ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପଲାଶଚୂର୍ଣଂ ସମଧୁ ଗଵ୍ଯାଜ୍ଯାମଲକାନ୍ଵିତମ୍ । ସଵିଡଙ୍ଗଂ ପୀତମାତ୍ରଂ ନରଂ କୁର୍ଯାନ୍ମହାମତିମ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ପଳାଶ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ, ଗାଁଘିଅ, ଆମଳକୀ ଓ ବିଡ଼ଙ୍ଗ ସହିତ ମିଶାଇ ଖାଇଲେ, ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ।

ମାସୈକେନ ମହାଦେଵ ଜରାମରଣଵର୍ଜିତଃ ॥ ୧,୨୦୨.

ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ମହାଦେବ, ବୟସ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ପଲାଶବୀଜଂ ସଘୃତଂ ତିଲମଧ୍ଵନ୍ଵିତଂ ସମମ୍ । ସପ୍ତାହଂ ଭକ୍ଷିତଂ ରୁଦ୍ର ଜରାଂ ନଯତି ସଂକ୍ଷଯମ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ପଳାଶ ବୀଜ, ଘୃତ, ତିଳ ଓ ମଧୁ ସମାନ ମିଶାଇ, ସାତି ଦିନ ଖାଇଲେ, ହେ ରୁଦ୍ର, ବୟସ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ରୁଦ୍ରାମଲକଚୂର୍ଣଂ ଵୈ ମଧୁତୈଲ ଘୃତାନ୍ଵିତମ୍ । ଜଗ୍ଧ୍ଵା ମାସଂ ଯୁଵା ସ୍ଯାଚ୍ଚ ନରୋ ଵାଗୀଶ୍ଵରୀ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ରୁଦ୍ରାମଳକ ଗୁଣ୍ଡ, ମଧୁ, ତେଲ ଓ ଘୃତ ସହିତ ଏକ ମାସ ଖାଇଲେ, ପୁରୁଷ ଯୁବା ଓ ଚତୁର ହୁଏ।

ଶିଵାମଲକଚୂର୍ଣଂ ଵୈ ମଧୁନା ଉଦକେନ ଵା । ବଲାନି କୁର୍ଯାନ୍ନାସାଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯୂଷେ ଭକ୍ଷିତଂ ଶିଵ ॥ ୧,୨୦୨.

ଶିବାମଳକ ଗୁଣ୍ଡ, ମଧୁ କିମ୍ବା ପାଣି ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ଖାଇଲେ, ନାକର ଶକ୍ତି ବଢ଼େ, ହେ ଶିବ।

କୁଷ୍ଠଚୂର୍ଣଂ ସାଜ୍ଯମଧୁ ପ୍ରାତର୍ଜଗ୍ଧ୍ଵା ଭଵେନ୍ନରଃ । ସାକ୍ଷାତ୍ସୁରଭିଦେହୋ ଵୈ ଜୀଵେଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

କୁଷ୍ଠ ଗୁଣ୍ଡ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ଖାଇଲେ, ଦେହ ସୁଗନ୍ଧିତ ହୁଏ ଓ ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବାକୁ ମିଳେ।

ମାଷସ୍ଯ ଵିଦଲାନ୍ଯେ ଵିତୁଷାଣି ମହେଶ୍ଵର । ଘୃତଭାଵିତଶୁଷ୍କାଣି ପଯସା ସାଧିତାନି ଵୈ ॥ ୧,୨୦୨.

ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମାଷ ଡାଲି, ଚିରୁନ୍ଦା, ଘୃତରେ ଶୁଖାଇ, ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧିବା—

ସମାଧ୍ଵାଜ୍ଯପଯୋଭିଶ୍ଚ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଚ କାମଯେତ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶତଂ ମହାଦେଵ ତତ୍କ୍ଷଣାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୨୦୨.

—ମଧୁ, ଘୃତ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ଖାଇଲେ, ହେ ମହାଦେବ, ଏକ ସମୟରେ ଶତାଧିକ ନାରୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ରସଶ୍ଚୈରଣ୍ଡତୈଲେନ ଗନ୍ଧକେନ ଶୁଭୋ ଭଵେତ୍ । ତ୍ରିକାଲୋଦକସଂଘୁଷ୍ଟୋ ବଲକୃଦ୍ଭକ୍ଷଣାଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ରସକୁ ଏରଣ୍ଡ ତେଲ ଓ ଗନ୍ଧକ ସହିତ ମିଶାଇଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ; ଦିନକୁ ତିନିଥର ପାଣିରେ ଗରାଗରି କରି, ପରେ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ବଢ଼େ।

ଦୁଗ୍ଧଂ ଵିତୁଷମାଷୈଶ୍ଚ ଶିମ୍ବାବୀଜୈଶ୍ଚ ସାଧିତମ୍ । ଅପାମାର୍ଗସ୍ଯ ତୈଲେନ ପୀତଂ ସ୍ତ୍ରୀଶତକାମକୃତ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ଦୁଧକୁ ଚିରୁନ୍ଦା ମାଷ ଓ ଶିମ୍ବି ବୀଜ ସହିତ ରାନ୍ଧି, ଅପାମାର୍ଗ ତେଲ ସହିତ ପିଇଲେ, ଶତାଧିକ ନାରୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୩ ହରିରୁଵାଚ । ଯା ଗୌର୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟିଂ ସ୍ଵକଂ ଵତ୍ସଂ ତସ୍ଯା ଦେଯଂ ସ୍ଵକଂ ପଯଃ । ଲଵଣେନ ସମାଯୁକ୍ତଂ ତସ୍ଯା ଵତ୍ସଃ ପ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୦୩.

ହରି କହିଲେ: ଯେ ଗାଈ ନିଜ ବଛଡ଼ାକୁ ଘୃଣା କରେ, ତାହାକୁ ନିଜ ଦୁଧ ଲୁଣ ସହିତ ଦେଇଲେ, ବଛଡ଼ା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେବ।

ଶୁନୋଽସ୍ଥି କଣ୍ଠବଦ୍ଧଂ ହି ମହିଷାଣାଂ ଗଵା ତଥା । କୃମିଜାଲଂ ପାତଯତି ସକଲଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୨୦୩.

କୁକୁର ହାଡ଼ି ଗାଈ କିମ୍ବା ମହିଷର ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ସମସ୍ତ କୀଟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଗୋଜଙ୍ଗନାଭିପାତଃ ସ୍ଯାଦ୍ଗୁଞ୍ଜାମୂଲସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧,୨୦୩.

ଗୁଞ୍ଜା ମୂଳ ଖାଇଲେ, ଗାଈର ଗର୍ଭପାତ ହୁଏ।

ଵରୁଣଫଲସ୍ଯରସଂ କରେଣ ମଥିତଂ ଶିଵ । ଚତୁଷ୍ପାଦଦ୍ଵିପଦଯୋଃ କୃମିଜାଲଂ ନିପାତଯେତ୍ ॥ ୧,୨୦୩.

ହେ ଶିବ, ଭାରୁଣ ଫଳର ରସ ହାତରେ ମଥିଲେ, ଚାରିପାଏ ଓ ଦୁଇପାଏ ପ୍ରାଣୀର ସମସ୍ତ କୀଟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଵ୍ରଣଞ୍ଚ ଶମଯେଦ୍ରୁଦ୍ର ଜଯାଯାଃ ପୂରଣାତ୍ତଥା । ଗଜମୂତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ପାନଂ ଗୋମହିଷ୍ଯୁପସର୍ଗନୁତ୍ ॥ ୧,୨୦୩.

ଯୟା ଦେଇ ଘାଉ ଭରିଲେ, ହେ ରୁଦ୍ର, ଘାଉ ସାରିଯାଏ; ହାତୀର ମୁତ୍ର ପିଇଲେ, ଗାଈ ଓ ମହିଷର ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ।

ସମସୂର ଶାଲିବୀଜଂ ପୀତଂ ତକ୍ରେଣ ଘର୍ଷିତମ୍ । କ୍ଷୀରେ ଗୋମହୀଷସ୍ଯୈଵ ଗୋଃ ପୁଂସଶ୍ଚ ହିତଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୦୩.

ଯବ ଓ ଚାଉଳ ଦହିରେ ଘସି, ଗାଈ, ମହିଷ କିମ୍ବା ବଳଦର ଦୁଧରେ ଦେଲେ, ଏହା ଉପକାରୀ ହୁଏ।

ପତ୍ରଞ୍ଚ ଶରପୁଙ୍ଖାଯା ଦତ୍ତଂ ସଲଵଣଂ ଶିଵ । ଵାରିସ୍ଫୋଟଂ ହଯାନାଞ୍ଚ କେସରାଣାଂ ଵିନାଶଯେତ୍ ॥ ୧,୨୦୩.

ହେ ଶିବ, ଶରପୁଂଖା ପତ୍ର ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ, ଘୋଡ଼ାର ଖୋପରେ ଥିବା ପାଣି ଫୋଡ଼ା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଘୃତକୁମାରୀପତ୍ରମେଵ ଦତ୍ତଂ ସଲକ୍ଷଣଂ ହର । ତୁରଗମକେସରାଣାଂ କଣ୍ଡୂନଂଶ୍ଯେନ୍ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୨୦୩.

ହେ ହର, ଘୃତକୁମାରୀ ପତ୍ର ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ, ଘୋଡ଼ାର ଖୋପର କଣ୍ଡା ନିଶ୍ଚିତ ଭଲ ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୪ ସୂତ ଉଵାଚ । ଏଵଂ ଧନ୍ଵନ୍ତରିଃ ପ୍ରାହ ସୁଶ୍ରୁତାଯଚ ଵୈଦ୍ଯକମ୍ । ଅତ ନାମାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଓଷଧୀନାଂ ସମାସତଃ ॥ ୧,୨୦୪.

ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ଔଷଧ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଔଷଧ ଗୁଡ଼ିକର ନାମ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।

ସ୍ଥିରା ଵିଦାରିଗନ୍ଧା ଚ ଶାଲପଣ୍ଯଶୁମତ୍ଯପି । ଲାଙ୍ଗଲୀ କଲସୀ ଚୈଵ କ୍ରୋଷ୍ଟୁପୁଚ୍ଛା ଗୁହା ମତା ॥ ୧,୨୦୪.

ସ୍ଥିରା, ବିଦାରିଗନ୍ଧା, ଶାଳପଣ୍ୟ, ଶୁମତୀ, ଲାଙ୍ଗଳୀ, କଳସୀ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁପୁଛା ଓ ଗୁହା ଏହିପରି ଗଣାଯାନ୍ତି।

ପୁନର୍ନଵାଥ ପର୍ଷାଭୂଃ କଠିଲ୍ଯା କାରୁଣା ତଥା । ଏରଣ୍ଡଶ୍ଚୋରୁଵୂକଃ ସ୍ଯାଦାମର୍ଦୋ ଵର୍ଧମାନକଃ ॥ ୧,୨୦୪.

ପୁନର୍ନବା, ପର୍ଷାଭୂ, କଠିଲ୍ୟା, କାରୁଣା, ଏରଣ୍ଡ, ଉରୁଭୂକ, ଆମର୍ଦ, ବର୍ଧମାନକ ଏହିମାନେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଝଷା ନାଗବଲା ଜ୍ଞେଯା ଶ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଗୋକ୍ଷୁରୋ ମତଃ । ଶତାଵରୀ ଵରା ଭୀରୁ ପୀଵରୀନ୍ଦୀଵରୀ ଵରୀ ॥ ୧,୨୦୪.

ଝଷାକୁ ନାଗବଳା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରାକୁ ଗୋକ୍ଷୁର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ଶତାବରୀ, ବରା, ଭୀରୁ, ପୀବରୀ, ଇନ୍ଦୀବରୀ ଓ ବରୀ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ।

ଵ୍ଯାଘ୍ରୀ ତୁ ବୃହତୀ କୃଷ୍ଣା ହଂସପାଦୀ ମଧୁସ୍ତ୍ରଵା । ଧାମନୀ କଣ୍ଟକାରୀ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରା ସିଂହୀ ନିଦିଗ୍ଧିକା ॥ ୧,୨୦୪.

ବ୍ୟାଘ୍ରୀ, ବୃହତୀ, କୃଷ୍ଣା, ହଂସପାଦୀ, ମଧୁସ୍ତ୍ରବା, ଧାମନୀ, କଣ୍ଟକାରୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରା, ସିଂହୀ ଓ ନିଦିଗ୍ଧିକା ଏହିମାନେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଵୃଶ୍ଚିକା ତ୍ର୍ଯମୃତା କାଲୀ ଵିଷଘ୍ନୀ ସର୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ରିକା । ମର୍କଟୀ ଚାତ୍ମଗୁପ୍ତା ସ୍ଯାଦାର୍ଷେଯୀ କପିକଚ୍ଛୁକା ॥ ୧,୨୦୪.

ବୃଶ୍ଚିକା, ତ୍ରୟମୃତା, କାଳୀ, ବିଷଘ୍ନୀ, ସର୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ରିକା, ମର୍କଟୀ, ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା, ଆର୍ଷେୟୀ ଓ କପିକଚ୍ଛୁକା ଏହିମାନେ ନାମକରଣ ହୋଇଛନ୍ତି।

ମୁଦ୍ଗପର୍ଣୋ କ୍ଷୁଦ୍ରସହା ମାଷପର୍ଣୋ ମହାସହା । ତ୍ଯଜା ପରା ଚ ମହା ଜ୍ଞେଯା ଦଣ୍ଡଯୋନ୍ଯଙ୍କସଂଜ୍ଞଯା । ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ତୁ ଵଟୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଅଶ୍ଵତ୍ଥଃ କପିଲୋ ମତଃ ॥ ୧,୨୦୪.

ମୁଦ୍ଗପର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୁଦ୍ରସହା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ମାଷପର୍ଣ୍ଣ ମହାସହା; ତ୍ୟଜା ଓ ପରାକୁ ମହା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଦଣ୍ଡୟୋନୀ ଓ ଅଙ୍କସଂଜ୍ଞା; ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକୁ ବଟ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥକୁ କପିଳ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।

ପ୍ଲକ୍ଷୋଽଥ ଗର୍ଦଭାଣ୍ଡଃ ସ୍ଯାତ୍ପର୍କଟୀ ଚ କପୀତନଃ । ପାର୍ଥସ୍ତୁ କକୁଭୋ ଧନ୍ଵି ଵିଜ୍ଞେଯୋର୍ଽଜୁନନାମଭିଃ ॥ ୧,୨୦୪.

ପ୍ଲକ୍ଷକୁ ଗର୍ଦଭାଣ୍ଡ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ପର୍କଟୀକୁ କପୀତନ; ପାର୍ଥକୁ କକୁଭ ଓ ଧନ୍ୱି, ଅର୍ଜୁନ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।

ନନ୍ଦୀଵୃକ୍ଷଃ ପ୍ରରୋହୀ ସ୍ଯାତ୍ପୁଷ୍ଟିକାରୀତି ଚୋଚ୍ଯତେ । ଵଞ୍ଜୁଲୋ ଵେତସୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଭଲ୍ଲାତଶ୍ଚାପ୍ଯରୁଷ୍କରଃ ॥ ୧,୨୦୪.

ନନ୍ଦୀବୃକ୍ଷକୁ ପ୍ରରୋହୀ ଓ ପୁଷ୍ଟିକାରୀ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ବଞ୍ଜୁଳ, ବେତସ, ଭଲ୍ଲାତ ଓ ଅରୁଷ୍କର ଚିହ୍ନିତ।

ଲୋଧ୍ରଃ ସାରଵକୋ ଧୃଷ୍ଟସ୍ତିରୀଟଶ୍ଚାପି କୀର୍ତିତଃ । ବୃହତ୍ଫଲା ମହାଜମ୍ବୂର୍ଜ୍ଞେଯା ବାଲଫଲା ପରା ॥ ୧,୨୦୪.

ଲୋଧ୍ର, ସାରବକ, ଧୃଷ୍ଟ ଓ ତିରୀଟ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ବୃହତଫଳାକୁ ମହାଜମ୍ବୁ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ବାଳଫଳା ଅନ୍ୟ।

ତୃତୀଯା ଜଲଜମ୍ବୂଃ ସ୍ଯାନ୍ନାଦେଯୀ ସା ଚ କୀର୍ତିତା । କଣା କୃଷ୍ଣୋପକୁଞ୍ଚୀ ଚ ଶୌଣ୍ଡୀ ମାଗଧିକେତି ଚ ॥ ୧,୨୦୪.

ତୃତୀୟ ଜଳଜମ୍ବୁ ନାଦେୟୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; କଣା, କୃଷ୍ଣୋପକୁଞ୍ଚୀ, ଶୌଣ୍ଡୀ ଓ ମାଗଧିକା ଚିହ୍ନିତ।