ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାନ୍ଦେଵାନ୍ନ ପୃଥଗ୍ଭାଵଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୌର୍ହୁତାଶନଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏହି ଲୋକରେ ଆଠଟି ମଙ୍ଗଳମୟ ଜିନିଷ ହେଉଛି: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଅଗ୍ନି, ସୁନା, ଘୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି ଓ ରାଜା ।

ହିରଣ୍ଯଂ ସର୍ପିରାଦିତ୍ଯ ଆପୋ ରାଜା ତଥାଷ୍ଟମଃ । ଏତାନି ସତତଂ ପଶ୍ଯେଦର୍ଚଯେଚ୍ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସୁନା, ଘୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି ଓ ରାଜା—ଏହି ସବୁକୁ ସଦା ଦେଖିବା ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ ପୂର୍ଵଂ ଵିଚାରୋଭ୍ଯସନଂ ଜପଃ । ତଦ୍ଦାନଂ ଚୈଵ ଶିଷ୍ଯଭ୍ଯୋ ଵେଦାଭ୍ଯାସୋ ହି ପଞ୍ଚଧା ॥ ୧,୨୧୩.

ବେଦ ପଢିବା, ଚିନ୍ତା କରିବା, ପୁନଃପୁନି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା, ଜପ କରିବା ଓ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରିବା—ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ।

ଵେଦାର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହି । ମୂଲ୍ଯେନ ଲେଖଯିତ୍ଵା ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯାତି ସ ଵୈଦିକମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁଠି ବେଦର ଅର୍ଥ, ଯଜ୍ଞ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖି, ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ମିଳେ ।

ଇତିହା ସପୁରାଣାନି ଲିଖିତ୍ଵାଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମଦାନସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦ୍ଵିଗୁଣୀକୃତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହିତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଲେଖି ଯେଉଁଠି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଦାନ ସମାନ ଦୁଇଗୁଣ ଉପକାର ମିଳେ ।

ମୃତୀଯେ ଚ ତଥା ଭାଗେ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗାର୍ଥସାଧନମ୍ । ମାତା ପିତା ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ପ୍ରଜା ଦୀନାଃ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଯୋଗାଉଥିବା ଉପାୟ—ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ସନ୍ତାନ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକ ।

ଅଭ୍ଯାଗତୋଽତିଥିଶ୍ଚାଗ୍ନିଃ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗା ଉଦାହୃତଃ । ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ସ୍ଵର୍ଗସାଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅତିଥି ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଯୋଗାଇବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯ ଵର୍ଗସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ କାରଯେତ୍ । ସ ଜୀଵତି ଵରଶ୍ଚୈକୋ ବହୁଭିର୍ଯୋପଜୀଵ୍ଯତି ॥ ୧,୨୧୩.

ତେଣୁ, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଚେଷ୍ଟା କରି ଜୀବିକା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ । ଏକ ଲୋକ ଜୀବନ୍ତ ରହି, ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ।

ଜୀଵନ୍ତୋ ମୃତକାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଵୋଦରମ୍ଭରାଃ । ସ୍ଵକୀଯୋଦରପୂର୍ତିଶ୍ଚ କୁକ୍କୁରସ୍ଯାପି ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ପେଟ ପୁରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭଳି । ଏହି କାମ ତ ଏକ କୁକୁର ମଧ୍ୟ କରିପାରେ ।

ଅର୍ଥେଭ୍ଯୋଽପି ଵିଵୃଦ୍ଧେଭ୍ଯଃ ସମ୍ଭୂତେଭ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ । କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ପର୍ଵତେଭ୍ଯ ଇଵାପଗାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଧନ ଯେତେବେଳେ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଆସେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାରୁ ହୁଏ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ରୁ ନଦୀ ଚାଲିଯାଏ ।

ସର୍ଵରତ୍ନାକରା ଭୂମିର୍ଧାନ୍ଯାନି ପଶଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅର୍ଥସ୍ଯ କାର୍ଯଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଥ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ମଣି, ଧାନ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଥିବାରୁ ଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅଦ୍ରୋହେଣୈଵ ଭୂତାନାମଲ୍ପଦ୍ରୋହେଣ ଵା ପୁନଃ । ଯା ଵୃତ୍ତିସ୍ତାଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଵିପ୍ରୋ ଜୀଵେଦନାପଦି ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନକରି, କିମ୍ବା ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ କ୍ଷତି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଦ ନ ଥିଲେ ଏପରି ଜୀବିକା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ଧନଂ ତୁ ତ୍ରିଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶୁକ୍ଲଂ ଶବଲମେଵ ଚ । କୃଷ୍ଣଂ ଚ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିଭାଗଃ ସପ୍ତଧା ପୃଥକ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଧନକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ଶୁଦ୍ଧ, ମିଶ୍ରିତ ଓ କଳୁଷିତ । ଏହାର ବିଭାଗ ସାତ ପ୍ରକାରର ଅଲଗା ଅଛି ।

କ୍ରମାଯତ୍ତଂ ପ୍ରୀତିଦତ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଅଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ଵର୍ଣାନାଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ମିଳିଥିବା, ସ୍ନେହରେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଳିଥିବା ଧନ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଧନ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସମାନ ।

ଵୈଶେଷିକଂ ଧନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତ୍ରିଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯାଜନାଧ୍ଯାପନେ ନିତ୍ଯଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚ (ଦ୍ଧାଚ୍ଚ) ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଶେଷ ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର—ଯଜ୍ଞ କରାଇବା, ପଢ଼ାଇବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।

ତ୍ରିଵିଧଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପି ପ୍ରାହୁର୍ଵୈଶେଷିକଂ ଧନମ୍ । ଶୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଲବ୍ଧକରଜଂ ଦଣ୍ଡାପ୍ତଂ ଜଯଜଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଧନ ତିନି ପ୍ରକାରର ଥାଏ ବୋଲି କହାଯାଇଛି—ସୁଧ୍ଧ ଧନ, କର ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ଧନ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ଆଣିଥିବା ଧନ।

ଵୈଶେଷିକଂ ଧନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯାପି ଵିଲକ୍ଷଣମ୍ । କୃଷିଗୋରକ୍ଷଵାଣିଜ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯୈଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଧନ ଦେଖାଯାଏ—ଚାଷ, ଗୋପାଳନ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କୃପାରେ ମିଳେ।

କୁସୀଦକୃଷିଵାଣିଜ୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସ୍ଵଯଂ ପରମ୍ (କୃତମ୍) । ଆପତ୍କାଲେ ସ୍ଵଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନୈନସା ଯୁଜ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଦ୍‌ବେଳେ ନିଜେ ଉଧାର ଦେବା, ଚାଷ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ କରିପାରନ୍ତି; ଏପରି ସମୟରେ ନିଜେ କଲେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।

ବହଵୋ ଵର୍ତନୋପାଯା ଋଷିଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ସର୍ଵେଷାମପି ଚୈଵୈଷାଂ କୁସୀଦମଧିକଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଋଷିମାନେ ଜୀବିକାର ଅନେକ ଉପାୟ କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଉଧାର ଦେବାକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ଅନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ରାଜଭଯାନ୍ମୂଷିକାଦ୍ଯୈରୁପଦ୍ରଵୈଃ । କୃଷ୍ଯାଦିକେ ଭଵେଦ୍ବାଧା ସା କୁସୀଦେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନାବୃଷ୍ଟି, ରାଜଭୟ, ଉଠିଆ, ମୂଷ ଓ ଏମିତି ବିପଦ ଚାଷ ଓ ଅନ୍ୟ କାମରେ ବାଧା ଦେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଉଧାର ଦେବାରେ ଏମିତି କିଛି ହୁଏନାହିଁ।

ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତଥା କୃଷ୍ଣେ ରଜନ୍ଯାଂ ଦିଵସେପି ଵା । ଉଷ୍ଣେ ଵର୍ଷତି ଶୀତେ ଵା ଵର୍ଧନଂ ନ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ, ତାପ, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଶୀତ—ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ରୁକିଯାଏନାହିଁ।

ଦେଶଂ ଗତାନାଂ ଯା ଵୃଦ୍ଧିର୍ନାନାପଣ୍ଯୋପଜୀଵିନାମ୍ । କୁସୀଦଂ କୁର୍ଵତଃ ସମ୍ଯକ୍ସଂସ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ଯାଇ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଠିକ୍‌ଭାବରେ ଉଧାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତ୍ର ଲାଭ ପାଆନ୍ତି।

ଲବ୍ଧଲାଭଃ ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚୈଵ ପୂଜଯେତ୍ । ତେ ତୃପ୍ତାସ୍ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦୋଷଂ ଶମଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁ ଲାଭ ମିଳେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଦୂର କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଵଣିକ୍କୁସୀଦଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଗାଙ୍କାଞ୍ଚନାଦିକମ୍ । କୃଷୀଵଲୋଽନ୍ନପାନାଦିଯାନଶଯ୍ଯାସନାନି ଚ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ୟବସାୟୀ ଉଧାର ଦେଲେ ବସ୍ତ୍ର, ଧାନ୍ୟ, ସୁନା ଓ ଏମିତି ଜିନିଷ ଦେବା ଉଚିତ; ଚାଷୀ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଗାଡ଼ି, ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ।

ରାଜଭ୍ଯୋ ଵିଂଶତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପଶୁସ୍ଵର୍ଣାଦିକଂ ଶତମ୍ । ପାଦେନାସ୍ଯ ଚ ଯାଵକ୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଚଯମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାଜାଙ୍କୁ କୁଳିସା ଦେଇ, ଗୋ, ସୁନା ଓ ଏମିତି ଜିନିଷ ଶତ ଦେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କର ଧନକୁ ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଜମା କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଧେନ ଚାତ୍ମଭରଣଂ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଂନ୍ଵିତମ୍ । ପାଦଂ ଚେତ୍ଯର୍ଥଯାମସ୍ଯ ମୂଲଭୂତଂ ଵିଵର୍ଧଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅର୍ଦ୍ଧ ଧନରେ ନିଜକୁ ଚାଲାଇବା, ଦିନିକିଆ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଧନକୁ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ।

ଵିଦ୍ଯା ଶିଲ୍ପଂ ଭୂତିଃ ସେଵା ଗୋରକ୍ଷା ଵିପଣିଃ କୃଷିଃ । ଵୃତ୍ତିର୍ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ କୁସୀଦଂ ଚ ଦଶ ଜୀଵନହେତଵଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ପଢ଼ାଶୁଣା, କଳା, ସମୃଦ୍ଧି, ସେବା, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ, ଚାଷ, ଭିକ୍ଷା ଓ ଉଧାର ଦେବା—ଏହି ଦଶଟି ହେଉଛି ଜୀବିକାର ଉପାୟ।

ପ୍ରତିଗ୍ରହାର୍ଜିତା ଵିପ୍ରେ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ଶସ୍ତ୍ରନିର୍ଜିତା । ଵୈଶ୍ଯେ ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତାଃ ସ୍ଵାର୍ଥାଃ ଶୂଦ୍ରେ ଶୁଶ୍ରୂଷଯାର୍ଜିତାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧନ ମିଳେ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସେବା କରି ଧନ ମିଳେ।

ନଦୀ ବହୂଦକା ଶାକମୃତ୍ପର୍ଣାନି ସମିତ୍କୁଶାଃ । ଆଗ୍ନେଯୋ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଧନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅଧିକ ପାଣି ଥିବା ନଦୀ, ଶାକ, ମୂଳ, ପତ୍ର, ହୋମ ଲକଡ଼ି, କୁଶ ଘାସ, ଅଗ୍ନି ଓ ବେଦ ଧ୍ୱନି—ଏହି ସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ।