ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵରତ୍ନାକରା ଭୂମିର୍ଧାନ୍ଯାନି ପଶଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅର୍ଥସ୍ଯ କାର୍ଯଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଥ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ମଣି, ଧାନ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଥିବାରୁ ଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅଦ୍ରୋହେଣୈଵ ଭୂତାନାମଲ୍ପଦ୍ରୋହେଣ ଵା ପୁନଃ । ଯା ଵୃତ୍ତିସ୍ତାଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଵିପ୍ରୋ ଜୀଵେଦନାପଦି ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନକରି, କିମ୍ବା ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ କ୍ଷତି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଦ ନ ଥିଲେ ଏପରି ଜୀବିକା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ଧନଂ ତୁ ତ୍ରିଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶୁକ୍ଲଂ ଶବଲମେଵ ଚ । କୃଷ୍ଣଂ ଚ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିଭାଗଃ ସପ୍ତଧା ପୃଥକ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଧନକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ଶୁଦ୍ଧ, ମିଶ୍ରିତ ଓ କଳୁଷିତ । ଏହାର ବିଭାଗ ସାତ ପ୍ରକାରର ଅଲଗା ଅଛି ।

କ୍ରମାଯତ୍ତଂ ପ୍ରୀତିଦତ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଅଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ଵର୍ଣାନାଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ମିଳିଥିବା, ସ୍ନେହରେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଳିଥିବା ଧନ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଧନ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସମାନ ।

ଵୈଶେଷିକଂ ଧନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତ୍ରିଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯାଜନାଧ୍ଯାପନେ ନିତ୍ଯଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚ (ଦ୍ଧାଚ୍ଚ) ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଶେଷ ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର—ଯଜ୍ଞ କରାଇବା, ପଢ଼ାଇବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।

ତ୍ରିଵିଧଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପି ପ୍ରାହୁର୍ଵୈଶେଷିକଂ ଧନମ୍ । ଶୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଲବ୍ଧକରଜଂ ଦଣ୍ଡାପ୍ତଂ ଜଯଜଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଧନ ତିନି ପ୍ରକାରର ଥାଏ ବୋଲି କହାଯାଇଛି—ସୁଧ୍ଧ ଧନ, କର ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ଧନ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ଆଣିଥିବା ଧନ।

ଵୈଶେଷିକଂ ଧନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯାପି ଵିଲକ୍ଷଣମ୍ । କୃଷିଗୋରକ୍ଷଵାଣିଜ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯୈଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଧନ ଦେଖାଯାଏ—ଚାଷ, ଗୋପାଳନ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କୃପାରେ ମିଳେ।

କୁସୀଦକୃଷିଵାଣିଜ୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସ୍ଵଯଂ ପରମ୍ (କୃତମ୍) । ଆପତ୍କାଲେ ସ୍ଵଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନୈନସା ଯୁଜ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଦ୍‌ବେଳେ ନିଜେ ଉଧାର ଦେବା, ଚାଷ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ କରିପାରନ୍ତି; ଏପରି ସମୟରେ ନିଜେ କଲେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।

ବହଵୋ ଵର୍ତନୋପାଯା ଋଷିଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ସର୍ଵେଷାମପି ଚୈଵୈଷାଂ କୁସୀଦମଧିକଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଋଷିମାନେ ଜୀବିକାର ଅନେକ ଉପାୟ କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଉଧାର ଦେବାକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ରାଜଭଯାନ୍ମୂଷିକାଦ୍ଯୈରୁପଦ୍ରଵୈଃ । କୃଷ୍ଯାଦିକେ ଭଵେଦ୍ବାଧା ସା କୁସୀଦେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନାବୃଷ୍ଟି, ରାଜଭୟ, ଉଠିଆ, ମୂଷ ଓ ଏମିତି ବିପଦ ଚାଷ ଓ ଅନ୍ୟ କାମରେ ବାଧା ଦେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଉଧାର ଦେବାରେ ଏମିତି କିଛି ହୁଏନାହିଁ।

ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତଥା କୃଷ୍ଣେ ରଜନ୍ଯାଂ ଦିଵସେପି ଵା । ଉଷ୍ଣେ ଵର୍ଷତି ଶୀତେ ଵା ଵର୍ଧନଂ ନ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ, ତାପ, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଶୀତ—ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ରୁକିଯାଏନାହିଁ।

ଦେଶଂ ଗତାନାଂ ଯା ଵୃଦ୍ଧିର୍ନାନାପଣ୍ଯୋପଜୀଵିନାମ୍ । କୁସୀଦଂ କୁର୍ଵତଃ ସମ୍ଯକ୍ସଂସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ଯାଇ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଠିକ୍‌ଭାବରେ ଉଧାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତ୍ର ଲାଭ ପାଆନ୍ତି।

ଲବ୍ଧଲାଭଃ ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚୈଵ ପୂଜଯେତ୍ । ତେ ତୃପ୍ତାସ୍ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦୋଷଂ ଶମଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁ ଲାଭ ମିଳେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଦୂର କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଵଣିକ୍କୁସୀଦଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଗାଙ୍କାଞ୍ଚନାଦିକମ୍ । କୃଷୀଵଲୋଽନ୍ନପାନାଦିଯାନଶଯ୍ଯାସନାନି ଚ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ୟବସାୟୀ ଉଧାର ଦେଲେ ବସ୍ତ୍ର, ଧାନ୍ୟ, ସୁନା ଓ ଏମିତି ଜିନିଷ ଦେବା ଉଚିତ; ଚାଷୀ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଗାଡ଼ି, ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ।

ରାଜଭ୍ଯୋ ଵିଂଶତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପଶୁସ୍ଵର୍ଣାଦିକଂ ଶତମ୍ । ପାଦେନାସ୍ଯ ଚ ଯାଵକ୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଚଯମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାଜାଙ୍କୁ କୁଳିସା ଦେଇ, ଗୋ, ସୁନା ଓ ଏମିତି ଜିନିଷ ଶତ ଦେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କର ଧନକୁ ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଜମା କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଧେନ ଚାତ୍ମଭରଣଂ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଂନ୍ଵିତମ୍ । ପାଦଂ ଚେତ୍ଯର୍ଥଯାମସ୍ଯ ମୂଲଭୂତଂ ଵିଵର୍ଧଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅର୍ଦ୍ଧ ଧନରେ ନିଜକୁ ଚାଲାଇବା, ଦିନିକିଆ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଧନକୁ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ।

ଵିଦ୍ଯା ଶିଲ୍ପଂ ଭୂତିଃ ସେଵା ଗୋରକ୍ଷା ଵିପଣିଃ କୃଷିଃ । ଵୃତ୍ତିର୍ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ କୁସୀଦଂ ଚ ଦଶ ଜୀଵନହେତଵଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ପଢ଼ାଶୁଣା, କଳା, ସମୃଦ୍ଧି, ସେବା, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ, ଚାଷ, ଭିକ୍ଷା ଓ ଉଧାର ଦେବା—ଏହି ଦଶଟି ହେଉଛି ଜୀବିକାର ଉପାୟ।

ପ୍ରତିଗ୍ରହାର୍ଜିତା ଵିପ୍ରେ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ଶସ୍ତ୍ରନିର୍ଜିତା । ଵୈଶ୍ଯେ ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତାଃ ସ୍ଵାର୍ଥାଃ ଶୂଦ୍ରେ ଶୁଶ୍ରୂଷଯାର୍ଜିତାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧନ ମିଳେ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସେବା କରି ଧନ ମିଳେ।

ନଦୀ ବହୂଦକା ଶାକମୃତ୍ପର୍ଣାନି ସମିତ୍କୁଶାଃ । ଆଗ୍ନେଯୋ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଧନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅଧିକ ପାଣି ଥିବା ନଦୀ, ଶାକ, ମୂଳ, ପତ୍ର, ହୋମ ଲକଡ଼ି, କୁଶ ଘାସ, ଅଗ୍ନି ଓ ବେଦ ଧ୍ୱନି—ଏହି ସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ।

ଅଯାଚିତୋପପନ୍ନେ ତୁ ନାସ୍ତି ଦୋଷଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହେ । ଅମୃତଂ ତଦ୍ଵିଦୁର୍ଦେଵାସ୍ତସ୍ମାତ୍ତନ୍ନୈଵ ଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନୁରୋଧ ଛାଡ଼ି ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ଅମୃତ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଗୁରୁଦ୍ରଵ୍ଯାଂଶ୍ଚୌଜ୍ଜିହୀର୍ଷୁରର୍ଚିଷ୍ଯନ୍ଦେ ଵତାତିଥୀନ୍ । ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ନ ତୁଷ୍ଯେତ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ ତତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚାହେ କିମ୍ବା ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଖୁସି ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସାଧୁତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାଦଥ ଵାସାଧୁତୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ଗୁଣଵାନଲ୍ପଦୋଷଶ୍ଚ ନିର୍ଗୁଣୋ ହି ନିମଜ୍ଜତି ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ନେବା ଉଚିତ; ଯଦି ତେମିତି ନ ମିଳେ, ତେବେ ଗୁଣବାନ୍ ଓ କମ୍ ଦୋଷ ଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ନେବା ଉଚିତ; କାରଣ ନିର୍ଗୁଣ ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ଅବନତିକୁ ପାଉଛନ୍ତି।

ଏଵଂ ତ୍ଵକ୍ଷଵୃତ୍ତ୍ଯା ଵା କୃତ୍ଵା ଭରଣମାତ୍ମନଃ । କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧିଂ ପରତଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏଭଳି ଉଧାର ଦେଇ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନିଜ ଜୀବିକା ଚାଲାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରେ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଚତୁର୍ଥେ ଚ ତଥା ଭାଗେ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ମୃଦ ମାହରେତ୍ । ତିଲପୁଷ୍ପକୁଶାଦୀନି ସ୍ନାନଂ ଚାକୃତ୍ରିମେ ଜଲେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦିନର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ମାଟି ଆଣିବା ଉଚିତ। ତିଳ, ଫୁଲ, କୁଶ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ, ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କାମ୍ଯଂ କ୍ରିଯାଙ୍ଗଂ ମଲକର୍ଷଣମ୍ । ମାର୍ଜନାଚମାଵଗାହାଶ୍ଚାଷ୍ଟସ୍ନାନଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ନିତ୍ୟ, ନୈମିତ୍ତିକ, କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ମଳ ଦୂର କରିବା, ଧୋଇବା, ଆଚମନ କରିବା ଓ ଜଳରେ ଡୁବିବା—ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ ବିବେଚିତ।

ଅସ୍ନାତସ୍ତୁ ପୁମାନ୍ନାର୍ହେ ଜପାଗ୍ନିହଵନାଦିଷୁ । ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ତଦର୍ଥଂ ତୁ ନିତ୍ଯସ୍ନାନଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଜପ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନକୁ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଇଛି।

ଚାଣ୍ଡାଲଶଵଵିଷ୍ଠାଦ୍ଯାନ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ସ୍ନାନାର୍ହସ୍ତୁ ଯଦା ସ୍ନାତି ସ୍ନାନଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ ହି ତତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଚଣ୍ଡାଳ, ମୃତଦେହ, ମଳ କିମ୍ବା ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଯେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ନୈମିତ୍ତିକ ସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ।

ପୁଷ୍ଯସ୍ନାନାଦିକଂ ସ୍ନାନଂ ଦୈଵଜ୍ଞଵିଧିଚୋଦିତମ୍ । ତଦ୍ଧି କାମ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନାକାମସ୍ତତ୍ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ସ୍ନାନ ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାମ୍ୟ ସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ। ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ, ଏହି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଜପ୍ତୁକାମଃ ପଵିତ୍ରାଣି ଅର୍ଚିଷ୍ଯନ୍ଦେଵତାତିଥୀନ୍ । ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେଦ୍ଯସ୍ତୁ କ୍ରିଯାଙ୍ଗଂ ତଚ୍ଚ କୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯିଏ ଜପ କରିବା, ପବିତ୍ରତା ରଖିବା, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା କିମ୍ବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ନାନକୁ କ୍ରିୟାର ଅଂଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।