିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରାଣ, ପରେ ନାରଦ କହିଥିବା; କାପିଳ, ବାମନ ଏବଂ ତେଣୁଁଠି ଉଶନାସ କହିଥିବା।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଵାରୁଣଞ୍ଚାଥ କାଲିକାହ୍ଵଯମେଵ ଚ । ମାହେଶ୍ଵରଂ ତଥା ସାମ୍ବମେଵଂ ସର୍ଵାର୍ଥସଞ୍ଚଯମ୍ । ପରାଶରୋକ୍ତମପରଂ ମାରୀଚଂ ଭାର୍ଗଵାହ୍ଵଯମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ବାରୁଣ ଏବଂ କାଳିକା ନାମକ ପୁରାଣ; ମାହେଶ୍ୱର ଏବଂ ସାମ୍ବ, ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ସଂଗ୍ରହ; ପରାଶର କହିଥିବା, ମାରୀଚ ଏବଂ ଭାର୍ଗବ ନାମକ ପୁରାଣ।
ପୁରାଣଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ଵେଦାସ୍ତ୍ଵଙ୍ଗାନି ଯନ୍ମୁନେ । ନ୍ଯାଯଃ ଶୌନକ ମୀମାଂସା ଆଯୁର୍ଵେଦାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରକମ୍ । ଗାନ୍ଧର୍ଵଶ୍ଚ ଧନୁର୍ଵେଦୋ ଵିଦ୍ଯା ହ୍ଯଷ୍ଟାଦଶସ୍ମୃତାଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ପୁରାଣ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ଅଙ୍ଗ, ମୁନି; ନ୍ୟାୟ, ଶୌନକ, ମୀମାଂସା, ଆୟୁର୍ବେଦ, ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଧନୁର୍ବେଦ—ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେନ ଚ ହରିର୍ଗୁରୁଭାରମପାହରତ୍ । ଏକପାଦସ୍ଥିତେ ଧର୍ମେ କୃଷ୍ଣତ୍ଵଞ୍ଚାଚ୍ଯୁତେ ଗତେ ॥ ୧,୨୨୩.
ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ ହରି ଗୁରୁମାନଙ୍କର ଭାର ହଟାଇଲେ; ଧର୍ମ ଏକ ପାଏ ଦଁଡାଇ ରହିଲା, କୃଷ୍ଣ ଅଚ୍ୟୁତ ଭାବେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଜନାସ୍ତଦା ଦୁରାଚାରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ନିର୍ଦଯାଃ । ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମ ଇତି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷେ ଗୁଣାଃ । କାଲସଞ୍ଚୋଦିତାସ୍ତେଽପି ପରିଵର୍ତନ୍ତ ଆତ୍ମନି ॥ ୧,୨୨୩.
ତାପରେ ଲୋକମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ନିର୍ଦୟ ହେବେ; ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ଏହି ଗୁଣମାନେ ମଣିଷରେ ଦେଖାଯାଏ, ସମୟର ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଘୂରିବା କରନ୍ତି।
ପ୍ରଭୂତଞ୍ଚ ଯଦା ସତ୍ତ୍ଵଂ ମନୋ ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ତଦା କୃତଯୁଗଂ ଵିଦ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଞାନେ ତପସି ଯଦ୍ରତିଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ଯେତେବେଳେ ସତ୍ତ୍ୱ ଭଳି ରହେ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ସହିତ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ କୃତୟୁଗ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
ଯଦା କର୍ମସୁ କାମ୍ଯେଷୁ ଶକ୍ତିର୍ଯଶସି ଦେହିନାମ୍ । ତଦା ତ୍ରେତା ରଜୋଭୂତିରିତି ଜାନୀହି ଶୌନକ ॥ ୧,୨୨୩.
ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯଶସ୍ୱୀତାରେ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଶୌନକ, ତୁମେ ଜାଣ, ତ୍ରେତାରେ ରଜ ଗୁଣର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ।
ଯଦା ଲୋଭସ୍ତ୍ଵସନ୍ତୋଷୋ ମାନୋ ଦମ୍ଭଶ୍ଚ ମତ୍ସରଃ । କର୍ମଣାଞ୍ଚାପି କାମ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵାପରଂ ତଦ୍ରଜସ୍ତମଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ଯେତେବେଳେ ଲୋଭ, ଅସନ୍ତୋଷ, ଅହଂକାର, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଏବଂ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ, ଯେଉଁଠାରେ ରଜ ଓ ତମ ମିଶିଥାଏ।
ଯଦା ସଦାନୃତଂ ତନ୍ଦ୍ରା ନିଦ୍ରା ହିଂସାଦିସାଧନମ୍ । ଶୋକମୋହୌ ଭଯଂ ଦୈନ୍ଯଂ ସ କଲିସ୍ତମସି ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ଯେତେବେଳେ ସଦା ମିଥ୍ୟା, ଅଳସ୍ୟ, ନିଦ୍ରା, ହିଂସା ଓ ଏହାଦି ଉପାୟ, ଶୋକ, ମୋହ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ରହିଥାଏ, ସେତେବେଳେ କଳି ଯୁଗ, ଯାହାକୁ ତମସ୍ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଜନାଃ କାମିନଃ ସ୍ଯୁଃ ଶଶ୍ଵତ୍କଟୁକଭାଷିଣଃ । ଦସ୍ଯୂତ୍କୃଷ୍ଟା ଜନପଦା ଵେଦାଃ ପାଷଣ୍ଡଦୂଷିତାଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ଯେଉଁଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ କାମପରାୟଣ, ସଦା କଢ଼ା କଥା କହୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଶ ଦଖଳ କରିଥିବା ଏବଂ ବେଦ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।
ରାଜାନଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଭିକ୍ଷାଃ ଶିଶ୍ନୋଦରପରାଜିତାଃ । ଅଵ୍ରତା ଵଟଵୋଽଶୌଚା ଭିକ୍ଷଵଶ୍ଚ କୁଟୁମ୍ବିନଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ରାଜାମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗନ୍ତି, କାମ ଓ ଭୁଖରେ ହରାଇଯାନ୍ତି; ବ୍ରତ ନଥିବା ବଟ, ଅପବିତ୍ର, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥ।
ତପସ୍ଵିନୋ ଗ୍ରାମଵାସାଃ ନ୍ଯାସିନୋ ହ୍ଯର୍ଥଲୋଲୁପାଃ । ହ୍ରସ୍ଵକାଯା ମହାହାରାଶ୍ଚୌରାସ୍ତେ ସାଧଵଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ତପସ୍ୱୀମାନେ ଗାଁରେ ବସିବେ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଧନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ହେବେ; ଛୋଟ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଖାଇବେ, ଚୋରମାନେ ସଧୁବୋଲି ଗଣାଯିବେ।
ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚ ପତିଂ ତାପସସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଵ୍ରତମ୍ । ଶୂଦ୍ରାଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହିଷ୍ଯନ୍ତି ଵୈଶ୍ଯା ଵ୍ରତପରାଯଣଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ଚାକରମାନେ ମାଲିକଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବେ, ତପସ୍ୱୀମାନେ ନିଜ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବେ ନାହିଁ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦାନ ନେବେ, ବଣିକମାନେ ଧାର୍ମିକ କାମରେ ଲାଗିରହିବେ।
ଉଦ୍ଵିଗ୍ନାଃ ସନ୍ତି ଚ ଜନାଃ ପିଶାଚସଦୃଶାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଅନ୍ଯାଯଭୋଜନେନାଗ୍ନିଦେଵତାତିଥିପୂଜନମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.
ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ, ପ୍ରଜାମାନେ ପିଶାଚ ସଦୃଶ ହେବେ; ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା କରାଯିବ।
କରିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ପ୍ରାପ୍ତେ ନ ଚ ପିତ୍ର୍ଯୋଦକକ୍ରିଯାମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀପରାଶ୍ଚ ଜନାଃ ସର୍ଵେ ଶୂଦ୍ରପ୍ରାଯାଶ୍ଚ ଶୌନକ ॥ ୧,୨୨୩.
କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳାଞ୍ଜଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହେବେ, ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଶୂଦ୍ର ହେବେ, ହେ ଶୌନକ।
ବହୁପ୍ରଜାଲ୍ପଭାଗ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଶିରଃ କଣ୍ଡୂଯନପରା ଆଜ୍ଞାଂ ଭେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଭର୍ତ୍ସିତାଃ ॥ ୧,୨୨୩.
କଳିଯୁଗରେ ଜନାନୀମାନେ ବହୁତ କଥା କହିବେ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ହେବେ; ସେମାନେ ସିର ଚୁଲିବାରେ ଲାଗି ରହିବେ, ଡାଟିଲେ ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିଦେବେ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ପାଷଣ୍ଡୋପହତା ଜନାଃ । କଲେର୍ଦୋଷନିଧେର୍ଵିପ୍ରା ଅସ୍ତି ହ୍ଯେକୋ ମହାଗୁଣଃ ॥ ୧,୨୨୩.
ପାଖଣ୍ଡ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବେ ନାହିଁ; କଳିଯୁଗ ଦୋଷର ସାଗର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଗୁଣ ଅଛି।
କୀର୍ତନାଦେଵ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମହାବନ୍ଧଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ । କୃତେ ଯଦ୍ଧ୍ଯାଯତୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତ୍ରେତାଯାଂ ଜପତଃ ଫଲମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଲେ ବଡ଼ ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ଦିଅଯାଏ; ସତ୍ୟଯୁଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତ୍ରେତାରେ ଜପ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ଦ୍ଵାପରେ ପରିଚର୍ଯାଯାଂ କଲୌ ତଦ୍ଧରିକୀର୍ତନାତ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯେଯୋ ହରିର୍ନିତ୍ଯଂ ଗେଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଶୌନକ ॥ ୧,୨୨୩.
ଦ୍ୱାପରରେ ସେଇ ସେବା କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, କଳିଯୁଗରେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ସେଇ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ, ହେ ଶୌନକ, ହରିଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ, ଗାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୪ ସୂତ ଉଵାଚ । ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମୋ ନୈମିତ୍ତିକୋ ଲଯଃ । ଅନାଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ କଲ୍ପାନ୍ତେ ଜାଯତେ ଶତଵାର୍ଷିକୀ ॥ ୧,୨୨୪.
