ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମହେରଣାଯ ଚକ୍ଷୁସେ । ଓଂ ଯୋ ଵଃ ଶିଵତମୋ ରସଃ । ତସ୍ଯ ଭାଜଯେତେହ ନଃ । ଅଶତୀରିଵ ମାତରଃ । ଓଂ ତସ୍ମା ଅରଙ୍ଗମାମ ଵୋ ଯସ୍ଯ କ୍ଷଯାଯ ଜିନ୍ଵଥ । ଆପୋ ଜନ ଯଥା ଚ ନଃ । ଓଂ ସୁମିତ୍ରିଯା ନ ଆପ ଓଷଧଯଃ ସନ୍ତୁ ଓଂ ଦୁର୍ମିତ୍ରିଯାସ୍ତସ୍ମୈ ସନ୍ତୁ ଯୋଽସ୍ମାନ୍ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ । ଓଂ ଦ୍ରୁପଦାଦିଵମୁମୁଚାନଃ ସ୍ଵିନ୍ନଃ ସ୍ନାତୋ ମଲାଦିଵ । ପୂତଂ ପଵିତ୍ରେଣେଵାଜ୍ଯମାପଃ ଶୁନ୍ଧନ୍ତୁ ମୈନସଃ । ଓଂ ଋତଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚାଭୀଦ୍ଧାତ୍ତପସୋଽଧ୍ଯଜାଯତ । ତତୋରାତ୍ର୍ଯଜାଯତ । ତତଃ ସମୁଦ୍ରୋର୍ଽଣଵଃ ସମୁଦ୍ରାଦର୍ଣଵାଦଧିସଂଵତ୍ସରୋ ଅଜାଯତ । ଅହୌରାତ୍ରାଣି ଵିଦଧଦ୍ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମିଷତୋ ଵଶୀ । ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଧାତା ଯଥାପୂର୍ଵମକଲ୍ପଯତ୍ । ଦିଵଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷମଥୋ ସ୍ଵଃ ॥ ୧,୨୧୭.

ମହେରଣାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ, ଓଁ— ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ ରସ, ଆମକୁ ଏଠାରେ ମାଆମାନେ ଜେମିତି ନିଜ ଶିଶୁମାନେ ସହ ଭାଗ କରନ୍ତି, ସେଭଳି ଆମ ସହ ଭାଗ କର। ଓଁ— ତେଣୁ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଉନ୍ନତିରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ଆମେ ସେଠାକୁ ଆସୁଛୁ। ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଦିଅ। ଓଁ— ଜଳ ଓ ଔଷଧିମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ, ଯେମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ଓ ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁଛୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ନ ହେଉ। ଓଁ— ଘାମ ଓ ମେଳ ଯେପରି ଧୋଇଯାଏ, ସେଭଳି ଜଳମାନେ ଆମ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ, ଯେପରି ଘିଅ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। ଓଁ— ତପସ୍ୟାରୁ ସତ୍ୟ ଓ ରିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହାରୁ ରାତି ଜନ୍ମ ନେଲା; ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ହେଲା; ସମୁଦ୍ରରୁ ବର୍ଷ ହେଲା; ସେ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ବିଭାଜନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୂର୍ବବତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଏହିପରି ଦିବ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟାକାଶ ଓ ଉଚ୍ଚ ଲୋକମାନେ ତିଆରି କଲେ।

ଗାଯତ୍ତ୍ର୍ଯା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷିର୍ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଛନ୍ଦଃ । ସଵିତା ଦେଵତା ଜପେ ଵିନିଯୋଗଃ । ଓଂ ଉଦୁତ୍ଯଂ ଜାତଵେଦସଂ ଦେଵଂ ଵହନ୍ତି କେତଵଃ । ଦୃଶେ ଵିଶ୍ଵାଯ ସୂର୍ଯମ୍ । ଓଂ ଚିତ୍ରଂ ଦେଵାନାମୁଦଗାଦନୀକଂ ଚକ୍ଷୁର୍ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯାଗ୍ନେଃ । ଆପ୍ରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ସୂର୍ଯ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁଷଶ୍ଚ । ଓଂ ତଚ୍ଚକ୍ଷର୍ଦେଵହିତଂ ପୁରସ୍ତାଚ୍ଛୁକ୍ରମୁଚ୍ଚରତ୍ । ପଶ୍ଯେମ ଶରଦଃ ଶତଂ ଜୀଵେମ ଶରଦଃ ଶତମ୍ । ଶୃଣୁଯାମ ଶରଦଃ ଶତମ୍ । ଓଂ ଵିଶ୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁତ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖୋଵିଶ୍ଵତୋ ବାହୁରୁତ ଵିଶ୍ଵତସ୍ପାତ୍ । ସଂବାହୁଭ୍ଯାଂ ଧମତି ସଂପତ୍ରୈଦ୍ଯାର୍ଵାଭୂମୀ ଜନଯନ୍ଦେଵ ଏକଃ । ଦେଵା ଗାତୁଵିଦୋ ନାଙ୍ଗଵିଦ୍ଵାନାଦ୍ଭମିତମନସସ୍ପତ ଇମଂ ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ସ୍ଵାହା ଵାତେଧାଃ ଜପେତ୍ ॥ ୧,୨୧୭.

ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର: ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଦେବତା ସବିତା; ଏହି ଜପ ପାଇଁ ଏହି ବିନିଯୋଗ। ଓଁ— ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଜାତବେଦସ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର କିରଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ଓଁ— ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହଁ ଉଦୟ ହେଲା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଦିବ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରେ। ଓଁ— ଦେବତାଙ୍କର ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଦୟ ହେଉ। ଆମେ ଶତବର୍ଷ ଦେଖିବା, ଶତବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବା, ଶତବର୍ଷ ଶୁଣିବା। ଓଁ— ସେ ଚକ୍ଷୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖେ, ମୁହଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ବାହୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ପାଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ। ସେ ଦୁଇଟି ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏହି ଭୂମିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏକ ଦେବତା ସମସ୍ତ କଥା କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ପଥ ଜାଣନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନୀ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି; ମନର ଠାକୁର ଏହି ଦେବଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ। 'ସ୍ୱାହା' ବୋଲି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।

ଓଂ ସିଦ୍ଧମିଦମାସନମିହ ସିଦ୍ଧମିତ୍ଯଭିଧାଯ ଓଂ ଭୂଃ ଓଂ ଭୁଵଃ ଓଂ ସ୍ଵଃ ଓଂ ମହଃ ଓଂ ଜନଃ ଓଂ ତପଃ ଓଂ ସତ୍ଯମିତି ସପ୍ତଵ୍ଯାହୃତିଭିଃ ପୂର୍ଵମୁଖନ୍ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣୋପଵେଶନମ୍ । ଉତ୍ତରଦିଙ୍ମୁଖଂପିତୃବ୍ରାହ୍ମଯୋଣୋପଵେଶନମ୍ । ଓଂ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ମହାଯୋଗିଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ନମଃ ସ୍ଵଧାଯୈ ସ୍ଵାହାଯୈ ନିତ୍ଯମେଵ ଭଵନ୍ତୁତେ ଇତି ତ୍ରିର୍ଜପେତ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, 'ଏହି ଆସନ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି' ବୋଲି କହି, ପୁଣି 'ଓଁ ଭୂଃ, ଓଁ ଭୁଵଃ, ଓଁ ସ୍ୱଃ, ଓଁ ମହଃ, ଓଁ ଜନଃ, ଓଁ ତପଃ, ଓଁ ସତ୍ୟମ୍'—ଏହି ସାତଟି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେବତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ ବସାଯିବା ଓ ପିତୃ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତରଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ ବସାଯିବା ଉଚିତ। ପରେ, 'ଓଁ ଦେବତାମାନେ, ପିତୃମାନେ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନେ, ଏବଂ ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସେମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହୁନ୍ତୁ'—ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଓଂ ଅଦ୍ଯାସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଅମୁକମାସେ ଅମୁକରାଶିଙ୍ଗତେ ସଵିତର୍ଯମୁକତିଥାଵମୁକଗୋତ୍ରାଣାମସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହପ୍ରପିତାମହାନାଂ ଯଥାନାମଶର୍ମଣାଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵପୂର୍ଵକନ୍ଦୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯେ । ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାନାଵାହଯିଷ୍ଯେ । ଆଵାହଯେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ସ ଆଗତ ଶୃଣୁତାମିମଂ ହଵମ୍ । ଏଦଂ ବର୍ହିର୍ନିଷୀଦତ ଓଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ଶୃଣୁତେମଂ ଇଵଂ ମେ ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଯ ଉପଦ୍ଯଵିଷ୍ଟ । ଯେ ଅଗ୍ନିଜିହ୍ଵା ଉତ ଵା ଯଜତ୍ରା ଆସଦ୍ଯାସ୍ମିନ୍ବର୍ହିଷି ମାଦଯଧ୍ଵମ୍ । ଓଂ ଓଷଧଯଃ ସଂଵଦନ୍ତେ ସୋମେନ ସହ ରାଜ୍ଞା । ଯସ୍ମୈ କୃଣୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତଂ ରାଜନ୍ପାରଯାମସି । ଓଂ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ମହାଭାଗା ଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମହାବଲାଃ । ଯେ ଅତ୍ର ଵିହିତାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ସାଵଧାନା ଭଵନ୍ତୁ ତେ । ଓଂ ଅପହତାସୁରା ରକ୍ଷାଂସି ଵେଦିଷଦ ଇତି ତ୍ରିତ୍ରିର୍ଯଵଵିକିରଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, 'ଆଜି ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଏହି ମାସରେ, ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଏହି ତିଥିରେ, ଏହି ଗୋତ୍ରର ଆମ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ଉପନାମ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମନ୍ତ୍ରିତ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବି'। ଓଁ, 'ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା'। ଓଁ, 'ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି'। ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସମୟରେ, 'ଓଁ, ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ହେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ, ଉପରେ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ'। ଓଁ, 'ଔଷଧିମାନେ ସୋମ ରାଜା ସହ କଥାହୁଅନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ପାଇଁ କରନ୍ତି, ରାଜା, ତାକୁ ଆମେ ଉଦ୍ଧାର କରୁଛୁ'। ଓଁ, 'ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଚେତନ ରହନ୍ତୁ'। ଓଁ, 'ଅସୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ ବେଦିରୁ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତୁ' ବୋଲି ତିନିଥର ଯବ ଛିଟାଇବା।

ଓଂ ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀରଭିଷ୍ଟଯ ଆପୋ ଭଵନ୍ତୁ ପୀତଯେ । ଶଂଯୋରଭିସ୍ତ୍ରଵନ୍ତୁ ନ ଇତି ପାତ୍ରେ ଜଲଦାନମ୍ । ଓଂ ଯଵୋଽସି ଯଵଯାସ୍ମଦ୍ଵେଷୋ ଯଵଯାରାତୀରିତି ଯଵଦାନମ୍ । ଗନ୍ଧଦ୍ଵାରାଂ ଦୁରାଧର୍ଷାଂ ନିତ୍ଯପୁଷ୍ଟାଂ କରୀଷିଣୀମ୍ । ଈଶ୍ଵରୀଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତା (ତ୍ଵା) ମିହୋପହ୍ଵଯେ ଶ୍ରିଯମିତି ଗନ୍ଧଦାନମ୍ । ଓଂ ଯା ଦିଵ୍ଯା ଆପଃ ପଯସା ସଂବଭୂଵୁର୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷୌତ ପାର୍ଥଵୀର୍ଯାଃ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣା ଯଜ୍ଞିଯାସ୍ତାନ ଆପଃ ଶିଵାଃ ଶଂ ସ୍ଯୋନା ସୁହଵା ଭଵନ୍ତୁ । ଏଷୋର୍ଽଘୋ ନମ ଇତି ବ୍ରାହ୍ମଣହସ୍ତେ ଜଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵାନେନୈଵ ପାତ୍ରେଣ ପଵିତ୍ରଗ୍ରହଣଂ କୃତ୍ଵା ସଂସ୍ତ୍ରଵଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣପାର୍ଶ୍ଵେ ଦଦ୍ଯାତ୍ । ତତଃ ପ୍ରଥମପାତ୍ରେ ସଂସ୍ତ୍ରଵଜଲଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୁଶୋପରି ଊର୍ଧ୍ଵମୁଖଂ ସ୍ଥାପନଂ କୁର୍ଯତ୍ । ତଦୁପରି କୁଶଦାନମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, 'ଦେବୀ ଜଳମାନେ ଆମ ପାନ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଦେବା। ଓଁ, 'ତୁମେ ଯବ, ଆମର ଦ୍ୱେଷ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଦୂର କର' ବୋଲି ଯବ ଦେବା। 'ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇଥାଏ, ଅଜୟ, ସଦା ପୁଷ୍ଟିଦାୟିନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅଧିକାରିଣୀ, ହେ ଶ୍ରୀ, ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି' ବୋଲି ଗନ୍ଧ ଦେବା। ଓଁ, 'ଯେଉଁ ଦେବୀ ଜଳ ଦୁଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି, ସୁନାର ରଙ୍ଗର, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଇ ଶୁଭ ଜଳମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନ୍ତୁ'। 'ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ, ନମସ୍କାର' ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଜଳ ଦେଇ, ସେଇ ପାତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଉଛି, ପୁଣି ପବିତ୍ର ଓ ଛାଣିବା ଉପକରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିବା। ତାପରେ ପ୍ରଥମ ପାତ୍ରରେ ଛାଣା ଜଳ ଦର୍ଭା ଉପରେ ଉପରକୁ ମୁହଁ କରି ରଖିବା, ତା'ଉପରେ ଦର୍ଭା ରଖିବା।

