ଅନ୍ନଂ ସମକ୍ଷିକାକେଶଂ ଶୁଧ୍ଯେଦ୍ଵାନ୍ତେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଯଶ୍ଚ ପାଣିତଲେ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯା ବାହୁନା ଚ ଯଃ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯେଉଁ ଅନ୍ନରେ କେଶ କିମ୍ବା ମକ୍ଷି ରହିଛି, ତାହା ତୁରନ୍ତ ହଟାଇଦେଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଯେଉଁଠି ହାତେ, ଆଉ ଅଙ୍ଗୁଳି କିମ୍ବା ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରାଯାଏ—
ଅହୋରାତ୍ରେଣ ଶୁଧ୍ଯେତ ପିବେଦ୍ଯଦି ନ ଵାର୍ଯୁତ । ପୀତଶେଷନ୍ତୁ ଯତ୍ତୋଯଂ ଵାମହସ୍ତେନ ମଦ୍ଯଵତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ସେ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ପାଣି ପିଉଛି କି ନାହିଁ; ଯେଉଁ ପାଣି ବାମ ହାତରେ ରହିଯାଏ, ତାହା ମଦ୍ୟ ଭଳି ଅପବିତ୍ର।
ଚର୍ମମଧ୍ଯଗତଂ ତୋଯମଶୁଚି ସ୍ଯାନ୍ନ ତତ୍ପିବେତ୍ । ଅନ୍ତ୍ଯଜାତିରଵିଜ୍ଞାତୋ ନିଵସେଦ୍ଯସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ॥ ୧,୨୨୨.
ଚର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଇଥିବା ପାଣି ଅପବିତ୍ର ହୁଏ; ଏହା ପିବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କୌଣସି ନିମ୍ନଜାତି ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଅଜଣା ଲୋକ ଘରେ ରହିଥାଏ, ସେଠାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ପରାକଂ ଵା ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ଵିଶୋଧନମ୍ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଚାଜ୍ଜ୍ଞାତେ ତଥାପରେ ॥ ୧,୨୨୨.
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧିକୁ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ କିମ୍ବା ପରାକ ବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଏ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଣାପରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଆଚରଣ ହୁଏ।
ଯସ୍ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପକ୍ଵାନ୍ନଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାର୍ଧଂ ତସ୍ଯ ଦାପଯେତ୍ । ତେଷାମପି ଚ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ କୃଚ୍ଛ୍ରପାଦୋ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୨୨.
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଯିଏ ପକା ଭାତ ଖାଏ, ସେଠି ପାଇଁ ଅର୍ଧ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯିବ। ସେମାନଙ୍କ ଭୋଜନ ଯିଏ ଖାଏ, ସେଠି ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କୃଚ୍ଛ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ରଜକାନାଞ୍ଚ ଶୈଲୂ ଷଵେଣୁଚର୍ମୋପଜୀଵିନାମ୍ । ଏତଦନ୍ନଞ୍ଚ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଧୋବୀ, ଶିକାରୀ, ବାଁଶ କାମ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଚର୍ମ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ତେବେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଦରକାର।
ଚାଣ୍ଡାଲକୂପଭାଣ୍ଡେଷୁ ଅଜ୍ଞାନାଚ୍ଚେତ୍ପିବେଜ୍ଜଲମ୍ । କୁର୍ଯାତ୍ସାନ୍ତପନଂ ଵିପ୍ରସ୍ତଦର୍ଧଞ୍ଚ ଵିଶଃ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରୁ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ପାତ୍ରରୁ ପାଣି ପିଏ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସାନ୍ତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ତାହାର ଅର୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ପାଦଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯମଜ୍ଞାନାଦନ୍ତ୍ଯଵେଶ୍ମନି । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତ୍ରିକୃଚ୍ଛ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ପରାକମନ୍ତ୍ଯଜାଗତୌ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଶୂଦ୍ର ଅଜ୍ଞାନରୁ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କ ଘରେ ରହେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯିବ। ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କୁ ପରାକ ବ୍ରତ ଦିଆଯିବ।
ଅନ୍ତ୍ଯଜୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୁକ୍ଚ୍ଛୁଧ୍ଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣେନ ଚ । ଚାଣ୍ଡାଲନ୍ନଂ ଯଦା ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପ୍ରମାଦାଦୈନ୍ଦଵଞ୍ଚରେତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଦ୍ୱିଜ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରେ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତରେ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ। ଯଦି ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଅଜାଣି ଖାଏ, ତେବେ ଐନ୍ଦବ ବ୍ରତ କରିବା ଦରକାର।
କ୍ଷତ୍ତ୍ରଜାତିଃ ସାନ୍ତପନଂ ଷଡ୍ଦ୍ଵିରାତ୍ରଂ ପରେ ତଥା । ଏକଵୃକ୍ଷ ତୁ ଚଣ୍ଡାଲଃ ପ୍ରମାଦାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଦି । ଫଲଂ ଭକ୍ଷଯତେ ତତ୍ର ଅହୋରାତ୍ରେଣ ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୧,୨୨୨.
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଛଅ ଦିନ ସାନ୍ତପନ ବ୍ରତ କରିବା ଦରକାର; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜାଣି ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଗଛର ଫଳ ଖାଏ, ତେବେ ଏକ ଦିନ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵୋପଵିଷ୍ଟୋଽନାଚାନ୍ତଶ୍ଚଣ୍ଡାଲଂ ଯଦି ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ । ଗାଯତ୍ତ୍ର୍ଯଷ୍ଟସହସ୍ରନ୍ତୁ ଦ୍ରୁପଦାଂ ଵା ଶତଂ ଜପେତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଭୋଜନ ପରେ ମୁଁହ ଧୋଇନଥିବା ବେଳେ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କୁ ଛୁଏ, ତେବେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଆଠ ହଜାର ବା କିମ୍ବା ଦ୍ରୁପଦା ଶତ ବାର ପଢ଼ିବା ଦରକାର।
ଚାଣ୍ଡାଲଶ୍ଵପଚୈର୍ଵାପି ଵିଣ୍ମୂତ୍ରେ ତୁ କୃତେ ଦ୍ଵିଜାଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ପରାକଶ୍ଚାନ୍ତ୍ଯଜାଗତୌ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଶ୍ୱପଚଙ୍କ ମଳମୁତ୍ର ସଂସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ତିନି ଦିନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କୁ ପରାକ ବ୍ରତ ଦିଆଯିବ।
ଅକାମତଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଗତ୍ଵା ପରାକସ୍ତତ୍ର ସାଧକଃ । ଅନ୍ତ୍ଯଜାତିପ୍ରସୂତସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଇଚ୍ଛା ବିନା ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କୁ ଯାଏ, ସେଠି ପରାକ ବ୍ରତ ଉପଯୁକ୍ତ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।
ମଦ୍ଯାଦିଦୁଷ୍ଟଭାଣ୍ଡେଷୁ ଯାଦପଃ ପିବତି ଦ୍ଵିଜଃ । କୃଚ୍ଛ୍ରପାଦେନ ଶୁଧ୍ଯେଦ୍ଵୈ ପୁନଃ ସଂସ୍କାରକର୍ମଣା ॥ ୧,୨୨୨.
ଯଦି ଦ୍ୱିଜ ମଦ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ପାତ୍ରରୁ ପାଣି ପିଏ, ତେବେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ପୁନଃ ସଂସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।
ଯେ ପ୍ରତ୍ଯଵସିତା ଵିପ୍ରା ଵଜ୍ରାଗ୍ନିପଵନାଦିଷୁ । ଅନ୍ନପାନାଦି ସଂଗୃହ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷନ୍ତି ଗୃହାନ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି, ପବନ ଆଦି ଅପରାଧ କରି, ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପାନ କରି ପରେ ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
ଚାରଯେତ୍ତ୍ରୀଣି କୃଚ୍ଛାଣି ତ୍ରୀଣି ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାନି ଵୈ । ଜାତକର୍ମାଦିସଂସ୍କାରଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଓ ତିନି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଜନ୍ମାଦି ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଏହିପରି କଥା ବସିଷ୍ଠ ମୁନି କହିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଦିଭିର୍ଦ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ତ୍ରୀ ଶୁଧ୍ଯେତ୍ତୁ ଦ୍ଵିଭୋଜନାତ୍ । ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟୋଚ୍ଛିଷ୍ଟସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଂଶୁନା ଶୂଦ୍ରେଣ ଵା ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୨୨୨.
