ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯଚ୍ଚ ମେ କିଞ୍ଚିଦ୍ବାଙ୍ମନଃ କାଯକର୍ମଭିଃ । ପୁନାତୁ ମେ ତଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଵରୁଣଃ ସବୃହସ୍ପତିଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ମୋର ମୁଁ, ମନ, ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ଓ ବୃହସ୍ପତି ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।

ସଵିତା ଚ ଭଗଶ୍ଚୈଵ ମୁନଯଃ ସନକାଦଯଃ । ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ତୃପ୍ଯତ୍ଵିତି ବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

'ସବିତା, ଭଗ ଓ ସନକ ଆଦି ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ'—ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷିପେଦବଞ୍ଜଲୀଂସ୍ତ୍ରୀସ୍ତୁ କୁର୍ଵନ୍ସଂକ୍ଷେପତର୍ପଣମ୍ । ସୁରାଣାମର୍ଚନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦୀନାମମତ୍ସରୀ ॥ ୧,୨୧୩.

ତିନି ହାତ ଜଳ ଦେଇ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଦୟାଳୁ, ଦ୍ୱେଷ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଵୈଷ୍ଣଵରୌଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସାଵିତ୍ରୈର୍ମୈତ୍ରଵାରୁଣୈଃ । ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୈରର୍ଚଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସର୍ଵଦେଵାନ୍ନମସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ସାବିତ୍ରୀ, ମିତ୍ର, ବରୁଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ନମସ୍କାରେଣ ପୁଷ୍ପାଣି ଵିନ୍ଯସେତ୍ତୁ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ସର୍ଵଦେଵମଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଭାସ୍କରଂ ଚାପ୍ଯଥାର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମୟ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାତ୍ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଯଃ ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯପ ଏଵ ଵା । ଅର୍ଚିତଂ ସ୍ଯାଜ୍ଜଗାଦିଦଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯିଏ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ବାଚି ଫୁଲ କିମ୍ବା ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱକୁ ପୂଜା କରିଥାଏ।

ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ତାନ୍ତ୍ରିକୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଆଦାଵର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଲେପନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ୟ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ଧୂପମୁ ପହାରଫଲାନି ଚ । ସ୍ନାନମନ୍ତର୍ଜଲେ ଚୈଵ ମାର୍ଜନାଚମନଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.

ତାପରେ ଫୁଲଞ୍ଜଳି, ଧୂପ, ଦୀପ, ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଜଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଶୁଧ୍ଧି କରିବା ଓ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

ଜଲାଭିମନ୍ତ୍ରଣଂ ଯଚ୍ଚ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ । ଅଘମର୍ଷଣସୂକ୍ତେନ ତ୍ରିଵାରଂ ତ୍ଵେଵ ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତୀର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଜଳକୁ ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତ ତିନିଥର ପଢ଼ି ପ୍ରତିଦିନ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାନେ ଚରିତମିତ୍ଯେତତ୍ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମହାତ୍ମଭିଃ । ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ଚୈଵ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ସ୍ନାନମିଷ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସ୍ନାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଆଚରଣ ମହାତ୍ମାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମନ୍ୟ ହୁଏ ।

ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ତୁ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ସନମସ୍କାରକଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଅଧ୍ଯାପନଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ତୁ ତର୍ପଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶୂଦ୍ରମାନେ ଚୁପଚାପ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ପାଠ ପଢିବା, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଓ ପିତୃଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ହୋମୋ ଦୈଵୀ ବଲିର୍ଭୌତୋ ନ ଯଜ୍ଞୋଽତିଥିପୂଜନମ୍ । ଗଵା ଗୋଷ୍ଠେ ଦଶଗୁଣଂ ଅଗ୍ନ୍ଯଗାରେ ଶତାଧିକମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ହୋମ, ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଯଜ୍ଞ ନୁହେଁ । ଗୋଶାଳାରେ ଗାଁ ଦେଲେ ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ, ଅଗ୍ନିଗୃହରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ ।

ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ । ସହସ୍ରଶତକୋଟୀନାମନନ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ ॥ ୧,୨୧୩.

ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ, ଲକ୍ଷ-କୋଟି ଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ବିଶେଷ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ।

ପଞ୍ଚମେ ଚ ତଥା ଭାଗେ ସଂଵିଭାଗୋ ଯଥାର୍ଥତଃ । ପିତୃଦେ ଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କୋଟୀନାଂ ଚୋପଦିଶ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏଭଳି ଭାବେ ପଞ୍ଚମ ଅଂଶରେ ଯଥାଯଥ ଭାଗ କରି ଦେବା ଉଚିତ । ପିତୃମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ପୁଣ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି ।

ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାଯାଗ୍ର ଯଃ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସହାଶ୍ନୁତେ । ସ ପ୍ରେତ୍ଯ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗମନ୍ନଦାନଂ ସମାଚରନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଖାଏ, ସେ ଅନ୍ନଦାନ କରି ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।

ପୂର୍ଵଂ ମଧୁରମଶ୍ରୀଯାଲ୍ଲଵଣାମ୍ଲୌ ଚ ମଧ୍ଯତଃ । କଟୁତିକ୍ତକଷାଯାଂଶ୍ଚ ପଯଶ୍ଚୈଵ ତଥାନ୍ତତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଥମେ ମିଠା ଖାଇବା ଉଚିତ, ମଧ୍ୟରେ ଲୁଣ ଓ ଖଟା, ଶେଷରେ ତିକ୍ତ, କଷାୟ ଓ ଦୁଧ ଖାଇବା ଉଚିତ ।

ଶାକଂ ଚ ରାତ୍ରୌ ଭୂମିଷ୍ଠମତ୍ଯନ୍ତଂ ଚ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ନଚୈକରସସେଵାଯାଂ ପ୍ରସଜ୍ଜେତ କଦାଚନ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାତିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶାକ ଖାଇବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ । ଏବଂ କେବେ ଏକ ରସର ଖାଦ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ସମୃତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାନ୍ନଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ନଂ ପଯଃ ସ୍ମୃତମ୍ । ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଚାନ୍ନମେଵାନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଂ ରୁଧିରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅନ୍ନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଦୁଧ, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ରକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଉଚିତ ବୋଲି କହାଯାଇଛି ।

ଅମାଵାସୀ ଵସେଦତ୍ର ଏକହାଯନମେଵ ଵା ॥ ୧,୨୧୩.

ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ।

ତତ୍ର ଶ୍ରୀଶ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଵସତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଉଦରେ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିଃ ପୃଷ୍ଠଦେଶେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉଭୟ ବସନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ପେଟରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ପିଠିରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ଅଛି ।

ଆସ୍ଯେ ଚାହଵନୀଯୋଽଗ୍ନିଃ ସତ୍ଯଃ ପର୍ଵ ଚ ମୂର୍ଧନି । ଯଃ ପଞ୍ଚାଗ୍ନୀନିମାନ୍ଵେଦ ଆହିତାଗ୍ନିଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ମୁଁହରେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, ମୁଣ୍ଡରେ ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଅଛି । ଯିଏ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣେ, ସେ ଆହିତାଗ୍ନି ଭାବରେ ପରିଚିତ ।

ଶରିରମାପଃ ସୋମଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ଚାନ୍ନମୁଚ୍ଯତେ । ପ୍ରାଣୋ ହ୍ଯଗ୍ନିସ୍ତଥାଦିତ୍ଯସ୍ତ୍ରିଭୋକ୍ତା ଏକ ଏଵ ତୁ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶରୀର ହେଉଛି ଜଳ, ସୋମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ; ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନିଟିର ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ଏକମାତ୍ର ।

ଅନ୍ନଂ ବଲାଯ ମେ ଭୂମେରପାମଗ୍ନ୍ଯନିଲସ୍ଯ ଚ । ଭଵତ୍ଯେତତ୍ପରିଣତୌ ମମାପ୍ଯଵ୍ଯାହତଂ ସୁଖମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ନ ମୋତେ, ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି । ଏହା ପଚିଲେ ମୋତେ ଅବିରତ ସୁଖ ମିଳୁ ।

ହସ୍ତେନ ପରିମାର୍ଜ୍ଯାଥ କୁର୍ଯାତ୍ତାମ୍ବୂଲଭକ୍ଷଣମ୍ । ଶ୍ରଵଣଂ ଚେତିହାସସ୍ଯ ତତ୍କୁର୍ଯାତ୍ସୁସମାହିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ହାତ ପୋଛି ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇବା ଉଚିତ । ତା'ପରେ ଏତିହାସ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ମନୋଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଇତିହାସପୁରାଣାଦ୍ଯୈଃ ଷଷ୍ଠସପ୍ତମକେନଯେତ୍ । ତତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀତ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ପଶ୍ଚିମାଂ ନରଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦିନର ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଅଂଶ ଅତିବାହିତ ହେଲେ ଏତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ । ତା'ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ ।

ଏତଦ୍ଵା ଦିଵସେ ପ୍ରୋକ୍ତମନୁଷ୍ଠାନଂ ମଯା ଦ୍ଵିଜ । ଆଚାରଂ ଯଃ ପଠେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛୃଣୁଯାତ୍ସ ଦିଵଂଵ୍ରଜେତ୍ । ଆଚାରାଦିର୍ଧର୍ମକର୍ତା କେଶଵୋ ହି ସ୍ମୃତୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୧,୨୧୩.

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହିଭଳି ଦିନର ନିୟମ ମୁଁ କହିଲି । ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଏହା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ଆଚାର ହେଉଛି ଧର୍ମର ଆରମ୍ଭ, ଏହି କଥା ଦ୍ୱିଜ, କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୧୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଅଥ ସ୍ନାନଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ନାନମୂଲା କ୍ରିଯା ଯତଃ । ମୃଦ୍ଗୋମଯତିଲାନ୍ଦର୍ଭାନ୍ପୁଷ୍ପାଣି ସୁରଭୀଣି ଚ ॥ ୧,୨୧୪.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସ୍ନାନର ବିଧି କହିବି, କାରଣ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ମୂଳ ସ୍ନାନ ଅଟୁଟ । ଏଥିପାଇଁ ମାଟି, ଗୋମୟ, ତିଳ, କୁଶ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ଆହରେତ୍ସ୍ନାନକାଲେ ଚ ସ୍ନାନାର୍ଥୋ ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଗନ୍ଧୋଦକାନ୍ତଂ ଵିଵିକ୍ତେ (ଧଂ) ସ୍ଥାପଯେତ୍ତାନ୍ଯଥ କ୍ଷିତୌ ॥ ୧,୨୧୪.

ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନେ ଆଣି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗନ୍ଧ ମିଶିତ ପାଣି ସହିତ କ୍ଷେମ ଏବଂ ପରିସ୍କୃତ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିଧା କୃତ୍ଵା ମୃଦଂ ତାଂ ତୁ ଗୋମଯଂ ଚ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଅଦ୍ଭିର୍ମୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଚରଣୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାଥ କରୌ ତଥା ॥ ୧,୨୧୪.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାଟି ଏବଂ ଗୋମୟକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ପରେ ପାଣି ଏବଂ ମାଟି ସହିତ ପାଦ ଏବଂ ହାତ ଧୋଇବା ଉଚିତ।