ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵମର୍ହତି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାଯୀ ଜପାଦିକମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତମଲିନଃ କାଯୋ ନଵଚ୍ଛିଦ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରଖି ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପବିତ୍ର, ନଉଟି ଚିଦ୍ରରେ ଭରିଥିବା।

ସ୍ତ୍ରଵତ୍ଯେଷ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଶୋଧନମ୍ । ମନଃ ପ୍ରସାଦଜନନଂ ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହା ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଟି ଚଳିଥାଏ। ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଶୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ମନକୁ ସ୍ଫୁର୍ତି ଦେଇଥାଏ, ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

ଶୋକଦୁଃ ଖପ୍ରଶମନଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଵଦାଚରେତ୍ । ଅଦ୍ଯ ହସ୍ତେ ତୁ ନକ୍ଷତ୍ରେ ଦଶମ୍ଯାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠକେ ସିତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହା ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ। ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଆଜି, ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଦଶମୀ ଦିନ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାରେ।

ଦଶପାପ ହରାଯାଂ ଚ ଅଦତ୍ଵା ଦାନକଲ୍ମଷମ୍ । ଵିରୁଦ୍ଧାଚରଣଂ ହିଂସା ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦଶ ପାପ ଦୂର କରିବା ଦିନରେ, ଦାନର ଅପବିତ୍ରତା ଦେଇନଥିଲେ, ବିପରୀତ ଆଚରଣ, ହିଂସା ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ କୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ପାରୁଷ୍ଯାନୃତପୈଶୁନ୍ଯମସମ୍ବଦ୍ଧାଭିଭାଷଣମ୍ । ପରଦ୍ରଵ୍ଯାଭିଧାନଂ ଚ ମନସାନିଷ୍ଟଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

କଠୋର କଥା, ମିଥ୍ୟା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା, ଅସମ୍ବନ୍ଧିତ କଥା, ପର ଧନ ଉପରେ ଆସ୍ତା, ମନରେ ଖରାପ ଚିନ୍ତା—

ଏତଦ୍ଦଶାଘଘାତାର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ପ୍ରାତଃ ସଂକ୍ଷେପତଃ ସ୍ନାନଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଗୃହସ୍ଥଯୋଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଦଶ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରୁଛି। ସଂକ୍ଷେପରେ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ବନବାସୀ ଓ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ନିୟମିତ।

ଯତେସ୍ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାନଂ ସକୃତ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ଆଚମ୍ଯ ତୀର୍ଥମାଵାହ୍ଯ ସ୍ନାଯାତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵାଵ୍ଯଯଂ ହରିମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯତିମାନେ ଦିନରେ ତିନି ଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଏକଥର। ଆଚମନ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ । ଉଦଯନ୍ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସୂର୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଖାଦିତୁମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ତିନି କୋଟି ମାନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଭକ୍ଷିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।

ସ ହନ୍ତି ସୂର୍ଯଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ ନୋପାସ୍ତିଂ କୁରୁତେ ତୁ ଯଃ । ଦହନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରପୂତେନ ତୋଯେନାନଲରୂପିଣା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ କ୍ଷତି କରେ। ମନ୍ତ୍ର ପୂତ ଜଳ ଅଗ୍ନି ରୂପରେ ସେମାନେ ଦହି ଦେଇଥାଏ।

ଅହୋରାତ୍ରସ୍ଯ ଯଃ ସନ୍ଧିଃ ସା ସନ୍ଧ୍ଯା ଭଵତୀତି ହ । ଦ୍ଵିନାଡିକା ଭଵେତ୍ସନ୍ଧ୍ଯା ଯାଵଦ୍ଭଵତି ଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦିନ ଓ ରାତିର ସଂଧିକୁ 'ସଂଧ୍ୟା' କୁହାଯାଏ। ସଂଧ୍ୟା ଦୁଇ ନାଡି ସମୟ ଯାଏଁ ଚାଲିଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଗନ୍ଧ୍ଯାକର୍ମାଵସାନେ ତୁ ସ୍ଵଯଂ ହୋମୋ ଵିଧୀଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ହୋମଫଲଂ ଯତ୍ତୁ ତଦନ୍ଯେନ ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସଂଧ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ ନିଜେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜେ କରିଥିବା ହୋମର ଫଳ ଅନ୍ୟ କିଏ କରିଲେ ମିଳେନାହିଁ।

ଋତ୍ଵିକ୍ପୁତ୍ରୋ ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ଭାଗିନେଯୋଽଥ ଵିଟ୍ପତିଃ । ଏଭିରେଵ ହୁତଂ ଯତ୍ତୁ ତଦ୍ଧୁତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହି ॥ ୧,୨୧୩.