ଓଂ ଅମୁକଗୋତ୍ରେବ୍ଯୋଽସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହେଭ୍ଯୋ ଯଥାନାମଶର୍ମଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯଃ ଇଦମାସନଂ ସ୍ଵଧା ଇତି ବ୍ରାହ୍ମଣଵାମେ ଆସନଦାନମ୍ । ଓଂ ପିତୄନାଵାହଯିଷ୍ଯେ । ଓଂ । ଆଵାହଯେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଓଂ ଉଶନ୍ତସ୍ତ୍ଵା ନିଧୀମହ୍ଯୁଶନ୍ତଃ ସମିଧୀମହି । ଉଶନ୍ନୁ ଶତ ଆଵହ ପିତୄନ୍ହଵିଷେ ଉତ୍ତଵେ । ଓଂ ଆଯନ୍ତୁ ନଃ ପିତରଃ ସୌମ୍ଯାସୋଽଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଃ ପଥିଭିର୍ଦେଵଯାନୈଃ । ଅସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ସ୍ଵଧଯା ମଦନ୍ତୋଽଧିବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ତେଵନ୍ତ୍ଵସ୍ମାନିତ୍ଯାଵାହନମ୍ । ଓଂ ଅପହତା ସୁରା ରକ୍ଷାଂସି ଵେଦିଷଦଃ ଇତି ତିଲଵିକିରଣମ୍ । ପୂର୍ଵଵକ୍ତ୍ରମେଣ ସ୍ଥାପିତପାତ୍ରେଷୂଦକଦାନମ୍ । ଓଂ ତିଲୋଽସି ସୋମଦେଵତ୍ଯୋ ଗୋସଵୋ ଦେଵନିର୍ମିତଃ । ପ୍ରତ୍ନମଦ୍ଭିଃ ପୃକ୍ତଃ ସ୍ଵଧଯା ପିତୄଂଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରୀଣୀହି ନଃ ସ୍ଵାହା ଇତି ତିଲଦାନମ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର ମୋ ବାପା, ଦାଦା, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ସମେତ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏହି ଆସନ ତୁମମାନେ ପାଇଁ, ସ୍ୱଧା ସହିତ ଦେଉଛି — ଏହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଆସନ ଦାନ । ଓଁ, ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି । ଓଁ । "ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ଆଲୋକମୟ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ଅଗ୍ନିରେ ପୂଜିତ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଶତ ପୂର୍ବଜ ଆସନ୍ତୁ ଏହି ହବି ପାଇଁ ।" ଓଁ, ଆମ ସୁମଧୁର ପୂର୍ବଜମାନେ, ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଦେବମାର୍ଗରେ ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ୱଧା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ । ଓଁ, ଦେବତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ବେଦିକୁ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ — ଏହା ତିଳ ବିକିରଣ । ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ଥିବା ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଦିଅ । ଓଁ, ତୁମେ ତିଳ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର, ଗୋଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ପ୍ରାଚୀନ ଜଳ ସହିତ ମିଶିତ, ସ୍ୱଧା ସହିତ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର — ସ୍ୱାହା । ଏହା ତିଳ ଦାନ ।