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଚାରିଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଲୟ ହୁଏ; କଳ୍ପ ଶେଷରେ ଶତବର୍ଷୀୟ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସେ।
ଉତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ରୌଦ୍ରା ଦିଵି ସପ୍ତ ଦିଵାକରାଃ । ତେ ତୁ ପୀତ୍ଵା ଜଲଂ ସର୍ଵଂ ଶୋଷଯନ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ॥ ୧,୨୨୪.
ତାପରେ ଆକାଶରେ ସାତଟି ଭୟଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାଣି ପିଇ ତିନି ଲୋକକୁ ଶୁଖାଇଦେବେ।
ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵର୍ମହର୍ଲୋକଂ ଚରାଚରଂ ଜନସ୍ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାସୌ ପାତାଲାନି ଦହତ୍ଯଧଃ ॥ ୧,୨୨୪.
ଭୂ, ଭୁଵ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହର୍ଲୋକ, ଜନଲୋକ, ସଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହେଉଛି; ବିଷ୍ଣୁ ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ପାତାଳକୁ ଦହିଦେଉଛନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦହେତ୍ତ୍ରିଲୋକଞ୍ଚି ମୁଖାନ୍ମେଘାନ୍ ସୃଜତ୍ଯଲମ୍ । ଵର୍ଷନ୍ତେ ଵୈ ଵର୍ଷଶତଂ ନାନାଵର୍ଣା ମହାଘନାଃ ॥ ୧,୨୨୪.
ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ମେଘ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ମହାମେଘମାନେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁରୂପଃଶତଂ ଵାତି ଵର୍ଷାଣାଂ ଵାଯୁରୂର୍ଜିତଃ । ଵିଷ୍ଣୁରେ କାର୍ଣଵୀ ଭୂତେ ଵର୍ଷେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପଧୃକ୍ । ଶେତେଽନନ୍ତାସନେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ॥ ୧,୨୨୪.
ବିଷ୍ଣୁ ରୂପୀ ବାତାସ ଶତବର୍ଷ ବର୍ଷା ସହିତ ବହେ; ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, ସଚଳ ଅଚଳ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହେଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଅନନ୍ତ ନାଗ ଉପରେ ଶୋଇ ରହନ୍ତି।
ସୁପ୍ତ୍ଵା ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ସ ଜଗଦ୍ଭୂଯୋଽସୃଜଦ୍ଧରିଃ । ଅଥ ପ୍ରାକୃତିକଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପ୍ରଲଯଂ ଶୃଣୁ ଶୌନକ ॥ ୧,୨୨୪.
ହରି ହଜାର ବର୍ଷ ଶୋଇ ରହି, ପୁନିଥରେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏବେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଳୟ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ଶୌନକ।
ପୂର୍ଣେ ସଂଵତ୍ସରଶତେ ସଂହୃତ୍ଯ ସକଲଂ ଜଗତ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଦେହେ ହି ମୁକ୍ତୋ ଯୋଗବଲୈର୍ହରିଃ ॥ ୧,୨୨୪.
ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଜେ ଆତ୍ମସାତ କରି, ହରି ଯୋଗବଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ରଖି ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ ଗତା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନଂ ତେଽପି ଯାନ୍ତି ପରଂ ପଦମ୍ । ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯର୍କସମ୍ପନ୍ନା ଆସନ୍ମେଘାସ୍ତଥା ଦ୍ଵିଜ । ଶତଂ ଵର୍ଷାଣି ଵର୍ଷଦ୍ଭିର୍ମେଧୈରଣ୍ଡଂ ପ୍ରପୂର୍ଯତେ ॥ ୧,୨୨୪.
ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ମେଘମାନେ ଶତବର୍ଷ ବର୍ଷା କରି କୋସ୍ମିକ ଡିଂଗାକୁ ପୁରିଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅନ୍ତର୍ଗତେନ ତୋଯେନ ଭିନ୍ନମଣ୍ଡଂ ଜଗତ୍ପତେଃ । ପୂର୍ଣେ ବ୍ରହ୍ମାଯୁଷି ଗତେ ଭିଦ୍ଯତେଽମ୍ଭସି ଲୀଯତେ ॥ ୧,୨୨୪.
ଭିତରେ ଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଡିଂଗା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁ ଶେଷ ହେଲେ, ଏହା ଭାଙ୍ଗି ଜଳରେ ଲୟ ହୁଏ।
ଏଵଂ ସା ଜଗଦାଧାରା ତୋଯେ ଚୋର୍ଵୋ ପ୍ରଲୀଯତେ । ଆପସ୍ତେଜସି ଲୀଯନ୍ତେ ତେଜୋ ଵାଯୌ ପ୍ରଲୀଯତେ ॥ ୧,୨୨୪.
ଏଭଳି ଭାବେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଧାର ଜଳରେ ଲୟ ହୁଏ, ଜଳ ଅଗ୍ନିରେ, ଅଗ୍ନି ବାୟୁରେ ଲୟ ହୁଏ।