ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଗନ୍ଧ୍ଯାକର୍ମାଵସାନେ ତୁ ସ୍ଵଯଂ ହୋମୋ ଵିଧୀଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ହୋମଫଲଂ ଯତ୍ତୁ ତଦନ୍ଯେନ ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସଂଧ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ ନିଜେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜେ କରିଥିବା ହୋମର ଫଳ ଅନ୍ୟ କିଏ କରିଲେ ମିଳେନାହିଁ।

ଋତ୍ଵିକ୍ପୁତ୍ରୋ ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ଭାଗିନେଯୋଽଥ ଵିଟ୍ପତିଃ । ଏଭିରେଵ ହୁତଂ ଯତ୍ତୁ ତଦ୍ଧୁତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହି ॥ ୧,୨୧୩.

ଋତ୍ୱିକ, ପୁଅ, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ଭଉଣୀର ପୁଅ, ବଉ ମୁଖ୍ୟ—ଏମାନେ ଯଦି ହୋମ କରନ୍ତି, ତେବେ ନିଜେ କରିଥିବା ପରି ହୋଇଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ଵିଷ୍ଣୁରାହଵନୀଯାଗ୍ନିଃ କୁମାରଃ ସତ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରହ୍ମା ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଦକ୍ଷିଣା ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, କୁମାର ସତ୍ୟ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।

କୃତ୍ଵା ହୋମଂ ଯଥାକାଲଂ ସୌରାନ୍ମନ୍ତ୍ରାଞ୍ଜପେତ୍ତତଃ । ସମାହିତାତ୍ମା ସାଵିତ୍ରୀଂ ପ୍ରଣଵଂ ଚ ଯଥୋଦିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯଥାସମୟରେ ହୋମ କରି, ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବ ଯଥାନିୟମ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣଵେ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଵ୍ଯାହୃତୀଷୁ ଚ ସପ୍ତସୁ । ତ୍ରିପଦାଯାଂ ଚ ସାଵିତ୍ର୍ଯାଂ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଣବ, ସପ୍ତ ବ୍ୟାହୃତି, ତିନି ପଦ ସାବିତ୍ରୀରେ ସଦା ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁଠି ଭୟ ଭୋଗିନାହିଁ।

ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଂ ଯୋ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ କଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ । ଲିପ୍ଯତେ ନ ସ ପାପେନ ପଦ୍ମପତ୍ରମିଵାମ୍ଭସା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ସମୟରେ ଉଠି ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନାହିଁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।

ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା କୌଶୈଯଵସନା ତଥା । ଅକ୍ଷସୂତ୍ରଧରା ଦେଵୀ ପଦ୍ମାସନଗତା ଶୁଭା ॥ ୧,୨୧୩.

ସେ ଶ୍ୱେତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ, କୌଶ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅକ୍ଷସୂତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ଶୁଭା ଦେବୀ।

ଆଵାହ୍ଯ ଯଜୁପାନେନ ତେଜୋଽସୀତି ଵିଧାନତଃ । ଏତଦ୍ଯଜୁଃ ପୁରା ଦୈଵୈର୍ଦୃଷ୍ଟିଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏହି ଯଜୁର୍ ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ ।

ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲାନ୍ତଃ ସ୍ଥାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଥିତାମପି । ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଜପିତ୍ଵାତୋ ନମସ୍କାରାଦ୍ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ବା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ବସିଛି, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଜପ କରିବା ପରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ ।

ପୂର୍ଵାହ୍ନ ଏଵ କୁର୍ଵୀତ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପୂଜନମ୍ । ନ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମୋ ଦେଵସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଂ ପୂଜଯେତ୍ସଦା ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଦେବତା କେହି ନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଉଁଠି ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାନ୍ଦେଵାନ୍ନ ପୃଥଗ୍ଭାଵଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୌର୍ହୁତାଶନଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏହି ଲୋକରେ ଆଠଟି ମଙ୍ଗଳମୟ ଜିନିଷ ହେଉଛି: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଅଗ୍ନି, ସୁନା, ଘୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି ଓ ରାଜା ।

ହିରଣ୍ଯଂ ସର୍ପିରାଦିତ୍ଯ ଆପୋ ରାଜା ତଥାଷ୍ଟମଃ । ଏତାନି ସତତଂ ପଶ୍ଯେଦର୍ଚଯେଚ୍ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସୁନା, ଘୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି ଓ ରାଜା—ଏହି ସବୁକୁ ସଦା ଦେଖିବା ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ ପୂର୍ଵଂ ଵିଚାରୋଭ୍ଯସନଂ ଜପଃ । ତଦ୍ଦାନଂ ଚୈଵ ଶିଷ୍ଯଭ୍ଯୋ ଵେଦାଭ୍ଯାସୋ ହି ପଞ୍ଚଧା ॥ ୧,୨୧୩.

ବେଦ ପଢିବା, ଚିନ୍ତା କରିବା, ପୁନଃପୁନି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା, ଜପ କରିବା ଓ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରିବା—ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ।

ଵେଦାର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହି । ମୂଲ୍ଯେନ ଲେଖଯିତ୍ଵା ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯାତି ସ ଵୈଦିକମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁଠି ବେଦର ଅର୍ଥ, ଯଜ୍ଞ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖି, ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ମିଳେ ।

ଇତିହା ସପୁରାଣାନି ଲିଖିତ୍ଵାଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମଦାନସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦ୍ଵିଗୁଣୀକୃତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହିତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଲେଖି ଯେଉଁଠି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଦାନ ସମାନ ଦୁଇଗୁଣ ଉପକାର ମିଳେ ।

ମୃତୀଯେ ଚ ତଥା ଭାଗେ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗାର୍ଥସାଧନମ୍ । ମାତା ପିତା ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ପ୍ରଜା ଦୀନାଃ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଯୋଗାଉଥିବା ଉପାୟ—ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ସନ୍ତାନ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକ ।

ଅଭ୍ଯାଗତୋଽତିଥିଶ୍ଚାଗ୍ନିଃ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗା ଉଦାହୃତଃ । ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ସ୍ଵର୍ଗସାଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅତିଥି ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଯୋଗାଇବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯ ଵର୍ଗସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ କାରଯେତ୍ । ସ ଜୀଵତି ଵରଶ୍ଚୈକୋ ବହୁଭିର୍ଯୋପଜୀଵ୍ଯତି ॥ ୧,୨୧୩.

ତେଣୁ, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଚେଷ୍ଟା କରି ଜୀବିକା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ । ଏକ ଲୋକ ଜୀବନ୍ତ ରହି, ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ।

ଜୀଵନ୍ତୋ ମୃତକାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଵୋଦରମ୍ଭରାଃ । ସ୍ଵକୀଯୋଦରପୂର୍ତିଶ୍ଚ କୁକ୍କୁରସ୍ଯାପି ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ପେଟ ପୁରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭଳି । ଏହି କାମ ତ ଏକ କୁକୁର ମଧ୍ୟ କରିପାରେ ।

ଅର୍ଥେଭ୍ଯୋଽପି ଵିଵୃଦ୍ଧେଭ୍ଯଃ ସମ୍ଭୂତେଭ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ । କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ପର୍ଵତେଭ୍ଯ ଇଵାପଗାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଧନ ଯେତେବେଳେ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଆସେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାରୁ ହୁଏ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ରୁ ନଦୀ ଚାଲିଯାଏ ।

ସର୍ଵରତ୍ନାକରା ଭୂମିର୍ଧାନ୍ଯାନି ପଶଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅର୍ଥସ୍ଯ କାର୍ଯଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଥ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଭୂମି ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ମଣି, ଧାନ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଥିବାରୁ ଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅଦ୍ରୋହେଣୈଵ ଭୂତାନାମଲ୍ପଦ୍ରୋହେଣ ଵା ପୁନଃ । ଯା ଵୃତ୍ତିସ୍ତାଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଵିପ୍ରୋ ଜୀଵେଦନାପଦି ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନକରି, କିମ୍ବା ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ କ୍ଷତି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଦ ନ ଥିଲେ ଏପରି ଜୀବିକା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ଧନଂ ତୁ ତ୍ରିଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶୁକ୍ଲଂ ଶବଲମେଵ ଚ । କୃଷ୍ଣଂ ଚ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିଭାଗଃ ସପ୍ତଧା ପୃଥକ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଧନକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ଶୁଦ୍ଧ, ମିଶ୍ରିତ ଓ କଳୁଷିତ । ଏହାର ବିଭାଗ ସାତ ପ୍ରକାରର ଅଲଗା ଅଛି ।

କ୍ରମାଯତ୍ତଂ ପ୍ରୀତିଦତ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଅଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ଵର୍ଣାନାଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ମିଳିଥିବା, ସ୍ନେହରେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଳିଥିବା ଧନ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଧନ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସମାନ ।

ଵୈଶେଷିକଂ ଧନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତ୍ରିଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯାଜନାଧ୍ଯାପନେ ନିତ୍ଯଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚ (ଦ୍ଧାଚ୍ଚ) ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଶେଷ ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର—ଯଜ୍ଞ କରାଇବା, ପଢ଼ାଇବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।

ତ୍ରିଵିଧଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପି ପ୍ରାହୁର୍ଵୈଶେଷିକଂ ଧନମ୍ । ଶୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଲବ୍ଧକରଜଂ ଦଣ୍ଡାପ୍ତଂ ଜଯଜଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଧନ ତିନି ପ୍ରକାରର ଥାଏ ବୋଲି କହାଯାଇଛି—ସୁଧ୍ଧ ଧନ, କର ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ଧନ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ଆଣିଥିବା ଧନ।

ଵୈଶେଷିକଂ ଧନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯାପି ଵିଲକ୍ଷଣମ୍ । କୃଷିଗୋରକ୍ଷଵାଣିଜ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯୈଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଧନ ଦେଖାଯାଏ—ଚାଷ, ଗୋପାଳନ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କୃପାରେ ମିଳେ।

କୁସୀଦକୃଷିଵାଣିଜ୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସ୍ଵଯଂ ପରମ୍ (କୃତମ୍) । ଆପତ୍କାଲେ ସ୍ଵଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନୈନସା ଯୁଜ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଦ୍‌ବେଳେ ନିଜେ ଉଧାର ଦେବା, ଚାଷ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ କରିପାରନ୍ତି; ଏପରି ସମୟରେ ନିଜେ କଲେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।

ବହଵୋ ଵର୍ତନୋପାଯା ଋଷିଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ସର୍ଵେଷାମପି ଚୈଵୈଷାଂ କୁସୀଦମଧିକଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଋଷିମାନେ ଜୀବିକାର ଅନେକ ଉପାୟ କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଉଧାର ଦେବାକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।