ଓଂ ଶୁନ୍ଧନ୍ତାଂ ଲୋକାଃ ପିତୃସଦନାଃ ପିତୃସଦନମସି । ଅଧୋମୁଖପାତ୍ତ୍ରସ୍ପର୍ଶନମ୍ । ଅମୁକଗୋତ୍ରେଭ୍ଯୋଽସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହ ପ୍ରପିତାମହେଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯ ଏତାନି ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଧୂପଦୀପଵାସୋଗୁଣସୋତ୍ତରୀଯଯଜ୍ଞୋପଵୀତାନି ଵଃ ସ୍ଵଧା ପିତୃତୀର୍ଥେନ ଗନ୍ଧାଦିଦାନମ୍ । ଗନ୍ଧାଦିଦାନମକ୍ଷଯ୍ଯମସ୍ତୁ । ସଂକଲ୍ପସିଦ୍ଧିରସ୍ତୁ । ବ୍ରାହ୍ମଣଵଚନମ୍ । ଏଵଂ ମାତାମହାଦୀନାମନୁଜ୍ଞାପନାଦିକର୍ମ । ଓଂ ଯାଦିଵ୍ଯେତିଭୂମିସଂମାର୍ଜନମ୍ । ତତୋ ଘୃତାକ୍ତମନ୍ନଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣୋପଵୀତୀ ପିତୃବ୍ରାହ୍ମଣମୋଂ ଅଗ୍ନୌ କରଣମହଂ କରିଷ୍ଯେ । ଓଂ କୁରୁଷ୍ଵେତି ତେନୋକ୍ତେ ଓଂ ଅଗ୍ନଯେ କଵ୍ଯଵାହନାଯ ସ୍ଵାହା ଇତି ଆହୁତିଦ୍ଵଯଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣହସ୍ତେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଅଵଶିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ପିଣ୍ଡାର୍ଥଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଅପରମର୍ଧଂ ପିତ୍ରାଦିପାତ୍ରେ ମାତାମହାଦିପାତ୍ରେ ଚ ନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ନିବାସ ପବିତ୍ର ହେଉ। ତୁମେ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ଗୃହ। ଉଲ୍ଟା କରାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର। ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର ମୋ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଆଦି ତୁମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଛି, ସ୍ୱଧା ସହିତ ପିତୃତୀର୍ଥରେ ଏହି ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କର। ଏହି ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଦାନ କ୍ଷୟ ହେଉନାହିଁ। ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେଉ। ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଥା। ଏପରି ଭାବେ ମାତାମହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ଅନୁମତି ଦେବା ପୂଜା କରାଯାଏ। ଓଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭୂମି ସଫା କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ। ତାପରେ ଘିଅ ମିଶା ଅନ୍ନ ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ କାନ୍ଧରେ ଉତ୍ତରୀୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରି, ପିତୃବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହ: 'ଓଁ, ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।' ସେ କହିଲେ 'କର', ତେବେ କହ: 'ଓଁ, ଅଗ୍ନି, କବ୍ୟବାହନ, ସ୍ୱାହା', ଦୁଇଟି ଆହୁତି ଦେବଦେବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନକୁ ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ରଖି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ପିତୃ ଓ ମାତାମହ ପାତ୍ରରେ ଦିଅ।

ପାତ୍ରକୁ ରଖି, ମୁଦ୍ରା ଲଗାଇ, କୁଶ ଦିଅ। ଦୁଇ ହାତ ଉଲ୍ଟା କରି ପାତ୍ରକୁ ଧରି, କହ: 'ଓଁ, ପୃଥିବୀ ତୁମର ପାତ୍ର, ଦ୍ୟୌସ୍ ତାହାର ଢାକଣା; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଁହରେ ଅମୃତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି, ସ୍ୱାହା'—ଏହା ହେଉଛି ପାତ୍ରର ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣ। 'ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦେ ଜଗତକୁ ମାପିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ ଧୂଳିରେ ଲୁଚିଛି; ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ହବିକୁ ରକ୍ଷା କର'—ଏହା କହି ଉଲ୍ଟା କରାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ରଖ।

ତତୋ ଵିପରୀତୋପଵୀତେନ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ସଘୃତମନ୍ନଂ ପିତ୍ରାଦି ବ୍ରାହ୍ମଣପାତ୍ରେ ନିଧାଯ ତଦୁପରି ଭୂମିସଂଲଗ୍ନକୁଶଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଓଂ ପୃଥିଵୀ ତେ ପାତ୍ରଂ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଉତ୍ତାନାଭ୍ଯାଂ ପାତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଓଂ ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୋରିତ୍ଯନ୍ନୋପରି ଉତ୍ତାନଂ ଦ୍ଵିଜାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ ନିଵେଶଯେତ୍ । ଓଂ ଅପହତେତି ତିଲଵିକିରଣମ୍ । ଭୂମିପାତିତଵାମଜାନୁଃ ଅମୁକଗୋତ୍ରେଭ୍ଯଃ ଅସ୍ମତ୍ପିତୃପିତାମହେଭ୍ଯଃ ସପତ୍ନୀକେଭ୍ଯଃ ଏତଦନ୍ନଂ ସଘୃତଂ ସପାନୀଯଂ ସଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧଵର୍ଜିତଂ ସ୍ଵଧା । ଅନ୍ନଂ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଓଂ ଊର୍ଜଂ ଵହନ୍ତୀରମୃତଂ ଘୃତ ପଯଃ କୀଲାଲଂ ପରିସ୍ତ୍ରୁତଂ ସ୍ଵଧାସ୍ତୁ ତର୍ପଯତ ମେ ପିତରମ୍ । ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଵରିଧାରତ୍ଯାଗଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ତାପରେ, ପୂର୍ବପଟିଆ ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ତରକାରି ଓ ଘିଅ ସହିତ ଭୋଜନ ରଖ, ଏହା ଉପରେ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଥିବା କୁଶ ଗଛ ରଖ। 'ଓଁ, ପୃଥିବୀ ତୁମର ପାତ୍ର' ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଦୁଇ ହାତରେ ପାତ୍ର ଧରି, 'ଓଁ, ଏହା ବିଷ୍ଣୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଲି ଅଙ୍ଗୁଠି ଭୋଜନ ଉପରେ ରଖ। 'ଓଁ, ଅପହତ' ବୋଲି ତିଳ ଛିଟା। ବାମ ଘୁଁଡି ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ରଖି, 'ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର, ଆମ ପିତା, ପିତାମହ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ଘିଅ, ପାଣି, ତରକାରି ସହିତ ଭୋଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ ନାହିଁ, ସ୍ୱଧା ସହିତ ଅର୍ପିତ' ବୋଲି କହ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, 'ଓଁ, ଉର୍ଜା ବହନ କରୁଥିବା, ଅମୃତ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ମିଠା ପାନୀୟ, ସ୍ୱଧା ହେଉ, ମୋର ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପଢ଼। ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ପାଣି ଛାଡ଼।

ଓଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମିଦମଚ୍ଛିଦ୍ରମସ୍ତୁ ଓଂ ସଙ୍କଲ୍ପସିଦ୍ଧରସ୍ତୁ । ଓଂ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵସ୍ତତ୍ସଵିତୁର୍ଵରେଣ୍ଯଂ ଭର୍ଗୋଦେଵସ୍ଯ ଧୀମହି ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତିତି ଵିସଜଯିତ୍ଵା ଓଂ ମଧୁଵାତା ଋତାଯତେ ମଧୁକ୍ଷରନ୍ତୁ ସିନ୍ଧଵଃ ମାଧ୍ଵୀର୍ନଃ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀର୍ମଧୁନକ୍ତମୁତୋଷସୋ ମଧୁତ୍ପାର୍ଥିଵଂ ରଜଃ । ମଧୁଦ୍ଯୌରସ୍ତୁ ନଃ ପିତା ମଧୁମାନ୍ନୋ ଵନସ୍ପତିଃ ମଧୁମାନସ୍ତୁ ସୂର୍ଯୋ ମାଧ୍ଵୀର୍ଗାଵୋ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ । ମଧୁ ମଧୁ ମଧୁ ଇତି ଜପଃ ॥ ୧,୨୧୮.

ଓଁ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ମଳ ହେଉ। ଓଁ, ମୋର ସankalpa ସଫଳ ହେଉ। ଓଁ, ଭୂ, ଭୁଵ, ସ୍ୱଃ—ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ସେ ଆମ ମନକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ବିଦାୟ ପରେ, 'ମିଠା ପବନ ବହୁ, ନଦୀମାନେ ମଧୁର ଜଳ ବହାନ୍ତୁ, ଔଷଧିମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମିଠା ହେଉ, ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ମିଠା ହେଉ, ପୃଥିବୀର ଧୂଳି ମିଠା ହେଉ, ଦିଗନ୍ତ ଆମ ପିତା ହେଉ, ବୃକ୍ଷମାନେ ମିଠା ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଠା ହେଉ, ଗାଈମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମିଠା ହେଉ' ବୋଲି ପଢ଼। 'ମଧୁ, ମଧୁ, ମଧୁ' ବୋଲି ଜପ କର।