ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପିଣ୍ଡପାତ୍ରାଣି ଚାଲଯିତ୍ଵା ଆଚମ୍ଯ ପିତାମହାଦିଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପିତୃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଆଶିଷୋ ମେ ପ୍ରଦୀଯନ୍ତାମିତ୍ଯାଶୀଃ ପ୍ରାର୍ଥନମ୍ । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମିତ୍ଯୁକ୍ତେ ଦାତାରୋ ନୋଽଭିଵର୍ଧନ୍ତାମିତି ପାତ୍ରମୁତ୍ତାନଂ କୃତ୍ଵା ଵାଜେ ଵାଜେଦୃଵିସର୍ଜନମ୍ । ଅଭିରଣ୍ଯତାମିତି ପିତୃବ୍ରାହ୍ମଣଵିସର୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୨୨୦.

ସପିଣ୍ଡୀକରଣଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵ୍ଯାସପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯା ତଵ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତା ଫଲଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ ହରିଃ ॥ ୧,୨୨୦.

ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟାସ ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉପରେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତାହା ସମ୍ବନ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥିବା ହରି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୧ ବ୍ରହାମୋଵାଚ । ଧର୍ମସାରମହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୁଣୁ ଶଙ୍କର । ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ଧର୍ମର ସାର ଅଳ୍ପ କଥାରେ କହିବି; ଶଙ୍କର, ଶୁଣ। ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ କରେ।

ଶ୍ରୁତଂ ଧର୍ମଂ ବଲଂ ଧୈର୍ଯଂ ସୁଖମୁତ୍ସାହମେଵ ଚ । ଶୋକୋ ହରତି ଵୈ ନୄଣାଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛୋକଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ଶିକ୍ଷା, ଧର୍ମ, ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ଉତ୍ସାହ—ଦୁଃଖ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକଙ୍କୁ ହରି ନେଇଥାଏ; ତେଣୁ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

କର୍ମଦାରାଃ କର୍ମଲୋକାଃ କର୍ମସମ୍ବନ୍ଧିବାନ୍ଧଵାଃ । କର୍ମାଣି ପ୍ରେରଯନ୍ତୀହ ପୁରୁଷଂ ସୁଖଦୁଃ ଖଯୋଃ ॥ ୧,୨୨୧.

କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ସାଥୀ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ, କର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବନ୍ଧୁ; କର୍ମ ଲୋକକୁ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ପ୍ରେରିତ କରେ।

ଦାନମେ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଦାନାତ୍ସର୍ଵମଵାପ୍ଯତେ । ଦାନାଃତ୍ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦନଂ ତତୋ ନରଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ଦାନ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ; ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ କିଛି ମିଳେ। ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ରାଜ୍ୟ ମିଳେ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଏକତୋ ଦାନମେଵାହୁଃ ସମଗ୍ରଵରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଏକତୋ ଭଯଭୀତସ୍ଯ ପ୍ରାଣିନଃ ପ୍ରାଣରକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ଏକ ପାଖରେ ଦାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣା; ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ଭୟଭୀତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା।

ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଯଜ୍ଞୈଃ ସ୍ନାନେନ ଵା ପୁନଃ । ଧର୍ମସ୍ଯ ନାଶକା ଯେ ଚ ତେ ଵୈ ନିରଯଗାମିନଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ତପସ୍ୱା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଯେ ଚ ହୋମଜପସ୍ନାନଦେଵତାର୍ଚନତତ୍ପରାଃ । ସତ୍ଯକ୍ଷମାଦଯାଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ଯେଉଁମାନେ ହୋମ, ଜପ, ସ୍ନାନ, ଦେବତା ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା ଓ ଦୟାରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି।

ନ ଦାତା ସୁଖଦୁଃ ଖାନାଂ ନ ଚ ହର୍ତାସ୍ତି କଶ୍ଚନ । ଭୁଞ୍ଜତେ ସ୍ଵକୃତାନ୍ଯେଵ ଦୁଃ ଖାନି ଚ ସୁଖାନି ଚ ॥ ୧,୨୨୧.

ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଦାତା କିମ୍ବା ହରିବା ଲୋକ କେହି ନାହିଁ; ଲୋକେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଜୀଵିତଂ ଯେଷାଂ ଦୁର୍ଗାଣ୍ଯତିତରନ୍ତି ତେ । ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ କୋ ନ ଶକ୍ନୋତି ଫଲମୂଲୈଶ୍ଚ ଵର୍ତିତୁମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନକୁ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସୁବିଧା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲୋକ କିଏ ଫଳ ଓ ମୂଳରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ?

ସର୍ଵ ଏଵ ହି ସୌଖ୍ଯେନ ସଙ୍କଟାନ୍ଯଵଗାହତେ । ଇଦମେଵ ହି ଲୋଭସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ସ୍ଯା ଦତିଦୁଷ୍କରମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ଅସୁବିଧା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଏହି ଲୋଭର ଫଳ, ଦାନ ଦେବା ଦୁଃସାଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

ଲୋଭାତ୍କ୍ରୋଧଃ ପ୍ରଭଵତି ଲୋଭାଦ୍ଦ୍ରୋହଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଲୋଭାନ୍ମୋହଶ୍ଚ ମାଯା ଚ ମାନୋ ମତ୍ସର ଏଵ ଚ ॥ ୧,୨୨୧.

ଲୋଭରୁ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଲୋଭରୁ ଶତ୍ରୁତା ଆସେ; ଲୋଭରୁ ମୋହ, ମାୟା, ଅହଂକାର ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଆସେ।

ରାଗଦ୍ଵେଷାନୃତକ୍ରୋଧଲୋମମୋହମଦୋଜ୍ଝିତଃ । ଯଃ ସ ଶାନ୍ତଃ ପରଂ ଲୋକଂ ଯାତି ପାପଵିଵର୍ଜିତଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ଯେଉଁମାନେ ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମିଥ୍ୟା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ ଓ ଅହଂକାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।

ଦେଵତା ମୁନଯୋ ନାଗା ଗନ୍ଧର୍ଵା ଗୁହ୍ଯକା ହର । ଧାର୍ମିକଂ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ନ ଧନାଢ୍ଯଂ ନ କାମିନମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ହର, ଏଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଧନୀ କିମ୍ବା କାମନାରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ।

ଅନନ୍ତବଲଵୀର୍ଯେଣ ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପୌରୁଷେଣ ଵା । ଅଲଭ୍ଯଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତତ୍ର କା ପରିଵେଦନା ॥ ୧,୨୨୧.

ଅସୀମ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ବୁଦ୍ଧି କିମ୍ବା ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଅଲଭ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରେ; ତେଣୁ ଦୁଃଖ କିପାଇଁ?

ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଦଯାଲୁତ୍ଵଂ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯଵିନିଗ୍ରହଃ । ସର୍ଵତ୍ରାନିତ୍ଯବୁଦ୍ଧିତ୍ଵଂ ଶ୍ରେଯଃ ପରମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ବୁଝିବା—ଏହି ସବୁକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ପଶ୍ଯନ୍ନିଵାଗ୍ରତୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଯୋ ଧର୍ମଂ ନାଚରେନ୍ନରଃ । ଅଜାଗଲସ୍ତନସ୍ଯେଵ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ଯେଉଁ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟେ ଦେଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେନାହିଁ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ମେଖେଳା ଛାଗର ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଧ ଭଳି ଅର୍ଥହୀନ।

ଭ୍ରୂଣହା ବ୍ରହ୍ମହା ଗୋଘ୍ନଃ ପିତୃହା ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ଭୂମିଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୨୧.

ଯେଉଁଠି ଗର୍ଭହତ୍ୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା, ଗାଁ ହତ୍ୟା, ପିତୃହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନାଚାର ହୋଇଛି, ସେଠି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଜମି ଦାନ କଲେ, ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ନ ଗୋଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତୀତି ମେ ମତିଃ । ଯା ଗୌର୍ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତା ଦତ୍ତା କୃତ୍ସ୍ନଂ ତାରଯତେ କୁଲମ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ମୋ ମତରେ ଗାଁ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ; ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଗାଁ ଦାନ କଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ନାନ୍ନଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ଵୃଷଧ୍ଵଜ ! । ଅନ୍ନେନ ଧାର୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମିଦଂ ଜଗତ୍ ॥ ୧,୨୨୧.

ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଅନ୍ନ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ଚରାଚର ସଂସାର ସମସ୍ତେ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଟିକିଛି।

କନ୍ଯାଦାନଂ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସ୍ତୀର୍ଥସେଵା ଶ୍ରୁତଂ ତଥା । ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥଦାନାନି ମଣିରତ୍ନଵସୁନ୍ଧରାଃ ॥ ୧,୨୨୧.

କନ୍ୟା ଦାନ, ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ଜମି ଦାନ—

ଅନ୍ନଦାନସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ଅନ୍ନାତ୍ପ୍ରାଣା ବଲଂ ତେଜଶ୍ଚାନ୍ନାଦ୍ଵୀର୍ଯଂ ଧୃତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦାନର ଏକ ଷୋଡଶାଂଶ ପରିମାଣକୁ ସମାନ ହୁଏନାହିଁ; ଅନ୍ନରୁ ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି, ତେଜ, ପ୍ରତାପ, ଧୃତି ଓ ସ୍ମୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କୂପଵାପୀତଡାଗାଦୀନାରାମାଂଶ୍ଚୈଵ କାରଯେତ୍ । ତ୍ରିସପ୍ତକୁଲମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୧,୨୨୧.

ଏକ ମଣିଷ କୁଆଁ, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ବଗିଚା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କାମ କଲେ ସେ ତେଇଶ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

ସାଧୂନାଂ ଦର୍ଶନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥାଦପି ଵିଶିଷ୍ଯତେ । କାଲେନ ତୀର୍ଥଂ ଫଲତି ସଦ୍ଯଃ ସାଧୁସମାଗମଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ସାଧୁମାନେ ଦର୍ଶନ କରିବା ଏକ ପୁଣ୍ୟ କାମ, ଏହା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଫଳ ସମୟ ନେଇ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ସାଧୁ ସଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ସତ୍ଯଂ ଦମସ୍ତପଃ ଶୌଚଂ ସନ୍ତୋଷଶ୍ଚ କ୍ଷମାର୍ଜଵମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ଶମୋ ଦଯା ଦାନମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ ॥ ୧,୨୨୧.

ସତ୍ୟ, ଦମ, ତପ, ପବିତ୍ରତା, ସନ୍ତୋଷ, କ୍ଷମା, ସରଳତା, ଜ୍ଞାନ, ଶାନ୍ତି, ଦୟା ଓ ଦାନ—ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ସନାତନ ଧର୍ମ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨୨ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାଦି ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ନରକୌଘଵିମର୍ଦନମ୍ । ମକ୍ଷିକା ଵିପ୍ରୁଷୋ ନାରୀ ଭୁଵି ତୋଯଂ ହୁତାଶନଃ । ମାର୍ଜାରୋ ନକୁଲଶ୍ଚୈଵ ଶୁଚୀନ୍ଯେତାନି ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୧,୨୨୨.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ନରକର ନାଶ ବିଷୟରେ କହିବି। ମକ୍ଷି, ପାଣିର ଛିଟା, ଜନାନୀ, ମାଟି, ଅଗ୍ନି, ବିଲେଇ ଓ ନକୁଳ—ଏହି ସବୁ ସଦା ପବିତ୍ର।

ଯଃ ଶୂଦ୍ରୋଚ୍ଛିଷ୍ଟସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରମାଦାଦ୍ଭକ୍ଷଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଅହୋରାତ୍ରୋଷିତୋ ଭୂତ୍ଵା ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୧,୨୨୨.

ଯଦି କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଅସାବଧାନତାରେ ଶୂଦ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଇଯାଏ, ସେ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

ଵିପ୍ରୋ ଵିପ୍ରେଣ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟେନ କଦାଚନ । ସ୍ନାନଂ ଜପ୍ଯଞ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦିନସ୍ଯାନ୍ତେ ଚ ଭୋଜନମ୍ ॥ ୧,୨୨୨.

ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ, ସେ ସ୍ନାନ, ଜପ କରିବା ଓ ଦିନ ଶେଷରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।