ପରାପରଵିଭିନ୍ନାଶ୍ଚ ଶିଵସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵାଧ ଈରିତାଃ । ରେଫେଣାଙ୍ଗେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ନ୍ଯାସଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି ॥ ୧,୧୯୭.
ଶିବଙ୍କ କହିଥିବା ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଭେଦଗୁଡ଼ିକୁ, 'ର' ଅକ୍ଷର ଚିହ୍ନିତ ଅଂଗଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ହୃଦି ପାଣିତଲେ ଦେହେ କର୍ଣେ ନେତ୍ରେ କରୋତି ଚ । ଜପାତ୍ତୁ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସମାଯୁତାମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ହୃଦୟ, ହାତର ତଳ, ଶରୀର, କାନ ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଥାଏ।
ଚତୁରଶ୍ରାଂ ସୁଵିସ୍ତାରଂ ପୀତଵର୍ଣାନ୍ତୁ ଚିନ୍ତଯେତ୍ । ପୃଥିଵୀଂ ଚେନ୍ଦ୍ରଦେଵତ୍ଯାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରୁଣମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୃଥିବୀକୁ ଚତୁର୍ଶ୍ର, ବିଶାଳ ଓ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାର ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ମଣ୍ଡଳ ଅଛି।
ମଧ୍ଯେ ପଦ୍ମଂ ତଥାଯୁକ୍ତମର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଂ ସୁଶୀତଲମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲଦ୍ଯୁତିଂ ସୌମ୍ଯମଥଵାଗ୍ନେଯମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଅଛି, ଯାହା ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶୀତଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣିର ଚମକ ଭରିତ, ସାନ୍ତ ଅଟେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ମଣ୍ଡଳ ଅଟେ।
ତ୍ରିକୋଣଂ ସ୍ଵସ୍ଥିକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଜ୍ଵାଲାମା ଲାନଲଂ ସ୍ମରେତ୍ । ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନନିଭାକାରଂ ସ୍ଵଵୃତ୍ତଂ ବିନ୍ଦୁଭୂଷିତମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ତ୍ରିକୋଣକୁ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଜ୍ୱାଳା ମାଳା ଭଳି, ଭାଙ୍ଗି ଅଞ୍ଜନ ରଙ୍ଗର, ଗୋଳ ଆକୃତିରେ ଓ ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଭାବିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୀରୋର୍ମିସଦୃଶାକାରଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵର୍ଚସମ୍ । ପ୍ଲାଵଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯୋମାମୃତମନୁଂସ୍ମରେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଆକାଶକୁ ଦୁଧର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖିବା, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଚମକର, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଥିବା ଆକାଶାମୃତ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସୁକିଃ ଶଙ୍ଖପାଲଶ୍ଚ ସ୍ଥିତୌ ପାର୍ଥିଵମଣ୍ଡଲେ । କର୍କୋଟଃ ପଦ୍ମନାଭଶ୍ଚ ଵାରୁଣେ ତୌ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ॥ ୧,୧୯୭.
ବାସୁକି ଓ ଶଂଖପାଳ ପୃଥିବୀ ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଛନ୍ତି; କର୍କୋଟ ଓ ପଦ୍ମନାଭ ବରୁଣ ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଆଗ୍ନେଯେ ଚାପି କୁଲିକସ୍ତକ୍ଷଶ୍ଚୈଵ ମହାବ୍ଜକୌ । ଵାଯୁମଣ୍ଡଲସଂସ୍ଥୌ ଚ ପଞ୍ଚ ଭୂତାନି ଵିନ୍ଯସେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡଳରେ କୁଳିକ ଓ ତକ୍ଷକ, ଏହି ଦୁଇ ମହାପଦ୍ମ ଅଛନ୍ତି; ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦିକନିଷ୍ଠାନ୍ତମନୁଲୋମଵିଲୋମତଃ । ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ ଚ ନ୍ଯସ୍ଯା ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ତଥା ॥ ୧,୧୯୭.
ଅଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ କାନିଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧା ଓ ଉଲ୍ଟା ଭାବରେ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗୁଳି ଯୋଡ଼ରେ ଜୟା ଓ ବିଜୟାକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଆସ୍ଯାଦିସ୍ଵପୁରସ୍ଥାନେ ନ୍ଯସ୍ଯାଚ୍ଛିଵପଡଙ୍ଗକମ୍ । କନିଷ୍ଠାଦୌ ହୃଦାଦୌ ଚ ଶିଖାଯାଂ କରଯୋର୍ନ୍ଯସେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ମୁଁହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଗରେ ଶିବ ଅକ୍ଷରକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; କାନିଠି, ହୃଦୟ, ଶିର ଓ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯାପକନ୍ତୁ ତତ୍ଵପୂର୍ଵଂ କ୍ରମାଦଙ୍ଗୁଲିପର୍ଵସୁ । ଭୂତାନାଞ୍ଚ ପୁନର୍ନ୍ଯାସଃ ଶିଵାଙ୍ଗାନି ତଥୈଵ ଚ ॥ ୧,୧୯୭.
ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ପୂର୍ବକ୍ରମରେ, ଅଙ୍ଗୁଳି ଯୋଡ଼ରେ ବ୍ୟାପକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ପୁନି ଭୂତ ଓ ଶିବାଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଣଵାଦିନମଶ୍ଚାନ୍ତେ ନାମ୍ନୈଵ ଚ ସମନ୍ଵିତଃ । ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରେଷୁ କଥିତୋ ଵିଧିଃ ସ୍ଥାପନପୂଜନେ ॥ ୧,୧୯୭.
ପ୍ରଣବ ଆଦି ନାମ ଓ ନିଜ ନାମ ସହିତ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହି ପୂଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି କଥାଯାଇଛି।
ଆଦ୍ଯାକ୍ଷରଂ ତନ୍ନାମ୍ନଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ଅଷ୍ଟାନାଂ ନାଗଜାତୀନାଂ ମନ୍ତ୍ରଃ ସାନ୍ନିଧ୍ଯକାରକଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ସେହି ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ କହାଯାଇଛି; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅଷ୍ଟ ନାଗଜାତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଓଂ ସ୍ଵାହା କ୍ରମଶଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭୂତପୁରୋଗତମ୍ । ଏଷ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଵେତ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଃ ସର୍ଵକର୍ମପ୍ରସାଧକଃ ॥ ୧,୧୯୭.
'ଓଁ ସ୍ୱାହା' ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ପୂର୍ବକ୍ରମରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସକ୍ଷାତ୍ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକାରୀ ହୁଏ, ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।
କରନ୍ଯାସଂ ସ୍ଵରୈଃ କୃତ୍ଵା ଶରୀରେ ତୁ ପୁନର୍ନ୍ଯସେତ୍ । ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପ୍ରାଣମାତ୍ମସଂଶୁଦ୍ଧିକାରକମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା କର ନ୍ୟାସ କରି, ପୁନି ଶରୀରରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରାଣକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ବୀଜନ୍ତୁ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵର୍ଷାନ୍ତମମୃତାତ୍ମକମ୍ । ଏଵଞ୍ଚାପ୍ଯାଯନଂ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ପରେ, ବୀଜକୁ ବର୍ଷାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମୃତ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଆତ୍ମାକୁ ପୂରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୃଥିଵୀଂ ପାଦଯୋର୍ଦଦ୍ଯାତ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସପ୍ରଭାମ୍ । ଅଶେଷଭୁଵନାକୀର୍ଣାଂ ଲୋକପାଲସମନ୍ଵିତାମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୃଥିବୀକୁ ପାଦ ତଳେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହା ତାପିତ ସୁନା ଭଳି ଚମକେ, ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ପ୍ରସାରିତ ଓ ଦିଗପାଳମାନେ ସହିତ ଅଟେ।
ଏତାଂ ଭଗଵତୀଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସ୍ଵଦେହେ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ବୁଧଃ । ଶ୍ଯାମଵର୍ଣମଯଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ପୃଥିଵୀଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଏହି ଦେବୀ ପୃଥିବୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପୃଥିବୀ ଦୁଇଗୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।
ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲଂ ଦୀପ୍ତମାବ୍ରହ୍ମଭୁଵନାନ୍ତକମ୍ । ନାଭିଗ୍ରୀଵାନ୍ତରେ ନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରିକୋଣଂ ମଣ୍ଡଲଂ ରଵେଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ନାଭି ଓ ଗଳା ମଧ୍ୟରେ, ତୀବ୍ର ଆଗ୍ନିଶିଖାର ମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିଦେଇପାରୁଥିବା, ତ୍ରିକୋଣ ଆକୃତିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନନିଭାକାରଂ ନିଖିଲଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଆତ୍ମମୂର୍ତିସ୍ଥିତଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵାଯଵ୍ଯଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଭାଙ୍ଗା କାଜଳ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଆକୃତିରେ ବସିଥିବା, ତୀବ୍ର ବାୟୁ ସଂଯୁକ୍ତ ମଣ୍ଡଳରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସିଖୋପରି ସ୍ଥିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵର୍ଚସମ୍ । ଅପ୍ରମାଣମହାଵ୍ଯୋମଵ୍ଯାପକଂ ଚାମୃତୋପମମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଶିଖା ଉପରେ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅପରିମିତ ଏବଂ ମହା ଆକାଶକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅମୃତ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ଭୂତନ୍ଯାସଂ ପୁରା କୃତ୍ଵା ନାଗାନାଞ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଲକାରାନ୍ତା ବିନ୍ଦୁଯୁତା ମନ୍ତ୍ରା ଭୂତକ୍ରମେଣ ତୁ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୂର୍ବରୁ ଭୂତ ଓ ନାଗମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ ଯଥାକ୍ରମେ କରି, ପରେ ଲକାର ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ଓ ବିନ୍ଦୁ ଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂତମାନଙ୍କର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଶିଵବୀଜଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତୋ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଚ ମଣ୍ଡଲମ୍ । ଯୋଯସ୍ଯ କ୍ରମାଖ୍ଯାତୋ ମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତସ୍ଯ ତଚ୍ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଵର୍ଣଂ କର୍ମକାଲେ ଵିଧାନଵିତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ତାପରେ ଶିବଙ୍କ ବୀଜ ଅକ୍ଷର ଦେଇ, ମଣ୍ଡଳର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ପ୍ରଭାଗରେ ଯେଉଁ ଅକ୍ଷର ଦିଆଯାଇଛି, ତାହାକୁ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପାଦପକ୍ଷୈସ୍ତଥା ଚଞ୍ଚତ୍କୃଷ୍ଣନାଗୈର୍ଵିଭୂଷିତମ୍ । ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ତତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ॥ ୧,୧୯୭.
ପାଦ ଓ ପଖାରେ ଚଞ୍ଚଳ କଳା ନାଗମାନେ ଶୋଭିତ, ଏମିତି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କୁ ସଦା ବିଷ ନିମିତ୍ତେ, ଯେଉଁଥିର କିମ୍ବା ଚଳନଶୀଳ, ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଭୂତପିଶାଚେ ଚ ଡାକିନୀଯକ୍ଷରାକ୍ଷସେ । ନାଗୈର୍ଵିଵେଷ୍ଟିତଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଦେହେ ଵିନ୍ଯସେଚ୍ଛିଵମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଗ୍ରହ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଡାକିନୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ନିଜ ଦେହରେ ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵିଧା ନ୍ଯାସଃ ସମାଖ୍ଯାତୋ ନାଗାନାଂ ଚୈଵ ଭୂତଯୋଃ । ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା କର୍ମ କୁର୍ଯାଦାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଦିକଂ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ନାଗ ଓ ଭୂତମାନଙ୍କର ଦୁଇପ୍ରକାର ନ୍ୟାସ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ଯଥାକ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଥଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସିଵତତ୍ତ୍ଵଂ ତତଃ ପରମ୍ । ଯଥା ଦେହେ ତଥା ଦେଵେ ଅଙ୍ଗୁଲୀନାଂ ଚ ପର୍ଵସୁ ॥ ୧,୧୯୭.
ପ୍ରଥମେ ତିନିଟି ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଇ, ପରେ ଶିବତତ୍ତ୍ୱକୁ, ଦେହ ଓ ଦେବତାରେ, ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଗଠିଏଠି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଦେହେ ନ୍ଯାସଂ ପୁରା କୃତ୍ଵା ହ୍ଯନୁଲୋମଵିଲୋମତଃ । କନ୍ଦଂ ନାଲଂ ତଥା ପଦ୍ମଂ ଧର୍ମଂ ଜ୍ଞାନାଦିମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୂର୍ବରୁ ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରି, ସରଳ ଓ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ, କନ୍ଦ, ନାଳ, ପଦ୍ମ ଓ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଵରସମ୍ଭିନ୍ନଂ ଵର୍ଗାନ୍ତେନ ତୁ ପୂଜଯେତ୍ । ଶୌମିତି କର୍ଣିକାମଧ୍ଯେ ମୂର୍ଧ୍ନି ରେଫେଣ ସଂଯୁତମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର ଯୁକ୍ତ ଓ ବର୍ଗର ଶେଷ ଅକ୍ଷର ସହିତ, କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ 'ଶ' ଓ ମୂର୍ଧାରେ 'ମ' ରେଫ ଯୁକ୍ତ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅକଚଟତପଯଶା ଵର୍ଗାଃ ପୂର୍ଵାଦିକେ ନ୍ଯସେତ୍ । ପତ୍ରାନ୍ତକେସରାନ୍ତେ ତୁ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ପୂର୍ଵାଦିକୌ ତଥା ॥ ୧,୧୯୭.
'ଅ', 'କ', 'ଚ', 'ଟ', 'ତ', 'ପ', 'ଯ' ଏହି ବର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ପତ୍ର ଓ କେଶର ଶେଷରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।