ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵୃଷସ୍ଥାନେ ଵୃଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀର୍ତିତୁଷ୍ଟିସୁଖାଦିକମ୍ । ଵୃଷସ୍ଥାନେ ଖରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଲାଭାଦିକଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

ବୃଷଭ ସ୍ଥାନରେ ବୃଷଭ ଦେଖିଲେ କୀର୍ତ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ ଓ ସୁଖ ମିଳେ। ବୃଷଭ ସ୍ଥାନରେ ଗଧା ଦେଖିଲେ ବଡ଼ ଲାଭ ହୁଏ।

ଵୃଷସ୍ଥାନେ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରୀଗଜାଦିସମାଗମଃ । ଵୃଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷେ ସ୍ଥାନମାନସମାଗମଃ ॥ ୧,୧୯୯.

ବୃଷଭ ସ୍ଥାନରେ ହାତୀ ଦେଖିଲେ ମହିଳା, ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ମିଳନ ହୁଏ। ବୃଷଭ ସ୍ଥାନରେ କାଉଁ ଥିଲେ ସ୍ଥାନ ଓ ମନର ମିଳନ ହୁଏ।

ଖରସ୍ଥାନେ ଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୋଗଶୋକାଦିକଂ ଭଵେତ୍ । ଖରସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧୂମ୍ରେ ତସ୍କରାଦିଭଯଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

ଗଧା ସ୍ଥାନରେ ପତାକା ଦେଖିଲେ ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହୁଏ। ଗଧା ସ୍ଥାନରେ ଧୂସର ଥିଲେ ଚୋର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୟ ହୁଏ।

ଖରସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ସିଂହେ ପୂଜାଶ୍ରୀଵିଜଯାଦିକମ୍ । ସ୍ଥିତେ ଶୁନିଖରସ୍ଥାନେ ସନ୍ତାପଧନନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

ଗଧା ସ୍ଥାନରେ ସିଂହ ଥିଲେ ପୂଜା, ଶ୍ରୀ ଓ ବିଜୟ ମିଳେ। ଗଧା ସ୍ଥାନରେ କୁକୁର ଥିଲେ ଦୁଃଖ ଓ ଧନ ନାଶ ହୁଏ।

ଖରସ୍ଥାନେ ଵୃଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଖଂ ପ୍ରିଯସମାଗମଃ । ଖରସ୍ଥାନେ ଖରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃ ଖୀପୀଡାଦି ନିର୍ଦିଶେତ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

ଗଧା ସ୍ଥାନରେ ବୃଷଭ ଦେଖିଲେ ସୁଖ ଓ ପ୍ରିୟମାନେ ସହ ମିଳନ ହୁଏ। ଗଧା ସ୍ଥାନରେ ଗଧା ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ଦେଖାଏ।

ଖରସ୍ଥାନେ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଖପୁତ୍ତ୍ରାଦିକଂ ଭଵେତ୍ । ଖରସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷେ କଲହୋ ଵ୍ଯାଧିରେଵ ଚ ॥ ୧,୧୯୯.

ଗଧା ସ୍ଥାନରେ ହାତୀ ଦେଖିଲେ ସୁଖ ଓ ପୁଅ ମିଳେ। ଗଧା ସ୍ଥାନରେ କାଉଁ ଥିଲେ ବିବାଦ ଓ ରୋଗ ହୁଏ।

ଗଜସ୍ଥାନେ ଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରୀଜଯଶ୍ରୀସୁଖାଦିକମ୍ । ଗଜସ୍ଥାନେସ୍ଥିତେ ଧୂମ୍ରେ ଧନଧାନ୍ଯସମାଗମଃ ॥ ୧,୧୯୯.

ହାତୀ ସ୍ଥାନରେ ପତାକା ଦେଖିଲେ ମହିଳା ଉପରେ ବିଜୟ, ଶ୍ରୀ ଓ ସୁଖ ମିଳେ। ହାତୀ ସ୍ଥାନରେ ଧୂସର ଥିଲେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ମିଳନ ହୁଏ।

ଗଜସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ସିଂହେ ଜଯସିଦ୍ଧିସମାଗମଃ । ସ୍ଥିତେ ଶୁନି ଗଜସ୍ଥାନେ ଆରୋଗ୍ଯଂ ସୁଖସମ୍ପଦଃ ॥ ୧,୧୯୯.

ହାତୀ ସ୍ଥାନରେ ସିଂହ ଥିଲେ ବିଜୟ ଓ ସଫଳତା ମିଳେ। ହାତୀ ସ୍ଥାନରେ କୁକୁର ଥିଲେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ବହୁତ ସୁଖ ମିଳେ।

ଗଜସ୍ଥାନେ ଵୃଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜମାନଧନାଦିକମ୍ । ଗଜସ୍ଥାନେ ଖରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ଦୁଃ ଖଂ ତତଃ ସୁଖମ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

ହାତୀ ସ୍ଥାନରେ ବୃଷଭ ଦେଖିଲେ ରାଜସମ୍ମାନ, ମାନ୍ୟତା ଓ ଧନ ମିଳେ। ହାତୀ ସ୍ଥାନରେ ଗଧା ଦେଖିଲେ ପ୍ରଥମେ ଦୁଃଖ, ପରେ ସୁଖ ମିଳେ।

ଗଜସ୍ଥାନେ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରଧାନ୍ଯସୁଖାଦିକମ୍ । ଗଜସ୍ଥାନେସ୍ଥିତେ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷେ ଧନଧାନ୍ଯସମାଗମଃ ॥ ୧,୧୯୯.

ହାତୀର ସ୍ଥାନରେ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ କ୍ଷେତ୍ର, ଧାନ୍ୟ ଓ ସୁଖ ଆଦିରେ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ହାତୀର ସ୍ଥାନରେ କାଉକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ଅପାର ସଂଗ୍ରହ ହୁଏ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ଯନାଶୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧୂମ୍ରେ କଲିଦୁଃ ଖଂ ଗମିଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ଝଣ୍ଡାକୁ ଦେଖିଲେ କାମ କାର୍ଯ୍ୟର ନାଶ ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ବସ୍ତୁ ଥିଲେ କଳି ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦ ଆସେ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ସିଂହେ ଵିଗ୍ରହୋ ଦୁଃ ଖମେଵ ଚ । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଶ୍ଵାନେ ଗୃହଭଙ୍ଗଭଯାଦିକମ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ସିଂହ ଥିଲେ ବିବାଦ ଓ ଦୁଃଖ ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ କୁକୁର ଥିଲେ ଘର ଭଙ୍ଗ ଓ ଭୟ ଆଦି ବିପଦ ଆସେ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଵୃଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥାନଭ୍ରଂଶଭଯାଦିକମ୍ । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଖରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନନାଶପରାଜଯୌ ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ବୃଷ କୁ ଦେଖିଲେ ଅପନା ସ୍ଥାନ ହରାଇବାର ଭୟ ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ ଗଧାକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ ନାଶ ଓ ପରାଜୟ ହୁଏ।

ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନକୀର୍ତ୍ଯାଦିକଂ ଭଵେତ୍ । ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତେ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷେ ଵିଦେଶଗମନାଦିକମ୍ ॥ ୧,୧୯୯.

କାଉର ସ୍ଥାନରେ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ, କୀର୍ତି ଓ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; କାଉର ସ୍ଥାନରେ କାଉ ଥିଲେ ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୦ ଭୈରଵ ଉଵାଚ । ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵାଯୁଜଯଂ ଦେଵି ଜଯା ଜଯଵିଦେଶକମ୍ । ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଜଲଶକ୍ରାଖ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲାନାଞ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ॥ ୧,୨୦୦.

ଭୈରବ କହିଲେ: ମୁଁ ବାୟୁର ବିଜୟ, ବିଜୟ ଓ ବିଦେଶରେ ବିଜୟର ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନାମର ଚାରିଟି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଵାମଦକ୍ଷିଣସଂସ୍ଥଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ବହୁଲୋ ଭଵେତ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵଵାହୀ ଭଵେଦଗ୍ନିରଧସ୍ତୁ ଵରୁଣୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୨୦୦.

ବାୟୁ ବାମ କିମ୍ବା ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଥିଲେ ବହୁତ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ଉପରକୁ ଚାଲେ, ଏବଂ ଜଳ ତଳେ ଥାଏ।

ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ମଧ୍ଯସଂସ୍ଥସ୍ତୁ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଵାମଗଃ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣଗ ଉଦଯସ୍ଯ ତ୍ର୍ଯହନ୍ତ୍ର୍ଯହମ୍ ॥ ୧,୨୦୦.

ମହେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ବାମ ଦିଗରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଥାଏ, ଏବଂ ଉଦୟ ତିନି ଦିନ ଯାଏ।

ଵହେତ୍ପ୍ରତିପଦାଦ୍ଯେ ଚ ଵିପରୀତେ ଭଵେନ୍ନତିଃ । ଉଦଯଃ ସୂର୍ଯମାର୍ଗେଣ ଚନ୍ଦ୍ରେଣାସ୍ତମଯୋ ଯଦି ॥ ୧,୨୦୦.

ପ୍ରଥମ ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯଦି ବିପରୀତ କ୍ରମ ହୁଏ, ତେବେ ଅବନତି ହୁଏ; ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ହୁଏ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ ହୁଏ ତେବେ—

ଵର୍ଧନ୍ତେ ଗୁଣସଂଘାତା ଅନ୍ଯଥା ଵିଘ୍ନମୌଚିତମ୍ । ସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯଃ ଷୋଡଶପ୍ରୋକ୍ତା ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଵରାନନେ ॥ ୧,୨୦୦.

ଏପରି ସଂଯୋଗରେ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ବିଘ୍ନ ହୁଏ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଶୋଡଶ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ମୁହଁ ଶୋଭାବନ୍ତି।

ଯଦା ଚ ସଂକ୍ରମେଦ୍ଵାଯୁରର୍ଧାର୍ଧପ୍ରହରେ ସ୍ଥିତଃ । ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯାହାନିସ୍ତଦା ଜ୍ଞେଯା ଵାଯୁର୍ଭ୍ରମତି ଦେହିଷୁ ॥ ୧,୨୦୦.

ଯେତେବେଳେ ବାୟୁ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ବଦଳାଏ, ତେବେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହାନି ହୁଏ; ବାୟୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରେ।

ଦକ୍ଷିଣେ ଚ ପୁଟେ ଵାଯୁର୍ହିତୋ ଭୋଜନମୈଥୁନେ । ଖଡ୍ଗହସ୍ତୋ ଜଯେଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ରିପୂନ୍କାମସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୨୦୦.

ଡାହାଣ ନାକରେ ବାୟୁ ଚାଲିଲେ ଭୋଜନ ଓ ମିଳନ ଉପଯୁକ୍ତ; ତଳୱାର ଧରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ଓ କାମକୁ ଜୟ କରିବ।

ଵାମେଵ ଗମନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଭୂଷିତମ୍ । ଵାଯୁର୍ଵହତି ତତ୍ରସ୍ଥଃ ପ୍ରଶ୍ରୋ ଭୂତସ୍ଯ ଶୋଭନଃ ॥ ୧,୨୦୦.

ବାମ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ; ସେଠାରେ ବାୟୁ ବହିଲେ ଫଳ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି ହୁଏ।

ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଵାରୁଣେ ଵାତେ କୋଽପି ଦୋଷୋ ନ ଜାଯତେ । ଅନାଵୃଷ୍ଟିର୍ଦକ୍ଷଵାହେ ଵୃଷ୍ଟିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାମଵାହକେ ॥ ୧,୨୦୦.

ମହେନ୍ଦ୍ର, ଜଳ ଓ ବାୟୁର ସ୍ଥାନରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ବାୟୁ ଡାହାଣକୁ ଚାଲିଲେ ଅନାବୃଷ୍ଟି, ବାମକୁ ଚାଲିଲେ ବୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦୧ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ହଯାଯୁର୍ଵେଦମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ହଯଂ ସର୍ଵାର୍ଥଲକ୍ଷଣମ୍ । କାକତୁଣ୍ଡଃ କୃଷ୍ଣଜିହ୍ଵୋ ଵୃକ୍ଷାସ୍ଯଶ୍ଚୋଷ୍ଣତାଲୁକଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଧନ୍ବନ୍ତରି କହିଲେ: ମୁଁ ଘୋଡାର ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ କାମରେ ଘୋଡାର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; କାଉର ଠୁଣ୍ଡ, କଳା ଜିହ୍ବା, ବୃକ୍ଷ ମୁହଁ ଓ ତାପ ତାଳୁ ଥିବା।

କରାଲୋ ହୀନଦନ୍ତଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗୀ ଵିରଲଦନ୍ତକଃ । ଏକାଣ୍ଡଶ୍ଚୈଵ ଜାତାଣ୍ଡଃ କଞ୍ଚୁକୀ ଦ୍ଵିଖୁରୀ ସ୍ତନୀ ॥ ୧,୨୦୧.

ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, କମ୍ ଦାନ୍ତ, ଶୂଙ୍ଗ ଥିବା, ଦାନ୍ତ ଅଳ୍ପ; ଏକ ଅଣ୍ଡ, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅଣ୍ଡ ଥିବା, ଚାମର ଆବୃତ, ଦୁଇ ଖୁର ଓ ଷ୍ଟନ ଥିବା।

ମାର୍ଜାରପାଦୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଭଃ କୁଷ୍ଠଵିଦ୍ରଧିସନ୍ନିଭଃ । ଯମଜୋ ଵାମନଶ୍ଚୈଵ ମାର୍ଜାରଃ କପିଲୋଚନଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ବିଲେଇ ପାଦ, ବାଘ ଦେହ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଫୋଡ ଦେଖା ଦେହ; ଯମର ଜନ୍ମ, ଠିଆ ଦେହ, ବିଲେଇ ସଦୃଶ ଓ କପି ଚକ୍ଷୁ।

ଏତଦ୍ଦୋଷୀ ହଯସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯ ଉତ୍ତମୋଽଶ୍ଵସ୍ତୁରୁଷ୍କଜଃ । ମଧ୍ଯମଃ ପଞ୍ଚହସ୍ତଶ୍ଚ କନୀଯାଂଶ୍ଚ ତ୍ରିହସ୍ତକଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଏହି ଦୋଷ ଥିବା ଘୋଡାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ତୁରୁଷ୍କ ଜାତିର, ମଧ୍ୟମ ପାଞ୍ଚ ହସ୍ତ ଓ କନିଆଁ ତିନି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା।

ଅସଂହତା ଯେ ଚ ଵାହା ହ୍ରସ୍ଵକର୍ଣାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଶବଲାଭାଃ ପ୍ରଭାଵେଷୁ ନ ଦୀନାଶ୍ଚିରଜୀଵିନଃ ॥ ୧,୨୦୧.

ଯେଉଁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଠିକ୍‌ଭଳି ଗଠିତ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ଛୋଟ କାନ ଥାଏ, କିମ୍ବା ଦେହରେ ଚିଟିକି ଚିଟିକି ରଙ୍ଗ ଥାଏ, ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଅନ୍ତି।

ରେଵନ୍ତପୂଜନାଦ୍ଧୋମାଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଭାଜେନାତ୍ । ସରଲଂ ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ସର୍ଷପାନ୍ଘୃତମ୍? ॥ ୧,୨୦୧.

ଅପମାର୍ଗ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୂଜା ଓ ହୋମ କରିବା ସମୟରେ ନିମ୍ବ ପତ୍ର, ଗୁଗୁଳ, ସରଷେ ତେଲ ଓ ଘିଅ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।