ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଉଲୂକକୃଷ୍ଣକାକସ୍ଯ ବିଲ୍ଵସ୍ଯାଥ ସମିଚ୍ଛତମ୍ । ରୁଧିରେଣ ସମାଯୁକ୍ତଂ ଯଯୋର୍ନାମ୍ନା ତୁ ହୂଯତେ । ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମହାଵୈରଂ ଭଵେନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଯଦି କାହାରୋ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ହେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଉଲୁ, କଳା କାଉଁ ଓ ବେଲ ଫଳର ରକ୍ତକୁ ମିଶାଇ, ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱେଷ ହେବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭାଵିତଂ ଋକ୍ଷଦୁଗ୍ଧେନ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ରୋହିତସ୍ଯ ଚ । ମାଂସଂ ତତ୍ସାଧିତଂ ତୈଲଂ ତଦଭ୍ଯଙ୍ଗାଚ୍ଚ ରୋଗନୁତ୍ । ଚନ୍ଦନୋଦକନସ୍ଯାତ୍ତୁ ରୋମୋତ୍ଥାନଂ ଭଵେତ୍ପୁନଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଭାଲୁ ଦୁଧ ଓ ରୋହି ମାଛର ମାଂସକୁ ତେଲରେ ରନ୍ଧି, ଏହାକୁ ଦେହରେ ମାଲିଶ କଲେ ରୋଗ ସାରିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦନ ପାଣିରେ ଧୋଇଲେ ପୁଣି କେଶ ଉଗୁଥାଏ।

ହସ୍ତେ ଲାଙ୍ଗଲିକାକନ୍ଦଂ ଗୃହୀତଂ ତେନ ଲେପିତମ୍ । ଶରୀରଂ ଯେନ ସ ପୁମାନ୍ଵୃଦ୍ଧେର୍ଦର୍ପଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୧,୧୭୭.

ଯିଏ ହାତରେ ଲାଙ୍ଗଳୀ ଗଛର ମୂଳ ଧରି ଦେହରେ ଲଗାଏ, ସେ ଲୋକ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଅହଂକାରକୁ ଦୂର କରିପାରେ।

ମଯୂରରୁଧିରେଣୈଵ ଜୀଵଂ ସଂହରତେ ଶିଵ । ଜ୍ଵଲତାଂ ତୁ ଭୁଜଙ୍ଗାନାଂ ବିଲସ୍ଥାନାମପୀଶ୍ଵର ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ଶିବ, ମୟୂର ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ; ଏହି ରକ୍ତ ଦେଇ ଗରମ ଅଗ୍ନିରେ ଥିବା ସାପ ମଧ୍ୟ ମରିଯାନ୍ତି।

ଦେହଶ୍ଚିତାଗ୍ନୌ ଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ସର୍ପସ୍ଯାଜଗରସ୍ଯ ହି । ତଦ୍ଭସ୍ମ ସଂମୁଖେ କ୍ଷିପ୍ତଂ ଶତ୍ରଣାଂ ଭଙ୍ଗକୃଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଯଦି ଅଜଗର କିମ୍ବା ସାପର ଦେହକୁ ଶବଦାହ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ାଯାଏ ଓ ତାହାର ଭସ୍ମ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ହୁଏ।

ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ତତ୍କ୍ଷିପ୍ତଂ ମହାଭଙ୍ଗକରଂ ରିପୋଃ । ଓଂ ଠ ଠ ଠ ଚାହୀହିଚାହୀହି ସ୍ଵାହା । ଓଂ ଉଦରଂ ପାହିହି ପାହିହିସ୍ଵାହା ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଭସ୍ମକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଛିଟାଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ନାଶ ହୁଏ: 'ଓଁ ଠ ଠ ଠ, ଆସ ହେ ସାପ, ଆସ! ସ୍ୱାହା। ଓଁ, ଉଦରକୁ ରକ୍ଷ କର, ରକ୍ଷ କର! ସ୍ୱାହା।'

ସୁଦର୍ଶନାଯା ମଲଂ ତୁ ପୁଷ୍ଯର୍କ୍ଷେ ତୁ ସମାହୃତମ୍ । ନିଃ କ୍ଷିପ୍ତଂ ଗୃହମଧ୍ଯେ ତୁ ଭୁଜଙ୍ଗା ଵର୍ଜଯନ୍ତି ତତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସୁଦର୍ଶନା ପକ୍ଷୀର ମଳ ଆଣି ଘର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଦିଲେ, ସେଠି ସାପ ଆସିବେ ନାହିଁ।

ଅର୍କମୂଲେନ ରଵିଣା ଅର୍କାଗ୍ନିଜ୍ଵଲିତା ଶିଵ । ଯୁକ୍ତା ସିଦ୍ଧାର୍ଥତୈଲେନ ଵର୍ତିର୍ମାର୍ଗାହିନାଶିନୀ ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ଶିବ, ଅର୍କ ଗଛର ମୂଳରୁ ତିଆରି ବାତିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଗ୍ନିରେ ଜଳାଇ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ତେଲ ମିଶାଇ ଦେଲେ, ଏହି ବାତି ରାସ୍ତାରେ ସାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ମାର୍ଜାରପଲଲଂ ଵିଷ୍ଠା ହରିତାଲଂ ଚ ଭାଵିତମ୍ । ଛାଗ ମୂତ୍ରେଣ ତଲ୍ଲିପ୍ତୋ ମୂଷିକୋ ମୂଷିକାନ୍ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ବିଲାଇର ମଳ, ହରିତାଳ ଦ୍ୱାରା ଭିଜାଇ, ଛାଗ ମୂତ୍ର ଲଗାଇ ଯଦି ମୂଷା ଉପରେ ଲଗାଯାଏ, ସେ ମୂଷା ଅନ୍ୟ ମୂଷାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।

ମୁକ୍ତୋ ହି ମନ୍ଦିରେ ରୁଦ୍ର ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଵିଫଲାର୍ଜୁନପୁଷ୍ପାଣି ଭଲ୍ଲାତକଶିରୀଷକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ରୁଦ୍ର, ଏହି ଉପାୟ ଘରରେ ରଖିଲେ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କାଚା ଅର୍ଜୁନ ଫୁଲ, ଭଲାତକ ଓ ଶିରିଷ ଗଛର ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ଲାକ୍ଷା ସର୍ଜରସଶ୍ଚୈଵ ଵିଡଙ୍ଗଶ୍ଚୈଵ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଃ । ଏତୈର୍ଧୂପୋ ମକ୍ଷିକାଣାଂ ମଶକାଣାଂ ଵିନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଲାଖ, ସାଲ ଗଛର ରସ, ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ—ଏହି ଗୁଡ଼ିକୁ ଧୂପ ଭାବେ ଦେଲେ, ମକି ଓ ମଶା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୮ ହରିରୁଵାଚ । ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀଵଚାକୁଷ୍ଠଂ ପ୍ରିଯଙ୍ଗର୍ନାଗକେଶରମ୍ । ଦଦ୍ଯାତ୍ତାମ୍ବୂଲସଂଯୁକ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ତଦ୍ଵଶମ୍ । ଓଂ ନାରାଯଣ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ॥ ୧,୧୭୮.

ଶ୍ରୀହରି କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ, ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ନାଗକେଶର—ଏହି ଗୁଡ଼ିକୁ ପାନ ଗଛପତ୍ର ସହ ଯଦି ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ସେମାନେ ବଶ ହୁଅନ୍ତି: 'ଓଁ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।'

ତାମ୍ବୂଲଂ ଯସ୍ଯ ଦୀଯେତ ସ ଵଶୀ ସ୍ଯାତ୍ସୁମନ୍ତ୍ରତଃ । ଓଂ ହରିଃ ହରିଃ ସ୍ଵାହା ॥ ୧,୧୭୮.

ଯାହାକୁ ଏହି ପାନ ଦିଆଯିବ, ସେ ଲୋକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଶ ହୁଅନ୍ତି: 'ଓଁ ହରି ହରି ସ୍ୱାହା।'

ଗୋଦନ୍ତଂ ହରିତାଲଞ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତଂ କାକଜିହ୍ଵଯା । ଚୂର୍ଣୋକୃତ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଶିରେ ଦୀଯତେ ସ ଵଶୀ ଭଵେତ୍ । ଶ୍ଵେତସର୍ଷପନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ଯଦ୍ଗୃହେ ତଦ୍ଵିନାଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଗୋଦନ୍ତ ଓ ହରିତାଳ କାଉଁର ଜିଭ ସହ ମିଶାଇ ଗୁଣ୍ଡ କରି, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଯିବ, ସେ ବଶ ହୁଅନ୍ତି; ଶ୍ୱେତ ସୋରିଷ ତଳ ଯଦି ଘରେ ରହିଯାଏ, ତେବେ ଘର ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଵୈଭୀ ତକଂ ଶାଖୋଟକଂ ମୂଲଂ ପତ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍ । ସ୍ଥାପ୍ଯତେ ଯଦ୍ଗୃହଦ୍ଵାରେ ତତ୍ର ଵୈ କଲହୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ବୈଭୀତକ, ଶାଖୋଟକ ଓ ଏହାର ମୂଳ ପତ୍ର ସହ ମିଶାଇ ଯଦି ଘର ଦ୍ୱାରରେ ରଖାଯାଏ, ସେଠି ଝଗଡ଼ା ହେବ।

ଖଞ୍ଜରୀଟସ୍ଯ ମାଂସଂ ତୁ ମଧୁନା ସହ ପେଷଯେତ୍ । ଋତୁକାଲେଯୋନିଲେପାତ୍ପୁରୁଷୋ ଦାସତାମିଯାତ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଖଞ୍ଜନ ପକ୍ଷୀର ମାଂସ ମଧୁ ସହିତ ଚକି ନାରୀଙ୍କ ଯୋନିରେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଲେପ କଲେ, ପୁରୁଷ ଦାସ ହୋଇଯାଏ।

ଅଗୁରୁଂ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଂ ଚୈଵ ନୀଲୋତ୍ପଲସମନ୍ଵିତମ୍ । ଗୁଡେନ ଧୂପଯିତ୍ଵା ତୁ ରାଜଦ୍ଵାରେ ପ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଅଗୁରୁ, ଗୁଗୁଳୁ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ଗୁଡ଼ ସହିତ ମିଶାଇ ରାଜଦ୍ୱାରେ ଧୂପ କଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ।

ଶ୍ଵେତାପ ରାଜିତାମୂଲଂ ପିଷ୍ଟଂ ରୋଚନଯା ଯୁତମ୍ । ଯଂ ପଶ୍ଯେତ୍ତିଲକେନୈଵ ଵଶୀ କର୍ଯାନ୍ନୃପାଲଯେ ॥ ୧,୧୭୮.

ଶ୍ୱେତ ଅପରାଜିତା ମୂଳ ହଳଦିରେ ଚକି, ତାହା ଟିକିଆ ଭାବେ ଲଗାଇ ଦେଖାଇଲେ, ରାଜମହଳରେ ଲୋକକୁ ବଶ କରିପାରିବ।

କାକଜଙ୍ଘା ଵଚା କୁଷ୍ଠଂ ନିମ୍ବପତ୍ରଂ ସୁକୁଙ୍କୁମମ୍ । ଆତ୍ମରକ୍ତସମାଯୁକ୍ତଂ ଵଶୀ ଭଵତି ମାନଵଃ ॥ ୧,୧୭୮.

କାକଜଂଘା, ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ସୁନା କେଶର ନିଜ ରକ୍ତ ସହିତ ମିଶାଇଲେ, ମଣିଷ ଅନ୍ୟକୁ ବଶ କରିପାରେ।

ଆରଣ୍ଯସ୍ଯ ବିଡାଲସ୍ଯ ଗୃହିତ୍ଵା ରୁଧିରଂ ଶୁଭମ୍ । କରଞ୍ଜତୈଲେ ତଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରାଗ୍ନୌ କଜ୍ଜଲଂ ତତଃ । ପାତଯେତ୍ପଦ୍ମପତ୍ରେଣ ହାଦୃଶ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ତଦଞ୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ବନ ବିଲେଇର ପବିତ୍ର ରକ୍ତ କରଞ୍ଜ ତେଲରେ ମିଶାଇ, ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିରେ କାଜଳ ବନାଇ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ, ଲୋକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

ଓଂ ନମଃ ଖଡ୍ଗଵଜ୍ରପାଣଯେ ମହାଯକ୍ଷସେନାପତଯେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ରୁଦ୍ରଂ ହ୍ରାଂ ହ୍ରୀଂ ଵରଶକ୍ତା ତ୍ଵରିତାଵିଦ୍ଯା । ଓଂ ମାତରଃ ସ୍ତମ୍ଭଯସ୍ଵାହା । ସହସ୍ରଂ ପରିଜପ୍ଯାତ୍ତୁ ଵିଦ୍ଯେଯଂ ଚୌରଵାରିଣୀ । ମହାସୁଗନ୍ଧିକାମୂଲଂ ଶୁକ୍ରଂ ସ୍ତମ୍ଭେତ୍କଟୌ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଓଁ ନମଃ ଖଡ୍ଗବଜ୍ରପାଣି ମହାୟକ୍ଷସେନାପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ଓଁ ରୁଦ୍ର, ହ୍ରାଁ ହ୍ରୀଁ, ଶକ୍ତି ଦେଉଥିବା, ତ୍ୱରିତ ଜ୍ଞାନ। ଓଁ ମାତୃଗଣ, ଅଟକାଇଦିଅ, ସ୍ୱାହା। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ହଜାରଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଏହା ଚୋରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ମହାସୁଗନ୍ଧିକା ମୂଳକୁ ଶୁକ୍ର ଉପରେ କଟିରେ ଲେପ କଲେ, ତାହା ଅଟକିଯାଏ।

ଓଂ ନମଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯୋ ନମଃ ସିଦ୍ଧିଂ କୁରୁ କୁରୁ ସ୍ଵାହା । ସପ୍ତାଭିମନ୍ତ୍ରିତଂ କୃତ୍ଵା କରଵୀରସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଣାମଗ୍ରେ ଭ୍ରାମଯଚ୍ଚ କ୍ଷଣାଦ୍ଵୈ ସା ଵଶେ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଓଁ ନମଃ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ, ସିଦ୍ଧି ଦିଅ, ସ୍ୱାହା। କରବୀର ଫୁଲକୁ ସାତଥର ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଘୁରାଇଲେ, ସେ ବିନା ଦେରି ବଶ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀଂ ଵଚାଂ ପତ୍ରଂ ମଧୁନା ସହ ପେଷଯେତ୍ । ଅଙ୍ଗଲେପାଚ୍ଚ ଵନିତା ନାନ୍ଯଂ ଭର୍ତାରମିଚ୍ଛତି ॥ ୧,୧୭୮.

ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ ଓ ବଚା ପତ୍ର ମଧୁ ସହିତ ଚକି ଶରୀରରେ ଲେପ କଲେ, ନାରୀ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପତିକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।

ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀଶିଖା ଵକ୍ତ୍ରେ କ୍ଷିପ୍ତା ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ସ୍ତମ୍ଭନମ୍ । ମୂଲଂ ଜଯନ୍ତ୍ଯା ଵକ୍ତ୍ରସ୍ଥଂ ଵ୍ଯଵହାରେ ଜଯପ୍ରଦମ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ ଗଛର ଶିଖା ମୁହଁରେ ରଖିଲେ, ଶୁକ୍ର ଅଟକିଯାଏ। ଜୟନ୍ତୀ ମୂଳ ମୁହଁରେ ରଖିଲେ, ବାଦବିବାଦରେ ଜିତିପାରିବ।

ଭୃଙ୍ଗରାଜସ୍ଯ ମୂଲଂ ତୁ ପିଷ୍ଟଂ ଶୁକ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍ । ଅକ୍ଷିଣୀ ଚାଞ୍ଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଵଶୀ କର୍ଯାନ୍ନରଂ କିଲ ॥ ୧,୧୭୮.

ଭୃଙ୍ଗରାଜ ମୂଳ ଶୁକ୍ର ସହିତ ଚକି, ଆଖିରେ କାଜଳ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ, ପୁରୁଷକୁ ବଶ କରାଯାଏ।

ଅପରାଜିତାଶିଖାନ୍ତୁ ନୀଲୋତ୍ପଲସମନ୍ଵିତାମ୍ । ତାମ୍ବୂଲେନ ପ୍ର (ଦାନା) ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଵଶୀକରଣମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଅପରାଜିତା ଶିଖା ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ମିଶାଇ, ତାମ୍ବୁଳ ସହିତ ଦେଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବଶୀକରଣ ହୁଏ।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ଚ ପଦେ ଗୁଲ୍ଫେ ଜାନୌ ଚ ଜଘନେ ତଥା । ନାଭୌ ଵକ୍ଷସି କୁକ୍ଷୌ ଚ କକ୍ଷେ କଣ୍ଠେ କପୋଲକେ ॥ ୧,୧୭୮.

ଅଂଠି, ପାଦ, ଗୁଲ୍ଫ, ହାଟୁ, କଟି, ନାଭି, ଛାତି, ପେଟ, ବାହୁଡି, ଗଳା ଓ ଗାଳରେ—

ଓଷ୍ଠେ ନେତ୍ରେ ଲଲାଟେ ଚ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚନ୍ଦ୍ରକଲାଃ ସ୍ଥିତାଃ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପକ୍ଷେ ସିତେ କୃଷ୍ଣେ ଊର୍ଧ୍ଵାଧଃ ସଂସ୍ଥିତା ନୃଣାମ୍ ॥ ୧,୧୭୮.

ଓଠ, ଆଖି, କପାଳ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ରହିଛି। ନାରୀମାନେ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପୁରୁଷମାନେ ଡାହାଣପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ଅଛି।

ଵାମାଙ୍ଗେ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗେ ଚ କ୍ରମାଦ୍ରୁଦ୍ର ଦ୍ରଵାଦିକୃତ୍ । ଚତୁଃ ଷଷ୍ଟି କଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ କାମଶାସ୍ତ୍ରେ ଵଶୀକରାଃ । ଆଲିଙ୍ଗନାଦ୍ଯା ନାରୀଣାଂ କମାରୀଣାଂ ଵଶୀକରାଃ ॥ ୧,୧୭୮.

ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କ୍ରମେ ରୁଦ୍ର ଗଳିବା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଚଉଷଠି କଳା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଆଲିଙ୍ଗନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନେ ଓ କାମଜୟୀମାନେ ବଶ କରିପାରନ୍ତି।