ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଓଂ ସିଦ୍ଧମିଦମାସନମିହ ସିଦ୍ଧମିତ୍ଯଭିଧାଯ ଓଂ ଭୂଃ ଓଂ ଭୁଵଃ ଓଂ ସ୍ଵଃ ଓଂ ମହଃ ଓଂ ଜନଃ ଓଂ ତପଃ ଓଂ ସତ୍ଯମିତି ସପ୍ତଵ୍ଯାହୃତିଭିଃ ପୂର୍ଵମୁଖନ୍ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣୋପଵେଶନମ୍ । ଉତ୍ତରଦିଙ୍ମୁଖଂପିତୃବ୍ରାହ୍ମଯୋଣୋପଵେଶନମ୍ । ଓଂ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ମହାଯୋଗିଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ନମଃ ସ୍ଵଧାଯୈ ସ୍ଵାହାଯୈ ନିତ୍ଯମେଵ ଭଵନ୍ତୁତେ ଇତି ତ୍ରିର୍ଜପେତ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, 'ଏହି ଆସନ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି' ବୋଲି କହି, ପୁଣି 'ଓଁ ଭୂଃ, ଓଁ ଭୁଵଃ, ଓଁ ସ୍ୱଃ, ଓଁ ମହଃ, ଓଁ ଜନଃ, ଓଁ ତପଃ, ଓଁ ସତ୍ୟମ୍'—ଏହି ସାତଟି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେବତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ ବସାଯିବା ଓ ପିତୃ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତରଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ ବସାଯିବା ଉଚିତ। ପରେ, 'ଓଁ ଦେବତାମାନେ, ପିତୃମାନେ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନେ, ଏବଂ ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସେମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହୁନ୍ତୁ'—ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଓଂ ଅଦ୍ଯାସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଅମୁକମାସେ ଅମୁକରାଶିଙ୍ଗତେ ସଵିତର୍ଯମୁକତିଥାଵମୁକଗୋତ୍ରାଣାମସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହପ୍ରପିତାମହାନାଂ ଯଥାନାମଶର୍ମଣାଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵପୂର୍ଵକନ୍ଦୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯେ । ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାନାଵାହଯିଷ୍ଯେ । ଆଵାହଯେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ସ ଆଗତ ଶୃଣୁତାମିମଂ ହଵମ୍ । ଏଦଂ ବର୍ହିର୍ନିଷୀଦତ ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ଶୃଣୁତେମଂ ଇଵଂ ମେ ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଯ ଉପଦ୍ଯଵିଷ୍ଟ । ଯେ ଅଗ୍ନିଜିହ୍ଵା ଉତ ଵା ଯଜତ୍ରା ଆସଦ୍ଯାସ୍ମିନ୍ବର୍ହିଷି ମାଦଯଧ୍ଵମ୍ । ଓଂ ଓଷଧଯଃ ସଂଵଦନ୍ତେ ସୋମେନ ସହ ରାଜ୍ଞା । ଯସ୍ମୈ କୃଣୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତଂ ରାଜନ୍ପାରଯାମସି । ଓଂ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ମହାଭାଗା ଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମହାବଲାଃ । ଯେ ଅତ୍ର ଵିହିତାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ସାଵଧାନା ଭଵନ୍ତୁ ତେ । ଓଂ ଅପହତାସୁରା ରକ୍ଷାଂସି ଵେଦିଷଦ ଇତି ତ୍ରିତ୍ରିର୍ଯଵଵିକିରଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, 'ଆଜି ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଏହି ମାସରେ, ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଏହି ତିଥିରେ, ଏହି ଗୋତ୍ରର ଆମ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ଉପନାମ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମନ୍ତ୍ରିତ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବି'। ଓଁ, 'ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା'। ଓଁ, 'ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି'। ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସମୟରେ, 'ଓଁ, ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ, ଉପରେ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ'। ଓଁ, 'ଔଷଧିମାନେ ସୋମ ରାଜା ସହ କଥାହୁଅନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ପାଇଁ କରନ୍ତି, ରାଜା, ତାକୁ ଆମେ ଉଦ୍ଧାର କରୁଛୁ'। ଓଁ, 'ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଚେତନ ରହନ୍ତୁ'। ଓଁ, 'ଅସୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ ବେଦିରୁ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତୁ' ବୋଲି ତିନିଥର ଯବ ଛିଟାଇବା।

ଓଂ ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀରଭିଷ୍ଟଯ ଆପୋ ଭଵନ୍ତୁ ପୀତଯେ । ଶଂଯୋରଭିସ୍ତ୍ରଵନ୍ତୁ ନ ଇତି ପାତ୍ରେ ଜଲଦାନମ୍ । ଓଂ ଯଵୋଽସି ଯଵଯାସ୍ମଦ୍ଵେଷୋ ଯଵଯାରାତୀରିତି ଯଵଦାନମ୍ । ଗନ୍ଧଦ୍ଵାରାଂ ଦୁରାଧର୍ଷାଂ ନିତ୍ଯପୁଷ୍ଟାଂ କରୀଷିଣୀମ୍ । ଈଶ୍ଵରୀଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତା (ତ୍ଵା) ମିହୋପହ୍ଵଯେ ଶ୍ରିଯମିତି ଗନ୍ଧଦାନମ୍ । ଓଂ ଯା ଦିଵ୍ଯା ଆପଃ ପଯସା ସଂବଭୂଵୁର୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷୌତ ପାର୍ଥଵୀର୍ଯାଃ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣା ଯଜ୍ଞିଯାସ୍ତାନ ଆପଃ ଶିଵାଃ ଶଂ ସ୍ଯୋନା ସୁହଵା ଭଵନ୍ତୁ । ଏଷୋର୍ଽଘୋ ନମ ଇତି ବ୍ରାହ୍ମଣହସ୍ତେ ଜଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵାନେନୈଵ ପାତ୍ରେଣ ପଵିତ୍ରଗ୍ରହଣଂ କୃତ୍ଵା ସଂସ୍ତ୍ରଵଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣପାର୍ଶ୍ଵେ ଦଦ୍ଯାତ୍ । ତତଃ ପ୍ରଥମପାତ୍ରେ ସଂସ୍ତ୍ରଵଜଲଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୁଶୋପରି ଊର୍ଧ୍ଵମୁଖଂ ସ୍ଥାପନଂ କୁର୍ଯତ୍ । ତଦୁପରି କୁଶଦାନମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, 'ଦେବୀ ଜଳମାନେ ଆମ ପାନ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଦେବା। ଓଁ, 'ତୁମେ ଯବ, ଆମର ଦ୍ୱେଷ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଦୂର କର' ବୋଲି ଯବ ଦେବା। 'ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇଥାଏ, ଅଜୟ, ସଦା ପୁଷ୍ଟିଦାୟିନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅଧିକାରିଣୀ, ହେ ଶ୍ରୀ, ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି' ବୋଲି ଗନ୍ଧ ଦେବା। ଓଁ, 'ଯେଉଁ ଦେବୀ ଜଳ ଦୁଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି, ସୁନାର ରଙ୍ଗର, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଇ ଶୁଭ ଜଳମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନ୍ତୁ'। 'ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ, ନମସ୍କାର' ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଜଳ ଦେଇ, ସେଇ ପାତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଉଛି, ପୁଣି ପବିତ୍ର ଓ ଛାଣିବା ଉପକରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିବା। ତାପରେ ପ୍ରଥମ ପାତ୍ରରେ ଛାଣା ଜଳ ଦର୍ଭା ଉପରେ ଉପରକୁ ମୁହଁ କରି ରଖିବା, ତା'ଉପରେ ଦର୍ଭା ରଖିବା।

ଓଂ ଅମୁକଗୋତ୍ରେବ୍ଯୋଽସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହେଭ୍ଯୋ ଯଥାନାମଶର୍ମଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯଃ ଇଦମାସନଂ ସ୍ଵଧା ଇତି ବ୍ରାହ୍ମଣଵାମେ ଆସନଦାନମ୍ । ଓଂ ପିତୄନାଵାହଯିଷ୍ଯେ । ଓଂ । ଆଵାହଯେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଓଂ ଉଶନ୍ତସ୍ତ୍ଵା ନିଧୀମହ୍ଯୁଶନ୍ତଃ ସମିଧୀମହି । ଉଶନ୍ନୁ ଶତ ଆଵହ ପିତୄନ୍ହଵିଷେ ଉତ୍ତଵେ । ଓଂ ଆଯନ୍ତୁ ନଃ ପିତରଃ ସୌମ୍ଯାସୋଽଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଃ ପଥିଭିର୍ଦେଵଯାନୈଃ । ଅସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ସ୍ଵଧଯା ମଦନ୍ତୋଽଧିବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ତେଵନ୍ତ୍ଵସ୍ମାନିତ୍ଯାଵାହନମ୍ । ଓଂ ଅପହତା ସୁରା ରକ୍ଷାଂସି ଵେଦିଷଦଃ ଇତି ତିଲଵିକିରଣମ୍ । ପୂର୍ଵଵକ୍ତ୍ରମେଣ ସ୍ଥାପିତପାତ୍ରେଷୂଦକଦାନମ୍ । ଓଂ ତିଲୋଽସି ସୋମଦେଵତ୍ଯୋ ଗୋସଵୋ ଦେଵନିର୍ମିତଃ । ପ୍ରତ୍ନମଦ୍ଭିଃ ପୃକ୍ତଃ ସ୍ଵଧଯା ପିତୄଂଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରୀଣୀହି ନଃ ସ୍ଵାହା ଇତି ତିଲଦାନମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର ମୋ ବାପା, ଦାଦା, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ସମେତ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏହି ଆସନ ତୁମମାନେ ପାଇଁ, ସ୍ୱଧା ସହିତ ଦେଉଛି — ଏହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଆସନ ଦାନ । ଓଁ, ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି । ଓଁ । "ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ଆଲୋକମୟ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ଅଗ୍ନିରେ ପୂଜିତ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଶତ ପୂର୍ବଜ ଆସନ୍ତୁ ଏହି ହବି ପାଇଁ ।" ଓଁ, ଆମ ସୁମଧୁର ପୂର୍ବଜମାନେ, ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଦେବମାର୍ଗରେ ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ୱଧା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ । ଓଁ, ଦେବତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ବେଦିକୁ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ — ଏହା ତିଳ ବିକିରଣ । ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ଥିବା ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଦିଅ । ଓଁ, ତୁମେ ତିଳ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର, ଗୋଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ପ୍ରାଚୀନ ଜଳ ସହିତ ମିଶିତ, ସ୍ୱଧା ସହିତ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର — ସ୍ୱାହା । ଏହା ତିଳ ଦାନ ।

