ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ଯନାଶୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧୂମ୍ରେ କଲିଦୁଃ ଖଂ ଗମିଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ଝଣ୍ଡାକୁ ଦେଖିଲେ କାମ କାର୍ଯ୍ୟର ନାଶ ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ବସ୍ତୁ ଥିଲେ କଳି ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦ ଆସେ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ସିଂହେ ଵିଗ୍ରହୋ ଦୁଃ ଖମେଵ ଚ । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଶ୍ଵାନେ ଗୃହଭଙ୍ଗଭଯାଦିକମ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ସିଂହ ଥିଲେ ବିବାଦ ଓ ଦୁଃଖ ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ କୁକୁର ଥିଲେ ଘର ଭଙ୍ଗ ଓ ଭୟ ଆଦି ବିପଦ ଆସେ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଵୃଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥାନଭ୍ରଂଶଭଯାଦିକମ୍ । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଖରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନନାଶପରାଜଯୌ ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ବୃଷ କୁ ଦେଖିଲେ ଅପନା ସ୍ଥାନ ହରାଇବାର ଭୟ ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ ଗଧାକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ ନାଶ ଓ ପରାଜୟ ହୁଏ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନକୀର୍ତ୍ଯାଦିକଂ ଭଵେତ୍ । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷେ ଵିଦେଶଗମନାଦିକମ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ, କୀର୍ତି ଓ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ କାଉ ଥିଲେ ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୦ ଭୈରଵ ଉଵାଚ । ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵାଯୁଜଯଂ ଦେଵି ଜଯା ଜଯଵିଦେଶକମ୍ । ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଜଲଶକ୍ରାଖ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲାନାଞ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ॥ ୧,୨୦୦.

ଭୈରବ କହିଲେ: ମୁଁ ବାୟୁର ବିଜୟ, ବିଜୟ ଓ ବିଦେଶରେ ବିଜୟର ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନାମର ଚାରିଟି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଵାମଦକ୍ଷିଣସଂସ୍ଥଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ବହୁଲୋ ଭଵେତ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵଵାହୀ ଭଵେଦଗ୍ନିରଧସ୍ତୁ ଵରୁଣୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୦୦.

ବାୟୁ ବାମ କିମ୍ବା ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଥିଲେ ବହୁତ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ଉପରକୁ ଚାଲେ, ଏବଂ ଜଳ ତଳେ ଥାଏ।

ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ମଧ୍ଯସଂସ୍ଥସ୍ତୁ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଵାମଗଃ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣଗ ଉଦଯସ୍ଯ ତ୍ର୍ଯହନ୍ତ୍ର୍ଯହମ୍ ॥ ୧,୨୦୦.

ମହେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ବାମ ଦିଗରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଥାଏ, ଏବଂ ଉଦୟ ତିନି ଦିନ ଯାଏ।

ଵହେତ୍ପ୍ରତିପଦାଦ୍ଯେ ଚ ଵିପରୀତେ ଭଵେନ୍ନତିଃ । ଉଦଯଃ ସୂର୍ଯମାର୍ଗେଣ ଚନ୍ଦ୍ରେଣାସ୍ତମଯୋ ଯଦି ॥ ୧,୨୦୦.

ପ୍ରଥମ ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯଦି ବିପରୀତ କ୍ରମ ହୁଏ, ତେବେ ଅବନତି ହୁଏ; ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ହୁଏ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ ହୁଏ ତେବେ—

ଵର୍ଧନ୍ତେ ଗୁଣସଂଘାତା ଅନ୍ଯଥା ଵିଘ୍ନମୌଚିତମ୍ । ସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯଃ ଷୋଡଶପ୍ରୋକ୍ତା ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଵରାନନେ ॥ ୧,୨୦୦.

ଏପରି ସଂଯୋଗରେ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ବିଘ୍ନ ହୁଏ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଶୋଡଶ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ମୁହଁ ଶୋଭାବନ୍ତି।

ଯଦା ଚ ସଂକ୍ରମେଦ୍ଵାଯୁରର୍ଧାର୍ଧପ୍ରହରେ ସ୍ଥିତଃ । ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯାହାନିସ୍ତଦା ଜ୍ଞେଯା ଵାଯୁର୍ଭ୍ରମତି ଦେହିଷୁ ॥ ୧,୨୦୦.

ଯେତେବେଳେ ବାୟୁ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ବଦଳାଏ, ତେବେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହାନି ହୁଏ; ବାୟୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରେ।

ଦକ୍ଷିଣେ ଚ ପୁଟେ ଵାଯୁର୍ହିତୋ ଭୋଜନମୈଥୁନେ । ଖଡ୍ଗହସ୍ତୋ ଜଯେଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ରିପୂନ୍କାମସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୨୦୦.

ଡାହାଣ ନାକରେ ବାୟୁ ଚାଲିଲେ ଭୋଜନ ଓ ମିଳନ ଉପଯୁକ୍ତ; ତଳୱାର ଧରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ଓ କାମକୁ ଜୟ କରିବ।

ଵାମେଵ ଗମନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଭୂଷିତମ୍ । ଵାଯୁର୍ଵହତି ତତ୍ରସ୍ଥଃ ପ୍ରଶ୍ରୋ ଭୂତସ୍ଯ ଶୋଭନଃ ॥ ୧,୨୦୦.

ବାମ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ; ସେଠାରେ ବାୟୁ ବହିଲେ ଫଳ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି ହୁଏ।

ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଵାରୁଣେ ଵାତେ କୋଽପି ଦୋଷୋ ନ ଜାଯତେ । ଅନାଵୃଷ୍ଟିର୍ଦକ୍ଷଵାହେ ଵୃଷ୍ଟିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାମଵାହକେ ॥ ୧,୨୦୦.

ମହେନ୍ଦ୍ର, ଜଳ ଓ ବାୟୁର ସ୍ଥାନରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ବାୟୁ ଡାହାଣକୁ ଚାଲିଲେ ଅନାବୃଷ୍ଟି, ବାମକୁ ଚାଲିଲେ ବୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୧ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ହଯାଯୁର୍ଵେଦମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ହଯଂ ସର୍ଵାର୍ଥଲକ୍ଷଣମ୍ । କାକତୁଣ୍ଡଃ କୃଷ୍ଣଜିହ୍ଵୋ ଵୃକ୍ଷାସ୍ଯଶ୍ଚୋଷ୍ଣତାଲୁକଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଧନ୍ବନ୍ତରି କହିଲେ: ମୁଁ ଘୋଡାର ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ କାମରେ ଘୋଡାର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; କାଉର ଠୁଣ୍ଡ, କଳା ଜିହ୍ବା, ବୃକ୍ଷ ମୁହଁ ଓ ତାପ ତାଳୁ ଥିବା।

କରାଲୋ ହୀନଦନ୍ତଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗୀ ଵିରଲଦନ୍ତକଃ । ଏକାଣ୍ଡଶ୍ଚୈଵ ଜାତାଣ୍ଡଃ କଞ୍ଚୁକୀ ଦ୍ଵିଖୁରୀ ସ୍ତନୀ ॥ ୧,୨୦୧.

ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, କମ୍ ଦାନ୍ତ, ଶୂଙ୍ଗ ଥିବା, ଦାନ୍ତ ଅଳ୍ପ; ଏକ ଅଣ୍ଡ, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅଣ୍ଡ ଥିବା, ଚାମର ଆବୃତ, ଦୁଇ ଖୁର ଓ ଷ୍ଟନ ଥିବା।

ମାର୍ଜାରପାଦୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଭଃ କୁଷ୍ଠଵିଦ୍ରଧିସନ୍ନିଭଃ । ଯମଜୋ ଵାମନଶ୍ଚୈଵ ମାର୍ଜାରଃ କପିଲୋଚନଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ବିଲେଇ ପାଦ, ବାଘ ଦେହ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଫୋଡ ଦେଖା ଦେହ; ଯମର ଜନ୍ମ, ଠିଆ ଦେହ, ବିଲେଇ ସଦୃଶ ଓ କପି ଚକ୍ଷୁ।

ଏତଦ୍ଦୋଷୀ ହଯସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯ ଉତ୍ତମୋଽଶ୍ଵସ୍ତୁରୁଷ୍କଜଃ । ମଧ୍ଯମଃ ପଞ୍ଚହସ୍ତଶ୍ଚ କନୀଯାଂଶ୍ଚ ତ୍ରିହସ୍ତକଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହି ଦୋଷ ଥିବା ଘୋଡାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ତୁରୁଷ୍କ ଜାତିର, ମଧ୍ୟମ ପାଞ୍ଚ ହସ୍ତ ଓ କନିଆଁ ତିନି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା।

ଅସଂହତା ଯେ ଚ ଵାହା ହ୍ରସ୍ଵକର୍ଣାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଶବଲାଭାଃ ପ୍ରଭାଵେଷୁ ନ ଦୀନାଶ୍ଚିରଜୀଵିନଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଯେଉଁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଠିକ୍‌ଭଳି ଗଠିତ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ଛୋଟ କାନ ଥାଏ, କିମ୍ବା ଦେହରେ ଚିଟିକି ଚିଟିକି ରଙ୍ଗ ଥାଏ, ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଅନ୍ତି।

ରେଵନ୍ତପୂଜନାଦ୍ଧୋମାଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଭାଜେନାତ୍ । ସରଲଂ ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ସର୍ଷପାନ୍ଘୃତମ୍? ॥ ୧,୨୦୧.

ଅପମାର୍ଗ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୂଜା ଓ ହୋମ କରିବା ସମୟରେ ନିମ୍ବ ପତ୍ର, ଗୁଗୁଳ, ସରଷେ ତେଲ ଓ ଘିଅ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ତିଲଞ୍ଚୈଵ ଵଚାଂ ହିଗୁଂ ବଧ୍ନୀଯାଦ୍ଵାଜିନୋ ଗଲେ । ଆଗନ୍ତୁଜଂ ଦୋଷଜନ୍ତୁ ଵ୍ରଣଂ ଦ୍ଵିଵିଧମୀରିତମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଘୋଡ଼ାର ଗଳାରେ ତିଳ, ବଚା ଓ ହିଙ୍ଗୁ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଘାଉ ଥାଏ—ଏକଟି ବାହାରୁ ଆସୁଥିବା ଦୋଷରୁ, ଅନ୍ୟଟି ଶରୀର ଭିତର ଅସମତୁଳନରୁ।

ଚିରପାକଂ ଵାତଜନ୍ତୁ ଶ୍ଲେଷ୍ମଜଂ କ୍ଷିପ୍ରପାକକମ୍? । କଣ୍ଠଦାହାତ୍ମକଂ ପିତ୍ତାଚ୍ଛୋଣିତାନ୍ମନ୍ଦଵେଦନମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ବାତ ଦୋଷରୁ ହୋଇଥିବା ଘାଉ ଦେରେ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ, କଫ ଦୋଷରୁ ହେଲେ ଶୀଘ୍ର ସୁସ୍ଥ ହୁଏ। ପିତ୍ତ ଦୋଷରୁ ହେଲେ କଣ୍ଠରେ ପୋଡ଼ା ଓ ରକ୍ତରୁ ମନ୍ଦ ବେଦନା ହୁଏ।

ଆଗନ୍ତୁଜନ୍ତୁ ଶସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦୁଷ୍ଟଵ୍ରଣଵିଶୋଧନମ୍ । ଏରଣ୍ଡମୂଲଂ ଦ୍ଵିନିଶଂ ଚିତ୍ରକଂ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ଅସ୍ତ୍ର ଆଦି ବାହ୍ୟ କାରଣରୁ ହୋଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଘାଉ ପରିଶୋଧନ ପାଇଁ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳ, ଚିତ୍ରକ ଓ ସାଧାରଣ ଔଷଧ ଦୁଇଥର ଦିନକୁ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ରସୋନଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଵାପି ତକ୍ରକାଞ୍ଜିକପୋଷିତମ୍ । ତିଲସକ୍ତୁକପିଣ୍ଡିକା ଦଧିଯୁକ୍ତା ସସୈନ୍ଧଵା । ନିମ୍ବପତ୍ରଯୁତଂ ପିଣ୍ଡଂ ଵ୍ରଣଶୋଧନରୋପଣମ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ରସୁଣ ଓ ସାଇନ୍ଧବ ଲେଉଣ, କିମ୍ବା ଏହାରେ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ତକ୍ର, ତିଳ ଛେନା ଦହି ଓ ସାଇନ୍ଧବ ମିଶାଇ, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ସହିତ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ଲଡୁ ଘାଉ ପରିଶୋଧନ ଓ ଉପଚାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ପଟୋଲଂ ନିମ୍ବପତ୍ରଞ୍ଚ ଵଚା ଚିତ୍ରକମେଵ ଚ । ପିପ୍ପଲୀଶୃଙ୍ଗଵେରଞ୍ଚ ଚୂର୍ଣମେକତ୍ର କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୨୦୧.

ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ ପତ୍ର, ବଚା, ଚିତ୍ରକ, ପିପ୍ପଳି ଓ ଅଦା ଏଗଠିଏ କରି ଗୁଣ୍ଡା କରିବା ଉଚିତ।

ଏତତ୍ପାନାତ୍କ୍ରିମିଶ୍ଲେଷ୍ମମନ୍ଦାନିଲଵିନାଶନମ୍ । ନିମ୍ବପତ୍ରଂ ପଟୋ ଲଞ୍ଚ ତ୍ରିଫଲା ଖଦିରଂ ତଥା ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହା ପିଇଲେ କୀଟ, କଫ ଓ ମନ୍ଦ ବାତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ନିମ୍ବ ପତ୍ର, ପଟୋଳ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଖଦିର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

କ୍ଵାଥଯିତ୍ଵା ତତୋ ଵାହଂ ସୃତରକ୍ତଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତ୍ର୍ଯହମେଵ ପ୍ରିଦାତଵ୍ଯଂ ହଯକୁଷ୍ଠୋପଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହି ଔଷଧଗୁଡ଼ିକୁ ଉବାଇ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି ଦିନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଘୋଡ଼ା କୁଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ କରେ।

ସଵ୍ରଣେଷୁ ଚ କୁଷ୍ଠେଷୁ ତୈଲଂ ସର୍ଷପଜଂ ହିତମ୍ । ଲଶୁନାଦିକଷାଯଶ୍ଚ ପାନଭୁକ୍ତ୍ଯୁପଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୨୦୧.

ଘାଉ ଓ କୁଷ୍ଠରେ ସରଷେ ତେଲ ଉପକୃତିକର। ରସୁଣ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଔଷଧର କଢ଼ା ପିଇବାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

ମାତୁଲୁଙ୍ଗରସୋପେତଂ ମାଂସୀନାଂ ରସକେନ ଵା । ସଦ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତ୍ର ନସ୍ଯମନ୍ଯୈର୍ଵାତୈଃ ସୁସଂଯୁତୈଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ନାସା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମାତୁଳୁଙ୍ଗ ରସ କିମ୍ବା ମାଂସୀ ରସ ଅନ୍ୟ ବାତ ସହ ତୁରନ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ।

ପଲଦ୍ଵଯଂ ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ଏକୈକପଲଵୃଦ୍ଧିତଃ । ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ପୂର୍ଣାନି ପଲାନ୍ଯଷ୍ଟାଦଶୋତ୍ତମେ ॥ ୧,୨୦୧.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଦୁଇ ପଳା ଦେବା, ପ୍ରତିଦିନ ଗୋଟିଏ ପଳା କରି ବଢ଼ାଇବା, ଶେଷ ଦିନ ଅଠାର ପଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ।