ହସ୍ତେ ବଧ୍ଵା ନାଶଯେଚ୍ଚ ଅର୍ଶାଂସ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତାଜମୂତ୍ରେଣ ଚୌରଵ୍ଯାଘ୍ନାଦିରକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଏହି ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ ଅର୍ଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତା ଗଛର ମୁତ୍ର ଦେଇ ଚୋର ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ ।
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ୍ଯାସ୍ତୁ ମୂଲାନି ସର୍ଵକର୍ମାଣି କାରଯେତ୍ । ତ୍ରିଫଲାଯାସ୍ତୁ ଚୂର୍ଣଂ ହି ସାଜ୍ଯଂ କୁଷ୍ଠଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ ଗଛର ମୂଳ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରେ । ତ୍ରିଫଳା ଗୁଣ୍ଡ ଘଉଁ ସହିତ ଘୃତ ମିଶାଇ ଦେଲେ କୁଷ୍ଠ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।
ଆଜ୍ଯଂ ପୁନର୍ନଵାବିଲ୍ଵୈଃ ପିପ୍ପଲୀଭି ସାଧିତମ୍ । ହରେଦ୍ଧକ୍କାଂ ଶ୍ଵାସକାସୌ ପୀତଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଞ୍ଚ ଗର୍ଭକୃତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ପୁନର୍ନଭା, ବେଲ ଓ ପିପ୍ପଳୀ ସହିତ ଘୃତ ତିଆରି କରି ପିଇଲେ ହିକ୍କା, ଶ୍ୱାସ ଓ କାଶ ଭଲ ହୁଏ, ଏହା ମହିଳାଙ୍କର ଗର୍ଭଧାରଣ ମଧ୍ୟ କରାଏ ।
ଭକ୍ଷଯେଦ୍ଵା ନରୀବୀଜଂ ପଯସାଜ୍ଯେନ ପାଚିତମ୍ । ଘୃତଶର୍କରଯା ଯୁକ୍ତଂ ଶୁକ୍ରଃ ସ୍ଯାଦକ୍ଷଯସ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୮୪.
ନାରୀବୀଜ କୁ ଦୁଧ ଓ ଘୃତରେ ରାନ୍ଧି, ଘୃତ ଓ ଚିନି ମିଶାଇ ଖାଇଲେ, ପୁରୁଷର ଶୁକ୍ର ଅକ୍ଷୟ ରହେ ।
ଵିଡଙ୍ଗଂ ମଧୁକଂ ପାଠାଂ ମାଂସୀଂ ସର୍ଜରସଂ ତଥା । ରହିଦ୍ରାଂ ତ୍ରିଫଲାଞ୍ଚୈଵ ମପାମାର୍ଗଂ ମନଃ ଶିଲାମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ବିଡଂଗ, ମଧୁକ, ପାଠା, ମାଂସୀ, ସର୍ଜ ରସ, ହଳଦୀ, ତ୍ରିଫଳା, ଅପାମାର୍ଗ ଓ ମନ:ଶିଳା—ଏହି ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ନିଆଯିବ ।
ଉଦୁମ୍ବରଂ ଧାତକୀଞ୍ଚ ତିଲତୈଲେନ ପଷେଯେତ୍ । ଯୋନିଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଚ ମ୍ରକ୍ଷେତ ସ୍ତ୍ରୀପୁସୋଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରିଯଂ ମିଥଃ ॥ ୧,୧୮୪.
ଉଦୁମ୍ବର ଓ ଧାତକୀ ଗଛ ତିଳ ତେଲରେ ଚକି, ଯୋନି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ ନାରୀ ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼େ ।
ନମସ୍ତେ ଈଶଵରଦାଯ ଆକର୍ଷିଣି ଵିକର୍ଷିଣି ମୁଗ୍ଧେ ସ୍ଵାହା ଇତି । ଯୋନିଲଙ୍ଗସ୍ଯ ତୈଲେନ ଶଙ୍କର ମ୍ଲକ୍ଷଣାତ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୮୪.
