ସ୍ନାନେ ଚରିତମିତ୍ଯେତତ୍ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମହାତ୍ମଭିଃ । ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ଚୈଵ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ସ୍ନାନମିଷ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.
ସ୍ନାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଆଚରଣ ମହାତ୍ମାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମନ୍ୟ ହୁଏ ।
ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ତୁ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ସନମସ୍କାରକଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଅଧ୍ଯାପନଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ତୁ ତର୍ପଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଶୂଦ୍ରମାନେ ଚୁପଚାପ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ପାଠ ପଢିବା, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଓ ପିତୃଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ହୋମୋ ଦୈଵୀ ବଲିର୍ଭୌତୋ ନ ଯଜ୍ଞୋଽତିଥିପୂଜନମ୍ । ଗଵା ଗୋଷ୍ଠେ ଦଶଗୁଣଂ ଅଗ୍ନ୍ଯଗାରେ ଶତାଧିକମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ହୋମ, ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଯଜ୍ଞ ନୁହେଁ । ଗୋଶାଳାରେ ଗାଁ ଦେଲେ ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ, ଅଗ୍ନିଗୃହରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ ।
ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ । ସହସ୍ରଶତକୋଟୀନାମନନ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ ॥ ୧,୨୧୩.
ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ, ଲକ୍ଷ-କୋଟି ଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ବିଶେଷ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ।
ପଞ୍ଚମେ ଚ ତଥା ଭାଗେ ସଂଵିଭାଗୋ ଯଥାର୍ଥତଃ । ପିତୃଦେ ଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କୋଟୀନାଂ ଚୋପଦିଶ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.
ଏଭଳି ଭାବେ ପଞ୍ଚମ ଅଂଶରେ ଯଥାଯଥ ଭାଗ କରି ଦେବା ଉଚିତ । ପିତୃମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ପୁଣ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାଯାଗ୍ର ଯଃ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସହାଶ୍ନୁତେ । ସ ପ୍ରେତ୍ଯ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗମନ୍ନଦାନଂ ସମାଚରନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଖାଏ, ସେ ଅନ୍ନଦାନ କରି ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ପୂର୍ଵଂ ମଧୁରମଶ୍ରୀଯାଲ୍ଲଵଣାମ୍ଲୌ ଚ ମଧ୍ଯତଃ । କଟୁତିକ୍ତକଷାଯାଂଶ୍ଚ ପଯଶ୍ଚୈଵ ତଥାନ୍ତତଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ପ୍ରଥମେ ମିଠା ଖାଇବା ଉଚିତ, ମଧ୍ୟରେ ଲୁଣ ଓ ଖଟା, ଶେଷରେ ତିକ୍ତ, କଷାୟ ଓ ଦୁଧ ଖାଇବା ଉଚିତ ।
ଶାକଂ ଚ ରାତ୍ରୌ ଭୂମିଷ୍ଠମତ୍ଯନ୍ତଂ ଚ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ନଚୈକରସସେଵାଯାଂ ପ୍ରସଜ୍ଜେତ କଦାଚନ ॥ ୧,୨୧୩.
ରାତିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶାକ ଖାଇବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ । ଏବଂ କେବେ ଏକ ରସର ଖାଦ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ସମୃତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାନ୍ନଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ନଂ ପଯଃ ସ୍ମୃତମ୍ । ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଚାନ୍ନମେଵାନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଂ ରୁଧିରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅନ୍ନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଦୁଧ, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ରକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଉଚିତ ବୋଲି କହାଯାଇଛି ।
ଅମାଵାସୀ ଵସେଦତ୍ର ଏକହାଯନମେଵ ଵା ॥ ୧,୨୧୩.
ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ।
ତତ୍ର ଶ୍ରୀଶ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଵସତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଉଦରେ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିଃ ପୃଷ୍ଠଦେଶେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉଭୟ ବସନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ପେଟରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ପିଠିରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ଅଛି ।
ଆସ୍ଯେ ଚାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିଃ ସତ୍ଯଃ ପର୍ଵ ଚ ମୂର୍ଧନି । ଯଃ ପଞ୍ଚାଗ୍ନୀନିମାନ୍ଵେଦ ଆହିତାଗ୍ନିଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.
ମୁଁହରେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, ମୁଣ୍ଡରେ ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଅଛି । ଯିଏ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣେ, ସେ ଆହିତାଗ୍ନି ଭାବରେ ପରିଚିତ ।
ଶରିରମାପଃ ସୋମଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ଚାନ୍ନମୁଚ୍ଯତେ । ପ୍ରାଣୋ ହ୍ଯଗ୍ନିସ୍ତଥାଦିତ୍ଯସ୍ତ୍ରିଭୋକ୍ତା ଏକ ଏଵ ତୁ ॥ ୧,୨୧୩.
ଶରୀର ହେଉଛି ଜଳ, ସୋମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ; ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନିଟିର ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ଏକମାତ୍ର ।
ଅନ୍ନଂ ବଲାଯ ମେ ଭୂମେରପାମଗ୍ନ୍ଯନିଲସ୍ଯ ଚ । ଭଵତ୍ଯେତତ୍ପରିଣତୌ ମମାପ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଅନ୍ନ ମୋତେ, ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି । ଏହା ପଚିଲେ ମୋତେ ଅବିରତ ସୁଖ ମିଳୁ ।
ହସ୍ତେନ ପରିମାର୍ଜ୍ଯାଥ କୁର୍ଯାତ୍ତାମ୍ବୂଲଭକ୍ଷଣମ୍ । ଶ୍ରଵଣଂ ଚେତିହାସସ୍ଯ ତତ୍କୁର୍ଯାତ୍ସୁସମାହିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ହାତ ପୋଛି ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇବା ଉଚିତ । ତା'ପରେ ଏତିହାସ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ମନୋଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଇତିହାସପୁରାଣାଦ୍ଯୈଃ ଷଷ୍ଠସପ୍ତମକେନଯେତ୍ । ତତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀତ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ପଶ୍ଚିମାଂ ନରଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ଦିନର ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଅଂଶ ଅତିବାହିତ ହେଲେ ଏତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ । ତା'ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ ।
ଏତଦ୍ଵା ଦିଵସେ ପ୍ରୋକ୍ତମନୁଷ୍ଠାନଂ ମଯା ଦ୍ଵିଜ । ଆଚାରଂ ଯଃ ପଠେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛୃଣୁଯାତ୍ସ ଦିଵଂଵ୍ରଜେତ୍ । ଆଚାରାଦିର୍ଧର୍ମକର୍ତା କେଶଵୋ ହି ସ୍ମୃତୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୧,୨୧୩.
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହିଭଳି ଦିନର ନିୟମ ମୁଁ କହିଲି । ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଏହା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ଆଚାର ହେଉଛି ଧର୍ମର ଆରମ୍ଭ, ଏହି କଥା ଦ୍ୱିଜ, କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୧୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଅଥ ସ୍ନାନଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ନାନମୂଲା କ୍ରିଯା ଯତଃ । ମୃଦ୍ଗୋମଯତିଲାନ୍ଦର୍ଭାନ୍ପୁଷ୍ପାଣି ସୁରଭୀଣି ଚ ॥ ୧,୨୧୪.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସ୍ନାନର ବିଧି କହିବି, କାରଣ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ମୂଳ ସ୍ନାନ ଅଟୁଟ । ଏଥିପାଇଁ ମାଟି, ଗୋମୟ, ତିଳ, କୁଶ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।
ଆହରେତ୍ସ୍ନାନକାଲେ ଚ ସ୍ନାନାର୍ଥୋ ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଗନ୍ଧୋଦକାନ୍ତଂ ଵିଵିକ୍ତେ (ଧଂ) ସ୍ଥାପଯେତ୍ତାନ୍ଯଥ କ୍ଷିତୌ ॥ ୧,୨୧୪.
ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନେ ଆଣି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗନ୍ଧ ମିଶିତ ପାଣି ସହିତ କ୍ଷେମ ଏବଂ ପରିସ୍କୃତ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଧା କୃତ୍ଵା ମୃଦଂ ତାଂ ତୁ ଗୋମଯଂ ଚ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଅଦ୍ଭିର୍ମୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଚରଣୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାଥ କରୌ ତଥା ॥ ୧,୨୧୪.
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାଟି ଏବଂ ଗୋମୟକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ପରେ ପାଣି ଏବଂ ମାଟି ସହିତ ପାଦ ଏବଂ ହାତ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
ଉପଵୀତୀ ବଦ୍ଧଶିଖଃ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ । ଉରୁଂ ରାଜେତ୍ଯୃଚା ତୋଯମୁପସ୍ଥାଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଚୁଡ଼ା ବାନ୍ଧି, ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆଚମନ କରି ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ରଖି, ପାଣି ନିକଟକୁ ଯାଇ, 'ଉରୁଁ ରାଜେତ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାଣିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଵର୍ତଯେତ୍ତଦୁଦକଂ ଯେ ତେ ଶତମିତିତ୍ର୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
'ଏ ତେ ଶତମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାଣିକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ।
ଓଂ ଉରୁଂ ହି ରାଜା ଵରୁଣଶ୍ଚକାର ସୂର୍ଯାଯ ପନ୍ଥାନମନ୍ଵେତ ଵା । ପ୍ରତିଧାତା ଚ ଵକ୍ତାରସ୍ତାହୃଦଯାଵିପଶ୍ଚିତ୍ । ନମୋଽଗ୍ନ୍ଯରୁଣାଯା ଭିଷ୍ଟୁତୋଵରୁଣସ୍ଯ ପାଶଃ । ଵରୁଣାଯ ନମଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ବଡ଼ ରାଜା ବରୁଣ ଏହି ବିଶାଳ ପଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ରକ୍ଷକ ଏବଂ ବକ୍ତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ହୃଦୟର, ସେହିପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଓ ଅରୁଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବରୁଣଙ୍କର ପାଶ ଶିଥିଳ ହେଉ। ବରୁଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଓଂ ଯେ ତେ ଶତଂ ଵରୁଣଯେ ସହସ୍ରଂ ଯଜ୍ଞିଯାଃ ପାଶା ଵିତତା ମହାନ୍ତଃ । ତେଭିର୍ନୋ ଅଦ୍ଯ ସଵିତୋତ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵେ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମରୁତଃ ସ୍ଵର୍କାଃ ସ୍ଵାହା । ସୁମିତ୍ରିଯାନ ଇତ୍ଯବଞ୍ଜଲିମାକୃତ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୋଯଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିରାଜ୍ଯ ଚୈଵ ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ । ଓଂ ସୁମିତ୍ରିଯା ନ ଆପ ଓଷଧଯଃ ସନ୍ତୁ । ଦୁର୍ମିତ୍ରିଯାସ୍ତସ୍ମୈ ସନ୍ତୁ ଯୋଽସ୍ମାନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ପାଦୌ କଟିଂ ଚୈଵ ପୂର୍ଵଂ ମୃଦ୍ଭିସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ହସ୍ତା ଵାଚମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଜଲଂ ତତଃ ॥ ୧,୨୧୪.
