ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତୈଲେନ ଵାତିକେ ରୋଗେ ଶର୍କରାଜ୍ଯପଯୋନ୍ଵିତୈଃ । କଟୁତୈଲୈଃ କଫେ ଵ୍ଯୋଷୈଃ ପିତ୍ତେ ଚତ୍ରିଫଲାମ୍ବୁଭିଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ବାତ ରୋଗରେ ତେଲ ସହିତ ଚିନି, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ। କଫ ରୋଗରେ ତିକ୍ତ ତେଲ ଓ ମସଲା, ପିତ୍ତ ରୋଗରେ ତ୍ରିଫଳା ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶାଲିଷଷ୍ଟିକଦୁଗ୍ଧାଶୀ ହଯୋ ହିନ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ । ପକ୍ଵଜମ୍ବୂନିଭୋ ହେମଵର୍ଣୋଽଶ୍ଵୋ ନ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଯେଉଁ ଘୋଡ଼ା ଚାଉଳ, ଶଷ୍ଟିକ ଓ ଦୁଧ ଖାଏ, ସେଉଁଠି ଘୋଡ଼ା ହୀନ ଓ ତ୍ୟାଜ୍ୟ। ପକ୍କ ଜାମୁନ ରଙ୍ଗ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ତ୍ୟାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଅର୍ଧପ୍ରହରଣେ ଧୁର୍ଯେ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଂ ପ୍ରାଶଯେଦ୍ଧଯମ୍ । ଭୋଜଯେତ୍ପାଯସଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ସତ୍ଵରଂ ସୁସ୍ଥିରୋ ହଯଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ସମୟରେ ଜୁଆଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଗୁଗୁଳ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ। ଦୁଧ ସହ ପାୟସ ତୁରନ୍ତ ଖୁଆଇଲେ ଘୋଡ଼ା ସୁସ୍ଥିର ରହେ।

ଵିକାରେ ଭୋଜନେ ଦୁଗ୍ଧଂ ଶାଲ୍ଯନ୍ନଂ ଵାତଲେ ଦଦେତ୍ । କର୍ଷମାଂସରସୈଃ ପିତ୍ତେ ମଧୁମୁଦ୍ଗରସାଜ୍ଯକୈଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ବିକାର ହେଲେ ବାତ ଦୋଷ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦୁଧ ଓ ଚାଉଳ ଦେବା ଉଚିତ। ପିତ୍ତ ଦୋଷରେ ମାଂସରସ, ମଧୁ, ମୁଙ୍ଗ ଓ ଘିଅ ଦେବା ଉଚିତ।

କଫେ ମୁଦ୍ଗାନ୍କୁଲତ୍ଥାନ୍ଵା କଟୁତିକ୍ତାନ୍କଫେ ହଯେ । ବାଧିର୍ଯେ ଵ୍ଯାଧିତେ ଗ୍ରାସେ ତ୍ରିଦୋଷାଦୌ ତୁ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଃ ॥ ୧,୨୦୧.

କଫ ଦୋଷରେ ମୁଙ୍ଗ, କୁଳଥି କିମ୍ବା ତିକ୍ତ ଓ ତୀତ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ବଧିରତା କିମ୍ବା ରୋଗରେ ତିନି ଦୋଷ ହେଲେ ଗୁଗୁଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଘାସୈର୍ଦୂର୍ଵା ସର୍ଵରୋଗେ ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ପଲଂ ଦଦେତ୍ । ଵିଵର୍ଧଯେତ୍ତତଃ କର୍ଷମେକାହ୍ନି ପଲପଞ୍ଚକମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ସମସ୍ତ ରୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଦିନ ଏକ ପଳ ଦୂର୍ବା ଘାସ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ଏକ କର୍ଷ ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ତୃତୀୟ ଦିନ ପାଞ୍ଚ ପଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ପାନେ ଚ ଭୋଜନେ ଚୈଵ ଅଶୀତିପଲକଂ ପରମ୍ । ମଧ୍ଯେ ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚାଧମେଷୁ ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ଭୋଗିଷୁ ॥ ୧,୨୦୧.

ପାନ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ମାତ୍ରା ଅଠଠିଏ ପଳ, ମଧ୍ୟମ ପାଇଁ ଷଷ୍ଠିଏ ପଳ ଓ ସବୁଠୁ କମ୍ ପାଇଁ ଚାଳିଶିଏ ପଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵ୍ରଣେ କୁଷ୍ଠେଷୁ ଖଞ୍ଜେଷୁ ତ୍ରିଫଲାକ୍ଵାଥସଂଯୁତମ୍ । ମନ୍ଦାଗ୍ନୌ ଶୋଥରୋଗେ ଚ ଗଵାଂ ମୂତ୍ରେଣ ଯୋଜିତମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଘାଉ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଖଞ୍ଜତାରେ ତ୍ରିଫଳା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଝାଡ଼ା ମିଶାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଶୋଥ ରୋଗରେ ଗାଈର ମୂତ୍ର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵାତପିତ୍ତେ ଵ୍ରଣେ ଵ୍ଯାଧୌ ଗୋକ୍ଷୀରଂ ଘୃତସଂଯୁତମ୍ । ଦେଯଂ କୃଶାନାଂ ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ମାଂସୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଚ ଭୋଜନମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ବାତ, ପିତ୍ତ, ଘାଉ ଓ ରୋଗରେ ଗାଈ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଦୁର୍ବଳ ଲୋକଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ମାଂସ ମିଶାଇ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ସୁପିଷ୍ଟାଯାଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଗୁଡୂଚ୍ଯାଃ ପଲପଞ୍ଚକମ୍ । ପ୍ରଭାତେ ଘୃତସଂଯୁକ୍ତଂ ଶରଦ୍ଗୀଷ୍ମେ ଚ ଵାଜିନାମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଭଲଭଳି ପିସା ଗୁଡ଼ୁଚୀର ପାଞ୍ଚ ପଳ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଘିଅ ସହିତ ଶରତ୍ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ରୋଗଘ୍ନଂ ପୁଷ୍ଟିଦଂ ଚାପି ବଲତେଜୋଵିଵର୍ଧନମ୍ । ତଦେଵାଶ୍ଵାଯଦାତଵ୍ଯଂ କ୍ଷୀରଯୁକ୍ତମଥାପି ଵା ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହା ରୋଗ ନାଶ କରେ, ପୁଷ୍ଟି ଦେଇଥାଏ ଓ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ବଢ଼ାଏ। ଏହି ଔଷଧ ଦୁଧ ସହିତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଥା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଗୁଡୂଚୀକଲ୍ପଯୋଗେନ ଶତାଵର୍ଯଶ୍ଵଗନ୍ଧଯୋଃ । ଚତ୍ଵାରି ତ୍ରୀଣି ମଧ୍ଯସ୍ଯ ଜଘନ୍ଯସ୍ଯ ପଲାନି ହି ॥ ୧,୨୦୧.

ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଯେପରି ଦେଉଛି, ଶତାବରୀ ଓ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ପାଇଁ ମଧ୍ୟମ ପ୍ରକୃତିରେ ଚାରି କିମ୍ବା ତିନି ପଳ, ନିମ୍ନ ପ୍ରକୃତିରେ ତାହାଅନୁଯାୟୀ ପଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅକସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ର ଵାହାନାମେକରୂପଂ ଯଦା ଭଵେତ୍ । ମ୍ରିଯତେ ଚ ଯଦା କ୍ଷିପ୍ରମୁପସର୍ଗଂ ତମାଦିଶେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ପଶୁ ଏକ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ହଠାତ୍ ମରିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ମହାରୋଗ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।

ହୋମାଦ୍ଯୈ ରକ୍ଷଯା ଵିପ୍ରଭୋଜନୈର୍ବଲିକର୍ମଣା । ଶାନ୍ତ୍ଯୋପସର୍ଗଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧରୀତକ୍ଯାଦିକଲ୍ପତଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ହୋମ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ବଳି ଦେଇ ରକ୍ଷା କରିଲେ ଏହି ମହାରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ତିଆରି ଅନୁଯାୟୀ।

ହରୀତକୀ ଗଵାଂ ମୂତ୍ରୈସ୍ତୈଲେନ ଲଵଣାନ୍ଵିତା । ଆଦୌ ପଞ୍ଚ ତତଃ ପଞ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ପୂର୍ଣଶତାଵଧି । ଉତ୍ତମା ଚ ଶତଂ ମାତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଶୀତିଃ ଷଷ୍ଟିରେଵ ଵା ॥ ୧,୨୦୧.

ହରୀତକୀକୁ ଗାଈର ମୂତ୍ର, ତେଲ ଓ ଲୁଣ ସହିତ ମିଶାଇ ପ୍ରଥମେ ପାଞ୍ଚଟି, ପରେ ଆଉ ପାଞ୍ଚଟି, ଏଭଳି ବଢ଼ାଇ ଏକଶ ଯାଏଁ ଦେବା ଉଚିତ। ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାତ୍ରା ଏକଶ, କିମ୍ବା ଅଠଠିଏ, କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠିଏ ପଳ।

ଗଜାଯୁର୍ଵେଦମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଉକ୍ତାଃ କଲ୍ପା ଗଜେ ହିତାଃ । ଗଜେ ଚତୁର୍ଗୁଣା ମାତ୍ରାସ୍ତାଭିର୍ଗଜରୁଗର୍ଦନଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଏବେ ମୁଁ ହାତୀ ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ର କହେଉଛି। ହାତୀ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଯେଉଁ ଔଷଧ ଅଗରେ କୁହାଯାଇଛି। ହାତୀ ପାଇଁ ମାତ୍ରା ଚାରିଗୁଣ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାଦ୍ୱାରା ହାତୀର ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ।

ଗଜୋ ପସର୍ଗଵ୍ଯାଧୀନାଂ ଶମନଂ ଶାନ୍ତିକର୍ମ ଚ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ସୁରାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ରତ୍ନୈର୍ଗାଂ କପିଲାଂ ଦଦେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ହାତୀର ମହାରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ଏକ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦନ୍ତିଦନ୍ତଦ୍ଵଯେ ମାଲାଂ ନିବନ୍ଧୀଯାଦୁପୋଷିତଃ । ମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରିତାନ୍ଵୈଦ୍ଯୈର୍ଵଚାସିଦ୍ଧାର୍ଥକାଂସ୍ତଥା ॥ ୧,୨୦୧.

ଉପବାସ କରି ହାତୀର ଦୁଇ ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମାଳା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଦେବା ଉଚିତ।

ସୂର୍ଯାଦିଶିଵଦୁର୍ଗାଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣ୍ଵର୍ଚା ରକ୍ଷଯେଦ୍ଗଜମ୍ । ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଭୂତେଭ୍ଯଃ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଚ ଚତୁର୍ଘଟୈଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ, ଦୁର୍ଗା, ଶ୍ରୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି କରି ହାତୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଇ ଚାରି ଘଟ ଜଳରେ ହାତୀକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଭୋଜନଂ ମନ୍ତ୍ରିତଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂନଯେଦ୍ଗଜମମ୍ । ଭୂତରକ୍ଷା ଶୁଭା ମେଧ୍ଯା ଵାରଣଂ ରକ୍ଷଯେତ୍ସଦା ॥ ୧,୨୦୧.

ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଓ ହାତୀକୁ ଭସ୍ମ ଛିଟିବା ଉଚିତ। ଭୂତରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର, ଏବଂ ହାତୀକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିଫଲାପଞ୍ଚକୋଲେ ଚ ଦଶମୂଲଂ ଵିଡଙ୍ଗକମ୍ । ଶତାଵରୀଗୁଡୂଚୀ ଚ ନିମ୍ବଵାସକକିଂଶୁକାଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ତ୍ରିଫଳା, ପଞ୍ଚକୋଳ, ଦଶମୂଳ, ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଶତାବରୀ, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଏହାସହିତ ନିମ୍ବ, ବାସକ ଓ କିଂଶୁକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଗଜରୋଗଵିନାଶାଯ ହିତୋ ରୂକ୍ଷଃ କଷାଯକଃ । ଆଯୁର୍ଵେଦଦ୍ଵଯୋକ୍ତାନାମୁକ୍ତଂ ସଂକ୍ଷେପସାରତଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ହାତୀର ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ଶୁଷ୍କ ଓ କଷାୟ ତିଆରି ଉପଯୋଗୀ। ଦୁଇଟି ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସାର ଅଳ୍ପ ଶବ୍ଦରେ କୁହାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୨ ହରିରୁଵାଚ । ଏକଂ ପୁନର୍ନଵାମୂଲମପାମାର୍ଗସ୍ଯ ଵା ଶିଵ । ସରସଂ ଯୋନିନିଃ କ୍ଷିପ୍ତଂ ଵରାଙ୍ଗସ୍ଯ ଵ୍ଯଥାଂ ହରେତ୍ । ପ୍ରସୂତିଵେଦନାଞ୍ଚୈଵ ତରୁଣୀନାଂ ଵ୍ଯଥାଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ହରି କହିଲେ: ହେ ଶିବ, ପୁନର୍ନଭା କିମ୍ବା ଅପାମାର୍ଗର ଏକଟି ମୂଳ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଯୋନିରେ ରଖିଲେ, ଶୋଭାବତୀ ସ୍ତ୍ରୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ତରୁଣୀମାନେ ପ୍ରସବ ବେଳେ ଯେଉଁ ବେଦନା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ତାହା ଦୂର କରେ।

ଭୂମି କୂଷ୍ମାଣ୍ଡମୂଲଂ ଵୈ ଶାଲିଚୂର୍ଣମଥାପି ଵା । ସପ୍ତାହଂ ଦୁଗ୍ଧପୀତଂ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବହୁପଯସ୍କରମ୍ ॥ ୧,୨୦୨.

ଯଦି ଭୂମି, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ମୂଳ କିମ୍ବା ଚାଉଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଧ ସହିତ ସାତ ଦିନ ଖାଇଯିବେ, ଏହା ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ଦୁଧ ବଢାଇ ଦେଇଥାଏ।

ରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣୀମୁଲଂ ଲେପାତ୍ସ୍ତ୍ରୀସ୍ତନଵେଦନା । ନଶ୍ଯେତ ଘୃତପକ୍ଵା ଚ କାର୍ଯାଵଶ୍ଯନ୍ତୁ ପୋଲିକା ॥ ୧,୨୦୨.

ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାରୁଣୀ ମୂଳର ପେଷ୍ଟ ଷ୍ଟ୍ରୀଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥ ସ୍ଥନରେ ଲଗାଇଲେ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶମିତ ହୁଏ; ଏହି ପୋଲିକା ଘିଅ ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଭକ୍ଷିତା ସା ମହେଶାନ ଯୋନିଶୂଲଂ ଵିନାଶଯେତ୍ । ପ୍ରଲେପିତା କାରଵେଲ୍ଲମୂଲେନୈଵ ଵିନିର୍ଗତା ॥ ୧,୨୦୨.

ମହେଶାନ, ଏହା ଖାଇଲେ ଯୋନିର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ; କାରାବେଲ୍ଲା ମୂଳ ସହିତ ପେଷ୍ଟ ଲଗାଇଲେ ଅଟକିଥିବା ବସ୍ତୁ ବାହାରିଯାଏ।

ଯୋନିଃ ପ୍ରଵେଶମାଯାତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ନୀଲୀପଟୋଲମୂଲାନି ସାଜ୍ଯାନି ତିଲଵାରିଣା ॥ ୧,୨୦୨.

ଯୋନିରୁ ସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ନୀଳୀ ଓ ପଟୋଳ ମୂଳ ଘିଅ ଓ ତିଳ ତେଲ ସହିତ ମିଶାଇ—

ପିଷ୍ଟାନ୍ଯେଷାଂ ପ୍ରଲେପୋ ଵୈ ଜ୍ଵାଲାଗର୍ଦଭରାଗନତ୍ । ପାଠାମୂଲଂ ରୁଦ୍ର ପୀତଂ ପିଷ୍ଟଂ ତଣ୍ଡୁଲଵାରିଣା ॥ ୧,୨୦୨.

ଏହି ମୂଳଗୁଡିକର ପେଷ୍ଟ ଲଗାଇଲେ ଜ୍ୱାଳା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ; ପାଠା ମୂଳ ଚାଉଳ ଜଳରେ ପିଷି ଖାଇଲେ, ରୁଦ୍ର—

ପାପରୋଗହରଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ କୁଷ୍ଠପାନଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵାସ୍ଯୋଦକଞ୍ଚ ସମଧୁ ପୀତମନ୍ତର୍ଗତସ୍ଯ ଵୈ ॥ ୧,୨୦୨.

ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗ ଦୂର କରେ, କୁଷ୍ଠ ରୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଠିକ କରେ; ମଧୁ ମିଶା ଜଳ ଖାଇଲେ ଭିତରେ ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କୁ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ।