ମଧୁହା ଚାପରାହ୍ନେ ଚ ସାଯଂ ରକ୍ଷତୁ ମାଧଵଃ । ହୃଷୀକେଶଃ ପ୍ରଦୋଷେଽଵ୍ଯାତ୍ପ୍ରତ୍ଯୂଷେଽଵ୍ଯାଜ୍ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୧,୧୯୬.
ମଧୁସୂଦନ ଅପରାହ୍ନରେ, ମାଧବ ସାଞ୍ଜରେ, ହୃଷୀକେଶ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ପ୍ରତ୍ୟୂଷରେ ଜନାର୍ଦନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀଧରୋଽଵ୍ଯାଦର୍ଧରାତ୍ରେ ପଦ୍ମନାଭୋ ନିଶୀଥକେ । ଚକ୍ରକୌମୋଦକୀବାଣା ଘ୍ନନ୍ତୁ ଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ ୧,୧୯୬.
ଶ୍ରୀଧର ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ, ପଦ୍ମନାଭ ଗଭୀର ରାତିରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଚକ୍ର, କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଏବଂ ବାଣ ଶତ୍ରୁ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ସଂହାର କରନ୍ତୁ।
ଶଙ୍ଖଃ ପଦ୍ମଂ ଚ ଶତ୍ରୁଭ୍ଯଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଵୈ ଗରୁଡସ୍ତଥା । ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯମନଃ ପ୍ରାଣାନ୍ପାନ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵଵିଭୂଷଣଃ ॥ ୧,୧୯୬.
ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟ; ପାର୍ଶ୍ୱ ଭୂଷଣମାନେ ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଏବଂ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଶେଷଃ ସର୍ପସ୍ଵରୂପଶ୍ଚ ସଦା ସର୍ଵତ୍ର ପାତୁ ମାମ୍ । ଵିଦିକ୍ଷୁ ଦିକ୍ଷୁ ଚ ସଦା ନାରସିଂହଶ୍ଚ ରକ୍ଷତୁ ॥ ୧,୧୯୬.
ଶେଷ, ସର୍ପ ଆକୃତିରେ, ସଦା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ନରସିଂହ ସବୁ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଏତଦ୍ଧାରଯମାଣଶ୍ଚ ଯଂ ଯଂ ପଶ୍ଯତି ଚକ୍ଷୁଷା । ସ ଵଶୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵିପାପ୍ମା ଚ ରୋଗମୁକ୍ତୋ ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧,୧୯୬.
ଏହି ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାକୁ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖେ, ସେ ସବୁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
thumb|ପଞ୍ଚମହାଭୂତାନି ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଗାରୁଡଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଗରୁଡେନ ହ୍ଯୁଦୀରିତମ୍ । କଶ୍ଯପାଯ ସୁମିତ୍ରେଣ ଵିଷହୃଦ୍ଯେନ ଗାରୁଡଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ଧନ୍ବନ୍ତରି କହିଲେ: ମୁଁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କହିଥିବା ଗାରୁଡ଼ ଶାସ୍ତ୍ର କଥା କହିବି, ଯାହା କଶ୍ୟପ, ସୁମିତ୍ର ଏବଂ ବିଷ ନାଶକ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା।
ପୃଥିଵ୍ଯାପସ୍ତଥା ତେଜୋ ଵାଯୁରାକାଶମେଵଚ । କ୍ଷିତ୍ଯାଦିଷ୍ଵେଵ ଵର୍ଗାଶ୍ଚ ହ୍ଯେତେ ଵୈ ମଣ୍ଡଲାଧିପାଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏବଂ ଆକାଶ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛି, ଏହିମାନେ ମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତି।
ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ଵେ ସ୍ଥିତା ଦେଵାଃ ପ୍ରାପ୍ଯନ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁସେଵକୈଃ । ଦୀର୍ଘସ୍ଵରଵିଭିନ୍ନାଶ୍ଚ ନପୁଂସକଵିଵର୍ଜିତାଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏମାନେ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଏବଂ ନପୁଂସକ ଲିଙ୍ଗ ନାହିଁ।
ସଷଡଙ୍ଗଃ ଶିଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ହୃଚ୍ଛିରଶ୍ଚ ଶିଖା କ୍ରମାତ୍ । କଵଚଂ ନେତ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଯାନ୍ନ୍ଯାସଃ ସ୍ଵସ୍ଥଲସଂସ୍ଥିତିଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ଛଅ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ—ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ଶିଖା କ୍ରମେ; କବଚ, ନେତ୍ର ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର, ଏହି ନ୍ୟାସ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି।
ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦସ୍ଯାନ୍ତେ କାଲଵହ୍ନିର ଧୋଽନିଲଃ । ଷଷ୍ଠସ୍ଵରସମାଯୁକ୍ତମର୍ଧେନ୍ଦୁସଂଯୁତଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବାର ଶେଷରେ, ତଳେ କାଳାଗ୍ନି ଏବଂ ବାୟୁ ଅଛନ୍ତି; ଛଅଟି ସ୍ୱର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ।
ପରାପରଵିଭିନ୍ନାଶ୍ଚ ଶିଵସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵାଧ ଈରିତାଃ । ରେଫେଣାଙ୍ଗେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ନ୍ଯାସଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି ॥ ୧,୧୯୭.
ଶିବଙ୍କ କହିଥିବା ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଭେଦଗୁଡ଼ିକୁ, 'ର' ଅକ୍ଷର ଚିହ୍ନିତ ଅଂଗଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ହୃଦି ପାଣିତଲେ ଦେହେ କର୍ଣେ ନେତ୍ରେ କରୋତି ଚ । ଜପାତ୍ତୁ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସମାଯୁତାମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ହୃଦୟ, ହାତର ତଳ, ଶରୀର, କାନ ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଥାଏ।
ଚତୁରଶ୍ରାଂ ସୁଵିସ୍ତାରଂ ପୀତଵର୍ଣାନ୍ତୁ ଚିନ୍ତଯେତ୍ । ପୃଥିଵୀଂ ଚେନ୍ଦ୍ରଦେଵତ୍ଯାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରୁଣମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୃଥିବୀକୁ ଚତୁର୍ଶ୍ର, ବିଶାଳ ଓ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାର ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ମଣ୍ଡଳ ଅଛି।
ମଧ୍ଯେ ପଦ୍ମଂ ତଥାଯୁକ୍ତମର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଂ ସୁଶୀତଲମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲଦ୍ଯୁତିଂ ସୌମ୍ଯମଥଵାଗ୍ନେଯମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଅଛି, ଯାହା ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶୀତଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣିର ଚମକ ଭରିତ, ସାନ୍ତ ଅଟେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ମଣ୍ଡଳ ଅଟେ।
ତ୍ରିକୋଣଂ ସ୍ଵସ୍ଥିକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଜ୍ଵାଲାମା ଲାନଲଂ ସ୍ମରେତ୍ । ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନନିଭାକାରଂ ସ୍ଵଵୃତ୍ତଂ ବିନ୍ଦୁଭୂଷିତମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ତ୍ରିକୋଣକୁ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଜ୍ୱାଳା ମାଳା ଭଳି, ଭାଙ୍ଗି ଅଞ୍ଜନ ରଙ୍ଗର, ଗୋଳ ଆକୃତିରେ ଓ ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଭାବିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୀରୋର୍ମିସଦୃଶାକାରଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵର୍ଚସମ୍ । ପ୍ଲାଵଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯୋମାମୃତମନୁଂସ୍ମରେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଆକାଶକୁ ଦୁଧର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖିବା, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଚମକର, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଥିବା ଆକାଶାମୃତ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସୁକିଃ ଶଙ୍ଖପାଲଶ୍ଚ ସ୍ଥିତୌ ପାର୍ଥିଵମଣ୍ଡଲେ । କର୍କୋଟଃ ପଦ୍ମନାଭଶ୍ଚ ଵାରୁଣେ ତୌ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ॥ ୧,୧୯୭.
ବାସୁକି ଓ ଶଂଖପାଳ ପୃଥିବୀ ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଛନ୍ତି; କର୍କୋଟ ଓ ପଦ୍ମନାଭ ବରୁଣ ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଆଗ୍ନେଯେ ଚାପି କୁଲିକସ୍ତକ୍ଷଶ୍ଚୈଵ ମହାବ୍ଜକୌ । ଵାଯୁମଣ୍ଡଲସଂସ୍ଥୌ ଚ ପଞ୍ଚ ଭୂତାନି ଵିନ୍ଯସେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡଳରେ କୁଳିକ ଓ ତକ୍ଷକ, ଏହି ଦୁଇ ମହାପଦ୍ମ ଅଛନ୍ତି; ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦିକନିଷ୍ଠାନ୍ତମନୁଲୋମଵିଲୋମତଃ । ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ ଚ ନ୍ଯସ୍ଯା ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ତଥା ॥ ୧,୧୯୭.
ଅଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ କାନିଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧା ଓ ଉଲ୍ଟା ଭାବରେ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗୁଳି ଯୋଡ଼ରେ ଜୟା ଓ ବିଜୟାକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଆସ୍ଯାଦିସ୍ଵପୁରସ୍ଥାନେ ନ୍ଯସ୍ଯାଚ୍ଛିଵପଡଙ୍ଗକମ୍ । କନିଷ୍ଠାଦୌ ହୃଦାଦୌ ଚ ଶିଖାଯାଂ କରଯୋର୍ନ୍ଯସେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ମୁଁହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଗରେ ଶିବ ଅକ୍ଷରକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; କାନିଠି, ହୃଦୟ, ଶିର ଓ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯାପକନ୍ତୁ ତତ୍ଵପୂର୍ଵଂ କ୍ରମାଦଙ୍ଗୁଲିପର୍ଵସୁ । ଭୂତାନାଞ୍ଚ ପୁନର୍ନ୍ଯାସଃ ଶିଵାଙ୍ଗାନି ତଥୈଵ ଚ ॥ ୧,୧୯୭.
ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ପୂର୍ବକ୍ରମରେ, ଅଙ୍ଗୁଳି ଯୋଡ଼ରେ ବ୍ୟାପକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ପୁନି ଭୂତ ଓ ଶିବାଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଣଵାଦିନମଶ୍ଚାନ୍ତେ ନାମ୍ନୈଵ ଚ ସମନ୍ଵିତଃ । ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରେଷୁ କଥିତୋ ଵିଧିଃ ସ୍ଥାପନପୂଜନେ ॥ ୧,୧୯୭.
ପ୍ରଣବ ଆଦି ନାମ ଓ ନିଜ ନାମ ସହିତ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହି ପୂଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି କଥାଯାଇଛି।
ଆଦ୍ଯାକ୍ଷରଂ ତନ୍ନାମ୍ନଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ଅଷ୍ଟାନାଂ ନାଗଜାତୀନାଂ ମନ୍ତ୍ରଃ ସାନ୍ନିଧ୍ଯକାରକଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ସେହି ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ କହାଯାଇଛି; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅଷ୍ଟ ନାଗଜାତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଓଂ ସ୍ଵାହା କ୍ରମଶଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭୂତପୁରୋଗତମ୍ । ଏଷ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଵେତ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଃ ସର୍ଵକର୍ମପ୍ରସାଧକଃ ॥ ୧,୧୯୭.
'ଓଁ ସ୍ୱାହା' ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ପୂର୍ବକ୍ରମରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସକ୍ଷାତ୍ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକାରୀ ହୁଏ, ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।
କରନ୍ଯାସଂ ସ୍ଵରୈଃ କୃତ୍ଵା ଶରୀରେ ତୁ ପୁନର୍ନ୍ଯସେତ୍ । ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପ୍ରାଣମାତ୍ମସଂଶୁଦ୍ଧିକାରକମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା କର ନ୍ୟାସ କରି, ପୁନି ଶରୀରରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରାଣକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ବୀଜନ୍ତୁ ଚିନ୍ତଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵର୍ଷାନ୍ତମମୃତାତ୍ମକମ୍ । ଏଵଞ୍ଚାପ୍ଯାଯନଂ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ପରେ, ବୀଜକୁ ବର୍ଷାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମୃତ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଆତ୍ମାକୁ ପୂରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୃଥିଵୀଂ ପାଦଯୋର୍ଦଦ୍ଯାତ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସପ୍ରଭାମ୍ । ଅଶେଷଭୁଵନାକୀର୍ଣାଂ ଲୋକପାଲସମନ୍ଵିତାମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ପୃଥିବୀକୁ ପାଦ ତଳେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହା ତାପିତ ସୁନା ଭଳି ଚମକେ, ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ପ୍ରସାରିତ ଓ ଦିଗପାଳମାନେ ସହିତ ଅଟେ।
ଏତାଂ ଭଗଵତୀଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସ୍ଵଦେହେ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ବୁଧଃ । ଶ୍ଯାମଵର୍ଣମଯଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ପୃଥିଵୀଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ଏହି ଦେବୀ ପୃଥିବୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପୃଥିବୀ ଦୁଇଗୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।
ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲଂ ଦୀପ୍ତମାବ୍ରହ୍ମଭୁଵନାନ୍ତକମ୍ । ନାଭିଗ୍ରୀଵାନ୍ତରେ ନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରିକୋଣଂ ମଣ୍ଡଲଂ ରଵେଃ ॥ ୧,୧୯୭.
ନାଭି ଓ ଗଳା ମଧ୍ୟରେ, ତୀବ୍ର ଆଗ୍ନିଶିଖାର ମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିଦେଇପାରୁଥିବା, ତ୍ରିକୋଣ ଆକୃତିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନନିଭାକାରଂ ନିଖିଲଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଆତ୍ମମୂର୍ତିସ୍ଥିତଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵାଯଵ୍ଯଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୧,୧୯୭.
ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଭାଙ୍ଗା କାଜଳ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଆକୃତିରେ ବସିଥିବା, ତୀବ୍ର ବାୟୁ ସଂଯୁକ୍ତ ମଣ୍ଡଳରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।