'ନମସ୍କାର ହେ ଈଶ୍ୱର, ଦାତା, ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା, ଟାଣି ନେଉଥିବା, ମନୋହରିଣୀ, ସ୍ୱାହା'—ଏହି ତେଲ ଯୋନି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ, ହେ ଶଙ୍କର, ଏପରି ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ।
ପୁନର୍ନଵାମୃତା ଦୂର୍ଵା କନକଞ୍ଚୈନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣୀ । ବୀଜେ ନୈଷାଂ ଜାତିକାଯା ରସେନ ରସମର୍ଦନମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ପୁନର୍ନଭା, ଅମୃତ, ଦୁର୍ବା, ସୁନା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ—ଏହି ଗଛମାନଙ୍କର ବୀଜ ରସ ଚାପିଲେ ଏକ ଦ୍ରବ ମିଳେ ।
ମୂଷାଯ ମଧ୍ଯଗଂ କୃତ୍ଵା ରସଂ ମାରଣମୀରିତମ୍ । ମଧ୍ଵାଜ୍ଯସହିତଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ଵଲୀପଲିତନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଏହି ରସକୁ ମୂଷା ମଧ୍ୟରେ ରଖି ତାପିଲେ ଏହା ଭସ୍ମ ହୁଏ । ଏହି ଭସ୍ମକୁ ମଧୁ, ଘୃତ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ନେଲେ ଚାମଡ଼ିର ଭାଉ ଓ ପକା କେଶ ଦୂର ହୁଏ ।
ମଧ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଗୁଡତାମ୍ରଞ୍ଚ କାରଵେଲ୍ଲରସସ୍ତଥା । ଦହନାଚ୍ଚ ଭଵେଦ୍ରୌପ୍ଯଂ ସୁଵର୍ଣକରଣଂ ଶୃଣୁ ॥ ୧,୧୮୪.
ମଧୁ, ଘୃତ, ଗୁଡ଼, ତାମ୍ବା ଓ କରେଲା ରସ ଏକସାଥି ଜଳାଇଲେ ରୌପ୍ୟ ମିଳେ । ସୁନା ତିଆରି କରିବା ଉପାୟ ଶୁଣ ।
ପୀତଂ ଧରତ୍ତୂପୁଷ୍ପଞ୍ଚ ସୀସକଞ୍ଚ ପଲଂ ମତମ୍ । ଲାଙ୍ଗଲିକାଯାଃ ଶାଖା ଚ ସ୍ଵର୍ଣଞ୍ଚ ଦହନାଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଧତୂରା ଫୁଲ ଓ ସିସା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ପଳା ଓ ଲାଙ୍ଗଳିକା ଗଛ ଶାଖା ଜଳାଇଲେ ସୁନା ହୁଏ ।
ଧତ୍ତୂରବୀଜତୈଲେନ ଦୀପପ୍ରଜ୍ଵଲନାଦ୍ଧର । ସମାଧାଵୁପଵିଷ୍ଟନ୍ତୁ ଗଗନସ୍ଥୋ ନ ପଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୮୪.
ଧତୂରା ବୀଜ ତେଲର ଦୀପ ଜଳାଇ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିବା ଲୋକଟିଏ ଆକାଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ ।
ଵୃଷସ୍ଯ ମୃନ୍ମଯସ୍ଯୈଵ ଯୁକ୍ତୋ ଭେକୋ ନିଗୃହ୍ଯତେ । ଶଙ୍କରାଵଯଵୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଧୂପଂ ଘ୍ରାତ୍ଵା ଚ ଗର୍ଜତି । ଵିସ୍ମଯଂ କୁରୁତେ ଚୈଵ ଵୃଷଵନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୮୪.
ମାଟିର ବୃଷ ଉପରେ ଏକ ଆଣ୍ଡା ଆଠି ଛୋଡ଼ାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଶଂଖର ଅଂଶ ଲଗାଇ, ଧୂପ ଶୁଘିଲେ, ସେ ବୃଷ ଭଳି ଡାକେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରାତ୍ରୌ ଚ ସାର୍ଷପଂ ତୈଲଂ କୀଟଂ ଖଦ୍ଯୋ ତନାମକମ୍ । ତାଭ୍ଯାଂ ଦୀପଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତୋ ଵାଗ୍ମିଜ୍ଵାଲକଲାପଵତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ରାତିରେ ମହୁରି ତେଲ ଓ ଖଦ୍ୟୋ ନାମକ କିଟ ପଡ଼ିଲେ, ଏହାରେ ଦୀପ ଜଳାଇଲେ, ତାହାର ଆଗୁନି ଶିଖା ଅଗ୍ନିର ଭଳି ତେଜ ହୁଏ।
ଚୂର୍ଣଂ ଛୁଚ୍ଛୁନ୍ଦରୀଧଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ରୁଦ୍ର ପ୍ରଲେପଯେତ୍ । ତପ୍ଯତେ ତକ୍ଷଣାଦ୍ଦଗ୍ଧୋ ଯଦି ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଲେପଯେତ୍ । ଚନ୍ଦନେନ ଭଵେନ୍ମୋକ୍ଷଃ ପାନାଲ୍ଲେପାତ୍ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଚୁଚୁନ୍ଦରୀର ଗୁଣ୍ଡ ଜଳାଇ ରୁଦ୍ର ସହିତ ଲେପ କଲେ, ଠିକ୍ ଭଳି ଲଗାଇଲେ, ଦାଗ ତୁରନ୍ତ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ପିଇବା କିମ୍ବା ଲେପ କଲେ ଶରୀର ଶାନ୍ତି ମିଳେ।
କୁଞ୍ଜରସ୍ଯ ମଦାକ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ନେତ୍ରେ ଶିଵଵାଞ୍ଜଯେତ୍ । ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଜଯତେ ସୋଽପି ମହାଶୂରଶ୍ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୮୪.
ହାତୀର ମଦ ନେଇ ନିଜ ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ, ସେଠିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ଏବଂ ବହୁତ ସାହସୀ ହେବେ।
ଦନ୍ତଂ ଡୁଣ୍ଡୁଭସର୍ପସ୍ଯ ମୁଖେ ସଂଗୃହ୍ଯ ଵୈ କ୍ଷିପେତ୍ । ତିଷ୍ଠତେ ଚ ଜଲାନ୍ତସ୍ତୁ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ସ୍ଥଲେ ଯଥା ॥ ୧,୧୮୪.
ଡୁଣ୍ଡୁଭା ସାପର ଦାନ୍ତ ମୁହଁରେ ଧରି ଜଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ସେଠିଏ ଜମିରେ ଯେପରି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ, ସେପରି ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବେ।
କୁମ୍ଭୀରନେତ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଅସ୍ଥୀନି ରୁଧିରଂ ତଥା । ଵସାତୈଲସମାଯୁକ୍ତମେକତ୍ର ତନ୍ନିଯୋଜଯେତ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ମ୍ଲକ୍ଷଯେତ୍ତେନ ଜଲେ ତିଷ୍ଠେଦ୍ଦିନତ୍ରଯମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ମଗର ଆଖି, ଦାନ୍ତ, ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତ, ଚର୍ବି ଓ ତେଲ ସହ ମିଶାଇ ଏକଠା କରି ଶରୀରକୁ ଲେପ କଲେ, ତିନି ଦିନ ଯାଏଁ ଜଳରେ ରହିପାରିବେ।
କୁମ୍ଭୀରକସ୍ଯ ନେତ୍ରାଣି ହୃଦଯଂ କଚ୍ଛପସ୍ଯ ଚ । ମୂଷିକସ୍ଯ ଵସାସ୍ଥୀନି ଶିଶୁମାରଵସା ତଥା । ଏତାନ୍ଯେକତ୍ର ସଂଲେପାଜ୍ଜଲେ ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯଥା ଗୃହେ ॥ ୧,୧୮୪.
ମଗର ଆଖି, କଚ୍ଛପର ହୃଦୟ, ଉନ୍ଧୁର ଚର୍ବି ଓ ହାଡ଼, ଶିଶୁମାର ଚର୍ବି—ଏସବୁ ଏକଠା କରି ଲେପ କଲେ, ଜଳରେ ଘର ଭଳି ରହିପାରିବେ।
ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ତକ୍ରପୀତଂ ପାଣ୍ଡୁରୋଗହରଂ ଭଵେତ୍ । ତଣ୍ଡୁଲୀଯ କଗୋକ୍ଷୂରମୂଲଂ ପୀତଂ ପଯୋନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଲୋହା ଗୁଣ୍ଡ ତକ୍ର ସହିତ ପିଇଲେ କ୍ଷୟ ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ। ତଣ୍ଡୁଳିଆ ଓ ଗୋକ୍ଷୁର ମୂଳ ଦୁଧ ସହିତ ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତି ମିଳେ।
କମଲାଦିହରଂପିତଂ ମୁଖରୋଗହରଂ ତଥା । ଜାତୀମୂଲଂ ତକ୍ରପୀତଂ କୋଲମୂଲଂ ତ୍ଵଜୀର୍ଣନୁତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ପଦ୍ମ ଓ ଏହାଭଳି ଗଛର ରସ ସହିତ ନିଅଲେ ମୁହଁର ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ। ଜାତୀ ମୂଳ ତକ୍ର ସହିତ, କୋଳ ମୂଳ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ହରାଏ।
ସତକ୍ରଂ କୁଶମଲଂ ଵା ମର୍କଟୀ ମୂଲମେଵ ଵା । କାଞ୍ଜିକେନ ଚ ଵାକୁଚ୍ଯା ମୂଲଂ ଵୈ ଦନ୍ତରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ସତକ୍ର, କୁଶମଳ କିମ୍ବା ମର୍କଟୀ ମୂଳ, ବାକୁଚୀ ମୂଳ କାଞ୍ଜି ସହିତ ନେଲେ, ଦାନ୍ତର ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ।
ତଥେନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣୀମୂଲଂ ଵାରିପୀତଂ ଵିଷାଦିହୃତ୍ । ସୁରଭିକାମୂଲପା ନାଦ୍ଵା ତନ୍ନାଶୋ ଭଵେଚ୍ଛିଵ ॥ ୧,୧୮୪.
ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ ମୂଳ ପାଣି ସହିତ ନିଅଲେ ବିଷ ଓ ଏହାଭଳି ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ସୁରଭିକା ମୂଳ ପିଇଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ଶିରୋରୋଗହରଂ ଲେପାଦ୍ଗୁଞ୍ଜାଚୂର୍ଣଂ ସକାଞ୍ଜିକମ୍ । ବଲା ଚାତିବଲା ଯଷ୍ଟୀ ଶର୍କରା ମଧୁସଂଯୁତା ॥ ୧,୧୮୪.
ଗୁଞ୍ଜା ଗୁଣ୍ଡ କାଞ୍ଜି ସହିତ ଲେପ କରି ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇଲେ ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ। ବଲା, ଅତିବଲା, ଯଷ୍ଟି ଚିନି ଓ ମଧୁ ସହିତ ଉପକୃତି ଦେଉଛି।
ଵନ୍ଧ୍ଯାଗର୍ଭକରୀ ପୀତା ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଶ୍ଵେତାପରାଜିତାମୂଲଂ ପିପ୍ପଲୀଶୁଣ୍ଠିକାଯୁତମ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଏହା ପିଇଲେ ବନ୍ଧ୍ୟା ଗର୍ଭବତୀ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶ୍ୱେତ ଅପରାଜିତା ମୂଳ, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ଶୁଂଠି ଏହାରେ ରହିଛି।
ପରିପିଷ୍ଟଂ ଶିରୋଲେପାଚ୍ଛିରଃ ଶୂଲଵିନାଶନମ୍ । ନିର୍ଗୁଣ୍ଡିକାଶିଖାଂ ପୀତ୍ଵା ଗଣ୍ଡମାଲାଂ ଵିନାଶଯେତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ଏହାକୁ ଚକି ମୁଣ୍ଡରେ ଲେପ କଲେ ମୁଣ୍ଡ ବେଦନା ଶେଷ ହୁଏ। ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି ଗଛର ଶିଖା ପିଇଲେ ଗଣ୍ଡମାଳା ରୋଗ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
କେତକୀପତ୍ରଜଂ କ୍ଷାରଂ ଗୁଡେନ ସହ ଭକ୍ଷଯେତ୍ । ତକ୍ରେଣ ଶରପୁଙ୍ଖାଂ ଵା ପୀତ୍ଵା ପ୍ଲୀହାଂ ଵିନାଶଯେତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
କେତକୀ ପତ୍ରର ଖାର ଗୁଡ଼ ସହିତ ଖାଇଲେ, କିମ୍ବା ତକ୍ର ସହିତ ଶରପୁଂଖା ପିଇଲେ ପ୍ଳୀହା ରୋଗ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ମାତୁଲଙ୍ଗସ୍ଯ ନିର୍ଯାସଂ ଗୁଡାଜ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵାତପିତ୍ତଜଶୂଲାନି ହନ୍ତି ଵୈ ପାନଯୋଗତଃ । ଶୁଣ୍ଠୀ ସୌଵର୍ଚଲଂ ହିଙ୍ଗୁ ପୀତଂ ହୃଦଯରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୮୪.
ମାତୁଳୁଙ୍ଗ ରସ ଗୁଡ଼ ଓ ଘିଅ ସହିତ ମିଶାଇ ପିଇଲେ ବାତ ପିତ୍ତ ଜନିତ ବେଦନା ଶେଷ ହୁଏ। ଶୁଂଠି, ସଉବର୍ଚ୍ଚଳ ଓ ହିଂଗୁ ପିଇଲେ ହୃଦୟ ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍
ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣ
ହରିରୁଵାଚ । ଆଂ ଗଣପତଯେ ଇତି ଅଯଂ ଗଣପତେର୍ନ୍ମନ୍ତ୍ରୋ ଧନଵିଦ୍ଯାପ୍ରଦାଯକଃ ॥ ୧,୧୮୫.
ହରି କହିଲେ: 'ଅଂ ଗଣପତୟେ'—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଗଣେଶଙ୍କର ଧନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ।