ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ରୁଦ୍ରଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ସମାଲଭ୍ଯ ପ୍ରୀଣାତ୍ଯଥ ଶିଖାମୃଷୀନ୍ । ବାହୂ ଯମେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣକୁବେରଵସୁଧାନଲାନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଛୁଅ, ତାପରେ ଶିଖାରେ ଋଷିମାନେ। ବାହୁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, କୁବେର, ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଚରଣୌ ଵିଷ୍ଣୁମିନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁ କରଦ୍ଵଯମ୍ । ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୁଗିରଯୋଽଙ୍ଗୁଲିପର୍ଵସୁ ॥ ୧,୨୧୩.

ପାଣି ଛିଟି ଚରଣରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛୁଅ, ହାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ। ଆଙ୍ଗୁଳିର ଗଠିରେ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତାସୁ ଯା ରେଖାଃ କରମଧ୍ଯଗାଃ । ଉଷଃ କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶୌଚଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ହାତର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ରେଖା ଅଛି, ସେଠି ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରଭାତ ହେଲେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୌଚ କରିବା ଦରକାର।

ତତଃ ସ୍ନାନର୍ଂ ପ୍କୁର୍ଵୀତ ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍ । ମୁଖେ ପର୍ଯୁଷିତେ ନିତ୍ଯଂ ଭଵତ୍ଯପ୍ରଯତୋ ନରଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତାପରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସ୍ନାନ କର। ମୁହଁ ଅପବିତ୍ର ରହିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦନ୍ତଘାଵନମ୍ । କଦମ୍ବବିଲ୍ଵଖଦିରକରଵୀରଵଟାର୍ଜୁନାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍। କଦମ୍ବ, ବେଲ, ଖଦିର, କରବୀର, ବଟ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଯୂଥୀ ଚ ବୃହତୀ ଜାତୀ କରଞ୍ଜାର୍କାତିମୁକ୍ତକାଃ । ଜମ୍ବୂମଧୂକା ପାମାର୍ଗଶିରୀଷୋଦୁମ୍ବରାସନାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯୁଥୀ, ବୃହତୀ, ଯାତୀ, କରଞ୍ଜ, ଅର୍କ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ଜାମୁ, ମଧୂକ, ପାମାର୍ଗ, ଶିରୀଷ, ଉଦୁମ୍ବର ଓ ଅସନ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ।

କ୍ଷୀରିକଣ୍ଟକିଵୃକ୍ଷାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଶସ୍ତା ଦନ୍ତଧାଵନେ । କଟୁତିକ୍ତକଷାଯାଶ୍ଚ ଧନାରୋଗ୍ଯସୁଖପ୍ରଦାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦୁଧ ଓ କାଂଟା ଥିବା ଗଛ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବାରେ ଭଲ। ତିକ୍ତ, କଷାୟ ଓ କଟୁ ଗଛ ଧନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଦାଚାମେତ୍ । ଅମାଯାଂ ଚ ତଥା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯପି ॥ ୧,୨୧୩.

ଖାଇସାରି ଭଲ ଭାବେ ହାତ ଧୋଇ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ଫେଙ୍ଗି ମୁହଁ ଧୋଇବା ଦରକାର। ଅମାବାସ୍ୟା, ଷଷ୍ଠୀ, ନବମୀ ଓ ପ୍ରଥମା ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରମ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଵର୍ଜଯେଦ୍ଦନ୍ତକାଷ୍ଠନ୍ତୁ ତଥୈଵାର୍କସ୍ଯ ଵାସରେ । ଅଭାଵେ ଦନ୍ତ କାଷ୍ଠସ୍ଯ ନିଷିଦ୍ଧାଯାଂ ତଥା ତିଥୌ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଦାନ୍ତ କାଠି ମିଳିନାହିଁ କିମ୍ବା ନିଷେଧ ଥାଏ, ତେବେ ଦାନ୍ତ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅଷାଂ ଦ୍ଵାଦଶଗଣ୍ଡୂଷୈଃ କୁର୍ଵୀତ ମୁଖଶୋଧନମ୍ । ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟକରଂ ହିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ମୁଖ ଭରି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ ପରିଶ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ସମ୍ବଲ୍ଲିତ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ସର୍ଵମର୍ହତି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାଯୀ ଜପାଦିକମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତମଲିନଃ କାଯୋ ନଵଚ୍ଛିଦ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରଖି ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପବିତ୍ର, ନଉଟି ଚିଦ୍ରରେ ଭରିଥିବା।