ଓଂ ଶୁନ୍ଧନ୍ତାଂ ଲୋକାଃ ପିତୃସଦନାଃ ପିତୃସଦନମସି । ଅଧୋମୁଖପାତ୍ତ୍ରସ୍ପର୍ଶନମ୍ । ଅମୁକଗୋତ୍ରେଭ୍ଯୋଽସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହ ପ୍ରପିତାମହେଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯ ଏତାନି ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଧୂପଦୀପଵାସୋଗୁଣସୋତ୍ତରୀଯଯଜ୍ଞୋପଵୀତାନି ଵଃ ସ୍ଵଧା ପିତୃତୀର୍ଥେନ ଗନ୍ଧାଦିଦାନମ୍ । ଗନ୍ଧାଦିଦାନମକ୍ଷଯ୍ଯମସ୍ତୁ । ସଂକଲ୍ପସିଦ୍ଧିରସ୍ତୁ । ବ୍ରାହ୍ମଣଵଚନମ୍ । ଏଵଂ ମାତାମହାଦୀନାମନୁଜ୍ଞାପନାଦିକର୍ମ । ଓଂ ଯାଦିଵ୍ଯେତିଭୂମିସଂମାର୍ଜନମ୍ । ତତୋ ଘୃତାକ୍ତମନ୍ନଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣୋପଵୀତୀ ପିତୃବ୍ରାହ୍ମଣମୋଂ ଅଗ୍ନୌ କରଣମହଂ କରିଷ୍ଯେ । ଓଂ କୁରୁଷ୍ଵେତି ତେନୋକ୍ତେ ଓଂ ଅଗ୍ନଯେ କଵ୍ଯଵାହନାଯ ସ୍ଵାହା ଇତି ଆହୁତିଦ୍ଵଯଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣହସ୍ତେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଅଵଶିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ପିଣ୍ଡାର୍ଥଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଅପରମର୍ଧଂ ପିତ୍ରାଦିପାତ୍ରେ ମାତାମହାଦିପାତ୍ରେ ଚ ନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ନିବାସ ପବିତ୍ର ହେଉ। ତୁମେ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ଗୃହ। ଉଲ୍ଟା କରାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର। ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର ମୋ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଆଦି ତୁମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଛି, ସ୍ୱଧା ସହିତ ପିତୃତୀର୍ଥରେ ଏହି ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କର। ଏହି ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଦାନ କ୍ଷୟ ହେଉନାହିଁ। ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେଉ। ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଥା। ଏପରି ଭାବେ ମାତାମହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ଅନୁମତି ଦେବା ପୂଜା କରାଯାଏ। ଓଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭୂମି ସଫା କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ। ତାପରେ ଘିଅ ମିଶା ଅନ୍ନ ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ କାନ୍ଧରେ ଉତ୍ତରୀୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରି, ପିତୃବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହ: 'ଓଁ, ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।' ସେ କହିଲେ 'କର', ତେବେ କହ: 'ଓଁ, ଅଗ୍ନି, କବ୍ୟବାହନ, ସ୍ୱାହା', ଦୁଇଟି ଆହୁତି ଦେବଦେବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନକୁ ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ରଖି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ପିତୃ ଓ ମାତାମହ ପାତ୍ରରେ ଦିଅ।

ପାତ୍ରକୁ ରଖି, ମୁଦ୍ରା ଲଗାଇ, କୁଶ ଦିଅ। ଦୁଇ ହାତ ଉଲ୍ଟା କରି ପାତ୍ରକୁ ଧରି, କହ: 'ଓଁ, ପୃଥିବୀ ତୁମର ପାତ୍ର, ଦ୍ୟୌସ୍ ତାହାର ଢାକଣା; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଁହରେ ଅମୃତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି, ସ୍ୱାହା'—ଏହା ହେଉଛି ପାତ୍ରର ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣ। 'ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦେ ଜଗତକୁ ମାପିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ ଧୂଳିରେ ଲୁଚିଛି; ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ହବିକୁ ରକ୍ଷା କର'—ଏହା କହି ଉଲ୍ଟା କରାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ରଖ।

ତତୋ ଵିପରୀତୋପଵୀତେନ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ସଘୃତମନ୍ନଂ ପିତ୍ରାଦି ବ୍ରାହ୍ମଣପାତ୍ରେ ନିଧାଯ ତଦୁପରି ଭୂମିସଂଲଗ୍ନକୁଶଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଓଂ ପୃଥିଵୀ ତେ ପାତ୍ରଂ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଉତ୍ତାନାଭ୍ଯାଂ ପାତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଓଂ ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୋରିତ୍ଯନ୍ନୋପରି ଉତ୍ତାନଂ ଦ୍ଵିଜାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ ନିଵେଶଯେତ୍ । ଓଂ ଅପହତେତି ତିଲଵିକିରଣମ୍ । ଭୂମିପାତିତଵାମଜାନୁଃ ଅମୁକଗୋତ୍ରେଭ୍ଯଃ ଅସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହେଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯଃ ଏତଦନ୍ନଂ ସଘୃତଂ ସପାନୀଯଂ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଵର୍ଜିତଂ ସ୍ଵଧା । ଅନ୍ନଂ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଓଂ ଊର୍ଜଂ ଵହନ୍ତୀରମୃତଂ ଘୃତ ପଯଃ କୀଲାଲଂ ପରିସ୍ତ୍ରୁତଂ ସ୍ଵଧାସ୍ତୁ ତର୍ପଯତ ମେ ପିତରମ୍ । ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଵରିଧାରତ୍ଯାଗଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ତାପରେ, ପୂର୍ବପଟିଆ ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ତରକାରି ଓ ଘିଅ ସହିତ ଭୋଜନ ରଖ, ଏହା ଉପରେ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଥିବା କୁଶ ଗଛ ରଖ। 'ଓଁ, ପୃଥିବୀ ତୁମର ପାତ୍ର' ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଦୁଇ ହାତରେ ପାତ୍ର ଧରି, 'ଓଁ, ଏହା ବିଷ୍ଣୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଲି ଅଙ୍ଗୁଠି ଭୋଜନ ଉପରେ ରଖ। 'ଓଁ, ଅପହତ' ବୋଲି ତିଳ ଛିଟା। ବାମ ଘୁଁଡି ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ରଖି, 'ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର, ଆମ ପିତା, ପିତାମହ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ଘିଅ, ପାଣି, ତରକାରି ସହିତ ଭୋଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ ନାହିଁ, ସ୍ୱଧା ସହିତ ଅର୍ପିତ' ବୋଲି କହ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, 'ଓଁ, ଉର୍ଜା ବହନ କରୁଥିବା, ଅମୃତ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ମିଠା ପାନୀୟ, ସ୍ୱଧା ହେଉ, ମୋର ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପଢ଼। ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ପାଣି ଛାଡ଼।

ଓଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମିଦମଚ୍ଛିଦ୍ରମସ୍ତୁ ଓଂ ସଙ୍କଲ୍ପସିଦ୍ଧରସ୍ତୁ । ଓଂ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵସ୍ତତ୍ସଵିତୁର୍ଵରେଣ୍ଯଂ ଭର୍ଗୋଦେଵସ୍ଯ ଧୀମହି ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତିତି ଵିସଜଯିତ୍ଵା ଓଂ ମଧୁଵାତା ଋତାଯତେ ମଧୁକ୍ଷରନ୍ତୁ ସିନ୍ଧଵଃ ମାଧ୍ଵୀର୍ନଃ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀର୍ମଧୁନକ୍ତମୁତୋଷସୋ ମଧୁତ୍ପାର୍ଥିଵଂ ରଜଃ । ମଧୁଦ୍ଯୌରସ୍ତୁ ନଃ ପିତା ମଧୁମାନ୍ନୋ ଵନସ୍ପତିଃ ମଧୁମାନସ୍ତୁ ସୂର୍ଯୋ ମାଧ୍ଵୀର୍ଗାଵୋ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ । ମଧୁ ମଧୁ ମଧୁ ଇତି ଜପଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ମଳ ହେଉ। ଓଁ, ମୋର ସankalpa ସଫଳ ହେଉ। ଓଁ, ଭୂ, ଭୁଵ, ସ୍ୱଃ—ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ସେ ଆମ ମନକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ବିଦାୟ ପରେ, 'ମିଠା ପବନ ବହୁ, ନଦୀମାନେ ମଧୁର ଜଳ ବହାନ୍ତୁ, ଔଷଧିମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମିଠା ହେଉ, ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ମିଠା ହେଉ, ପୃଥିବୀର ଧୂଳି ମିଠା ହେଉ, ଦିଗନ୍ତ ଆମ ପିତା ହେଉ, ବୃକ୍ଷମାନେ ମିଠା ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଠା ହେଉ, ଗାଈମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମିଠା ହେଉ' ବୋଲି ପଢ଼। 'ମଧୁ, ମଧୁ, ମଧୁ' ବୋଲି ଜପ କର।

ତାପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବାଁ ଦେହରେ ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ନକୁ ସାମ୍ନାରେ ଛାଡ଼। ଓଁ, ଆମ ବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଉଁଠି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅଦଗ୍ଧ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି କହି, ଭୂମିରେ କୁଶ ଉପରେ ଘିଅ ମିଶା ଅନ୍ନ ଏବଂ ପାଣି ଛିଟିଦିଅ।

ତତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ରମେଣ ଜଲଗଣ୍ଡୂଷଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୂର୍ଵଵତ୍ସଵ୍ଯାହୃତିକାଂ ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଂ ମଧୁଵାତେତିତ୍ର୍ଯୃଚଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଓଂ ରୁଚିତଂ ଭଵଦ୍ଭିରିତି ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରଶ୍ରଃ । ସୁରୁଚିତମିତି ତେନୋକ୍ତେ ଓଂ ଶେଷମନ୍ନମିତି ପ୍ରଶ୍ରଃ । ଇଷ୍ଟୈଃ ସହ ଭୋଜନମ୍ । ପିତ୍ରାଦିବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵାମୋପଵୀତେନ ଓଂ ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ଥ ଇତି ପ୍ରଶ୍ରଃ । ଓଂ ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ମ ଇତି ତେନୋକ୍ତେ ଭୂମ୍ଯଭ୍ଯୁକ୍ଷଣଂ ମଣ୍ଡଲଚତୁଷ୍କୋଣଂ ତି ଲଵିକିରଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଖ ଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି ଦିଅ। ପୂର୍ବବତ୍ ସାବିତ୍ରୀ ଓ 'ମଧୁବାତ' ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। 'ଓଁ, ଏହା ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ରୁଚିକର ହେଉ'—ଏହା ଦେବତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଅର୍ପଣ। 'ସୁରୁଚିତ' କହିଲେ, 'ଓଁ, ଏହା ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ'—ଏହା ଅର୍ପଣ। ଇଚ୍ଛିତ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଭୋଜନ କର। ପିତୃ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାଁ ଦେହରେ ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, 'ଓଁ, ଆପଣମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ'—ଏହା ଅର୍ପଣ। 'ଓଁ, ଆମେ ତୃପ୍ତ' କହିଲେ, ଭୂମିରେ ପାଣି ଛିଟି, ଚକ୍ର ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଚିହ୍ନ କରି, ତିଳ ଛିଟିଦିଅ।

ଓଂ ଅମୁକଗୋତ୍ର ! ଅସ୍ମତ୍ପିତଃ ! ଅମୁକଦେଵଦର୍ଶନ୍ ! ସପତ୍ନୀକ ! ଏତତ୍ତେ ପିଣ୍ଡାସନଂ ସ୍ଵଧା । ଇତ୍ଥଂ ରେଖାମଧ୍ଯେ ପିତାମହାଯ ଖଵ୍ଯାହୃତିକାଂ ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଂ ମଧୁଵାତେତି ତ୍ରର୍ଜପନ୍ନନ୍ନଂ ସାଜ୍ଯଂ ପିଣ୍ଡଂ କୃତ୍ଵା କୁଶୋପରି ଅମୁକଗୋତ୍ର ଅସ୍ମତ୍ପିତଃ ! ଅମୁକଦେଵଶ୍ରମନ୍ ! ସପତ୍ନୀକ ଏଷ ପିଣ୍ଡସ୍ତେ ସ୍ଵଧା । ଇତ୍ଥଂ ରେଖାମଧ୍ଯେ ପିତାମହାଯ । ତତଃ ସଵ୍ଯାହୃତିକାଂ ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଂ ମଧୁଵାତେତି ତ୍ରିର୍ଜଂପନ୍ପିଣ୍ଡଵିକିରଣଂ ପିଣ୍ଡାନ୍ତିକେ । ଓଂ ଲେପଭୁଜଃ ପ୍ରୀଯନ୍ତମିତି ସ୍ତରଣ୍କୁଶେଷୁ ହସ୍ତମାର୍ଜନଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲିତପିଣ୍ଡୋଦକେନ ଓଂ ଅମୁକଗୋତ୍ର ! ଅସ୍ମତ୍ପିତଃ ! ଅମୁକଶର୍ମନ୍ ସପତ୍ନୀକ ଏତତ୍ତେ ଜଲମଵନେକ୍ଷ୍ଵ ଯେ ଚାତ୍ରତ୍ଵାମନୁଜାଶ୍ଚ ତ୍ଵାମନୁ ତସ୍ମୈ ତେସ୍ଵଧେତି ପିତୃପିଣ୍ଡସେଚନମ୍ । ପିଣ୍ଡପାତ୍ରମଧୋମୁଖଂ କୃତ୍ଵା ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିଃ ଓଂ ପିତରୋ ମାଦଯଧ୍ଵଂ ଯଥାଭାଗମାଵୃଷାଯଧ୍ଵମିତି ଜପେତ୍ । ଅପଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାମେନ ପରାଵୃତ୍ତ୍ଯ ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ରିଃ ସଂଯମ୍ଯ ଷଡ୍ଭ୍ଯ ଋତୁଭ୍ଯୋ ନମଃ ଇତି ଜପଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ଅମୁକ ଗୋତ୍ର, ମୋ ପିତା, ଅମୁକ ଦେବଶର୍ମାନ୍, ସହପତ୍ନୀ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପିଣ୍ଡାସନ, ସ୍ୱଧା। ଏପରି ରେଖା ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହଙ୍କୁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ, ପିଣ୍ଡ କରି, କୁଶ ଉପରେ ରଖି, 'ଅମୁକ ଗୋତ୍ର, ମୋ ପିତା, ଅମୁକ ଶର୍ମାନ୍, ସହପତ୍ନୀ, ଏହି ପିଣ୍ଡ ଆପଣଙ୍କୁ, ସ୍ୱଧା'—ଏପରି କହ। ଏପରି ରେଖା ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହଙ୍କୁ। ତାପରେ, ସାବିତ୍ରୀ ଓ 'ମଧୁବାତ' ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପିଣ୍ଡ ନିକଟରେ ପିଣ୍ଡ ଛିଟିଦିଅ। 'ଓଁ, ଖାଇଥିବାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'—କୁଶ ଉପରେ ହାତ ପୋଛ, ପିଣ୍ଡକୁ ପାଣିରେ ଧୋଇ, 'ଅମୁକ ଗୋତ୍ର, ମୋ ପିତା, ଅମୁକ ଶର୍ମାନ୍, ସହପତ୍ନୀ, ଏହି ପାଣି ଆପଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଧା ପାଉନ୍ତୁ'—ଏହିପରି କହି ପିତୃପିଣ୍ଡକୁ ପାଣି ଛିଟି। ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଟା କରି, ହାତ ଜୋଡି, 'ପିତୃମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯଥାଯଥିଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉନ୍ତୁ'—ଏହିପରି ଜପ କର। ବାଁ ହାତରେ ପାଣି ଛୁଇଁ, ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ତିନିଥର ଶ୍ୱାସ ରୋକି, 'ଛଅ ଋତୁକୁ ନମସ୍କାର'—ଏହିପରି ଜପ କର।

ଵାମେନୈଵ ପରାଵୃତ୍ଯ ପୁଷ୍ପଦାନମ୍ । ଅକ୍ଷତଞ୍ଚାରିଷ୍ଟଞ୍ଚାସ୍ତୁ ମେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶାନ୍ତିପୁଷ୍ଟିଦୃ । ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ ଅମୀ ମଦନ୍ତଃ ପିତରୋ ଯଥାଭାଗମାଵୃଷାଯିଷତ ଇତି ଜପଃ । ଵାସଃ ଶିଥିଲୀକୃତ୍ଵାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ଓଂ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ନମୋ ଵଃ ଇତି ଜପଃ । ଗୃହାନ୍ନଃ ପିତରୋ ଦତ୍ତ ଇତି ଗୃହଵୀକ୍ଷଣମ୍ । ତତଃ ସଦା ଵଃ ପିତରୋ ଦ୍ଵେଷ୍ମ ଇତି ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଏତଦ୍ଵଃ ପିତରୋ ଵାସ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଅମୁକଗୋତ୍ର ଏତତ୍ତେ ଵାସଃ ସ୍ଵଧା ଇତି ସୂତ୍ରଦାନମ୍ । ଵାମେନ ପାଣିନା ଉଦକପାତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଊର୍ଜଂ ଵହନ୍ତୀରମୃତଂ ଘୃତଂ ପଯଃ ଇତ୍ଯାଦି ପିଣ୍ଡୋପରି ଧାରାତ୍ଯାଗଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ବାଁ ହାତରେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ପୁଷ୍ପ ଦିଅ। ଅକ୍ଷତ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ମୋ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦିଅ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, 'ମୋ ପିତୃମାନେ, ଯଥାଯଥି ଭାଗରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'—ଏହିପରି ଜପ କର। ପୋଷାକ ଢିଲା କରି, ହାତ ଜୋଡି, 'ଓଁ, ପିତୃମାନେ, ଆପଣମାନେକୁ ନମସ୍କାର, ଆପଣମାନେକୁ ନମସ୍କାର'—ଏହିପରି ଜପ କର। 'ପିତୃମାନେ, ଆମେ ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ଦେଲୁ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ'—ଏହା ଘର ଦେଖିବା। ତାପରେ, 'ପିତୃମାନେ, ସଦା ଏଠାରେ ବାସ କରନ୍ତୁ'—ଏହିପରି ଦେଖି, 'ଏହା ଆପଣଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ'—ଏହିପରି କହି, 'ଅମୁକ ଗୋତ୍ର, ଏହି ବାସ ଆପଣଙ୍କୁ, ସ୍ୱଧା'—ଏହିପରି ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କର। ବାଁ ହାତରେ ପାଣି ପାତ୍ର ଧରି, 'ଊର୍ଜା ବହନ କରୁଥିବା, ଅମୃତ, ଘିଅ, ଦୁଧ' ଇତ୍ୟାଦି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଣି ଢାଳ।

ପୂର୍ଵସ୍ଥାପିତପାତ୍ରଶେଷୋଦକୈଃ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପିଣ୍ଡସେଚନଂପିଣ୍ଡମାଵାହ୍ଯ ଗନ୍ଧାଦିଦାନଂପିଣ୍ଡୋପରି କୁଶପତ୍ରଞ୍ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଓଂ ଅକ୍ଷନ୍ନମୀମଦନ୍ତହ୍ଯ ଵ ପ୍ରିଯା ଅଧୂଷତ ଅସ୍ତୋଷତସ୍ଵଭାନଵୋ ଵିପ୍ରା ନଵିଷ୍ଠଯାମତୀ । ଯୋ ଜାନ୍ଵିନ୍ଦ୍ର ତେ ହରୀତି ତ୍ରିର୍ଜପଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ପୂର୍ବରୁ ରଖାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରରେ ଯେଉଁ ପାଣି ଅଛି, ସେହି ପାଣି ନେଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଣ୍ଡରେ ଢାଲିବା, ପିଣ୍ଡକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇବା, ପିଣ୍ଡ ଉପରେ କୁଶ ଗଛର ପତ୍ର ରଖିବା ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ପଢିବା— "ଯେଉଁମାନେ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ, ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନୂତନ ନିବେଦନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତୁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଛ।"

ଓଂ ଇତ୍ଥଂ ମାତାମହାଦିବ୍ରାହ୍ମଣାନାମାଚମନମ୍ । ଓଂ ସୁସୁପ୍ରୋକ୍ଷିତମସ୍ତ୍ଵିତି ଭୂମ୍ଯଭ୍ଯୁକ୍ଷଣଂ କୃତ୍ଵା । ଓଂ ଅପାଂ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତା ଦେଵାଃ ସର୍ଵମପ୍ସୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ କରେ ନ୍ଯସ୍ତାଃ ଶିଵା ଆପୋ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ । ଶିଵା ଆପଃ ସନ୍ତ୍ଵିତି ବ୍ରାହ୍ମଣହସ୍ତେ ଜଲଦାନମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵସତିପୁଷ୍ପେଷୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵସତି ପୁଷ୍କରେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵସତି ଗୋଷ୍ଠେଷୁ ସୌମନସ୍ଯଂ ସଦାସ୍ତୁ ତେ । ସୌମନସ୍ଯମସ୍ତ୍ଵିତି ପୁଷ୍ପଦାନମ୍ । ଅକ୍ଷତଂ ଚାସ୍ତୁ ମେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶାନ୍ତିଃ ପୁଷ୍ଟିର୍ଧୃତିଶ୍ଚ ମେ । ଯଦ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯସ୍କରଂ ଲୋକେ ତତ୍ତଦସ୍ତୁ ସଦା ମମ । ଓଂ ଅକ୍ଷତଞ୍ଚାରିଷ୍ଟଞ୍ଚାସ୍ତୁ ଇତି ଯଵତଣ୍ଡୁଲଦାନମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଏପରି ଭାବେ ମାତାମହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଆଚମନ ପାଣି ଦେବା। "ଓଁ, ଭଲଭାବେ ଛିଟାଯାଉ" ବୋଲି ଭୂମିରେ ପାଣି ଛିଟିବା। "ଓଁ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଶୁଭ ଜଳ ରଖାଯାଉ। ଶିବ ଜଳ ଆମ ପାଇଁ ହେଉ।" ଏହା ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜଳ ଦାନ। "ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଫୁଲରେ ବସିଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଦ୍ମରେ ବସିଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗୋଶାଳାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସଦା ତୁମର ମନରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ରହୁ।" ଏହା ହେଉଛି ଫୁଲ ଦାନ। "ଅକ୍ଷତ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ମୋ ପାଖରେ ଧର୍ମ, ଶାନ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଧୃତି ଆଣୁ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ କିଛି ଭଲ ଅଛି, ସେ ସବୁ ସଦା ମୋ ପାଖରେ ରହୁ।" ଏହା ହେଉଛି ଯବ ଓ ଚାଉଳ ଦାନ।