ପ୍ରଥମେ, ପାଦ ଏବଂ କଟିକୁ ମାଟି ସହିତ ତିନିଥର କରି ଧୋଇ, ପରେ ହାତ ଧୋଇ, ଆଚମନ କରି, ପ୍ରଣାମ କରି, ତାପରେ ପାଣି ନେବା ଉଚିତ।
ଓଂ ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଚକ୍ରମେ ତ୍ରେଧା ନିଧେ ପଦଂ ସମୂଢମସ୍ଯ ପାଂସୁରେ । ମହାଵ୍ଯାହୃତିଭିଃ ପଶ୍ଚାଦାଚାମେତ୍ପ୍ରଯତୋଽପି ସନ୍ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ତିନି ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଟିକିଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପଦ ଧୂଳିରେ ଅଛି। ପରେ, ମହା ବ୍ୟାହୃତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
ମାର୍ଜଯେଦ୍ଵୈ ମୃଦାଙ୍ଗାନି ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତି ତ୍ଵୃଚା । ଭାସ୍କରାଭିମୁଖୋ ମଜ୍ଜେଦାପୋ ଅସ୍ମାନିତିତ୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
ମାଟି ସହିତ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପରିସ୍କାର କରି, 'ଏହି ବିଷ୍ଣୁ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, 'ଆପଃ ଅସ୍ମାନ୍' ମନ୍ତ୍ର କହି, ପାଣିରେ ଡୁବିବା ଉଚିତ।
ଓଂ ଆପୋ ଅସ୍ମାନ୍ମାତରଃ ଶୁନ୍ଧଯନ୍ତୁ ଘୃତେନ ନୋ ଘୃତଷ୍ଵଃ ପୁନନ୍ତୁ । ଵିଶ୍ଵଂ ହି ରିପ୍ରଂ ପ୍ରଵହନ୍ତି ଦେଵୀରୁଦିଦାଭ୍ଯଃ ଶୁଚିରାପୂତ ଏମି ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ପାଣି, ଆମ ମାଆମାନେ, ଆମକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଘୃତ ସହିତ ଆମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଘୃତ ପରି ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଦେବୀୟ ପାଣି ସମସ୍ତ ଦୁଷିତତାକୁ ବହିନେଇଯାଏ; ମୁଁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।
ତତୋଽଵୃଘୃଷ୍ଯ ପାତ୍ରାଣି ନିମଜ୍ଯୋନ୍ମଜ୍ଯ ଵୈ ଶନୈଃ । ଗୋମଯେନ ଵିଲିପ୍ଯାଥ ମାନସ୍ତୋକ ଇତ୍ଯୃଚା ॥ ୧,୨୧୪.
ତାପରେ, ବେସମ୍ପର୍କରେ ରହି, ଧୀରେ ଧୀରେ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିରେ ଡୁବାଇ ଏବଂ ବାହାର କରି, ଗୋମୟ ସହିତ ଲିପି, 'ମାନସ୍ତୋକ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଓଂ ମାନସ୍ତୋକେ ତନଯେ ମା ନ ଆଯୁଷି ମା ନୋ ଗୋଷୁ ମା ନୋ ଅଶ୍ଵେଷୁ ରୀରିଷଃ । ମା ନୋ ଵୀରାନ୍ରୁଦ୍ରଭାମିନୋଽବଧୀର୍ହଵିଷ୍ମନ୍ତଃ ସଦମିତ୍ଵା ହଵାମହେ ॥ ୧,୨୧୪.
ଓଁ। ଆମ ପିଲା, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ାରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ; ରୁଦ୍ର ଆମର ବୀର ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ହବି ଦେଇ ପୁଜୁଛୁ।
ଓଁ। ବରୁଣ, ତୁମର ଶତ ଶତ ଏବଂ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଯଜ୍ଞର ପାଶ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ବଡ଼; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଆଜି ସବିତା, ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ମାରୁତ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ସ୍ୱାହା। ଅଞ୍ଜଳି ମିଳାଇ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଏବଂ ପରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପାଣି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଓଁ। ପାଣି ଏବଂ ଔଷଧି ଆମ ପାଇଁ ମିତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମିତ୍ରତା ନ ହେଉ।