ସ୍ତ୍ରଵତ୍ଯେଷ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଶୋଧନମ୍ । ମନଃ ପ୍ରସାଦଜନନଂ ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହା ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଟି ଚଳିଥାଏ। ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଶୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ମନକୁ ସ୍ଫୁର୍ତି ଦେଇଥାଏ, ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

ଶୋକଦୁଃ ଖପ୍ରଶମନଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଵଦାଚରେତ୍ । ଅଦ୍ଯ ହସ୍ତେ ତୁ ନକ୍ଷତ୍ରେ ଦଶମ୍ଯାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠକେ ସିତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହା ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ। ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଆଜି, ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଦଶମୀ ଦିନ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାରେ।

ଦଶପାପ ହରାଯାଂ ଚ ଅଦତ୍ଵା ଦାନକଲ୍ମଷମ୍ । ଵିରୁଦ୍ଧାଚରଣଂ ହିଂସା ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦଶ ପାପ ଦୂର କରିବା ଦିନରେ, ଦାନର ଅପବିତ୍ରତା ଦେଇନଥିଲେ, ବିପରୀତ ଆଚରଣ, ହିଂସା ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ କୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ପାରୁଷ୍ଯାନୃତପୈଶୁନ୍ଯମସମ୍ବଦ୍ଧାଭିଭାଷଣମ୍ । ପରଦ୍ରଵ୍ଯାଭିଧାନଂ ଚ ମନସାନିଷ୍ଟଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

କଠୋର କଥା, ମିଥ୍ୟା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା, ଅସମ୍ବନ୍ଧିତ କଥା, ପର ଧନ ଉପରେ ଆସ୍ତା, ମନରେ ଖରାପ ଚିନ୍ତା—

ଏତଦ୍ଦଶାଘଘାତାର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ପ୍ରାତଃ ସଂକ୍ଷେପତଃ ସ୍ନାନଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଗୃହସ୍ଥଯୋଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଦଶ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରୁଛି। ସଂକ୍ଷେପରେ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ବନବାସୀ ଓ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ନିୟମିତ।

ଯତେସ୍ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାନଂ ସକୃତ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ଆଚମ୍ଯ ତୀର୍ଥମାଵାହ୍ଯ ସ୍ନାଯାତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵାଵ୍ଯଯଂ ହରିମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯତିମାନେ ଦିନରେ ତିନି ଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଏକଥର। ଆଚମନ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ । ଉଦଯନ୍ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସୂର୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଖାଦିତୁମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ତିନି କୋଟି ମାନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଭକ୍ଷିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।

ସ ହନ୍ତି ସୂର୍ଯଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ ନୋପାସ୍ତିଂ କୁରୁତେ ତୁ ଯଃ । ଦହନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରପୂତେନ ତୋଯେନାନଲରୂପିଣା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ କ୍ଷତି କରେ। ମନ୍ତ୍ର ପୂତ ଜଳ ଅଗ୍ନି ରୂପରେ ସେମାନେ ଦହି ଦେଇଥାଏ।

ଅହୋରାତ୍ରସ୍ଯ ଯଃ ସନ୍ଧିଃ ସା ସନ୍ଧ୍ଯା ଭଵତୀତି ହ । ଦ୍ଵିନାଡିକା ଭଵେତ୍ସନ୍ଧ୍ଯା ଯାଵଦ୍ଭଵତି ଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦିନ ଓ ରାତିର ସଂଧିକୁ 'ସଂଧ୍ୟା' କୁହାଯାଏ। ସଂଧ୍ୟା ଦୁଇ ନାଡି ସମୟ ଯାଏଁ ଚାଲିଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଗନ୍ଧ୍ଯାକର୍ମାଵସାନେ ତୁ ସ୍ଵଯଂ ହୋମୋ ଵିଧୀଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ହୋମଫଲଂ ଯତ୍ତୁ ତଦନ୍ଯେନ ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସଂଧ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ ନିଜେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜେ କରିଥିବା ହୋମର ଫଳ ଅନ୍ୟ କିଏ କରିଲେ ମିଳେନାହିଁ।

ଋତ୍ଵିକ୍ପୁତ୍ରୋ ଗୁରୁର୍ଭ୍ରାତା ଭାଗିନେଯୋଽଥ ଵିଟ୍ପତିଃ । ଏଭିରେଵ ହୁତଂ ଯତ୍ତୁ ତଦ୍ଧୁତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହି ॥ ୧,୨୧୩.

ଋତ୍ୱିକ, ପୁଅ, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ଭଉଣୀର ପୁଅ, ବଉ ମୁଖ୍ୟ—ଏମାନେ ଯଦି ହୋମ କରନ୍ତି, ତେବେ ନିଜେ କରିଥିବା ପରି ହୋଇଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ଵିଷ୍ଣୁରାହଵନୀଯାଗ୍ନିଃ କୁମାରଃ ସତ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରହ୍ମା ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଦକ୍ଷିଣା ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି, କୁମାର ସତ୍ୟ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।

କୃତ୍ଵା ହୋମଂ ଯଥାକାଲଂ ସୌରାନ୍ମନ୍ତ୍ରାଞ୍ଜପେତ୍ତତଃ । ସମାହିତାତ୍ମା ସାଵିତ୍ରୀଂ ପ୍ରଣଵଂ ଚ ଯଥୋଦିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯଥାସମୟରେ ହୋମ କରି, ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବ ଯଥାନିୟମ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣଵେ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଵ୍ଯାହୃତୀଷୁ ଚ ସପ୍ତସୁ । ତ୍ରିପଦାଯାଂ ଚ ସାଵିତ୍ର୍ଯାଂ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଣବ, ସପ୍ତ ବ୍ୟାହୃତି, ତିନି ପଦ ସାବିତ୍ରୀରେ ସଦା ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁଠି ଭୟ ଭୋଗିନାହିଁ।

ଗାଯତ୍ତ୍ରୀଂ ଯୋ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ କଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ । ଲିପ୍ଯତେ ନ ସ ପାପେନ ପଦ୍ମପତ୍ରମିଵାମ୍ଭସା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ସମୟରେ ଉଠି ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନାହିଁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।

ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା କୌଶୈଯଵସନା ତଥା । ଅକ୍ଷସୂତ୍ରଧରା ଦେଵୀ ପଦ୍ମାସନଗତା ଶୁଭା ॥ ୧,୨୧୩.

ସେ ଶ୍ୱେତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ, କୌଶ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅକ୍ଷସୂତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ଶୁଭା ଦେବୀ।

ଆଵାହ୍ଯ ଯଜୁପାନେନ ତେଜୋଽସୀତି ଵିଧାନତଃ । ଏତଦ୍ଯଜୁଃ ପୁରା ଦୈଵୈର୍ଦୃଷ୍ଟିଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏହି ଯଜୁର୍ ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ ।

ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲାନ୍ତଃ ସ୍ଥାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଥିତାମପି । ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ଜପିତ୍ଵାତୋ ନମସ୍କାରାଦ୍ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ବା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ବସିଛି, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଜପ କରିବା ପରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ ।