ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତ୍ରିଃ ସ୍ନାତା ସ୍ନାପିତା ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଗୁରୌ ପ୍ରାଣାନ୍ତିକୀ ସ୍ଥିତିଃ । ସମେଖଲୋ ଜଟୀ ଦଣ୍ଡୀ ମୁଣ୍ଡୀ ଵା ଗୁରୁସଂଶ୍ରଯଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବା; ଉତ୍ତୀରଣ, ଜଟା, ଦଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ ରଖି ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ନିଭର୍ସିତ ହେବା।

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୋପଚରଣଂ ଜୀଵନଂ ଚ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ । ଧର୍ମଦାରେଷୁ କଲ୍ପେତ ପର୍ଵଵର୍ଜଂ ରତିକ୍ରିଯାଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ସେବା, ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ; ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସହ ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ପର୍ବ ଦିନ ଛାଡ଼ି।

ଦେଵପିତ୍ରତିତିଭ୍ଯଶ୍ଚ ପୂଜାଦିଷ୍ଵନୁକଲ୍ପନମ୍ । ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତ୍ଯର୍ଥସଂସ୍ଥାନଂ ଧର୍ମୋଽଯଂ ଗୃହମେଧିନଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ତିତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ ଭାବରେ କରିବା; ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତିର ଅର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରିବା—ଏହି ଗୃହସ୍ଥର ଧର୍ମ।

ଜଟିତ୍ଵମଗ୍ନିହୋତ୍ରତ୍ଵଂ ଭୂଶଯ୍ଯାଜିନଧାରଣମ୍ । ଵନେ ଵାସଃ ପଯୋମୂଲନୀଵାରଫଲଵୃତ୍ତିତା ॥ ୧,୨୧୩.

ଜଟା ପିନ୍ଧିବା, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଜନ୍ୟୁ ପିନ୍ଧିବା, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା, ଦୁଧ, ମୂଳ, ଜଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବିକା ଚାଳିବା—

ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧାନ୍ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ତ୍ରିଃ ସ୍ନାନଂ ଵ୍ରତଧାରିତା । ଦେଵତାତିଥିପୂଜା ଚ ଧର୍ମୋଽଯଂ ଵନଵାସିନଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡିବା, ଦିନରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା, ବ୍ରତ ଧରିବା, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜିବା—ଏହି ହେଉଛି ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବାର ଧର୍ମ।

ସର୍ଵାରମ୍ଭପରିତ୍ଯାଗୋ ଭିକ୍ଷାନ୍ନଂ ଵୃକ୍ଷମୂଲତା । ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହତାଦ୍ରୋହଃ ସମତା ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ ॥ ୧,୨୧୩.

ସମସ୍ତ କାମ କାଜ ଛାଡିବା, ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା, ଗଛର ମୂଳରେ ରହିବା, କିଛି ଜିନିଷ ରଖିବା ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁତା ନ ରଖିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖିବା—

ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯପରିଷ୍ଵଙ୍ଗେସୁଖଦୁଃ ଖାଧିକାରିତା । ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଶୌଚଂ ଵାଗ୍ଯମୋ ଧ୍ଯାନଚାରିତା ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ଆଲିଙ୍ଗନ, ସୁଖ ଦୁଃଖ ପ୍ରତି ନିରପେକ୍ଷ ରହିବା, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ପବିତ୍ରତା ରଖିବା, କଥାରେ ସଂଯମ ଓ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା—

ସର୍ଵୈଦ୍ରିଯସମାହାରୋ ଧାରଣାଧ୍ଯାନନିତ୍ଯତା । ଭାଵସଂଶୁଦ୍ଧିରେତ୍ଯେଷ ପରିଵ୍ରାଡ୍ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା, ସଦା ଧାରଣା ଓ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା—ଏହି ହେଉଛି ପରିବ୍ରାଜକର ଧର୍ମ।

ଅହିଂସା ସୂନୃତା ଵାଣୀ ସତ୍ଯଶୌଚେ କ୍ଷମା ଦଯା । ଵର୍ଣିନାଂ ଲିଙ୍ଗିନାଂ ଚୈଵ ସାମାନ୍ଯୋ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ କଥା, ପବିତ୍ରତା, ଶମ, ଦୟା—ଏହି ହେଉଛି ଜାତି ଓ ଲିଙ୍ଗି ଦୁଇଁ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ।

ଯଥୋକ୍ତକାରିଣଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଆ ବୋଧାତ୍ସ୍ଵପନଂ ଯାଵତ୍ଗୃହିଧର୍ମଂ ଚ ଵଚ୍ମି ତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତି; ଏବେ, ଜାଗିବାରୁ ଶୋଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଗୃହସ୍ଥର ଧର୍ମ କୁ କହିବି।

ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ବୁଧ୍ଯେତ ଧର୍ମାର୍ଥୌ ଚାନୁଚିନ୍ତଯେତ୍ । କାଯକ୍ଲେଶାଂଶ୍ଚ ତନ୍ମୂଲାନ୍ଵେଦତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥମେଵ ଚ ॥ ୧,୨୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଏହାର ମୂଳରେ ଥିବା ଶରୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଜ୍ଞାନର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ଅନୁଚିନ୍ତନ କରିବା।

ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତଶୌଚଃ ସମାହିତଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସୀତ ସର୍ଵକାଲମତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାତି ଶେଷରେ ଉଠି, ଶୁଚି ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସ୍ନାନ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସମୟ ସମୟରେ ସଦା ଅସ୍ଥିର ନ ହୋଇ କାମ କରିବା।

ପ୍ରାତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପା ସୀତ ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵିକାମ୍ । ଉଭେ ମୂତ୍ରପୁରୀଷେ ଚ ଦିଵା କୁର୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା, ଦନ୍ତ ଶୁଧ କରିବା ପରେ; ଦିନରେ ମୁତ୍ର ଓ ପୁରୀଷ କାମ କରିବାବେଳେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା।

ରାତ୍ରୌ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ କୁର୍ଯାଦୁଭେ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଯଥା ଦିଵା । ଛାଯାଯାମନ୍ଧକାରେ ଵା ରାତ୍ରୌ ଵାହନି ଵା ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୨୧୩.

ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦିନରେ ଯେପରି, ଛାୟା, ଅନ୍ଧାର, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନରେ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ—

ଯଥା ତୁ ସମୁଖଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣବାଧାଭଯେଷୁ ଚ । ଗୋମଯାଙ୍ଗାରଵଲ୍ମୀକଫାଲାକୃଷ୍ଟେ ଶୁଭେ ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରାଣ ଭୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଗୋମୟ, କୋଇଳା, ପିପିଳିକା ଗୁହା, କିମ୍ବା ନୂତନ ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଭୂମିରେ।

ମାର୍ଗୋପଜୀଵ୍ଯଚ୍ଛାଯାସୁ ନ ମୂତ୍ରଂ ଚ ପୁରୀଷକମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଜଲାଦ୍ଦେଵଗୃହାଦ୍ଵଲ୍ମୀକାନ୍ମୂଷିକସ୍ଥଲାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପଥ ଭିତରେ, ଛାୟାରେ, ଜଳ ଭିତରେ, ଦେବ ମନ୍ଦିରରେ, ପିପିଳିକା ଗୁହାରେ, ମୂଷା ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୀଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପରେଷାଂ ଶୌଚଶିଷ୍ଟାଚ୍ଚ ଶ୍ମଶାନାଚ୍ଚ ମୃଦଂ ତ୍ଯଜେତ୍ । ଏକାଂ ଲିଙ୍ଗେ ମୃଦଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵାମ ହସ୍ତେ ମୃଦଂ ଦ୍ଵିଧା ॥ ୧,୨୧୩.

ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶୁଚି ସ୍ଥାନ, ଶ୍ମଶାନର ମାଟି ଛାଡିବା; ଏକ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଏକଥର ମାଟି ଦେବା, ଦୁଇ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ବାମ ହାତରେ ଦୁଇଥର ମାଟି ଦେବା।

ଉଭଯୋର୍ଦ୍ଵେ ଚ ଦାତଵ୍ଯେ ମୂତ୍ରଶୌଚଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ । ଏକାଂ ଲିଙ୍ଗେ ଗୁଦେ ତିସ୍ତ୍ରସ୍ତଥା ଵାମକରେ ଦଶ ॥ ୧,୨୧୩.

ଦୁଇ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଦୁଇଥର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ମୁତ୍ର ପରେ ଶୁଚି କୁହାଯାଏ। ଏକ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଗୁଦରେ ତିନିଥର, ବାମ ହାତରେ ଦଶଥର ମାଟି ଦେବା।

ପଞ୍ଚ ପାଦେ ଦଶୈକସ୍ମିନ୍କରଯୋଃ ସପ୍ତମୃତ୍ତିକାଃ । ଅର୍ଧପ୍ରସୃତିମାତ୍ରା ତୁ ପ୍ରଥମା ମୃତ୍ତିକା ସ୍ମୃତା ॥ ୧,୨୧୩.

ପାଦ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଥର, ଏକ ହାତ ପାଇଁ ଦଶଥର, ସାତଥର ମାଟି ଦେବା; ପ୍ରଥମ ମାଟି ଅର୍ଦ୍ଧ ହାତର ମାପ ହେଉଛି।

ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ତୃତୀଯା ଚ ତଦର୍ଧା ପରିକୀର୍ତିତା । ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଂ କର୍ତୁଂ ଯସ୍ତୁ ନ ଵିନ୍ଦତି ॥ ୧,୨୧୩.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ମାଟି ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପ ହେଉଛି; ଯଦି ବସିବାବେଳେ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୀଷ ପରେ ଶୁଚି କରିବା ନାହିଁ—

ସ କୁର୍ଯାଦର୍ଧଶୌଚଂ ତୁ ସ୍ଵସ୍ଯ ଶୌଚସ୍ଯ ସର୍ଵଦା । ଦିଵା ଶୌଚସ୍ଯ ରାତ୍ର୍ଯର୍ଧଂ ଯଦ୍ଵା ପାଦୋ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୨୧୩.

ସେ ସମୟରେ ସ୍ବ ଶୁଚି ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶୁଚି କରିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଶୁଚି ପାଇଁ ରାତିରେ ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେବା ନିୟମ।

ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ତୁ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମାର୍ତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାବଲମ୍ । ଵସା ଶୁକ୍ରମସୃଙ୍ମଜ୍ଜା ଲାଲା ଵିଣ୍ମୂତ୍ରକର୍ଣଵିଟ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ରୋଗୀ ଯେତେଦୂର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ଷମ, ସେତେ ଦୂର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶରୀରର ଅଶୁଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି- ଚର୍ବି, ଶୁକ୍ର, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା, ଲାଲ, ପଖାନ୍ଡ, ପେଶାବ, କାନର ମଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଳ।

ଶ୍ଲେଷ୍ମାଶ୍ରଦୂଷିକା ସ୍ଵେଦୋ ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ନୃଣାଂ ମଲାଃ । ମନ୍ଯେତ ଯାଵତା ଶୁଦ୍ଧିଂ ତାଵଚ୍ଛୌଚଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ଶ୍ଲେଷ୍ମା, ନାକର ମଲ ଓ ଘମ ଏହି ସବୁ ମିଶି ମନୁଷ୍ୟର ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକାର ଅଶୁଦ୍ଧି। ଏହି ସବୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ଶୌଚ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରମାଣଂ ଶୌଚସଂଖ୍ଯାଯା ନାଦିଷ୍ଟୈରଵଶିଷ୍ଯତେ । ଶୌଚଂ ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ତଥା ॥ ୧,୨୧୩.

ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୌଚ କ୍ରମ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୌଚ ଦୁଇ ପ୍ରକାର- ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ।

ମୃଜ୍ଜଲାଭ୍ଯାଂ ସ୍ମୃତଂ ବାହ୍ଯଂ ଭାଵଶୁଦ୍ଧିରଥାନ୍ତରମ୍ । ତ୍ରିରାଚାମେଦପଃ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରମୃଜ୍ଯାତ୍ତତୋ ମୁଖମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ମନର ଶୁଦ୍ଧତା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶୁଦ୍ଧି। ପ୍ରଥମେ ତିନିଥର ପାଣିରେ ମୁହଁ ଧୁଅ, ତାପରେ ଦୁଇଥର ମୁହଁ ପୋଛ।

ସଂମୃଜ୍ଯାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମୂଲେନ ତ୍ରିଭିରାସ୍ଯମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ପ୍ରଦେଶିନ୍ଯା ଘ୍ରାଣଂ ପଶ୍ଚାଦନନ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପୋଛିବା ପରେ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିର ତଳ ଦ୍ୱାରା ତିନିଥର ମୁହଁ ଛୁଅ। ତାପରେ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ତାର ପାଖରେ ଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାକ ଛୁଅ।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାନାମିକାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ପୁନଃ ପୁନଃ । କନିଷ୍ଠାଙ୍ଗଷ୍ଠଯୋର୍ନାଭିଂ ହୃଦଯଂ ତୁ ତଲେନ ଵୈ ॥ ୧,୨୧୩.

ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ଆବାର ଆବାର ଛୁଅ। କାନିଠି ଓ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାଭି ଛୁଅ, ତଳହାତ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଛୁଅ।

ସର୍ଵାଭିସ୍ତୁ ଶିରଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ବାହୂ ଚାଗ୍ରେଣ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ । ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ତ୍ରିଃ ପଠନ୍ପ୍ରୀଣଯେତ୍କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛୁଅ, ତାପରେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଟିପ୍ପା ଦ୍ୱାରା ବାହୁ ଛୁଅ। ଏହା ପରେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏହି ତିନି ବେଦ ତିନିଥର ପଢ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଅ।

ଅଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସୌ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରମାର୍ଷ୍ଟ୍ଯଥ ତନ୍ସୁଖମ୍ । ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୧,୨୧୩.

ପ୍ରଥମେ ଅଥର୍ବ ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼, ତାପରେ ଦୁଇଥର ପୋଛି ସୁଖ ଅନୁଭବ କର। ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ପଢ଼।