ତତ୍ର ଶ୍ରୀଶ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଵସତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଉଦରେ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିଃ ପୃଷ୍ଠଦେଶେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉଭୟ ବସନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ପେଟରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ପିଠିରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ଅଛି ।
ଆସ୍ଯେ ଚାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିଃ ସତ୍ଯଃ ପର୍ଵ ଚ ମୂର୍ଧନି । ଯଃ ପଞ୍ଚାଗ୍ନୀନିମାନ୍ଵେଦ ଆହିତାଗ୍ନିଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.
ମୁଁହରେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, ମୁଣ୍ଡରେ ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଅଛି । ଯିଏ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣେ, ସେ ଆହିତାଗ୍ନି ଭାବରେ ପରିଚିତ ।
ଶରିରମାପଃ ସୋମଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ଚାନ୍ନମୁଚ୍ଯତେ । ପ୍ରାଣୋ ହ୍ଯଗ୍ନିସ୍ତଥାଦିତ୍ଯସ୍ତ୍ରିଭୋକ୍ତା ଏକ ଏଵ ତୁ ॥ ୧,୨୧୩.
ଶରୀର ହେଉଛି ଜଳ, ସୋମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ; ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନିଟିର ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ଏକମାତ୍ର ।
ଅନ୍ନଂ ବଲାଯ ମେ ଭୂମେରପାମଗ୍ନ୍ଯନିଲସ୍ଯ ଚ । ଭଵତ୍ଯେତତ୍ପରିଣତୌ ମମାପ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଅନ୍ନ ମୋତେ, ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି । ଏହା ପଚିଲେ ମୋତେ ଅବିରତ ସୁଖ ମିଳୁ ।
ହସ୍ତେନ ପରିମାର୍ଜ୍ଯାଥ କୁର୍ଯାତ୍ତାମ୍ବୂଲଭକ୍ଷଣମ୍ । ଶ୍ରଵଣଂ ଚେତିହାସସ୍ଯ ତତ୍କୁର୍ଯାତ୍ସୁସମାହିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ହାତ ପୋଛି ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇବା ଉଚିତ । ତା'ପରେ ଏତିହାସ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ମନୋଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଇତିହାସପୁରାଣାଦ୍ଯୈଃ ଷଷ୍ଠସପ୍ତମକେନଯେତ୍ । ତତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀତ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ପଶ୍ଚିମାଂ ନରଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ଦିନର ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଅଂଶ ଅତିବାହିତ ହେଲେ ଏତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ । ତା'ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ ।
ଏତଦ୍ଵା ଦିଵସେ ପ୍ରୋକ୍ତମନୁଷ୍ଠାନଂ ମଯା ଦ୍ଵିଜ । ଆଚାରଂ ଯଃ ପଠେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛୃଣୁଯାତ୍ସ ଦିଵଂଵ୍ରଜେତ୍ । ଆଚାରାଦିର୍ଧର୍ମକର୍ତା କେଶଵୋ ହି ସ୍ମୃତୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୧,୨୧୩.
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହିଭଳି ଦିନର ନିୟମ ମୁଁ କହିଲି । ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଏହା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ଆଚାର ହେଉଛି ଧର୍ମର ଆରମ୍ଭ, ଏହି କଥା ଦ୍ୱିଜ, କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୧୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଅଥ ସ୍ନାନଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ନାନମୂଲା କ୍ରିଯା ଯତଃ । ମୃଦ୍ଗୋମଯତିଲାନ୍ଦର୍ଭାନ୍ପୁଷ୍ପାଣି ସୁରଭୀଣି ଚ ॥ ୧,୨୧୪.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସ୍ନାନର ବିଧି କହିବି, କାରଣ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ମୂଳ ସ୍ନାନ ଅଟୁଟ । ଏଥିପାଇଁ ମାଟି, ଗୋମୟ, ତିଳ, କୁଶ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।
ଆହରେତ୍ସ୍ନାନକାଲେ ଚ ସ୍ନାନାର୍ଥୋ ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଗନ୍ଧୋଦକାନ୍ତଂ ଵିଵିକ୍ତେ (ଧଂ) ସ୍ଥାପଯେତ୍ତାନ୍ଯଥ କ୍ଷିତୌ ॥ ୧,୨୧୪.
ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନେ ଆଣି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗନ୍ଧ ମିଶିତ ପାଣି ସହିତ କ୍ଷେମ ଏବଂ ପରିସ୍କୃତ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଧା କୃତ୍ଵା ମୃଦଂ ତାଂ ତୁ ଗୋମଯଂ ଚ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଅଦ୍ଭିର୍ମୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଚରଣୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାଥ କରୌ ତଥା ॥ ୧,୨୧୪.
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାଟି ଏବଂ ଗୋମୟକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ପରେ ପାଣି ଏବଂ ମାଟି ସହିତ ପାଦ ଏବଂ ହାତ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
ଉପଵୀତୀ ବଦ୍ଧଶିଖଃ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ । ଉରୁଂ ରାଜେତ୍ଯୃଚା ତୋଯମୁପସ୍ଥାଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଚୁଡ଼ା ବାନ୍ଧି, ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆଚମନ କରି ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ରଖି, ପାଣି ନିକଟକୁ ଯାଇ, 'ଉରୁଁ ରାଜେତ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାଣିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଵର୍ତଯେତ୍ତଦୁଦକଂ ଯେ ତେ ଶତମିତିତ୍ର୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
'ଏ ତେ ଶତମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାଣିକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ।
ଓଂ ଉରୁଂ ହି ରାଜା ଵରୁଣଶ୍ଚକାର ସୂର୍ଯାଯ ପନ୍ଥାନମନ୍ଵେତ ଵା । ପ୍ରତିଧାତା ଚ ଵକ୍ତାରସ୍ତାହୃଦଯାଵିପଶ୍ଚିତ୍ । ନମୋଽଗ୍ନ୍ଯରୁଣାଯା ଭିଷ୍ଟୁତୋଵରୁଣସ୍ଯ ପାଶଃ । ଵରୁଣାଯ ନମଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ବଡ଼ ରାଜା ବରୁଣ ଏହି ବିଶାଳ ପଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ରକ୍ଷକ ଏବଂ ବକ୍ତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ହୃଦୟର, ସେହିପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଓ ଅରୁଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବରୁଣଙ୍କର ପାଶ ଶିଥିଳ ହେଉ। ବରୁଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଓଂ ଯେ ତେ ଶତଂ ଵରୁଣଯେ ସହସ୍ରଂ ଯଜ୍ଞିଯାଃ ପାଶା ଵିତତା ମହାନ୍ତଃ । ତେଭିର୍ନୋ ଅଦ୍ଯ ସଵିତୋତ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵେ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମରୁତଃ ସ୍ଵର୍କାଃ ସ୍ଵାହା । ସୁମିତ୍ରିଯାନ ଇତ୍ଯବଞ୍ଜଲିମାକୃତ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୋଯଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିରାଜ୍ଯ ଚୈଵ ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ । ଓଂ ସୁମିତ୍ରିଯା ନ ଆପ ଓଷଧଯଃ ସନ୍ତୁ । ଦୁର୍ମିତ୍ରିଯାସ୍ତସ୍ମୈ ସନ୍ତୁ ଯୋଽସ୍ମାନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ପାଦୌ କଟିଂ ଚୈଵ ପୂର୍ଵଂ ମୃଦ୍ଭିସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ହସ୍ତା ଵାଚମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଜଲଂ ତତଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ପ୍ରଥମେ, ପାଦ ଏବଂ କଟିକୁ ମାଟି ସହିତ ତିନିଥର କରି ଧୋଇ, ପରେ ହାତ ଧୋଇ, ଆଚମନ କରି, ପ୍ରଣାମ କରି, ତାପରେ ପାଣି ନେବା ଉଚିତ।
