ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶୁଣ୍ଠୀପିପ୍ପଲିଚୂର୍ଣଂ ତୁ ଗୁଡୂଚୀ କଣ୍ଟକାରିକା । ଏଭିଶ୍ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଵାରି ପୀତଂ ଚାଗ୍ନିଂ କରୋତି ଵୈ ॥ ୧,୧୭୭.

ଅଦା ଓ ପିପୁଳିର ଚୁର୍ଣ୍ଣ, ଗୁଡ଼ୁଚି ଓ କଣ୍ଟକାରୀ; ଏହି ସବୁକୁ ପାଣିରେ ଉବାଇ ପିଇଲେ ଜଠରାଗ୍ନି ତେଜ ହୁଏ।

ଵାତଶୂଲକ୍ଷଯଂ ଚୈଵ କଗେତି ପ୍ରଥମେଶ୍ଵର । କରଞ୍ଜପର୍ପଟୋଶୀରଂ ବହତୀ କଟୁରୋହିଣୀ ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ପ୍ରଥମେଶ୍ୱର, ବାୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ କ୍ଷୟ ରୋଗ ପାଇଁ କରଞ୍ଜ, ପର୍ପଟ, ଉଶୀର, ବହତୀ ଓ କଟୁରୋହିଣୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗୋକ୍ଷୁରଂ କ୍ଵଥିତଂ ତ୍ଵଭିର୍ଵାରି ପୀତଂ ଶ୍ରମାପହନ୍ । ଦାହଂ ପିତ୍ତଂ ଜ୍ଵରଂ ଶୋଷଂ ମୂର୍ଛାଂ ଚୈଵ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଗୋକ୍ଷୁର ଉବା ଜଳ ସହିତ ପିଇଲେ ଶରୀରର କ୍ଲାନ୍ତି, ଜଳନ, ପିତ୍ତ, ଜ୍ୱର, ଶୋଷ, ମୂର୍ଛା ଓ କ୍ଷୟ ଦୂର ହୁଏ।

ମଧ୍ଵାଜ୍ଯପିପ୍ପଲୀଚୂର୍ଣଂ କ୍ଵଥିତଂ କ୍ଷୀରସଂଯୁତମ୍ । ପୀତଂ ହୃଦ୍ରୋଗକାସସ୍ଯ ଵିଷମଜ୍ଵରନୁଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ପିପ୍ପଳୀ ଚୁରୁଣ ଦୁଧ ସହିତ ଉବା ଓ ପିଇଲେ ହୃଦ୍ରୋଗ, କାଶ ଓ ବେଢ଼ା ଜ୍ୱର ଶମିତ ହୁଏ।

କ୍ଵାଥୌପଧୀନାଂ ସର୍ଵାସାଂ କର୍ଷାର୍ଧଂ ଗ୍ରାହ୍ଯମେଵ ଚ । ଵଯୋଽନୁରୂଯତୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଵିଶେଷୋ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ଉବା ଔଷଧ ପାଇଁ ଅର୍ଧ କର୍ଷ ପରିମାଣ ନେବା ଉଚିତ୍। ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ।

ଦୁଗ୍ଧଂ ପୀତଂ ତୁ ସଂଯୁକ୍ତଂ ଗୋପୁରୀଷରସେନ ଚ । ଵିଷମଜ୍ଵରନୁତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚ କାକଜନ୍ଧାରସସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୭୭.

ଗାଈର ମୁତ୍ର ରସ ମିଶା ଦୁଧ ପିଇଲେ ବେଢ଼ା ଜ୍ୱର ଓ କାକଜନ୍ଧାର ଦୂର ହୁଏ।

ମଶୁଣ୍ଠି କ୍ଵଥିତଂ କ୍ଷୀଗ୍ମଜାଯା ଜ୍ଵରନୁଦ୍ଭଵେତ୍ । ଯଷ୍ଟୀମଧୁକମୁସ୍ତଂ ଚ ସୈନ୍ଧଵଂ ବୃହତୀଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଶୁଖିଲା ଅଦା ଦୁଧ ସହିତ ଉବା ଓ ପିଇଲେ ଜ୍ୱର ହଟେ। ଏହା ସହିତ ଯଷ୍ଟୀମଧୁ, ମୁସ୍ତା, ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ଓ ବୃହତୀ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

ଏତୈର୍ନସ୍ଵପ୍ରିଦାନାଚ୍ଚ ନିଦ୍ରା ସ୍ଯାତ୍ପୁରୁପସ୍ଯ ଚ । ମରୀଚପ୍ରଧ୍ଵଶ୍ଵଲାଲାନସ୍ଯାନ୍ନିଦ୍ରା ଭଵେଚ୍ଛିଵ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଔଷଧ ଓ ନିଦ୍ରା ଆଣିବା ଜିନିଷ ଦେଲେ ଲୋକଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଆସେ। ଯାହାଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ସେମାନେ ମରିଚ ଚୁରୁଣ ଓ ଲାଲା ଦେଲେ ନିଦ୍ରା ଆସେ, ହେ ଶିଭ।

ମୂଲଂ ତୁ କାକଜଙ୍ଘାଯା ନିଦ୍ରାକୃତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଛିରସ୍ଥିତମ୍ । ସିଦ୍ଧଂ ତୈଲଂ କାଞ୍ଜିକେନ ତଥା ସର୍ଜରସେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୭.

କାକଜଂଘା ମୂଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ ନିଦ୍ରା ଆସେ। କଞ୍ଜି ଓ ସର୍ଜ ଗୁମ୍ବାର ସହିତ ତିଆରି ତେଲ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାମ କରେ।

ଶୀତୋଦକସମାଯୁକ୍ତଂ ଲେପାତ୍ସନ୍ତାପନାଶନମ୍ । ଶୋଣିତଜ୍ଵରଦାହେଭ୍ଯୋ ଜାତସନ୍ତାପନୁତ୍ତଥା ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହାକୁ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ସହିତ ଲେପ କଲେ ଜଳନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ରକ୍ତଜ୍ୱର ଓ ଜ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ତାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ।

ଶୃକଶୈଵାଲମନ୍ଥଶ୍ଚ ଶୁଣ୍ଠୀପାପାଣଭେଦକମ୍ । ଶୌଵାଞ୍ଜନଂ ଗୋକ୍ଷୁରଂ ଵା ଵରୁଣଚ୍ଛନ୍ନମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୭୭.

ଶୃକଶୈଳ, ମନ୍ଥ, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପାପାନ, ଭେଦକ, ସୌବଞ୍ଜନ, ଗୋକ୍ଷୁର କିମ୍ବା ବରୁଣ ଛାଲ—

ସୌଭାଞ୍ଜନସ୍ଯ ମୂଲଂ ଚ ଏତୈଃ କ୍ଵଥିତଵାରି ଚ । ଦତ୍ତ୍ଵା ହିଙ୍ଗୁଯଵକ୍ଷାରଂ ପୀତଂ ଵାତଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ସୌଭଞ୍ଜନ ମୂଳ ଓ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଉବା ପାଣିରେ ହିଂ ଓ ଯବକ୍ଷାର ମିଶାଇ ପିଇଲେ ବାୟୁ ଦୋଷ ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

ପିପ୍ପଲୀ ପିପ୍ପଲୀମୂଲଂ ତଥା ଭଲ୍ଲାତକଂ ଶିଵ । ଵାର୍ଯେତୈଃ କ୍ଵଥିତଂ ପୀତଂ ଵରଶୂଲାପହାରକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ପିପ୍ପଳୀ, ଏହାର ମୂଳ ଓ ଭଲ୍ଲାତକ, ଏମାନେ ପାଣିରେ ଉବା ଓ ପିଇଲେ ଭୟଙ୍କର ଶୂଳ ଦୂର ହୁଏ।

ଅଶ୍ଵଗନ୍ଧାମୂଲକାଭ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧା ଵଲ୍ମୀକମୃତ୍ତିକା । ଏତଯା ମର୍ଦନାଦ୍ରୁଦ୍ର ଊରୁସ୍ତମ୍ଭଃ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୭.

ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ମୂଳ ଏବଂ ବିଲାଇ ଗୁହା ମାଟି ସହିତ ତିଆରି କରି ଏହାକୁ ଘସିଲେ ଉରୁସ୍ଥମ୍ଭ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ବୃହତୀକସ୍ଯ ଵୈ ମୂଲଂ ସଂପିଷ୍ଟମୁଦକେନ ଚ । ପୀତଂ ସଂଘାତଵାତସ୍ଯ ଵିପାଟନକୃଦେଵ ଚ ॥ ୧,୧୭୭.

ବୃହତୀ ମୂଳ ପାଣି ସହିତ ଚକି ଓ ପିଇଲେ ବାୟୁ ଜମା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।

ପୀତଂ ତକ୍ରେଣ ମୂଲଂ ଚ ଆର୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତଗରସ୍ଯ ଚ । ହରେତ୍ଝିଞ୍ଜିନୀଵାତଂ?ଵୈ ଵୃକ୍ଷମିନ୍ଦ୍ରାଶନିର୍ଯଥା ॥ ୧,୧୭୭.

ତରକା ର ସଜା ମୂଳ ତକ୍ର ସହିତ ପିଇଲେ ଝିଞ୍ଜିନୀ ବାୟୁ ଦୂର ହୁଏ, ଯେପରିକି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।

ଅସ୍ଥିସଂହାରମେକେନ ଭକ୍ତେନ ସହ ଵାଦିତମ୍ । ପତିଂ ମାଂସରସେନାପି ଵାତନୁଚ୍ଚାସ୍ଥିଭଙ୍ଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ହାଡ଼ ଜୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ମାଂସରସ ସହିତ ଦେଲେ ବାୟୁ ଦୋଷ ଓ ହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

ଘୃତଲିପ୍ତଂ ସଶୁଷ୍କଂ ଚ ଛାଗୀକ୍ଷୀରେଣ ସଂଯୁତମ୍ । ତଲ୍ଲୋପାତ୍ପାଦଯାର୍ନଂଶ୍ଯେତ୍ସକ୍ଷେପ୍ଯେ ଚାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଘିଅ ଲେପି ଶୁଖାଇ ଛାଗ ଦୁଧ ସହିତ ମିଶାଇ ଏହାକୁ ପାଦରେ ଲେପ କଲେ ସ୍ଫୀତି ହଟିଯାଏ, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମଧ୍ଵାଜ୍ଯସୈନ୍ଧଵଂ ସିକ୍ଥଂ ଗୁଡକୈରିକଗୁଗ୍ଗୁଲୈଃ । ସସର୍ଜରସସ୍ଫୁଟିତଃ କ୍ଲୋମଶୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଲେପନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ମଧୁ, ଘିଅ, ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ମହୁ ମୋମ, ଗୁଡ଼, ଗୁଗୁଳୁ ଓ ସର୍ଜ ଗୁମ୍ବାର ମିଶ୍ରଣ ଲେପ କଲେ ପ୍ଳୀହା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

କଟୁତୈଲେନ ଲିପ୍ତୋ ