ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ବୁଧ୍ଯେତ ଧର୍ମାର୍ଥୌ ଚାନୁଚିନ୍ତଯେତ୍ । କାଯକ୍ଲେଶାଂଶ୍ଚ ତନ୍ମୂଲାନ୍ଵେଦତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥମେଵ ଚ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଏହାର ମୂଳରେ ଥିବା ଶରୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଜ୍ଞାନର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ଅନୁଚିନ୍ତନ କରିବା।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତଶୌଚଃ ସମାହିତଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀତ ସର୍ଵକାଲମତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାତି ଶେଷରେ ଉଠି, ଶୁଚି ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସ୍ନାନ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସମୟ ସମୟରେ ସଦା ଅସ୍ଥିର ନ ହୋଇ କାମ କରିବା।

ପ୍ରାତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପା ସୀତ ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵିକାମ୍ । ଉଭେ ମୂତ୍ରପୁରୀଷେ ଚ ଦିଵା କୁର୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା, ଦନ୍ତ ଶୁଧ କରିବା ପରେ; ଦିନରେ ମୁତ୍ର ଓ ପୁରୀଷ କାମ କରିବାବେଳେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା।

ରାତ୍ରୌ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ କୁର୍ଯାଦୁଭେ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଯଥା ଦିଵା । ଛାଯାଯାମନ୍ଧକାରେ ଵା ରାତ୍ରୌ ଵାହନି ଵା ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦିନରେ ଯେପରି, ଛାୟା, ଅନ୍ଧାର, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନରେ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ—

ଯଥା ତୁ ସମୁଖଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣବାଧାଭଯେଷୁ ଚ । ଗୋମଯାଙ୍ଗାରଵଲ୍ମୀକଫାଲାକୃଷ୍ଟେ ଶୁଭେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରାଣ ଭୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଗୋମୟ, କୋଇଳା, ପିପିଳିକା ଗୁହା, କିମ୍ବା ନୂତନ ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଭୂମିରେ।

ମାର୍ଗୋପଜୀଵ୍ଯଚ୍ଛାଯାସୁ ନ ମୂତ୍ରଂ ଚ ପୁରୀଷକମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଜଲାଦ୍ଦେଵଗୃହାଦ୍ଵଲ୍ମୀକାନ୍ମୂଷିକସ୍ଥଲାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପଥ ଭିତରେ, ଛାୟାରେ, ଜଳ ଭିତରେ, ଦେବ ମନ୍ଦିରରେ, ପିପିଳିକା ଗୁହାରେ, ମୂଷା ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୀଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପରେଷାଂ ଶୌଚଶିଷ୍ଟାଚ୍ଚ ଶ୍ମଶାନାଚ୍ଚ ମୃଦଂ ତ୍ଯଜେତ୍ । ଏକାଂ ଲିଙ୍ଗେ ମୃଦଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵାମ ହସ୍ତେ ମୃଦଂ ଦ୍ଵିଧା ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶୁଚି ସ୍ଥାନ, ଶ୍ମଶାନର ମାଟି ଛାଡିବା; ଏକ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଏକଥର ମାଟି ଦେବା, ଦୁଇ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ବାମ ହାତରେ ଦୁଇଥର ମାଟି ଦେବା।

ଉଭଯୋର୍ଦ୍ଵେ ଚ ଦାତଵ୍ଯେ ମୂତ୍ରଶୌଚଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ । ଏକାଂ ଲିଙ୍ଗେ ଗୁଦେ ତିସ୍ତ୍ରସ୍ତଥା ଵାମକରେ ଦଶ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦୁଇ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଦୁଇଥର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ମୁତ୍ର ପରେ ଶୁଚି କୁହାଯାଏ। ଏକ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଗୁଦରେ ତିନିଥର, ବାମ ହାତରେ ଦଶଥର ମାଟି ଦେବା।

ପଞ୍ଚ ପାଦେ ଦଶୈକସ୍ମିନ୍କରଯୋଃ ସପ୍ତମୃତ୍ତିକାଃ । ଅର୍ଧପ୍ରସୃତିମାତ୍ରା ତୁ ପ୍ରଥମା ମୃତ୍ତିକା ସ୍ମୃତା ॥ ୧,୨୧୩.

ପାଦ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଥର, ଏକ ହାତ ପାଇଁ ଦଶଥର, ସାତଥର ମାଟି ଦେବା; ପ୍ରଥମ ମାଟି ଅର୍ଦ୍ଧ ହାତର ମାପ ହେଉଛି।

ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ତୃତୀଯା ଚ ତଦର୍ଧା ପରିକୀର୍ତିତା । ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଂ କର୍ତୁଂ ଯସ୍ତୁ ନ ଵିନ୍ଦତି ॥ ୧,୨୧୩.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ମାଟି ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପ ହେଉଛି; ଯଦି ବସିବାବେଳେ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୀଷ ପରେ ଶୁଚି କରିବା ନାହିଁ—

ସ କୁର୍ଯାଦର୍ଧଶୌଚଂ ତୁ ସ୍ଵସ୍ଯ ଶୌଚସ୍ଯ ସର୍ଵଦା । ଦିଵା ଶୌଚସ୍ଯ ରାତ୍ର୍ଯର୍ଧଂ ଯଦ୍ଵା ପାଦୋ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସେ ସମୟରେ ସ୍ବ ଶୁଚି ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶୁଚି କରିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଶୁଚି ପାଇଁ ରାତିରେ ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେବା ନିୟମ।

ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ତୁ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମାର୍ତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାବଲମ୍ । ଵସା ଶୁକ୍ରମସୃଙ୍ମଜ୍ଜା ଲାଲା ଵିଣ୍ମୂତ୍ରକର୍ଣଵିଟ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ରୋଗୀ ଯେତେଦୂର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ଷମ, ସେତେ ଦୂର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶରୀରର ଅଶୁଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି- ଚର୍ବି, ଶୁକ୍ର, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା, ଲାଲ, ପଖାନ୍ଡ, ପେଶାବ, କାନର ମଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଳ।

ଶ୍ଲେଷ୍ମାଶ୍ରଦୂଷିକା ସ୍ଵେଦୋ ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ନୃଣାଂ ମଲାଃ । ମନ୍ଯେତ ଯାଵତା ଶୁଦ୍ଧିଂ ତାଵଚ୍ଛୌଚଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶ୍ଲେଷ୍ମା, ନାକର ମଲ ଓ ଘମ ଏହି ସବୁ ମିଶି ମନୁଷ୍ୟର ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକାର ଅଶୁଦ୍ଧି। ଏହି ସବୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ଶୌଚ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରମାଣଂ ଶୌଚସଂଖ୍ଯାଯା ନାଦିଷ୍ଟୈରଵଶିଷ୍ଯତେ । ଶୌଚଂ ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୌଚ କ୍ରମ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୌଚ ଦୁଇ ପ୍ରକାର- ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ।

ମୃଜ୍ଜଲାଭ୍ଯାଂ ସ୍ମୃତଂ ବାହ୍ଯଂ ଭାଵଶୁଦ୍ଧିରଥାନ୍ତରମ୍ । ତ୍ରିରାଚାମେଦପଃ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରମୃଜ୍ଯାତ୍ତତୋ ମୁଖମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ମନର ଶୁଦ୍ଧତା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶୁଦ୍ଧି। ପ୍ରଥମେ ତିନିଥର ପାଣିରେ ମୁହଁ ଧୁଅ, ତାପରେ ଦୁଇଥର ମୁହଁ ପୋଛ।

ସଂମୃଜ୍ଯାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମୂଲେନ ତ୍ରିଭିରାସ୍ଯମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ପ୍ରଦେଶିନ୍ଯା ଘ୍ରାଣଂ ପଶ୍ଚାଦନନ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପୋଛିବା ପରେ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିର ତଳ ଦ୍ୱାରା ତିନିଥର ମୁହଁ ଛୁଅ। ତାପରେ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ତାର ପାଖରେ ଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାକ ଛୁଅ।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାନାମିକାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ପୁନଃ ପୁନଃ । କନିଷ୍ଠାଙ୍ଗଷ୍ଠଯୋର୍ନାଭିଂ ହୃଦଯଂ ତୁ ତଲେନ ଵୈ ॥ ୧,୨୧୩.

ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ଆବାର ଆବାର ଛୁଅ। କାନିଠି ଓ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାଭି ଛୁଅ, ତଳହାତ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଛୁଅ।

ସର୍ଵାଭିସ୍ତୁ ଶିରଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ବାହୂ ଚାଗ୍ରେଣ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ । ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ତ୍ରିଃ ପଠନ୍ପ୍ରୀଣଯେତ୍କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛୁଅ, ତାପରେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଟିପ୍ପା ଦ୍ୱାରା ବାହୁ ଛୁଅ। ଏହା ପରେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏହି ତିନି ବେଦ ତିନିଥର ପଢ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଅ।

ଅଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସୌ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରମାର୍ଷ୍ଟ୍ଯଥ ତନ୍ସୁଖମ୍ । ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଥମେ ଅଥର୍ବ ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼, ତାପରେ ଦୁଇଥର ପୋଛି ସୁଖ ଅନୁଭବ କର। ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ପଢ଼।

ଖଂ ମୁଖେ ନାସିକେ ଵାଯୁଂ ନେତ୍ରେ ସୂର୍ଯଂ ଶ୍ରୁତୀ (ତୀର୍ଦି) ଦିଶଃ । ପ୍ରାଣଗ୍ରନ୍ଥିମଥୋ ନାଭିଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ହୃଦଯେ ସ୍ପୃଶେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ମୁହଁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ, ନାକ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ, ଚକ୍ଷୁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ, କାନ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ। ତାପରେ ନାଭିରେ ପ୍ରାଣ ଗଠି ଓ ହୃଦୟରେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଛୁଅ।

ରୁଦ୍ରଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ସମାଲଭ୍ଯ ପ୍ରୀଣାତ୍ଯଥ ଶିଖାମୃଷୀନ୍ । ବାହୂ ଯମେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣକୁବେରଵସୁଧାନଲାନ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଛୁଅ, ତାପରେ ଶିଖାରେ ଋଷିମାନେ। ବାହୁ ଛୁଅ ଦ୍ୱାରା ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, କୁବେର, ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଚରଣୌ ଵିଷ୍ଣୁମିନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁ କରଦ୍ଵଯମ୍ । ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୁଗିରଯୋଽଙ୍ଗୁଲିପର୍ଵସୁ ॥ ୧,୨୧୩.

ପାଣି ଛିଟି ଚରଣରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛୁଅ, ହାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ। ଆଙ୍ଗୁଳିର ଗଠିରେ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତାସୁ ଯା ରେଖାଃ କରମଧ୍ଯଗାଃ । ଉଷଃ କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶୌଚଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ହାତର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ରେଖା ଅଛି, ସେଠି ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରଭାତ ହେଲେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୌଚ କରିବା ଦରକାର।

ତତଃ ସ୍ନାନର୍ଂ ପ୍କୁର୍ଵୀତ ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍ । ମୁଖେ ପର୍ଯୁଷିତେ ନିତ୍ଯଂ ଭଵତ୍ଯପ୍ରଯତୋ ନରଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତାପରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସ୍ନାନ କର। ମୁହଁ ଅପବିତ୍ର ରହିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦନ୍ତଘାଵନମ୍ । କଦମ୍ବବିଲ୍ଵଖଦିରକରଵୀରଵଟାର୍ଜୁନାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍। କଦମ୍ବ, ବେଲ, ଖଦିର, କରବୀର, ବଟ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଯୂଥୀ ଚ ବୃହତୀ ଜାତୀ କରଞ୍ଜାର୍କାତିମୁକ୍ତକାଃ । ଜମ୍ବୂମଧୂକା ପାମାର୍ଗଶିରୀଷୋଦୁମ୍ବରାସନାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯୁଥୀ, ବୃହତୀ, ଯାତୀ, କରଞ୍ଜ, ଅର୍କ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ଜାମୁ, ମଧୂକ, ପାମାର୍ଗ, ଶିରୀଷ, ଉଦୁମ୍ବର ଓ ଅସନ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ।

କ୍ଷୀରିକଣ୍ଟକିଵୃକ୍ଷାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଶସ୍ତା ଦନ୍ତଧାଵନେ । କଟୁତିକ୍ତକଷାଯାଶ୍ଚ ଧନାରୋଗ୍ଯସୁଖପ୍ରଦାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦୁଧ ଓ କାଂଟା ଥିବା ଗଛ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବାରେ ଭଲ। ତିକ୍ତ, କଷାୟ ଓ କଟୁ ଗଛ ଧନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଦାଚାମେତ୍ । ଅମାଯାଂ ଚ ତଥା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯପି ॥ ୧,୨୧୩.

ଖାଇସାରି ଭଲ ଭାବେ ହାତ ଧୋଇ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ଫେଙ୍ଗି ମୁହଁ ଧୋଇବା ଦରକାର। ଅମାବାସ୍ୟା, ଷଷ୍ଠୀ, ନବମୀ ଓ ପ୍ରଥମା ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରମ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଵର୍ଜଯେଦ୍ଦନ୍ତକାଷ୍ଠନ୍ତୁ ତଥୈଵାର୍କସ୍ଯ ଵାସରେ । ଅଭାଵେ ଦନ୍ତ କାଷ୍ଠସ୍ଯ ନିଷିଦ୍ଧାଯାଂ ତଥା ତିଥୌ ॥ ୧,୨୧୩.

ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ଦାନ୍ତ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଦାନ୍ତ କାଠି ମିଳିନାହିଁ କିମ୍ବା ନିଷେଧ ଥାଏ, ତେବେ ଦାନ୍ତ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।