ମୂଲକସ୍ଯ ତୁ ବୀଜାନି ହ୍ଯପା ମାର୍ଗରସେନ ଵୈ । ପିଷ୍ଟାନି ତେନ ଲେପେନ ସିଧ୍ମକଂ ରୁଦ୍ର ନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୯୦.
ମୂଳକ ର ବିଆ, ଅପାମାର୍ଗ ରସ ସହିତ ପିସି ଲେପ ଭାବରେ ଲଗାଇଲେ, ରୁଦ୍ର, ସିଧ୍ମକ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
କଦଲୀକ୍ଷାରସଂଯୁକ୍ତହରିଦ୍ରା ସିଧ୍ମକାପହା । ରମ୍ଭାପାମାର୍ଗଯୋଃ କ୍ଷାର ଏରଣ୍ଡେନ ଵିମିଶ୍ରିତଃ । ତଦଭ୍ଯଙ୍ଗାନ୍ମହାଦେଵ ! ସଦ୍ଯଃ ସିଧ୍ମ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୯୦.
କଦଳୀ ଛାର ଓ ହଳଦୀ ମିଶାଇଲେ ସିଧ୍ମକ ଦୂର ହୁଏ; ରମ୍ଭା ଓ ଅପାମାର୍ଗ ଛାର, ଏରଣ୍ଡ ସହିତ ମିଶାଇ ମସାଜ କଲେ, ମହାଦେବ, ସିଧ୍ମକ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
କୂଷ୍ମାଣ୍ଡନାଲକ୍ଷାରଶ୍ଚ ସଗୋମୂତ୍ରଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵତଃ । ଜଲପିଷ୍ଟା ହରିଦ୍ରା ଚ ସିଦ୍ଧା ମନ୍ଦାନଲେନହି ॥ ୧,୧୯୦.
କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ନାଳ ଛାର, ଗୋମୂତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ, ଜଳରେ ପିସିଥିବା ହଳଦୀ, ହଳୁ ଆଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ ଉପକୃତ ହୁଏ।
ମାହିଷେଣ ପୁରୀଷେଣ ଵେଷ୍ଟିତା ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ । ଅସ୍ଯା ଉଦ୍ଵର୍ତନଂ କୁର୍ଯାଦଙ୍ଗସୌଷ୍ଠଵମୀଶ୍ଵର ॥ ୧,୧୯୦.
ମହିଷ ମଳରେ ଶରୀର ଆଛାଦିତ କରି ଉଦ୍ବର୍ତନ କଲେ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଅଙ୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଈଶ୍ୱର।
ତିଲସର୍ଷପସଂଯୁକ୍ତଂ ହରିଦ୍ରାଦ୍ଵଯକୁଷ୍ଠକମ୍ । ତେନୋଦ୍ଵର୍ତିତଦେହଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦୁର୍ଗନ୍ଧଃ ସୁରଭିଃ ପୁମାନ୍ ॥ ୧,୧୯୦.
ତିଳ ଓ ସରସପ ସହିତ ମିଶାଇ ହଳଦୀ ଦେହ ଉଦ୍ବର୍ତନ କଲେ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଲୋକ ସୁଗନ୍ଧିତ ହୁଏ।
ମନୋହରଶ୍ଚାନୁଦିନଂ ଦୂର୍ଵାଣାଂ କାକଜଙ୍ଘାଯା । ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ତୁ ପୁଷ୍ପାଣି ଜମ୍ବୂପତ୍ରଯୁତାନି ଚ । ସଲୋଧ୍ରାଣି ଚ ତଲ୍ଲେପୋ ଦେହଦୁର୍ଗନ୍ଧତାଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୯୦.
ଦୂର୍ବା, କାକଜଂଘା ଓ ଅର୍ଜୁନ ର ଫୁଲ, ଜାମୁ ଫଳ ଓ ଲୋଧ୍ର ସହିତ ପିସି ଲେପ ଭାବରେ ଦେହରେ ଲଗାଇଲେ, ପ୍ରତିଦିନ, ଦେହର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ।
ଯୁକ୍ତଂ ଲୋଧ୍ରଭଵୈର୍ନୋରୈଶ୍ଚୂର୍ଣନ୍ତୁ କନକସ୍ଯ ଚ । ତେନୋଦ୍ଵର୍ତିତଦେହସ୍ଯ ନ ସ୍ଯାଦ୍ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାଧିକା ॥ ୧,୧୯୦.
ଲୋଧ୍ର, ଭବା, ନୋରା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କନକ ମିଶାଇ ଦେହ ଉଦ୍ବର୍ତନ କଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ର ଅସୁବିଧା ଆସିବ ନାହିଁ।
ଦୁଗ୍ଧେନୋଷସି ସେକଶ୍ଚ ଘର୍ମଦୋଷଶ୍ଚ ନଶ୍ଯତି । କାକଜଙ୍ଘୋଦ୍ଵର୍ତନନ୍ତୁ ହ୍ଯଙ୍ଗରାଗକରଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୯୦.
ରାତିରେ ଦୁଧ ଛିଟିଲେ ଘର୍ମ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ; କାକଜଂଘା ଦେହ ଉଦ୍ବର୍ତନ କଲେ ଶରୀର ସୁଗନ୍ଧିତ ହୁଏ।
ମଧୁଯଷ୍ଟୀ ଶର୍କରା ଚ ଵାସକସ୍ଯ ରସୋ ମଧୁ । ଏତତ୍ପୀତଂ ରକ୍ତପିତ୍ତକାମଲାପାଣ୍ଡୁରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୯୦.
ମଧୁୟଷ୍ଟି, ଚିନି, ବାସକ ରସ ଓ ମଧୁ ଏହି ସବୁ ଖାଇଲେ ରକ୍ତପିତ୍ତ, କାମଳା ଓ ପାଣ୍ଡୁ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ।
ରକ୍ତପିତ୍ତଂ ହରେତ୍ପୀତୋ ଵାସକସ୍ଯ ରସୋ ମଧୁ । ପ୍ରାତଃ କାଲେ ତୋଯପାନାତ୍ପୀନସଂ ଦାରୁଣଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୯୦.
ବାସକ ରସ ଓ ମଧୁ ଖାଇଲେ ରକ୍ତପିତ୍ତ ଦୂର ହୁଏ; ପ୍ରଭାତରେ ଜଳ ପିଇଲେ ଭୟଙ୍କର ପିନସ ଦୂର ହୁଏ।
ବିଭୀତକସ୍ଯ ଵୈ ଚୂର୍ଣଂ ପିପ୍ପଲ୍ଯାଃ ସୈନ୍ଧଵସ୍ଯ ଚ । ପୀତଂ ସକାଞ୍ଜିକଂ ହନ୍ତି ସ୍ଵରଭେଦଂ ମହେଶ୍ଵର ॥ ୧,୧୯୦.
ବିଭୀତକ, ପିପ୍ପଲୀ ଓ ସୈନ୍ଧବ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, କାଞ୍ଜି ସହିତ ଖାଇଲେ, ମହେଶ୍ୱର, ସ୍ୱର ଭଙ୍ଗ ଦୂର ହୁଏ।
ଚୂର୍ଣମାମଲକଂ ସେଵ୍ଯଂ ପୀତଂ ଗଵ୍ଯପଯୋଽନ୍ଵିତମ୍ । ମନଃ ଶିଲା ବଲାମୂଲଂ କୋଲପଣ ଚ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଃ ॥ ୧,୧୯୦.
ଆମଳକ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଦୁଧ ସହିତ ଖାଇଲେ, ମନ:ଶିଳା, ବଳା ମୂଳ, କୋଲପଣ ଓ ଗୁଗୁଲୁ ସହିତ ଉପକୃତ ହୁଏ।
ଜାତିପତ୍ରଂ କୋଲପତ୍ରଂ ତଥା ଚୈଵ ମନଃ ଶିଲା । ଏଭିଶ୍ଚୈଵ କୃତା ଵର୍ତିର୍ବଦର୍ଯଗ୍ନୌ ମହେଶ୍ଵର । ଧୂମପାନଂ କାସହରଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୧,୧୯୦.
ଜାତି ଓ କୋଲ ଗଛର ପତ୍ର, ମନ:ଶିଳା ସହିତ ମିଶାଇ ବଦରୀ ଅଗ୍ନିରେ ବର୍ତି ତିଆରି କରି ଧୂମପାନ କଲେ, ମହେଶ୍ୱର, କାଶ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୂର ହୁଏ।
ତ୍ରିଫଲାପିପ୍ପଲୀଚୂର୍ଣଂ ଭକ୍ଷିତଂ ମଧୁନାଯୁତମ୍ । ଭୋଜନାଦୌ ହି ସମଧୁ ପିପାସାଜ୍ଵ(ତ୍ଵ)ରିତଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୯୦.
ତ୍ରିଫଳା ଓ ପିପ୍ପଲୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ, ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ, ପିପାସା ଓ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ।
ବିଲ୍ଵମୂଲଞ୍ଚ ସମଧୁଗୁଡୂଚୀକ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ । ପୀତଂ ହରେଚ୍ଚ ତ୍ରିଵଧଂ ଛର୍ଦିଂ ନୈଵାତ୍ରସଂଶଯଃ । ପୀତା ଦୂର୍ଵା ଛର୍ଦିନୁତ୍ସ୍ଯାତ୍ପିଷ୍ଟାତଣ୍ଡୁଲଵାରିଣା ॥ ୧,୧୯୦.
ବିଳ୍ବ ମୂଳ, ମଧୁ ଓ ଗୁଡୁଚୀ ସହିତ ଜଳରେ ରନ୍ଧି ଖାଇଲେ ତିନି ପ୍ରକାର ଚର୍ଦ୍ଦି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୂର ହୁଏ; ଦୂର୍ବାକୁ ଚାଉଳ ଜଳ ସହିତ ପିସି ଖାଇଲେ ଚର୍ଦ୍ଦି ଦୂର ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୯୧ ହରିରୁଵାଚ । ପୁନର୍ନଵାଯା ମୂଲଞ୍ଚ ଶ୍ଵେତଂ ପୁଷ୍ଯେ ସମାହୃତମ୍ । ଵାରି ପୀତଂ ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵ ଭଵନେଷୁ ନ ପନ୍ନଗାଃ ॥ ୧,୧୯୧.
ହରି କହିଲେ: ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଧଳା ପୁନର୍ନବା ମୂଳ ନେଇ ତାହାର ଜଳ ପିଇଲେ, ଘରରେ ସାପ ଆସିବ ନାହିଁ।
ତାର୍କ୍ଷ୍ଯମୂର୍ତିଂ ଵହେଦ୍ଯୋ ଵୈ ଭଲ୍ଲୂକଦନ୍ତନିର୍ମିତାମ୍ । ସ ପନ୍ନଗୈର୍ନ ଦୃଶ୍ଯେତ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜ ॥ ୧,୧୯୧.
ଯଦି ଭଲୁଆ ଦାନ୍ତରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କର ମୂର୍ତି ଧରାଯାଏ, ତେବେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବ ଯେତେଦିନ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେ ସାପଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ।
ପିବେଚ୍ଛଲ୍ମଲିମୂଲଂ ଯଃ ପୁଷ୍ଯର୍କ୍ଷେ ରୁଦ୍ର ଵାରିଣା । ତସ୍ମିନ୍ନପାସ୍ତଦଶନା ନାଗାଃ ସ୍ଯୁର୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୯୧.
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ଶାଲମଲି ଗଛର ମୂଳ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜିତ ଜଳ ସହିତ ପିଉଛନ୍ତି, ସେ ସାପ କାଟିବାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପୁଷ୍ଯେ ଲଜ୍ଜାଲୁକାମୂଲେ ହସ୍ତବଦ୍ଧେ ତୁ ପନ୍ନଗାନ୍ । ଗୃହ୍ଣୀଯାଲ୍ଲେପତୋ ଵାପି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୧,୧୯୧.
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଲଜ୍ଜାଲୁକା ଗଛର ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ କିମ୍ବା ଲେପ ଲଗାଇଲେ, ନିର୍ଭୟରେ ସାପକୁ ଧରିପାରିବେ।
ପୁଷ୍ଯେଶ୍ଵେତାର୍କମୂଲନ୍ତୁ ପୀତଂ ଶୀତେନ ଵାରିଣା । ନଶ୍ଯେତୁ ଦଂଶକଵିଷଂ କରଵୀରାଦିଜଂ ଵିଷମ୍ ॥ ୧,୧୯୧.
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏତାର୍କ ଗଛର ମୂଳ ଢିଁଠା ଜଳ ସହିତ ପିଲେ, ସାପ କାଟିବା ଓ କରବୀର ଗଛର ବିଷ ଦୂର ହେଇଯିବ।
ମହାକାଲସ୍ଯ ଵୈ ମୂଲଂ ପିଷ୍ଟଂ ତତ୍କାଞ୍ଜିକେନ ଵୈ । ଵୋଡ୍ରାଣାଂ ଡୁଣ୍ଡୁଭାନାଂ ଚ ତଲ୍ଲୋପୋ ହରତେ ଵିଷମ୍ ॥ ୧,୧୯୧.
ମହାକାଳ ଗଛର ମୂଳ ଟଙ୍କିକି କାଞ୍ଜି ସହିତ ଲେପ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ, ବୋଡ଼ା ଓ ଡୁଣ୍ଡୁଭା ପୋକର ବିଷ ଦୂର ହେଉଛି।
ତଣ୍ଡୁଲୀଯକମୂଲଂ ଚ ପିଷ୍ଟଂ ତଣ୍ଡୁଲଵାରିଣା । ଘୃତେନ ସହ ପୀତନ୍ତୁ ହରେତ୍ସର୍ଵାଵିଷାଣି ଚ ॥ ୧,୧୯୧.
ତଣ୍ଡୁଳୀୟକ ଗଛର ମୂଳ ଚାଉଳ ଜଳରେ ଟଙ୍କି ଘିଅ ସହିତ ପିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବିଷ ଦୂର ହେଉଛି।
ନୀଲୀଲଜ୍ଜାଲୁକାମୂଲଂ ପିଷ୍ଟଂ ତଣ୍ଡୁଲଵାରିଣା । ପୀତଂ ତଦ୍ଦଂଶକଵିଷଂ ନଶ୍ଯେଦେକେନ ଵୋଭଯୋଃ ॥ ୧,୧୯୧.
ନୀଳୀ ଓ ଲଜ୍ଜାଲୁକା ଗଛର ମୂଳ ଚାଉଳ ଜଳରେ ଟଙ୍କି ପିଲେ, ଏକ ଡୋଜରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କାଟିବା ବିଷ ଦୂର ହେଉଛି।
କୂଷ୍ମାଣ୍ଡକସ୍ଯ ସ୍ଵରସଃ ସଗୁଡଃ ସହଶର୍କରଃ । ପୀତଃ ସଦୁଗ୍ଧୋ ହନ୍ଯାଚ୍ଚ ଦଂଶକସ୍ଯଵିଷଂ ଚ ଵୈ ॥ ୧,୧୯୧.
କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଗଛର ତାଜା ରସ ଗୁଡ଼ ଓ ଚିନି ସହିତ ଦୁଧରେ ମିଶାଇ ପିଲେ, କାଟିବା ବିଷ ଦୂର ହେଉଛି।
ତଥା କୋଦ୍ରଵମୂଲସ୍ଯ ମୋହସ୍ଯ ହର ଏଵ ଚ । ଯଷ୍ଟୀମଧୁସମାଯୁକ୍ତା ତଥା ପୀତା ଚ ଶର୍କରା ॥ ୧,୧୯୧.
କୋଦରା ଗଛର ମୂଳ ମନର ଭ୍ରମ ଦୂର କରେ; ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ଚିନି ସହିତ ମିଶାଇ ପିଲେ, ଏହା ଉପକାରୀ।
ସଦୁଗ୍ଧା ଚ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ମୂଷକାନାଂ ଵିଷଂ ହରେତ୍ । ଚୁଲୁକତ୍ରଯପାନାଚ୍ଚ ଵାରିଣଃ ଶୀତଲସ୍ଯ ଵୈ ॥ ୧,୧୯୧.
ଦୁଧ ସହିତ ତିନି ରାତି ପିଲେ, ମୂଷ ର ବିଷ ଦୂର ହେଉଛି; କିମ୍ବା ଢିଁଠା ଜଳ ତିନି ଚୁଲୁକ ପିଲେ ମଧ୍ୟ।
ତାମ୍ବୂଲଦଗ୍ଧମୁଖସ୍ଯ ଲାଲାସ୍ତ୍ରାଵୋ ଵିନଶ୍ଯତି । ଘୃତଂ ସଶର୍କରଂ ଷୀତ୍ଵା ମଦ୍ଯପାନମଦୋ ନ ଵୈ ॥ ୧,୧୯୧.
ତାମ୍ବୁଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁହ ଜଳିଗଲା ଯଦି, ଲାଲା ଚୁଅିବା ବନ୍ଦ ହେଉଛି; ଘିଅ ଓ ଚିନି ପିଲେ, ମଦ ପିଇବାର ମୋହ ହେଉନାହିଁ।
କୃଷ୍ଣାଙ୍କୋଲସ୍ଯ ମୂଲେନ ପୀତଂ ସୁକ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ । ତତୋ ନଶ୍ଯଦ୍ଗରଵିଷଂ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ମହେଶ୍ଵର ॥ ୧,୧୯୧.
କୃଷ୍ଣାଙ୍କୋଳ ଗଛର ମୂଳ ଭଲ ଭାବେ ଉକା ଜଳ ପିଲେ, ଗରସ ବିଷ ତିନି ଦିନରେ ଦୂର ହେଉଛି, ମହେଶ୍ୱର।
ଉଷ୍ଣଂ ଗଵ୍ଯଘୃତଂ ଚୈଵ ସୈନ୍ଧଵେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ନାଶଯେତ୍ତନ୍ମହାଦେଵ ଵେଦନାଂ ଵୃଶ୍ଚିକୋଦ୍ଭଵାମ୍ ॥ ୧,୧୯୧.
ଗରମ ଗାଈ ଘିଅ ସାଇନ୍ଧବ ଲୁଣ ସହିତ ମିଶାଇ ପିଲେ, ବୃଶ୍ଚିକ କାଟିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେଉଛି, ମହାଦେବ।
କୁସୁଭଂ କଙ୍କୁମଞ୍ଚୈଵ ହରିତାଲଂ ମନଃ ଶିଲା । କରଞ୍ଜଂ ପିଷିତଂ ଚୈଵ ହ୍ଯର୍କମୂଲଂ ଚ ଶଙ୍କର ॥ ୧,୧୯୧.
କୁସୁଭ, କଙ୍କୁମ, ହରିତାଳ, ମନଶିଳା, କରଞ୍ଜ ଓ ଟଙ୍କି ଆର୍କ ଗଛର ମୂଳ, ଶଙ୍କର—