ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କଣ୍ଠାଭରଣଦୋଷେଣ କୃଚ୍ଛ୍ରପାଦଂ ମୃତେ ଗଵି । ଅସ୍ଥିଭଙ୍ଗଂ ଗଵାଂ କୃତ୍ଵା ଶୃଙ୍ଗଭଙ୍ଗମଥାପି ଵା ॥ ୧,୨୨୨.

ଗଳାରେ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଗାଈ ମରିଯିବାରେ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର । ଗାଈର ଅସ୍ଥି କିମ୍ବା ଶିଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

ତ୍ଵଗ୍ଭେଦଂ ପୁଚ୍ଛନାଶେ ଵା ମାସାର୍ଧଂ ଯାଵକଂ ପିବେତ୍ । ସର୍ଵଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵଶସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ନିଶ୍ଚଯଂ କୃଚ୍ଛ୍ରମେଵ ତୁ ॥ ୧,୨୨୨.

ଚର୍ମ ଭାଙ୍ଗିଲେ କିମ୍ବା ପୁଛ ହାରାଇଲେ ଅର୍ଧ ମାସ ଯବ ଜଳ ପିଇବା ଦରକାର । ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୁଏ, ସେଥିରେ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ ।

ଅଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଂ ସୁରାସଂସ୍ପୃଷ୍ଟମେଵ ଚ । ପୁନଃ ସଂସ୍କାରମାଯାନ୍ତି ତ୍ରଯୋ ଵର୍ଣା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ॥ ୧,୨୨୨.

ଅଜାଣି ମଳ, ପେଶାବ ଖାଇଦେଲେ କିମ୍ବା ମଦ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ତେବେ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୁନି ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ ।

ଵପନଂ ମେଖ୍ଲା ଦଣ୍ଡୋ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚର୍ଯାଵ୍ରତାନି ଚ । ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ପୁନଃ ସଂସ୍କାରକର୍ମଣି ॥ ୧,୨୨୨.

ମୁଣ୍ଡ କଟାଇବା, ମେଖଳା, ଦଣ୍ଡ ଧରିବା ଏବଂ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ନିୟମ — ଏହି ସବୁ ପୁନିଥରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ କରିବେ ।

ଆମମାଂସଂ ଘୃତଂ କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ସ୍ନେହଶ୍ଚ କାଲସମ୍ଭଵାଃ । ଅନ୍ତ୍ଯଭାଣ୍ଡସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତାଃ ଶୁଚଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୧,୨୨୨.

କାଚା ମାଂସ, ଘିଅ, ମଉ, ଏବଂ ପୁରୁଣା ତେଲ ଯଦି ଅପବିତ୍ର ପାତ୍ରରେ ରହିଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ ।

ତୈଲାଦିଘୃତମାଧ୍ଵୀକଂ ପଣ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦ୍ରଵସ୍ତଥା । ଏକଭକ୍ତଂ କ୍ରମାନ୍ନକ୍ତଂ ଏକୈକାହମଯାଚିତମ୍ । ଉପଵାସଃ ପାଦକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କୃଚ୍ଛାର୍ଧଦ୍ଵିଗୁଣଂ ହି ଯତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ତେଲ, ଘିଅ, ମଧୁ, ବ୍ୟବସାୟ ଜିନିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତରଳ ପଦାର୍ଥ; ଏକଥର ଖାଇବା, ପାଳିକ୍ରମରେ ଭୋଜନ, ରାତିରେ ଖାଇବା, ଏକଦିନ ମାତ୍ର ଖାଇବା, ଏକଦିନ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ଉପବାସ, ପାଦକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ—ଏହି ସବୁ କୃଚ୍ଛ୍ରର ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ, ଯେପରି ଉପବାସ କରାଯାଏ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯନ୍ତୁ ତତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ । କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ସପ୍ତୋପଵାସୈଶ୍ଚ ମହାସାନ୍ତପନଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏହିପରି ହୁଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ସାତି ଉପବାସ ସହିତ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତକୁ ମହାସାନ୍ତପନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତ୍ର୍ଯହମୁଷ୍ଣଂ ପିବେଚ୍ଛାପଃ ତ୍ର୍ଯହମୁଷ୍ଣଂ ପଯଃ ପିବେତ୍ । ତ୍ର୍ଯମୁଷ୍ଣଂ ପିବେତ୍ସର୍ପିସ୍ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରମଘାପହମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ତିନି ଦିନ ତକ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ପିବିବା, ତିନି ଦିନ ଉଷ୍ଣ ଦୁଧ ପିବିବା, ତିନି ଦିନ ଉଷ୍ଣ ଘିଅ ପିବିବା—ଏହିଠାରେ ତପ୍ତ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ପାପକୁ ଦୂର କରେ।

ଦ୍ଵାଦଶାହୋପଵାସେନ ପରାକଃ ସର୍ଵପାପହା । ଏକୈକଂ ଵର୍ଧଯେତ୍ପିଣ୍ଡଂ ଶୁକ୍ଲେ କୃଷ୍ଣେ ଚ ହ୍ରାସଯେତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ବାରୋଟି ଦିନ ଉପବାସ କଲେ ପରାକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ହଟାଏ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ପ୍ରତିଦିନ ଭୋଜନର ପିଣ୍ଡ ବଢ଼ାଇବା ଓ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ କମାଇବା ଉଚିତ।

ପଯଃ କାଞ୍ଚନଵର୍ଣାଯାଃ ଶ୍ଵେତଵର୍ଣଂ ଚ ଗୋମଯମ୍ । ଗୋମୂତ୍ରଂ ତାମ୍ରଵର୍ଣାଯା ନୀଲଵର୍ଣଭଵଂ ଘୃତମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ସୁନା ରଙ୍ଗର ଲୋକ ପାଇଁ ଦୁଧ, ସାଧା ରଙ୍ଗର ପାଇଁ ଗୋମୟ, ତାମ୍ର ରଙ୍ଗର ପାଇଁ ଗୋମୂତ୍ର, ନୀଳ ରଙ୍ଗର ପାଇଁ ଘିଅ ଉପଯୋଗ କରାଯିବ।

ଦଧି ସ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣଵର୍ଣାଯା ଦର୍ଭୋଦକସମାଯୁତମ୍ । ଗୋମୂତ୍ରମାଷକାଣ୍ଯଷ୍ଟୌ ଗୋମଯସ୍ଯ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

କଳା ରଙ୍ଗର ପାଇଁ ଦର୍ଭା ଜଳ ମିଶିତ ଦହି, ଗୋମୂତ୍ର ପାଇଁ ଆଠଟି ମାଷକ, ଗୋମୟ ପାଇଁ ଚାରିଟି ମାଷକ ଦିଆଯିବ।

କ୍ଷୀରସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦଧ୍ନସ୍ତୁ ଦଶ ଉଚ୍ଯତେ । ଘୃତସ୍ଯ ମାଷକାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ମଲାପହମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ଦୁଧ ପାଇଁ ବାରୋଟି ମାଷକ, ଦହି ପାଇଁ ଦଶଟି, ଘିଅ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ମାଷକ ଦିଆଯିବ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦୂର କରେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୩ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ମୁନିଭିଶ୍ଚରିତା ଧର୍ମା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵ୍ଯାସ ମଯୋଦିତାଃ । ଯୈର୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତୁଷ୍ଯତେ ଚୈଵ ସୂର୍ଯାଦିପରିଚାରଣାତ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଭକ୍ତି ସହ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଓ ବ୍ୟାସ କହିଛୁ, ସେଇ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସେବା ସହିତ।

ତର୍ପଣେନ ଚ ହୋମେନ ସନ୍ଧ୍ଯାଯା ଵନ୍ଦନେନ ଚ । ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷଦଃ ॥ ୧,୨୨୩.

ତର୍ପଣ, ହୋମ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ, ଯିଏ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଧର୍ମୋ ହି ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂଜୀ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ତର୍ପଣମ୍ । ହୋମଃ ସନ୍ଧ୍ଯା ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ଧାରଣା ସକଲଂ ହରିଃ ॥ ୧,୨୨୩.

ଧର୍ମ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ହେଉଛି ତର୍ପଣ; ହୋମ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ, ଧାରଣା—ଏହା ସମସ୍ତେ ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ।

ସୂଚ ଉଵାଚ । ପ୍ରଲଯଂ ଜଗତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶୃଣୁ ଶୌନକ । ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରନ୍ତୁ କଲ୍ପୈକାବ୍ଜଦିନଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ସୂଚ କହିଲେ: ଏହି ସଂସାରର ପ୍ରଳୟ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୌନକ, ସବୁ ଶୁଣ। ଚାରିଯୁଗର ହଜାରଟି ଚକ୍ର ମିଶି ଏକ କଳ୍ପ ହୁଏ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ।

କୃତତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରାଦିଯୁଗାଵସ୍ଥା ନିବୋଧମେ । କୃତେ ଧର୍ମଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଚ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଦାନଂ ତପୋ ଦଯା ॥ ୧,୨୨୩.

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି—ଏହି ଚାରି ଯୁଗର ଅବସ୍ଥା ବୁଝ। କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଚାରିଟି ମାଉଁ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥାଏ: ସତ୍ୟ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦୟା।

ଧର୍ମପାତା ହରିଶ୍ଚେତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ଜ୍ଞାନିନୋ ନରାଃ । ଚତୁର୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନରା ଜୀଵନ୍ତି ଵୈ ତଦା ॥ ୧,୨୨୩.

ଧର୍ମ ଅବନତି ହେଲେ ହରି ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି।

କୃତାନ୍ତେ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୈର୍ଵିପ୍ରା ଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ଜିତା ଦ୍ଵିଜୈଃ । ଶୂରଶ୍ଚାତିବଲୋ ଵିଷ୍ଣୂ ରକ୍ଷାଂସି ଚ ଜଘାନ ହ ॥ ୧,୨୨୩.

କୃତଯୁଗ ଶେଷରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଜିତିଥିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ। ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ କରିଥିଲେ।

ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତ୍ରିପାଦ୍ଧର୍ମଃ ସତ୍ଯଦାନଦଯାତ୍ମକଃ । ନରା ଯଜ୍ଞପରାସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତଥା କ୍ଷତ୍ରୋଦ୍ଭଵଂ ଜଗତ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧର୍ମ ତିନିଟି ମାଉଁ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥାଏ—ସତ୍ୟ, ଦାନ ଓ ଦୟା। ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ରକ୍ତୋ ହରିର୍ନରୈଃ ପୂଜ୍ଯୋ ନରା ଦଶଶତାଯୁଷଃ । ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭୋମରଥଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ରାକ୍ଷସାନହନ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ହରି ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ପୃଥିବୀରେ ରଥ ଚଳାନ୍ତି ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵିପାଦଵିଗ୍ରହୋ ଧର୍ମଃ ପୀତତାଞ୍ଚାଚ୍ଯୁତେ ଗତେ । ଚତୁଃ ଶତାଯୁଷୋ ଲୋକା ଦ୍ଵିଜକ୍ଷତ୍ରୋଦ୍ଭଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧,୨୨୩.

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଦୁଇଟି ମାଉଁ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥାଏ, ଅଚ୍ୟୁତ ଚାଲିଯିବା ସହିତ ଧର୍ମ ଅବନତି ହୁଏ। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଚାରିଶେ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି, ପ୍ରଜାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଲ୍ପବୁଦ୍ଧୀଂଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵ୍ଯାସସ୍ଵରୂପଧୃକ୍ । ତଦେକନ୍ତୁ ଯଜୁର୍ଵେଦଂ? ଚତୁର୍ଧା ଵ୍ଯଭଜତ୍ପୁନଃ ॥ ୧,୨୨୩.

ସେଠାରେ ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯଜୁର୍ବେଦକୁ ପୁଣି ଚାରି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।

ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯାମାସ ସମସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ନିବୋଧ ମେ । ଋଗ୍ଵେଦମଥ ପୈଲନ୍ତ୍ସାମଵେଦଞ୍ଚ ଜୈମିନିମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ; ଏହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ପୈଳଙ୍କୁ ଋଗ୍ବେଦ, ଜୈମିନିଙ୍କୁ ସାମବେଦ ମିଳିଲା।

ଅଥର୍ଵାଣଂ ସୁମନ୍ତୁନ୍ତୁ ଯଜୁର୍ଵେଦଂ ମହାମୁନିମ୍ । ଵୈଶମ୍ପାଯନମଙ୍ଗନ୍ତୁ ପୁରାଣଂ ସୂତମେଵ ଚ । ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣାନି ଯୈର୍ଵେଦ୍ଯୋ ହରିରେଵ ହି ॥ ୧,୨୨୩.

ସୁମନ୍ତୁଙ୍କୁ ଅଥର୍ବବେଦ, ଏକ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଯଜୁର୍ବେଦ, ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ସୂତଙ୍କୁ ପୁରାଣ ମିଳିଲା; ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ।

ସର୍ଗଶ୍ଚ ପ୍ରତିସର୍ଗଶ୍ଚ ଵଂଶୋ ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଚ । ଵଂଶାନୁଚରିତଚ୍ଚୈଵ ପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତିସୃଷ୍ଟି, ବଂଶାବଳୀ, ମନ୍ବନ୍ତର ଏବଂ ବଂଶର ଚରିତ୍ର—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ପୁରାଣର ଲକ୍ଷଣ।

ବ୍ରାହ୍ମଂ ପାଦ୍ମଂ ଵୈଷ୍ଣଵଞ୍ଚ ଶୈଵଂ ଭାଗଵତନ୍ତଥା । ଭଵିଷ୍ଯନ୍ନାରଦୀଯଞ୍ଚସ୍କାନ୍ଦଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଵରାହକମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ବ୍ରାହ୍ମ, ପଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ, ଭାଗବତ, ଭବିଷ୍ୟ, ନାରଦୀୟ, ସ୍କନ୍ଦ, ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ବରାହ ପୁରାଣ।

ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ତଥାଗ୍ନେଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତମେଵ ଚ । କୌର୍ମଂ ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଗାରୁଡଞ୍ଚ ଵାଯଵୀଯମନନ୍ତରମ୍ । ଅଷ୍ଟାଦଶସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମିତି ସଂଜ୍ଞିତମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଅଗ୍ନେୟ, ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ, କୂର୍ମ, ମାତ୍ସ୍ୟ, ଗାରୁଡ, ବାୟୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ—ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନାମରେ ଗଣାଯାଏ।

ଅନ୍ଯାନ୍ଯୁପପୁରାଣାନି ମୁନିଭିଃ କଥିତାନି ତୁ । ଆଦ୍ଯଂ ସନତ୍କୁମାରୋକ୍ତଂ ନାରସିଂହମଥାପରମ୍ ॥ ୧,୨୨୩.

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପପୁରାଣ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି; ପ୍ରଥମଟି ସନତ୍କୁମାର କହିଥିଲେ, ପରେ ନରସିଂହ।