ଅମୁକଗୋତ୍ରାଣାମସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହପ୍ରପିତାମହାନାଂ ସପତ୍ନୀକାନାମିଦମନ୍ନପାନାଦିକମକ୍ଷଯ୍ଯମସ୍ତ୍ଵିତି ପିତ୍ରାଦିବ୍ରାହ୍ମଣହସ୍ତେ ତିଲଜଲଦାନମ୍ । ଅସ୍ତ୍ଵିତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵଦେତ୍ । ଏତନ୍ମାତାମହାଦୀନାମକ୍ଷଯ୍ଯମାଶିଷଃ । ଓଂ ଅଘୋରାଃ ପିତରଃ ସନ୍ତୁ ଗୋତ୍ରଂ ନୋ ଵର୍ଧତାଂଦାତାରୋ ନୋଽଭିଵର୍ଧନ୍ତାଂ ଵେଦାଃ ସନ୍ତତିରେଵ ଚ । ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ନୋ ମା ଵ୍ଯଗମଦ୍ବହୁଦେଯଞ୍ଚ ନୋଽସ୍ତ୍ଵିତି । ଅନ୍ନଞ୍ଚ ନୋ ବହୁ ଭଵେଦତିଥୀଂଶ୍ଚ ଲଭେମହି । ଯାଚିତାରଶ୍ଚ ନଃ ସନ୍ତୁ ମା ଚ ଯାଚିଷ୍ମ କଞ୍ଚନ । ଏତାଃ ସତ୍ଯାଶିଷଃ ସନ୍ତୁ ॥ ୧,୨୧୮.

ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର ଆମ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅନ୍ନ, ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ—ଏହିପରି କହି ପିତୃପକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ତିଳ ଓ ଜଳ ଦିଆଯାଉ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିବେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାତାମହ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ। "ଓଁ, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ମାନ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମ ଗୋତ୍ର ବଢ଼ୁ, ଦାତାମାନେ ଉନ୍ନତି କରୁନ୍ତୁ, ବେଦ ଚିରକାଳ ରହୁ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆମ ପାଖରୁ କେବେ ଯାଉନାହିଁ, ଆମେ ବହୁତ ଦାନ କରିପାରିବା, ଆମ ପାଖରେ ବହୁତ ଅନ୍ନ ରହୁ, ଆମେ ଅତିଥି ଲାଭ କରିପାରିବା, ଆମ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଭିକ୍ଷା ମାଗୁନାହାନ୍ତୁ, ଆମେ କେହିଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ସଦା ରହୁ।"

ସୌମନସ୍ଯମସ୍ତୁ । ଅସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯୁକ୍ତେ ପ୍ରଦତ୍ତପିଣ୍ଡସ୍ଥାନେ ଅର୍ଘ୍ଯାର୍ଥପଵିତ୍ରମୋଚନମ୍ । କୁଶପଵିତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵାତେନ କୁଶେନ ପିତ୍ରାଦିବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଧାଂ ଵାଚଯିଷ୍ଯେଓଂ ଵାଚ୍ଯତାଂୋଂ ପିତୃପିତାମହେଭ୍ଯୋ ଯଥାନାମଶର୍ମଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧୋଚ୍ଯତାମ୍ । ଅସ୍ତୁସ୍ଵଧା ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଊର୍ଜଂ ଵହନ୍ତୀରମୃତଂ ଘୃତମିତି ପିଣ୍ଡୋପରି ଵାରିଧାରାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

"ମନରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ରହୁ।" ଏହିପରି କହିଲେ, ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ରଖିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଇଁ ପବିତ୍ରତା କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ। କୁଶ ପତ୍ର ନେଇ, ସେହି କୁଶ ଦ୍ୱାରା ପିତୃପକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, "ଓଁ, ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର ଯେଉଁ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସ୍ୱଧା ଦିଆଯାଉ" ବୋଲି ପଢ଼ିବା। "ସ୍ୱଧା ହେଉ" ବୋଲି କହିଲେ, "ଉର୍ଜା, ଅମୃତ, ଘୃତ" ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢି ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ଘିଅ ମିଶା ପାଣି ଧାରା ଢାଲିବା।