ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୬ ସୂତ ଉଵାଚ । ସିଦ୍ଧୋଦାହରଣଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଂହିତାଦିପୁରଃ ସରମ୍ । ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵସାଗତା ଵୀଦଂ ସୁତ୍ତମଂ ସ୍ଯାତ୍ପିତୄଷଭଃ ॥ ୧,୨୦୬.

ସୂତ କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ସଂହିତା ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ପୂର୍ବକ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦାହରଣ ଦେବି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତେ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପଦେଶ ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ପିତୃଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଳକାରୋ ଵିଶ୍ରୁତା ସେଵଂ ଲାଙ୍ଗଲୀଷା ମନୀପଯା । ଗଙ୍ଗୋଦକଂ ତଵଲ୍କାର ଋଣାର୍ଣଂ ପ୍ରାର୍ଣମିତ୍ଯପି ॥ ୧,୨୦୬.

'ଳ' ଅକ୍ଷର ସେବାରେ, ଲାଙ୍ଗଳୀଷାରେ, ମଣୀପୟାରେ, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ, ତବଲକାରରେ, ଋଣାର୍ଣ୍ୟରେ ଓ ପ୍ରାର୍ଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶୀତାର୍ତଶ୍ଚ ତଵଲ୍କାରଃ ସୈନ୍ଦ୍ରୀ ସୌକାର ଇତ୍ଯପି । ଵଧ୍ଵାସନଞ୍ଚ ପିତ୍ରର୍ଥୋ ଲନୁବନ୍ଧୋ ନଯେ ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୨୦୬.

ତବଲକାର ଅଟି ଥଣ୍ଡାରେ ପୀଡିତ; ସାଇନ୍ଦ୍ରୀ ଓ ସୌକାର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ବଧୁଙ୍କର ଆସନ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ; ନିୟମରେ 'ଳ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଦିଆଯିବ।

ନାଯକୋ ଲଵଣଂ ଗାଵସ୍ତ ଏତେ ନ ତ ଈଶ୍ଵରାଃ । ଦେଵୀଗୃହମଥୋ ଅତ୍ର ଅ ଅଵେହି ପଟୂ ଇମୌ ॥ ୧,୨୦୬.

ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ଲବଣ; ଗାଁ ଗାଁର ଗାଁ ଏହି, ସେମାନେ ଈଶ୍ୱର ନୁହଁନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କର ଘର ଏଠାରେ; ଏହି ଦୁଇ ଚତୁର୍ ଅଟି ଜାଣ।

ଅମୀ ଅଶ୍ଵାଃ ଷଡସ୍ଯେତି ତନ୍ନ ଵାକ୍ଷଡ୍ଦଲାନି ଚ । ତଚ୍ଚରେତ୍ତଲ୍ଲୁ ନାତୀତି ତଜ୍ଜଲଂ ତଚ୍ଛ୍ମଶାନକମ୍ ॥ ୧,୨୦୬.

ଏମି ଅଶ୍ୱ ଛଅଟି; ସେମାନେ ପଦ୍ମର ପତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି। ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା କରେନାହିଁ, ସେ ଜଳ, ସେ ଶ୍ମଶାନ।

ସୁଗନ୍ନତ୍ର ପଚନ୍ନତ୍ର ଭଵାଂଶ୍ଛାଦଯତୀତି ଚ । ଭଵାଜ୍ଝନତ୍କରଶ୍ଚୈଵ ଭଵାଂସ୍ତରତି ସଂସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୨୦୬.

ଏଠାରେ ସେ ରାନ୍ଧେ, ଏଠାରେ ସେ ପକାଏ, ତୁମେ ଢାକୁଛ; ଏହିପରି କୁହାଯାଏ। ତୁମେ ଝଣ୍ଡ ଶବ୍ଦ କର, ତୁମେ ସ୍ମରଣ କରି ପାର କର।

ଭଵାଂଲ୍ଲିଖତି ତାଞ୍ଚକ୍ରେ ଭଵାଞ୍ଶେତେଽପ୍ଯନୀଦୃଶଃ । ଭଵାଣ୍ଡୀନଂ ତ୍ଵନ୍ତରସି ତ୍ଵଙ୍କରୋଷି ସଦାର୍ଚନମ୍ ॥ ୧,୨୦୬.

ତୁମେ ଲେଖୁଛ, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟି କର, ତୁମେ ଶୋଇଥାଉ, ଦେଖିବାରେ ଅନ୍ୟ। ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛ, ସଦା ପୂଜା କର।

କଶ୍ଚରେତ୍କଷ୍ଟକାରେଣ କ କୁର୍ଯାତ୍କ ଫଲେ ସ୍ଥିତଃ । କଃଶେତେ ଚୈଵ କଃଷଣ୍ଡଃ କସ୍କୋ ଯାତି ଚ ଗୌରଵମ୍ ॥ ୧,୨୦୬.

କିଏ କଷ୍ଟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ? କିଏ ଏହି କରିପାରିବ, କିଏ ଫଳରେ ଅଛି? କିଏ ଶୋଇଥାଏ, କିଏ ନପୁଂସକ, କିଏ ଗଂଭୀରତା ପାଏ?

କ ଇହାତ୍ର କ ଏଵାହୁର୍ଦେଵା ଆହୁଶ୍ଚ ଭୋ ଵ୍ରଜ । ସ୍ଵଭୂର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵ୍ରଜତି ଚ ଗୀଷ୍ପତିଶ୍ଚୈଵ ଧୂର୍ପତିଃ ॥ ୧,୨୦୬.

କିଏ ଏଠାରେ, କିଏ ଏହିପରି କୁହାଯାଏ? ଦେବତାମାନେ କହନ୍ତି: 'ଯାଅ, ମିତ୍ର।' ସ୍ୱଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଗୀତର ନାୟକ ଓ ଧୂଆଁର ନାୟକ ମଧ୍ୟ।

ଅସ୍ମାନେଷ ଵ୍ରଜେତ୍ସସ୍ଯାଦୃକ୍ସାମ ସ ଚ ଗଚ୍ଛତି । କୁଟୀଚ୍ଛାଯା ତଥା ଛାଯା ସନ୍ଧଯୋଽନ୍ଯେ ତଥେଦୃଶାଃ ॥ ୧,୨୦୬.

ସେ ଆମଠୁ ଯାଏ; ସେ ଯିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଯାଏ। କୁଟିର ଛାୟା, ଏହିପରି ଛାୟା, ଅନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ସମାସାଃ ଷଟ୍ସମାଖ୍ଯାତାଃ ସ ଦ୍ଵିଜଃ କର୍ମଧାରଯଃ । ଦ୍ଵିଗୁସ୍ତ୍ରିଵେଦୀ ଗ୍ରାମଶ୍ଚ ଅଯଂ ତତ୍ପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୨୦୬.

ଛଅଟି ସମାସ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି: କର୍ମଧାରୟ, ଦ୍ୱିଗୁ, ତ୍ରିବେଦୀ, ଗ୍ରାମ, ଏହି ତତ୍ପୁରୁଷ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।

ତତ୍କୃତଶ୍ଚ ତଦର୍ଥଶ୍ଚ ଵୃକଭୀତିଶ୍ଚ ଯଦ୍ଧନମ୍ । ଜ୍ଞାନଦକ୍ଷେଣ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ବହୁଵ୍ରୀହିରଥାଵ୍ଯଯୀ ॥ ୧,୨୦୬.

ଯାହା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସେହିପାଇଁ, ଓଲିର ଭୟ, ଏହି ଧନ। ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ବହୁବ୍ରୀହି ଓ ଅବ୍ୟୟୀ।

ଭାଵୋଽଧିସ୍ତ୍ରି ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ଦେଵର୍ଷିମାନଵାଃ । ତଦ୍ଧିତାଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ଶୈଵୋ ବ୍ରାହଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମତାଦଯଃ ॥ ୧,୨୦୬.

ଭାବ ଓ ଅଧିସ୍ଥିତି ଯଥାକଥିତ; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଦେବ ଋଷି ମାନବ। ତଦ୍ଧିତ: ପାଣ୍ଡବ, ଶୈବ, ବ୍ରାୟ, ବ୍ରହ୍ମତା ଓ ଅନ୍ୟ।

ଦେଵାଗ୍ନିସଖିପତ୍ଯଂଶୁକ୍ରୋଷ୍ଟୁସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ପିତା । ନା ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚରା ଗୌର୍ଗ୍ଲୌରବଜନ୍ତାଶ୍ଚ ପୁଂସ୍ଯପି ॥ ୧,୨୦୬.

ଦେବ, ଅଗ୍ନି, ସଖ୍ୟତା, ପତିତ୍ୱ, ଶୁକ୍ର, ଋଷ୍ଟୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ପିତା। ଚଳିତ, ଗାଈ, ବଳଦ ଓ ପୁରୁଷ ମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହଁନ୍ତି।

ହଲନ୍ତଶ୍ଚାଶ୍ଵଯୁକ୍କ୍ଷ୍ମାଭୁଙ୍ମରୁତ୍କ୍ରଵ୍ଯାନ୍ମୃଗାଵିଧଃ । ଆତ୍ମା ରାଜା ଯୁଵା ପନ୍ଥାଃ ପୂଷବ୍ରହ୍ମହଣୌ ହଲୀ ॥ ୧,୨୦୬.

'ହଲ୍' ଅନ୍ତ, ଅଶ୍ୱ, ଯୁଗ, ଭୂମି, ପବନ, ମାଂସଭୋଜୀ, ମୃଗ ପ୍ରକୃତି। ଆତ୍ମା, ରାଜା, ଯୁବକ, ପଥ, ପୂଷା, ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଓ 'ହଲ୍'।

ଵିଡ୍ଵେ ଧା ଉଶନାନଡ୍ଵାନ୍ମଧୁଲିଟ୍କାଷ୍ଠତଟ୍ତଥା । ବନଵାର୍ଯସ୍ଥିଵସ୍ତୂନି ଜଗତ୍ସାମାହନୀ ତଥା ॥ ୧,୨୦୬.

ମଳ, ପେଶାବ, ଶୁକ୍ର, ମଧୁ, ତେଲ, ଶ୍ମଶାନର କାଠ, ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳ, ହାଡ଼, ଏବଂ ଜଗତର ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ — ଏଗୁଡିକୁ ସବୁ ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

କର୍ମସର୍ପିର୍ଵପୁସ୍ତେଜ ଅଜ୍ଝଲନ୍ତା ନପୁଂସକେ । ଜାଯା ଜରା ନଦୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ରୀଭୂମିର୍ଵଧୂରପି ॥ ୧,୨୦୬.

କାର୍ଯ୍ୟ, ଘିଅ, ଶରୀର, ଅଗ୍ନି, ବିଷ, ଏବଂ ନପୁଂସକ ଲିଙ୍ଗ; ଜନାନୀ, ବୃଦ୍ଧା, ନଦୀ, ଧନ, ଶ୍ରୀ, ଭୂମି, ଏବଂ ବଧୁ — ଏଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଭ୍ରୂଃ ପୁନର୍ଭୂସ୍ତଥା ଧେନୁଃ ସ୍ଵସା ମାତା ଚ ନୌ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଵାକ୍ସ୍ରଗ୍ଦିଙ୍ମୁତ୍କ୍ରୁଧଃ ପ୍ରାଯୋ ଯୁଵତିଃ କୁକୁଭସ୍ତଥା ॥ ୧,୨୦୬.

ଭୂ, ପୁନର୍ଭୂ, ଗାଈ, ଭଉଣୀ, ମା — ଏଗୁଡିକୁ ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; କଥା, ରକ୍ତ, ଦିଗ, କ୍ରୋଧ, ଯୁବତୀ ଏବଂ କୁକୁଭ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ।

ଦ୍ଯୋଦିଵୌ ପ୍ରାଵୃଷଶ୍ଚୈଵ ସୁମାନ ଉଷ୍ଣିଗସ୍ତ୍ରିଯାମ୍ । ଗୁଣଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ରିଯାଯୋଗାତ୍ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ଵଦାମି ତେ ॥ ୧,୨୦୬.

ଆକାଶ, ଦିନ, ବର୍ଷା ଋତୁ, ସୋମ, ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ — ଏଗୁଡିକୁ ଗୁଣ, ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏଭଳି ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି।

ଶୁକ୍ଲକୀଲାଲପାଶ୍ଚୈଵ ଶୁଚିଶ୍ଚ ଗ୍ରାମଣୀଃ ସୁଧୀଃ । ପଟୁଃ କମଲଭୂଃ କର୍ତା ସୁମତୋ ବହଵଃ ସୁନୌଃ ॥ ୧,୨୦୬.

ଧଳା, କଳା, ଲାଲ, ପବିତ୍ର, ଗ୍ରାମର ମୁଖିଆ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଚତୁର, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ, କର୍ତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, ବହୁ, ଭଲ ପୁଅ — ଏଗୁଡିକୁ ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ସତ୍ଯା ନାଗ୍ନ୍ଯସ୍ତଥା ପୁଂସୋ ହ୍ଯଭକ୍ଷଯତ ଦୀର୍ଘପାତ୍ । ସର୍ଵଵିଶ୍ଵୋଭ ଯେ ଚୋଭୌ ଏକୋନ୍ଯାନ୍ଯତରାଣି ଚ ॥ ୧,୨୦୬.

ସତ୍ୟବାଦୀ, ସାପ, ଅଗ୍ନି — ଏଗୁଡିକୁ ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ; ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦୂରେ ପଡ଼ିଥିବା, ସମସ୍ତ, ବିଶ୍ୱ, ଉଭୟ, ଏକ କମ୍, ଅନ୍ୟ — ଏଗୁଡିକୁ ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଡତରୋ ଡତମୋ ନେମସ୍ତ୍ଵଃ ସମୋଽଥ ସିମେତରୌ । ପୂର୍ଵଶ୍ଚୈଵାଧରଶ୍ଚୈଵ ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚୋତ୍ତରାଵରୌ ॥ ୧,୨୦୬.

ଡଟର, ଡଟମ, ନେମ, ତ୍ୱଃ, ସମ, ସିମେତର; ପୂର୍ବ, ଅଧର, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତରାବର — ଏଗୁଡିକୁ ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ପରଶ୍ଚାନ୍ତରମପ୍ଯେତଦ୍ଯତ୍ତ୍ଯତ୍କିମଦସସ୍ତ୍ଵିଦମ୍ । ଯୁଷ୍ମଦସ୍ମତ୍ତତ୍ପ୍ରଥମଚରମାଲ୍ପତଯାର୍ଧକାଃ ॥ ୧,୨୦୬.

ପର ଏବଂ ଅନ୍ତର ମଧ୍ୟ ଏଭଳି; ଯତ, ତତ, କିମ୍, ଅଦସ୍ — ଏଗୁଡିକୁ ନପୁଂସକ ଲିଙ୍ଗ; ତୁମେ, ଆମେ, ତତ — ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ପୁରୁଷ — ଏଗୁଡିକୁ ଦ୍ୱୀତ୍ୱ ବଚନ।

ତଥା କତିପଯୋ ଦ୍ଵୌ ଚେତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵାଦଯସ୍ତଥା । ଶୃଣୋତ୍ଯାଦ୍ଯା ଜୁହୋତିଶ୍ଚ ଜହାତିଶ୍ଚ ଦଧାତ୍ଯପି ॥ ୧,୨୦୬.

ଏହିପରି, କିଛି, ଦୁଇ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା; ଶୁଣିବା, ଅର୍ପଣ କରିବା, ଛାଡ଼ିବା, ରଖିବା ମଧ୍ୟ।

ଦୀପ୍ଯତିଃ ସ୍ତୂଯତିଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ତ୍ରୀଯତି ଧନୀଯତି । ତ୍ରୁଟ୍ଯତି ମ୍ରିଯତେ ଚୈଵ ଚିଚୀଷତି ନିନୀଷତି ॥ ୧,୨୦୬.

ଦୀପ୍ତି କରିବା, ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା, ପୁଅ ଚାହିବା, ଧନ ଚାହିବା, ଭାଙ୍ଗିବା, ମୃତ୍ୟୁ ହେବା, ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଇଚ୍ଛା, ନେଇଯିବା ଇଚ୍ଛା।

ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସର୍ଵସ୍ମୈ ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ସର୍ଵନ୍ତୋ ଗତଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନେଵଂ ଵିଶ୍ଵାଦଯସ୍ତଥା ॥ ୧,୨୦୬.

ସମସ୍ତେ ଉଭୟ ଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ସମସ୍ତରୁ, ସମସ୍ତରେ ଶେଷ; ସମସ୍ତଙ୍କର, ସମସ୍ତରେ — ଏଭଳି, ବିଶ୍ୱ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ।

ପୂର୍ଵେ ପୂର୍ଵାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵସ୍ମାତ୍ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ପୂର୍ଵ ଈରିତଃ । ସୂତ ଉଵାଚ । ସୁପ୍ତିଙନ୍ତୁଂ ସିଦ୍ଧରୂପଂ ନାମମାତ୍ରେଣ ଦର୍ଶିତମ୍ । କାତ୍ଯାଯନଃ କୁମାରାତ୍ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୧,୨୦୬.

ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବା, ପୂର୍ବସ୍ମାତ, ପୂର୍ବସ୍ମିନ୍, ପୂର୍ବ ଏହିପରି କୁହାଯାଏ; ସୂତ କହିଲେ: ସୁପ୍-ତିଙ୍-ଅନ୍ତୁ ସିଦ୍ଧ ରୂପ କେବଳ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଛି; କୁମାରଙ୍କଠୁ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଶୁଣି କାତ୍ୟାୟନ ଅଧିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୮ ସୂତ ଉଵାଚ । ଆର୍ଯାଲକ୍ଷ୍ମ ତ୍ଵଷ୍ଟ ଗଣାଃ ସଦା ଜୋ ଵିଷମେ ନ ହି । ଷଷ୍ଠେ ଜୋ ନ୍ଲୌ ଵାପି ଭଵେତ୍ପଦଂ ଷଷ୍ଠେ ଦ୍ଵିତୀଯଲାତ୍ ॥ ୧,୨୦୮.

ସୂତ କହିଲେ: ଆର୍ୟା ଛନ୍ଦର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ଏହିପରି — ତ୍ୱଷ୍ଟା ଗଣ ସଦା ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ବିପରୀତ ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ; ଷଷ୍ଠ ଅଂଶରେ ଜୋ କିମ୍ବା ନ୍ଲଉ ହୋଇପାରେ, ଷଷ୍ଠ ଅଂଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶରୁ ଶବ୍ଦ ହୁଏ।

ଆଦିତଃ ସପ୍ତମେ ହ୍ରସ୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯାର୍ଧେ ଶରେ ତତଃ । ତ୍ରିଗଣାଙ୍ଘ୍ରିଶ୍ଚ ପଥ୍ଯା ସ୍ଯାଦ୍ଵିପୁଲା ଵହ୍ନିଲଙ୍ଘନାତ୍ ॥ ୧,୨୦୮.

ଆରମ୍ଭରୁ ସପ୍ତମ ଅଂଶରେ ହ୍ରସ୍ୱ ଅକ୍ଷର; ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧରେ ଶର; ତିନି ଗଣ ଏବଂ ଚରଣ ଠିକ୍ ଅଟେ, ଭିପୁଳା ଅଗ୍ନି ଲଂଘନରୁ ହୁଏ।