ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ତୃତୀଯା ଚ ତଦର୍ଧା ପରିକୀର୍ତିତା । ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଂ କର୍ତୁଂ ଯସ୍ତୁ ନ ଵିନ୍ଦତି ॥ ୧,୨୧୩.
ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ମାଟି ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପ ହେଉଛି; ଯଦି ବସିବାବେଳେ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୀଷ ପରେ ଶୁଚି କରିବା ନାହିଁ—
ସ କୁର୍ଯାଦର୍ଧଶୌଚଂ ତୁ ସ୍ଵସ୍ଯ ଶୌଚସ୍ଯ ସର୍ଵଦା । ଦିଵା ଶୌଚସ୍ଯ ରାତ୍ର୍ଯର୍ଧଂ ଯଦ୍ଵା ପାଦୋ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.
ସେ ସମୟରେ ସ୍ବ ଶୁଚି ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶୁଚି କରିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଶୁଚି ପାଇଁ ରାତିରେ ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେବା ନିୟମ।
ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ତୁ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମାର୍ତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାବଲମ୍ । ଵସା ଶୁକ୍ରମସୃଙ୍ମଜ୍ଜା ଲାଲା ଵିଣ୍ମୂତ୍ରକର୍ଣଵିଟ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ରୋଗୀ ଯେତେଦୂର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ଷମ, ସେତେ ଦୂର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶରୀରର ଅଶୁଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି- ଚର୍ବି, ଶୁକ୍ର, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା, ଲାଲ, ପଖାନ୍ଡ, ପେଶାବ, କାନର ମଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଳ।
ଶ୍ଲେଷ୍ମାଶ୍ରଦୂଷିକା ସ୍ଵେଦୋ ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ନୃଣାଂ ମଲାଃ । ମନ୍ଯେତ ଯାଵତା ଶୁଦ୍ଧିଂ ତାଵଚ୍ଛୌଚଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଶ୍ଲେଷ୍ମା, ନାକର ମଲ ଓ ଘମ ଏହି ସବୁ ମିଶି ମନୁଷ୍ୟର ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକାର ଅଶୁଦ୍ଧି। ଏହି ସବୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ଶୌଚ କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରମାଣଂ ଶୌଚସଂଖ୍ଯାଯା ନାଦିଷ୍ଟୈରଵଶିଷ୍ଯତେ । ଶୌଚଂ ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.
ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୌଚ କ୍ରମ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୌଚ ଦୁଇ ପ୍ରକାର- ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ମୃଜ୍ଜଲାଭ୍ଯାଂ ସ୍ମୃତଂ ବାହ୍ଯଂ ଭାଵଶୁଦ୍ଧିରଥାନ୍ତରମ୍ । ତ୍ରିରାଚାମେଦପଃ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରମୃଜ୍ଯାତ୍ତତୋ ମୁଖମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ମନର ଶୁଦ୍ଧତା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶୁଦ୍ଧି। ପ୍ରଥମେ ତିନିଥର ପାଣିରେ ମୁହଁ ଧୁଅ, ତାପରେ ଦୁଇଥର ମୁହଁ ପୋଛ।
ସଂମୃଜ୍ଯାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମୂଲେନ ତ୍ରିଭିରାସ୍ଯମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ପ୍ରଦେଶିନ୍ଯା ଘ୍ରାଣଂ ପଶ୍ଚାଦନନ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ପୋଛିବା ପରେ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିର ତଳ ଦ୍ୱାରା ତିନିଥର ମୁହଁ ଛୁଅ। ତାପରେ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ତାର ପାଖରେ ଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାକ ଛୁଅ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାନାମିକାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ପୁନଃ ପୁନଃ । କନିଷ୍ଠାଙ୍ଗଷ୍ଠଯୋର୍ନାଭିଂ ହୃଦଯଂ ତୁ ତଲେନ ଵୈ ॥ ୧,୨୧୩.
ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ଆବାର ଆବାର ଛୁଅ। କାନିଠି ଓ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାଭି ଛୁଅ, ତଳହାତ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଛୁଅ।
ସର୍ଵାଭିସ୍ତୁ ଶିରଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ବାହୂ ଚାଗ୍ରେଣ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ । ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ତ୍ରିଃ ପଠନ୍ପ୍ରୀଣଯେତ୍କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛୁଅ, ତାପରେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଟିପ୍ପା ଦ୍ୱାରା ବାହୁ ଛୁଅ। ଏହା ପରେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏହି ତିନି ବେଦ ତିନିଥର ପଢ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଅ।
ଅଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସୌ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରମାର୍ଷ୍ଟ୍ଯଥ ତନ୍ସୁଖମ୍ । ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ପ୍ରଥମେ ଅଥର୍ବ ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼, ତାପରେ ଦୁଇଥର ପୋଛି ସୁଖ ଅନୁଭବ କର। ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ପଢ଼।
ଖଂ ମୁଖେ ନାସିକେ ଵାଯୁଂ ନେତ୍ରେ ସୂର୍ଯଂ ଶ୍ରୁତୀ (ତୀର୍ଦି) ଦିଶଃ । ପ୍ରାଣଗ୍ରନ୍ଥିମଥୋ ନାଭିଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ହୃଦଯେ ସ୍ପୃଶେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ମୁହଁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ, ନାକ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ, ଚକ୍ଷୁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ, କାନ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ। ତାପରେ ନାଭିରେ ପ୍ରାଣ ଗଠି ଓ ହୃଦୟରେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଛୁଅ।
ରୁଦ୍ରଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ସମାଲଭ୍ଯ ପ୍ରୀଣାତ୍ଯଥ ଶିଖାମୃଷୀନ୍ । ବାହୂ ଯମେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣକୁବେରଵସୁଧାନଲାନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଛୁଅ, ତାପରେ ଶିଖାରେ ଋଷିମାନେ। ବାହୁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, କୁବେର, ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।
ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଚରଣୌ ଵିଷ୍ଣୁମିନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁ କରଦ୍ଵଯମ୍ । ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୁଗିରଯୋଽଙ୍ଗୁଲିପର୍ଵସୁ ॥ ୧,୨୧୩.
ପାଣି ଛିଟି ଚରଣରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛୁଅ, ହାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ। ଆଙ୍ଗୁଳିର ଗଠିରେ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତାସୁ ଯା ରେଖାଃ କରମଧ୍ଯଗାଃ । ଉଷଃ କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶୌଚଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ହାତର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ରେଖା ଅଛି, ସେଠି ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରଭାତ ହେଲେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୌଚ କରିବା ଦରକାର।
ତତଃ ସ୍ନାନର୍ଂ ପ୍କୁର୍ଵୀତ ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍ । ମୁଖେ ପର୍ଯୁଷିତେ ନିତ୍ଯଂ ଭଵତ୍ଯପ୍ରଯତୋ ନରଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ତାପରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସ୍ନାନ କର। ମୁହଁ ଅପବିତ୍ର ରହିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦନ୍ତଘାଵନମ୍ । କଦମ୍ବବିଲ୍ଵଖଦିରକରଵୀରଵଟାର୍ଜୁନାଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍। କଦମ୍ବ, ବେଲ, ଖଦିର, କରବୀର, ବଟ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଯୂଥୀ ଚ ବୃହତୀ ଜାତୀ କରଞ୍ଜାର୍କାତିମୁକ୍ତକାଃ । ଜମ୍ବୂମଧୂକା ପାମାର୍ଗଶିରୀଷୋଦୁମ୍ବରାସନାଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ଯୁଥୀ, ବୃହତୀ, ଯାତୀ, କରଞ୍ଜ, ଅର୍କ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ଜାମୁ, ମଧୂକ, ପାମାର୍ଗ, ଶିରୀଷ, ଉଦୁମ୍ବର ଓ ଅସନ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ।
କ୍ଷୀରିକଣ୍ଟକିଵୃକ୍ଷାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଶସ୍ତା ଦନ୍ତଧାଵନେ । କଟୁତିକ୍ତକଷାଯାଶ୍ଚ ଧନାରୋଗ୍ଯସୁଖପ୍ରଦାଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ଦୁଧ ଓ କାଂଟା ଥିବା ଗଛ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବାରେ ଭଲ। ତିକ୍ତ, କଷାୟ ଓ କଟୁ ଗଛ ଧନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଦାଚାମେତ୍ । ଅମାଯାଂ ଚ ତଥା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯପି ॥ ୧,୨୧୩.
ଖାଇସାରି ଭଲ ଭାବେ ହାତ ଧୋଇ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ଫେଙ୍ଗି ମୁହଁ ଧୋଇବା ଦରକାର। ଅମାବାସ୍ୟା, ଷଷ୍ଠୀ, ନବମୀ ଓ ପ୍ରଥମା ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରମ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଵର୍ଜଯେଦ୍ଦନ୍ତକାଷ୍ଠନ୍ତୁ ତଥୈଵାର୍କସ୍ଯ ଵାସରେ । ଅଭାଵେ ଦନ୍ତ କାଷ୍ଠସ୍ଯ ନିଷିଦ୍ଧାଯାଂ ତଥା ତିଥୌ ॥ ୧,୨୧୩.
ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଦାନ୍ତ କାଠି ମିଳିନାହିଁ କିମ୍ବା ନିଷେଧ ଥାଏ, ତେବେ ଦାନ୍ତ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଷାଂ ଦ୍ଵାଦଶଗଣ୍ଡୂଷୈଃ କୁର୍ଵୀତ ମୁଖଶୋଧନମ୍ । ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟକରଂ ହିତମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ମୁଖ ଭରି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ ପରିଶ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ସମ୍ବଲ୍ଲିତ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵମର୍ହତି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାଯୀ ଜପାଦିକମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତମଲିନଃ କାଯୋ ନଵଚ୍ଛିଦ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରଖି ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପବିତ୍ର, ନଉଟି ଚିଦ୍ରରେ ଭରିଥିବା।
ସ୍ତ୍ରଵତ୍ଯେଷ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଶୋଧନମ୍ । ମନଃ ପ୍ରସାଦଜନନଂ ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଧନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଏହା ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଟି ଚଳିଥାଏ। ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଶୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ମନକୁ ସ୍ଫୁର୍ତି ଦେଇଥାଏ, ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ଶୋକଦୁଃ ଖପ୍ରଶମନଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଵଦାଚରେତ୍ । ଅଦ୍ଯ ହସ୍ତେ ତୁ ନକ୍ଷତ୍ରେ ଦଶମ୍ଯାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠକେ ସିତେ ॥ ୧,୨୧୩.
ଏହା ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ। ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଆଜି, ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଦଶମୀ ଦିନ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାରେ।
ଦଶପାପ ହରାଯାଂ ଚ ଅଦତ୍ଵା ଦାନକଲ୍ମଷମ୍ । ଵିରୁଦ୍ଧାଚରଣଂ ହିଂସା ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଦଶ ପାପ ଦୂର କରିବା ଦିନରେ, ଦାନର ଅପବିତ୍ରତା ଦେଇନଥିଲେ, ବିପରୀତ ଆଚରଣ, ହିଂସା ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ କୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ପାରୁଷ୍ଯାନୃତପୈଶୁନ୍ଯମସମ୍ବଦ୍ଧାଭିଭାଷଣମ୍ । ପରଦ୍ରଵ୍ଯାଭିଧାନଂ ଚ ମନସାନିଷ୍ଟଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
କଠୋର କଥା, ମିଥ୍ୟା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା, ଅସମ୍ବନ୍ଧିତ କଥା, ପର ଧନ ଉପରେ ଆସ୍ତା, ମନରେ ଖରାପ ଚିନ୍ତା—
ଏତଦ୍ଦଶାଘଘାତାର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ପ୍ରାତଃ ସଂକ୍ଷେପତଃ ସ୍ନାନଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଗୃହସ୍ଥଯୋଃ ॥ ୧,୨୧୩.
ଏହି ଦଶ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରୁଛି। ସଂକ୍ଷେପରେ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ବନବାସୀ ଓ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ନିୟମିତ।
ଯତେସ୍ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାନଂ ସକୃତ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ଆଚମ୍ଯ ତୀର୍ଥମାଵାହ୍ଯ ସ୍ନାଯାତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵାଵ୍ଯଯଂ ହରିମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ଯତିମାନେ ଦିନରେ ତିନି ଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଏକଥର। ଆଚମନ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦେହା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ । ଉଦଯନ୍ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସୂର୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଖାଦିତୁମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.
ତିନି କୋଟି ମାନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଭକ୍ଷିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ସ ହନ୍ତି ସୂର୍ଯଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ ନୋପାସ୍ତିଂ କୁରୁତେ ତୁ ଯଃ । ଦହନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରପୂତେନ ତୋଯେନାନଲରୂପିଣା ॥ ୧,୨୧୩.
ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ କ୍ଷତି କରେ। ମନ୍ତ୍ର ପୂତ ଜଳ ଅଗ୍ନି ରୂପରେ ସେମାନେ ଦହି ଦେଇଥାଏ।