ଋତ୍ୱିକ, ପୁଅ, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ଭଉଣୀର ପୁଅ, ବଉ ମୁଖ୍ୟ—ଏମାନେ ଯଦି ହୋମ କରନ୍ତି, ତେବେ ନିଜେ କରିଥିବା ପରି ହୋଇଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ଵିଷ୍ଣୁରାହଵନୀଯାଗ୍ନିଃ କୁମାରଃ ସତ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରହ୍ମା ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଦକ୍ଷିଣା ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, କୁମାର ସତ୍ୟ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।

କୃତ୍ଵା ହୋମଂ ଯଥାକାଲଂ ସୌରାନ୍ମନ୍ତ୍ରାଞ୍ଜପେତ୍ତତଃ । ସମାହିତାତ୍ମା ସାଵିତ୍ରୀଂ ପ୍ରଣଵଂ ଚ ଯଥୋଦିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯଥାସମୟରେ ହୋମ କରି, ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବ ଯଥାନିୟମ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣଵେ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଵ୍ଯାହୃତୀଷୁ ଚ ସପ୍ତସୁ । ତ୍ରିପଦାଯାଂ ଚ ସାଵିତ୍ର୍ଯାଂ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଣବ, ସପ୍ତ ବ୍ୟାହୃତି, ତିନି ପଦ ସାବିତ୍ରୀରେ ସଦା ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁଠି ଭୟ ଭୋଗିନାହିଁ।

ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଂ ଯୋ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ କଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ । ଲିପ୍ଯତେ ନ ସ ପାପେନ ପଦ୍ମପତ୍ରମିଵାମ୍ଭସା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ସମୟରେ ଉଠି ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନାହିଁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।

ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା କୌଶୈଯଵସନା ତଥା । ଅକ୍ଷସୂତ୍ରଧରା ଦେଵୀ ପଦ୍ମାସନଗତା ଶୁଭା ॥ ୧,୨୧୩.

ସେ ଶ୍ୱେତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ, କୌଶ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅକ୍ଷସୂତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ଶୁଭା ଦେବୀ।

ଆଵାହ୍ଯ ଯଜୁପାନେନ ତେଜୋଽସୀତି ଵିଧାନତଃ । ଏତଦ୍ଯଜୁଃ ପୁରା ଦୈଵୈର୍ଦୃଷ୍ଟିଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏହି ଯଜୁର୍ ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ ।

ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲାନ୍ତଃ ସ୍ଥାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଥିତାମପି । ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଜପିତ୍ଵାତୋ ନମସ୍କାରାଦ୍ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ବା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ବସିଛି, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଜପ କରିବା ପରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ ।

ପୂର୍ଵାହ୍ନ ଏଵ କୁର୍ଵୀତ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପୂଜନମ୍ । ନ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମୋ ଦେଵସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଂ ପୂଜଯେତ୍ସଦା ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଦେବତା କେହି ନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଉଁଠି ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାନ୍ଦେଵାନ୍ନ ପୃଥଗ୍ଭାଵଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୌର୍ହୁତାଶନଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏହି ଲୋକରେ ଆଠଟି ମଙ୍ଗଳମୟ ଜିନିଷ ହେଉଛି: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଅଗ୍ନି, ସୁନା, ଘୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି ଓ ରାଜା ।

ହିରଣ୍ଯଂ ସର୍ପିରାଦିତ୍ଯ ଆପୋ ରାଜା ତଥାଷ୍ଟମଃ । ଏତାନି ସତତଂ ପଶ୍ଯେଦର୍ଚଯେଚ୍ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସୁନା, ଘୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଣି ଓ ରାଜା—ଏହି ସବୁକୁ ସଦା ଦେଖିବା ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ ପୂର୍ଵଂ ଵିଚାରୋଭ୍ଯସନଂ ଜପଃ । ତଦ୍ଦାନଂ ଚୈଵ ଶିଷ୍ଯଭ୍ଯୋ ଵେଦାଭ୍ଯାସୋ ହି ପଞ୍ଚଧା ॥ ୧,୨୧୩.

ବେଦ ପଢିବା, ଚିନ୍ତା କରିବା, ପୁନଃପୁନି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା, ଜପ କରିବା ଓ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରିବା—ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ।

ଵେଦାର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହି । ମୂଲ୍ଯେନ ଲେଖଯିତ୍ଵା ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯାତି ସ ଵୈଦିକମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁଠି ବେଦର ଅର୍ଥ, ଯଜ୍ଞ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖି, ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ମିଳେ ।

ଇତିହା ସପୁରାଣାନି ଲିଖିତ୍ଵାଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମଦାନସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦ୍ଵିଗୁଣୀକୃତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହିତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଲେଖି ଯେଉଁଠି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଦାନ ସମାନ ଦୁଇଗୁଣ ଉପକାର ମିଳେ ।

ମୃତୀଯେ ଚ ତଥା ଭାଗେ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗାର୍ଥସାଧନମ୍ । ମାତା ପିତା ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ପ୍ରଜା ଦୀନାଃ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଯୋଗାଉଥିବା ଉପାୟ—ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ସନ୍ତାନ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକ ।

ଅଭ୍ଯାଗତୋଽତିଥିଶ୍ଚାଗ୍ନିଃ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗା ଉଦାହୃତଃ । ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ସ୍ଵର୍ଗସାଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅତିଥି ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଯୋଗାଇବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯ ଵର୍ଗସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ କାରଯେତ୍ । ସ ଜୀଵତି ଵରଶ୍ଚୈକୋ ବହୁଭିର୍ଯୋପଜୀଵ୍ଯତି ॥ ୧,୨୧୩.

ତେଣୁ, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଚେଷ୍ଟା କରି ଜୀବିକା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ । ଏକ ଲୋକ ଜୀବନ୍ତ ରହି, ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ।

ଜୀଵନ୍ତୋ ମୃତକାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଵୋଦରମ୍ଭରାଃ । ସ୍ଵକୀଯୋଦରପୂର୍ତିଶ୍ଚ କୁକ୍କୁରସ୍ଯାପି ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ପେଟ ପୁରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭଳି । ଏହି କାମ ତ ଏକ କୁକୁର ମଧ୍ୟ କରିପାରେ ।