ଓଂ ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଚକ୍ରମେ ତ୍ରେଧା ନିଧେ ପଦଂ ସମୂଢମସ୍ଯ ପାଂସୁରେ । ମହାଵ୍ଯାହୃତିଭିଃ ପଶ୍ଚାଦାଚାମେତ୍ପ୍ରଯତୋଽପି ସନ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ତିନି ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଟିକିଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପଦ ଧୂଳିରେ ଅଛି। ପରେ, ମହା ବ୍ୟାହୃତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
ମାର୍ଜଯେଦ୍ଵୈ ମୃଦାଙ୍ଗାନି ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତି ତ୍ଵୃଚା । ଭାସ୍କରାଭିମୁଖୋ ମଜ୍ଜେଦାପୋ ଅସ୍ମାନିତିତ୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
ମାଟି ସହିତ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପରିସ୍କାର କରି, 'ଏହି ବିଷ୍ଣୁ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, 'ଆପଃ ଅସ୍ମାନ୍' ମନ୍ତ୍ର କହି, ପାଣିରେ ଡୁବିବା ଉଚିତ।
ଓଂ ଆପୋ ଅସ୍ମାନ୍ମାତରଃ ଶୁନ୍ଧଯନ୍ତୁ ଘୃତେନ ନୋ ଘୃତଷ୍ଵଃ ପୁନନ୍ତୁ । ଵିଶ୍ଵଂ ହି ରିପ୍ରଂ ପ୍ରଵହନ୍ତି ଦେଵୀରୁଦିଦାଭ୍ଯଃ ଶୁଚିରାପୂତ ଏମି ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ପାଣି, ଆମ ମାଆମାନେ, ଆମକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଘୃତ ସହିତ ଆମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଘୃତ ପରି ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଦେବୀୟ ପାଣି ସମସ୍ତ ଦୁଷିତତାକୁ ବହିନେଇଯାଏ; ମୁଁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।
ତତୋଽଵୃଘୃଷ୍ଯ ପାତ୍ରାଣି ନିମଜ୍ଯୋନ୍ମଜ୍ଯ ଵୈ ଶନୈଃ । ଗୋମଯେନ ଵିଲିପ୍ଯାଥ ମାନସ୍ତୋକ ଇତ୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
ତାପରେ, ବେସମ୍ପର୍କରେ ରହି, ଧୀରେ ଧୀରେ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିରେ ଡୁବାଇ ଏବଂ ବାହାର କରି, ଗୋମୟ ସହିତ ଲିପି, 'ମାନସ୍ତୋକ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଓଂ ମାନସ୍ତୋକେ ତନଯେ ମା ନ ଆଯୁଷି ମା ନୋ ଗୋଷୁ ମା ନୋ ଅଶ୍ଵେଷୁ ରୀରିଷଃ । ମା ନୋ ଵୀରାନ୍ରୁଦ୍ରଭାମିନୋଽବଧୀର୍ହଵିଷ୍ମନ୍ତଃ ସଦମିତ୍ଵା ହଵାମହେ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ଆମ ପିଲା, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ାରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ; ରୁଦ୍ର ଆମର ବୀର ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ହବି ଦେଇ ପୁଜୁଛୁ।
ତତୋଽଭିଷିଞ୍ଚେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଵରୁଣୈସ୍ତୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଇମଂମେ ଵରୁଣେ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵନ୍ନଃ ସତ୍ଵନ୍ନ ଇତ୍ଯପି ॥ ୧,୨୧୪.
ତାପରେ, ବିଧିମୁତ ଭାବରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯିବା ଉଚିତ—'ଏହି ମୋର ବରୁଣ' ଏବଂ 'ତୁମର ଅନ୍ନ, ଶକ୍ତି ଅନ୍ନ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି।
ଆପୋ ତ୍ଵନ୍ତୁମସୀତି ଚ ମୁଞ୍ଚନ୍ତ୍ଵଵଭୃତେତି ଚ । ଓଂ ଇମଂମେ ଵରୁଣ ଶ୍ରୁଧୀହଵମଦ୍ଯା ଚ ମୃଡଯତ୍ଵା ମଵସ୍ଯୁରାଚକେ ॥ ୧,୨୧୪.
'ଆପଃ ତ୍ୱନ୍ତୁମସୀତି' ଏବଂ 'ମୁଞ୍ଚନ୍ତ୍ୱବଭୃତ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ—'ଓଁ ବରୁଣ, ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ; ଆଜି ଦୟା କରି ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର କୃପା ଚାହୁଁଛି' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ତଥାତ୍ମାନଂ ନିମଜ୍ଯାଚମ୍ଯ ଵୈ ପୁନଃ । ଦର୍ଭେଣ ପାଯଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈରଲିଙ୍ଗୈଃ ପାଵନୈରିମୈଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ଏପରି ଆତ୍ମାକୁ ଛିଟାଇ, ପୁନଃ ପାଣିରେ ଡୁବି ଆଚମନ କରି, ତାପରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ସହିତ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛିଟାଇବା ଉଚିତ।
ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ତିସୃଭିରିଦମାପୋ ହଵିଷ୍ମତୀଃ । ଦେଵୀରାପ ଇତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଆପୋଦେଵା ଇତି ତ୍ର୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
'ଆପଃ ହିଷ୍ଠ' ଆରମ୍ଭର ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର, 'ଏହି ପାଣି ହବିସ୍ମତୀ' ଏକଥର, 'ଦେବୀ ପାଣି' ଦୁଇଥର, ଏବଂ 'ପାଣି ଦେବତା' ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ରୁପଦାଦିଵ ଇତି ଚ ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀରପାଂ ରସଃ । ଆପୋ ଦେଵୋ ପାଵମାନ୍ଯଃ ପୁନନ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯା ଋଚୋ ନଵ ॥ ୧,୨୧୪.
'ଦ୍ରୁପଦାଦିବ', 'ଶଂ ନୋ ଦେବୀର୍ ପାଣିର ରସ', ଏବଂ 'ପାଣି ଦେବତା ପାବମାନ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ' ମିଳି ମୋଟେ ନଅଟି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଚିତ୍ପତିର୍ମେତି ଚ ଶନୈଃ ପ୍ଲାଵ୍ଯାତ୍ମନଂ ସମାହିତଃ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣା ଇତି ଚ ପାଵମାନ୍ଯସ୍ତଥା ପରାଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ସମୟରେ, 'ଚିତ୍ପତିର୍' ଓ 'ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣା' ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାବମାନୀ ସୂକ୍ତଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେହକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ଲାବିତ କରିବା ଉଚିତ।
ତରତ୍ସାମା ଶୁଦ୍ଧଵତ୍ଯଃ ପଵିତ୍ରାଣି ଚ ଶକ୍ତିତଃ । ଵାରୁଣ୍ଯା ବହଵଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିତଃ ସଂପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ତାରତ୍ସାମ, ଶୁଦ୍ଧବତୀ ଓ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ବହୁ ପବିତ୍ର ବାରୁଣୀ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର।
ଓଂ କାରେଣ ଵ୍ଯାହୃତିଭିର୍ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଚ ସମନ୍ଵିତଃ । ଆଦାଵନ୍ତେ ଚ କୁର୍ଵୀତ ଅଭିଷେକଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ ଶବ୍ଦ, ବ୍ୟାହୃତି ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଜଲମଧ୍ଯସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ମାର୍ଜନଂ ତୁ ଵିଧୀଯତେ । ଅନ୍ତର୍ଜଲେ ଜପେନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ଚାଘମର୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବେଳେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଜଳ ଭିତରେ ଥିଲେ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅଘମର୍ଷଣ ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଓଁ। ବରୁଣ, ତୁମର ଶତ ଶତ ଏବଂ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଯଜ୍ଞର ପାଶ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ବଡ଼; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଆଜି ସବିତା, ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ମାରୁତ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ସ୍ୱାହା। ଅଞ୍ଜଳି ମିଳାଇ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଏବଂ ପରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପାଣି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଓଁ। ପାଣି ଏବଂ ଔଷଧି ଆମ ପାଇଁ ମିତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମିତ୍ରତା ନ ହେଉ।
ଓଂ ତତ୍ତ୍ଵଯାମି ବ୍ରହ୍ମଣା ଵନ୍ଦମାନସ୍ତଦାଶାସ୍ତେ ଯଜମାନୋ ହଵିର୍ଭିଃ । ଅହେଡମାନୋ ଵରୁଣେହ ବୋଧ୍ଯୁରୁଶଂ ସମାନ ଆଯୁଃ ପ୍ରମୋଷୀଃ । ଓଂ ତ୍ଵନ୍ନୋ ଅଗ୍ନେ ଵରୁଣସ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦେଵସ୍ଯ ହେଡୋ ଅଵଯାସିସୀଷ୍ଠାଃ । ଯଜିଷ୍ଠୋ ଵହ୍ନିତମଃ ଶୋଶୁଚାନୋ ଵିଶ୍ଵା ଦ୍ଵେଷାଂସିପ୍ରମୁମୁଗ୍ଧ୍ଯସ୍ମତ୍ସ୍ଵାହା । ଓଂ ସ ତ୍ଵନ୍ନୋ ଅଗ୍ନେଵମୋ ଭଵତୀ ନେଦିଷ୍ଠୋ ଅସ୍ଯା ଉଷସୋଵ୍ଯୁଷ୍ଟୌ । ଅଵଯକ୍ଷ୍ଵନୋ ଵରୁଣଂ ରରାଣୋ ଵୀହିମୃଡୀକଂ ସୁହଵୋ ନ ଏଧି । ଓଂ ଆପୋ ନୌଷଧି ହିଂସାର୍ଧମ୍ନୋ ରାଜସ୍ତତୋ ଵରୁଣୋ ନୋମୁଞ୍ଚା ଯଦାହରଘ୍ନ୍ଯା ଇତି ଵରୁଣେତି ଶପାର୍ମହେ ତତୋ ଵରୁଣ ନୋ ମୁଞ୍ଚ । ଓଂ ଉଦୁତ୍ତମଂ ଵରୁଣ ପାଶମସ୍ମଦଵାଧମଂ ଵିମଧ୍ଯମଂଶ୍ରଥାଯ । ଅଥାଵଯମାଦିତ୍ଯଵ୍ରତେ ତଵାନାଗସୋ ଅଦିତଯେ ସ୍ଯାମ । ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁମାମପ୍ଯଥାଦ୍ଵରୁଣସ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ । ଅହୋ ଯମସ୍ଯ ପତ୍ନୀମାନଃ ସର୍ଵସ୍ମାଦେଵ କିଲ୍ବିଷାତ୍ । ଅଵଭୃଥନିଚଂ ପୁନର୍ଵିଚେରୁସି ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରନ୍ନଃ । ଅଵଦେଵୈର୍ଦେଵକୃତା ମନୋଯାସି ସମଵତ୍ଯୈ କୃତଂ ପୁଷ୍ପାଚ୍ଛା ଦେଵଧୀମଲ୍ପାହୀ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ଏହା ସହିତ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହବି ଦେଇ ଆଶା କରେ। ବରୁଣ, କ୍ରୋଧ ବିନା ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅ; ଆମକୁ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅ। ଓଁ। ଅଗ୍ନି, ବରୁଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ଦେବତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଆମଠାରୁ ଦୂର କର। ସବୁଠାରୁ ପୂଜ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆମଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କର। ସ୍ୱାହା। ଓଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଉଷା ଆସିବାବେଳେ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ହୁଅ। ବରୁଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଉ; ଦୟାଳୁ ଏବଂ ସୁସ୍ୱାଗତ ହୁଅ। ଓଁ। ପାଣି, ଔଷଧି ଏବଂ ରାଜା ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ; ପରେ, ବରୁଣ, ଦିନ ଶେଷରେ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର। ଏଭଳି ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, 'ବରୁଣ, ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଓଁ। ବରୁଣ, ତୁମର ସବୁଠାରୁ ଉପର, ତଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ପାଶ ଆମଠାରୁ ଶିଥିଳ କର। ଏପରି, ଅଦିତିପୁତ୍ର, ତୁମର ବ୍ରତରେ ଆମେ ନିର୍ମଳ ହେଉ। ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର, ବରୁଣଙ୍କର ବନ୍ଧନରୁ ମଧ୍ୟ। ଯମଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କ ରୋଷ ଆମ ପାଇଁ ନ ହେଉ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ। ସ୍ନାନ କରି, ସଦା ପବିତ୍ର ଅନ୍ନ ସହିତ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହେଉ।