ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚିରପାକଂ ଵାତଜନ୍ତୁ ଶ୍ଲେଷ୍ମଜଂ କ୍ଷିପ୍ରପାକକମ୍? । କଣ୍ଠଦାହାତ୍ମକଂ ପିତ୍ତାଚ୍ଛୋଣିତାନ୍ମନ୍ଦଵେଦନମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ବାତ ଦୋଷରୁ ହୋଇଥିବା ଘାଉ ଦେରେ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ, କଫ ଦୋଷରୁ ହେଲେ ଶୀଘ୍ର ସୁସ୍ଥ ହୁଏ। ପିତ୍ତ ଦୋଷରୁ ହେଲେ କଣ୍ଠରେ ପୋଡ଼ା ଓ ରକ୍ତରୁ ମନ୍ଦ ବେଦନା ହୁଏ।

ଆଗନ୍ତୁଜନ୍ତୁ ଶସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦୁଷ୍ଟଵ୍ରଣଵିଶୋଧନମ୍ । ଏରଣ୍ଡମୂଲଂ ଦ୍ଵିନିଶଂ ଚିତ୍ରକଂ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଅସ୍ତ୍ର ଆଦି ବାହ୍ୟ କାରଣରୁ ହୋଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଘାଉ ପରିଶୋଧନ ପାଇଁ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳ, ଚିତ୍ରକ ଓ ସାଧାରଣ ଔଷଧ ଦୁଇଥର ଦିନକୁ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ରସୋନଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଵାପି ତକ୍ରକାଞ୍ଜିକପୋଷିତମ୍ । ତିଲସକ୍ତୁକପିଣ୍ଡିକା ଦଧିଯୁକ୍ତା ସସୈନ୍ଧଵା । ନିମ୍ବପତ୍ରଯୁତଂ ପିଣ୍ଡଂ ଵ୍ରଣଶୋଧନରୋପଣମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ରସୁଣ ଓ ସାଇନ୍ଧବ ଲେଉଣ, କିମ୍ବା ଏହାରେ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ତକ୍ର, ତିଳ ଛେନା ଦହି ଓ ସାଇନ୍ଧବ ମିଶାଇ, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ସହିତ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ଲଡୁ ଘାଉ ପରିଶୋଧନ ଓ ଉପଚାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ପଟୋଲଂ ନିମ୍ବପତ୍ରଞ୍ଚ ଵଚା ଚିତ୍ରକମେଵ ଚ । ପିପ୍ପଲୀଶୃଙ୍ଗଵେରଞ୍ଚ ଚୂର୍ଣମେକତ୍ର କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ ପତ୍ର, ବଚା, ଚିତ୍ରକ, ପିପ୍ପଳି ଓ ଅଦା ଏଗଠିଏ କରି ଗୁଣ୍ଡା କରିବା ଉଚିତ।

ଏତତ୍ପାନାତ୍କ୍ରିମିଶ୍ଲେଷ୍ମମନ୍ଦାନିଲଵିନାଶନମ୍ । ନିମ୍ବପତ୍ରଂ ପଟୋ ଲଞ୍ଚ ତ୍ରିଫଲା ଖଦିରଂ ତଥା ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହା ପିଇଲେ କୀଟ, କଫ ଓ ମନ୍ଦ ବାତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ନିମ୍ବ ପତ୍ର, ପଟୋଳ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଖଦିର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

କ୍ଵାଥଯିତ୍ଵା ତତୋ ଵାହଂ ସୃତରକ୍ତଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତ୍ର୍ଯହମେଵ ପ୍ରିଦାତଵ୍ଯଂ ହଯକୁଷ୍ଠୋପଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହି ଔଷଧଗୁଡ଼ିକୁ ଉବାଇ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି ଦିନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଘୋଡ଼ା କୁଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ କରେ।

ସଵ୍ରଣେଷୁ ଚ କୁଷ୍ଠେଷୁ ତୈଲଂ ସର୍ଷପଜଂ ହିତମ୍ । ଲଶୁନାଦିକଷାଯଶ୍ଚ ପାନଭୁକ୍ତ୍ଯୁପଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୨୦୧.

ଘାଉ ଓ କୁଷ୍ଠରେ ସରଷେ ତେଲ ଉପକୃତିକର। ରସୁଣ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଔଷଧର କଢ଼ା ପିଇବାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

ମାତୁଲୁଙ୍ଗରସୋପେତଂ ମାଂସୀନାଂ ରସକେନ ଵା । ସଦ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତ୍ର ନସ୍ଯମନ୍ଯୈର୍ଵାତୈଃ ସୁସଂଯୁତୈଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ନାସା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମାତୁଳୁଙ୍ଗ ରସ କିମ୍ବା ମାଂସୀ ରସ ଅନ୍ୟ ବାତ ସହ ତୁରନ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ।

ପଲଦ୍ଵଯଂ ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ଏକୈକପଲଵୃଦ୍ଧିତଃ । ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ପୂର୍ଣାନି ପଲାନ୍ଯଷ୍ଟାଦଶୋତ୍ତମେ ॥ ୧,୨୦୧.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଦୁଇ ପଳା ଦେବା, ପ୍ରତିଦିନ ଗୋଟିଏ ପଳା କରି ବଢ଼ାଇବା, ଶେଷ ଦିନ ଅଠାର ପଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଧମେଽଷ୍ଟପଲାନି ସ୍ଯୁର୍ମଧ୍ଯମେ ସ୍ଯୁଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ । ଶରନ୍ନିଦାଘଯୋର୍ନୈଵଦେଯଂ ନୈଵ ତୁ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଠ ପଳା, ମଧ୍ୟମରେ ଚଉଦ ପଳା ଦେବା ଉଚିତ। ଶରତ୍ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତୈଲେନ ଵାତିକେ ରୋଗେ ଶର୍କରାଜ୍ଯପଯୋନ୍ଵିତୈଃ । କଟୁତୈଲୈଃ କଫେ ଵ୍ଯୋଷୈଃ ପିତ୍ତେ ଚତ୍ରିଫଲାମ୍ବୁଭିଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ବାତ ରୋଗରେ ତେଲ ସହିତ ଚିନି, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ। କଫ ରୋଗରେ ତିକ୍ତ ତେଲ ଓ ମସଲା, ପିତ୍ତ ରୋଗରେ ତ୍ରିଫଳା ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶାଲିଷଷ୍ଟିକଦୁଗ୍ଧାଶୀ ହଯୋ ହିନ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ । ପକ୍ଵଜମ୍ବୂନିଭୋ ହେମଵର୍ଣୋଽଶ୍ଵୋ ନ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଯେଉଁ ଘୋଡ଼ା ଚାଉଳ, ଶଷ୍ଟିକ ଓ ଦୁଧ ଖାଏ, ସେଉଁଠି ଘୋଡ଼ା ହୀନ ଓ ତ୍ୟାଜ୍ୟ। ପକ୍କ ଜାମୁନ ରଙ୍ଗ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ତ୍ୟାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଅର୍ଧପ୍ରହରଣେ ଧୁର୍ଯେ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଂ ପ୍ରାଶଯେଦ୍ଧଯମ୍ । ଭୋଜଯେତ୍ପାଯସଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ସତ୍ଵରଂ ସୁସ୍ଥିରୋ ହଯଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ସମୟରେ ଜୁଆଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଗୁଗୁଳ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ। ଦୁଧ ସହ ପାୟସ ତୁରନ୍ତ ଖୁଆଇଲେ ଘୋଡ଼ା ସୁସ୍ଥିର ରହେ।

ଵିକାରେ ଭୋଜନେ ଦୁଗ୍ଧଂ ଶାଲ୍ଯନ୍ନଂ ଵାତଲେ ଦଦେତ୍ । କର୍ଷମାଂସରସୈଃ ପିତ୍ତେ ମଧୁମୁଦ୍ଗରସାଜ୍ଯକୈଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ବିକାର ହେଲେ ବାତ ଦୋଷ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦୁଧ ଓ ଚାଉଳ ଦେବା ଉଚିତ। ପିତ୍ତ ଦୋଷରେ ମାଂସରସ, ମଧୁ, ମୁଙ୍ଗ ଓ ଘିଅ ଦେବା ଉଚିତ।

କଫେ ମୁଦ୍ଗାନ୍କୁଲତ୍ଥାନ୍ଵା କଟୁତିକ୍ତାନ୍କଫେ ହଯେ । ବାଧିର୍ଯେ ଵ୍ଯାଧିତେ ଗ୍ରାସେ ତ୍ରିଦୋଷାଦୌ ତୁ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଃ ॥ ୧,୨୦୧.

କଫ ଦୋଷରେ ମୁଙ୍ଗ, କୁଳଥି କିମ୍ବା ତିକ୍ତ ଓ ତୀତ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ବଧିରତା କିମ୍ବା ରୋଗରେ ତିନି ଦୋଷ ହେଲେ ଗୁଗୁଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଘାସୈର୍ଦୂର୍ଵା ସର୍ଵରୋଗେ ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ପଲଂ ଦଦେତ୍ । ଵିଵର୍ଧଯେତ୍ତତଃ କର୍ଷମେକାହ୍ନି ପଲପଞ୍ଚକମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ସମସ୍ତ ରୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଦିନ ଏକ ପଳ ଦୂର୍ବା ଘାସ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ଏକ କର୍ଷ ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ତୃତୀୟ ଦିନ ପାଞ୍ଚ ପଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ପାନେ ଚ ଭୋଜନେ ଚୈଵ ଅଶୀତିପଲକଂ ପରମ୍ । ମଧ୍ଯେ ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚାଧମେଷୁ ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ଭୋଗିଷୁ ॥ ୧,୨୦୧.

ପାନ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ମାତ୍ରା ଅଠଠିଏ ପଳ, ମଧ୍ୟମ ପାଇଁ ଷଷ୍ଠିଏ ପଳ ଓ ସବୁଠୁ କମ୍ ପାଇଁ ଚାଳିଶିଏ ପଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵ୍ରଣେ କୁଷ୍ଠେଷୁ ଖଞ୍ଜେଷୁ ତ୍ରିଫଲାକ୍ଵାଥସଂଯୁତମ୍ । ମନ୍ଦାଗ୍ନୌ ଶୋଥରୋଗେ ଚ ଗଵାଂ ମୂତ୍ରେଣ ଯୋଜିତମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଘାଉ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଖଞ୍ଜତାରେ ତ୍ରିଫଳା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଝାଡ଼ା ମିଶାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଶୋଥ ରୋଗରେ ଗାଈର ମୂତ୍ର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵାତପିତ୍ତେ ଵ୍ରଣେ ଵ୍ଯାଧୌ ଗୋକ୍ଷୀରଂ ଘୃତସଂଯୁତମ୍ । ଦେଯଂ କୃଶାନାଂ ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ମାଂସୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଚ ଭୋଜନମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ବାତ, ପିତ୍ତ, ଘାଉ ଓ ରୋଗରେ ଗାଈ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଦୁର୍ବଳ ଲୋକଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ମାଂସ ମିଶାଇ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ସୁପିଷ୍ଟାଯାଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଗୁଡୂଚ୍ଯାଃ ପଲପଞ୍ଚକମ୍ । ପ୍ରଭାତେ ଘୃତସଂଯୁକ୍ତଂ ଶରଦ୍ଗୀଷ୍ମେ ଚ ଵାଜିନାମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଭଲଭଳି ପିସା ଗୁଡ଼ୁଚୀର ପାଞ୍ଚ ପଳ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଘିଅ ସହିତ ଶରତ୍ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ରୋଗଘ୍ନଂ ପୁଷ୍ଟିଦଂ ଚାପି ବଲତେଜୋଵିଵର୍ଧନମ୍ । ତଦେଵାଶ୍ଵାଯଦାତଵ୍ଯଂ କ୍ଷୀରଯୁକ୍ତମଥାପି ଵା ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହା ରୋଗ ନାଶ କରେ, ପୁଷ୍ଟି ଦେଇଥାଏ ଓ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ବଢ଼ାଏ। ଏହି ଔଷଧ ଦୁଧ ସହିତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଥା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଗୁଡୂଚୀକଲ୍ପଯୋଗେନ ଶତାଵର୍ଯଶ୍ଵଗନ୍ଧଯୋଃ । ଚତ୍ଵାରି ତ୍ରୀଣି ମଧ୍ଯସ୍ଯ ଜଘନ୍ଯସ୍ଯ ପଲାନି ହି ॥ ୧,୨୦୧.

ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଯେପରି ଦେଉଛି, ଶତାବରୀ ଓ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ପାଇଁ ମଧ୍ୟମ ପ୍ରକୃତିରେ ଚାରି କିମ୍ବା ତିନି ପଳ, ନିମ୍ନ ପ୍ରକୃତିରେ ତାହାଅନୁଯାୟୀ ପଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅକସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ର ଵାହାନାମେକରୂପଂ ଯଦା ଭଵେତ୍ । ମ୍ରିଯତେ ଚ ଯଦା କ୍ଷିପ୍ରମୁପସର୍ଗଂ ତମାଦିଶେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ପଶୁ ଏକ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ହଠାତ୍ ମରିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ମହାରୋଗ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।

ହୋମାଦ୍ଯୈ ରକ୍ଷଯା ଵିପ୍ରଭୋଜନୈର୍ବଲିକର୍ମଣା । ଶାନ୍ତ୍ଯୋପସର୍ଗଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧରୀତକ୍ଯାଦିକଲ୍ପତଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ହୋମ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ବଳି ଦେଇ ରକ୍ଷା କରିଲେ ଏହି ମହାରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ତିଆରି ଅନୁଯାୟୀ।

ହରୀତକୀ ଗଵାଂ ମୂତ୍ରୈସ୍ତୈଲେନ ଲଵଣାନ୍ଵିତା । ଆଦୌ ପଞ୍ଚ ତତଃ ପଞ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ପୂର୍ଣଶତାଵଧି । ଉତ୍ତମା ଚ ଶତଂ ମାତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଶୀତିଃ ଷଷ୍ଟିରେଵ ଵା ॥ ୧,୨୦୧.

ହରୀତକୀକୁ ଗାଈର ମୂତ୍ର, ତେଲ ଓ ଲୁଣ ସହିତ ମିଶାଇ ପ୍ରଥମେ ପାଞ୍ଚଟି, ପରେ ଆଉ ପାଞ୍ଚଟି, ଏଭଳି ବଢ଼ାଇ ଏକଶ ଯାଏଁ ଦେବା ଉଚିତ। ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାତ୍ରା ଏକଶ, କିମ୍ବା ଅଠଠିଏ, କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠିଏ ପଳ।

ଗଜାଯୁର୍ଵେଦମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଉକ୍ତାଃ କଲ୍ପା ଗଜେ ହିତାଃ । ଗଜେ ଚତୁର୍ଗୁଣା ମାତ୍ରାସ୍ତାଭିର୍ଗଜରୁଗର୍ଦନଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଏବେ ମୁଁ ହାତୀ ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ର କହେଉଛି। ହାତୀ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଯେଉଁ ଔଷଧ ଅଗରେ କୁହାଯାଇଛି। ହାତୀ ପାଇଁ ମାତ୍ରା ଚାରିଗୁଣ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାଦ୍ୱାରା ହାତୀର ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ।

ଗଜୋ ପସର୍ଗଵ୍ଯାଧୀନାଂ ଶମନଂ ଶାନ୍ତିକର୍ମ ଚ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ସୁରାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ରତ୍ନୈର୍ଗାଂ କପିଲାଂ ଦଦେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ହାତୀର ମହାରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ଏକ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦନ୍ତିଦନ୍ତଦ୍ଵଯେ ମାଲାଂ ନିବନ୍ଧୀଯାଦୁପୋଷିତଃ । ମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରିତାନ୍ଵୈଦ୍ଯୈର୍ଵଚାସିଦ୍ଧାର୍ଥକାଂସ୍ତଥା ॥ ୧,୨୦୧.

ଉପବାସ କରି ହାତୀର ଦୁଇ ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମାଳା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଦେବା ଉଚିତ।

ସୂର୍ଯାଦିଶିଵଦୁର୍ଗାଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣ୍ଵର୍ଚା ରକ୍ଷଯେଦ୍ଗଜମ୍ । ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଭୂତେଭ୍ଯଃ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଚ ଚତୁର୍ଘଟୈଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ, ଦୁର୍ଗା, ଶ୍ରୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି କରି ହାତୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଇ ଚାରି ଘଟ ଜଳରେ ହାତୀକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।