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତ କରି ଦୁଇ ବେଳ ଭୋଜନ କଲେ ଜଣାଣୀ ଶୁଧ୍ଧି ପାଏ। ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ, କୁକୁର କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରେ, ତେବେ ଶୁଧ୍ଧି ଦରକାର।
ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୁଧ୍ଯତି । ଵର୍ଣବାହ୍ଯେନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେଣ ଵୈ ତଦା ॥ ୧,୨୨୨.
ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ। ଯଦି ବର୍ଣ୍ଣ ବାହ୍ୟଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ, ପାଞ୍ଚ ରାତିରେ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ।
ଅଦୁଷ୍ଟାଃ ସନ୍ତତା ଧାରାଃ ଵାତୋଦ୍ଧୂତାଶ୍ଚ ରେଣଵଃ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ନ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତି କଦାଚନ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯେଉଁ ପାଣି ଧାରା ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ଦୂଷିତ ନୁହେଁ, ପବନେ ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳି, ଜଣାଣୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ କେବେ ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ନିତ୍ଯମାସ୍ଯଂ ଶୁଚି ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶକୁନ୍ତୈଃ ପାତିତଂ ଫଲମ୍ । ପ୍ରସ୍ତ୍ରଵେ ଚ ଶୁଚିର୍ଵତ୍ସଃ ଶ୍ଵା ମୃଗଗ୍ରହଣେ ଶୁଚିଃ ॥ ୧,୨୨୨.
ଜଣାଣୀଙ୍କ ମୁଁହ ସଦା ପବିତ୍ର। ପକ୍ଷୀ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଫଳ ପବିତ୍ର। ବଛା ଦୁଧ ଚୁଷୁଥିବା ବେଳେ ପବିତ୍ର, କୁକୁର ଶିକାର କରିଥିବା ବେଳେ ପବିତ୍ର।
ଉଦକେ ଚୋଦକସ୍ଥଂ ତୁ ସ୍ଥଲେଷୁ ସ୍ଥଲଜଂ ଶୁଚି । ପାଦୌ ସ୍ଥାପ୍ଯୌ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଆଚାନ୍ତଃ ଶୁଚିତାମିଯାତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ପାଣିରେ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ପାଣିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଗୁଡିକୁ ପାଣିରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଭୂମିରୁ ମିଳେ, ସେଗୁଡିକୁ ଭୂମିରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍, ଯଦି ସେଗୁଡିକ ପବିତ୍ର ଅଟେ। ସେଠାରେ ପାଦ ରଖିବା ଦରକାର ଏବଂ ମୁଁହ ଧୋଇଲେ ପବିତ୍ରତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଶୁଧ୍ଯେତ୍ତଦ୍ଭସ୍ମନା କାଂସ୍ଯଂ ସୁରଯା ଯନ୍ନ ଲିପ୍ଯତେ । ମୂତ୍ରେଣ ସୁରଯା ମିଶ୍ରଂ ତପନୈଃ ଖଲୁ ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୧,୨୨୨.
କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଯଦି ମଦରେ ଲିପ୍ତ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡିକୁ ଖାରି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। ମୁତ୍ର ଓ ମଦ ମିଶିଥିବା ପାତ୍ରକୁ ତାପ ଦେଇ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର।
ଗଵାଘ୍ରାତାନି କାଂସ୍ଯାନି ଶୂଦ୍ରୋଚ୍ଛିଷ୍ଟାନି ଯାନି ଚ । କାକଶ୍ଵାପହତାନ୍ଯେଵ ଶୁଧ୍ଯନ୍ତି ଦଶ ଭସ୍ମନା ॥ ୧,୨୨୨.
ଗାଈ ଘ୍ରାଣ କରିଥିବା କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର, ଅଛୁତ ଛୁଇଁଥିବା କିମ୍ବା କାଉଁଡି କିମ୍ବା କୁକୁର ଛୁଇଁଥିବା ପାତ୍ର, ଏହାମାନେ ଦଶଥର ଖାରି ଲଗାଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଶୂଦ୍ରଭାଜନଭୋକ୍ତା ଯଃ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତ୍ର୍ଯୁପୋଷିତଃ । ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ସ୍ପୃଶତେ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ଵସୂଦ୍ରଶ୍ଚାପରାଧିକଃ ॥ ୧,୨୨୨.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ଖାଏ, ତିନିଥର ଉପବାସ କରିଛି ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ଛୁଏ, ସେ ଶ୍ୱାନ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ସମାନ ଅପରାଧୀ ହୁଏ।
ଉପୋଷିତଃ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯାଚ୍ଛୁଧ୍ଯେତ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ଅନୁଦକେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଚୋରଵ୍ଯାଘ୍ରାକୁଲେ ପଥି ॥ ୧,୨୨୨.
ଉପବାସ କରି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଲୋକ, ରଜସ୍ୱଳା ଜଣେ ନାରୀକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଚୋର ଓ ବାଘ ଭୟ ଥିବା ରାସ୍ତାରେ ଥିଲେ, ସେ ପୁନି ପବିତ୍ର ହୁଏ।
କୃତ୍ଵା ମୂତ୍ରପୁରୀଷନ୍ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯହସ୍ତୋ ନ ଦୁଷ୍ଯତି । ଭୂମୌନିଃ କ୍ଷୈପ୍ଯ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଶୌଚଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ ॥ ୧,୨୨୨.
ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପାଖାନ କରିବା ପରେ ଯେହିଁ ହାତରେ ଜିନିଷ ଧରିଛି, ସେହି ହାତ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଜିନିଷକୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ନିଜେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମନ ଲଗାଇ ତାହାକୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ୍।
ଆରନାଲଂ ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ତକ୍ରନ୍ତୁ କୃସରଞ୍ଚ ଯତ୍ । ଶୂଦ୍ରାଦପି ଚ ତଦ୍ଗାହ୍ଯଂ ମାଂସଂ ମଧୁ ତଥାନ୍ତ୍ଯଜାତ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ମଟା, ଦହି, ଦୁଧ, ତକ୍ର, ଖିରା ଓ ଏହା ସହିତ ଯାହା ଅନ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ; ତଳ ଜାତିଠାରୁ ମାଂସ ଓ ମଧୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।
ଗୌଡୀଂ ପୈଷ୍ଟୀଞ୍ଚ ମାଧ୍ଵୀକଂ ଵିପ୍ରାଦିର୍ଯଃ ସୁରାଂ ପିବେତ୍ । ସୁରାଂ ପିବନ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଶୁଧ୍ଯେଦଗ୍ନିଵର୍ଣାଂ ସୁରାଂ ପିବନ୍ ॥ ୧,୨୨୨.
ଗୁଡ଼, ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ମଧୁରୁ ତିଆରି ସୁରା ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ପିଏ, ସେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ସୁରା ପିଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଵିପ୍ରଃ ପଞ୍ଚଶତଂ ଜପ୍ଯଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚ ଶତଂ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ନଂ ପାନପାତ୍ରେଣ ସୂତକେ ॥ ୧,୨୨୨.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଞ୍ଚଶତ ବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏକଶତ ବାର। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଜନନ ଅଶୁଚି ସମୟରେ ପାତ୍ରରେ ଖାଇଥାଏ, ସେହିପରି।
ଶୁଚିର୍ଵିପ୍ରୋ ଦଶାହେନ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵାଦଶାହତଃ । ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶାହନ ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୧,୨୨୨.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟ ପନ୍ଦର ଦିନରେ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।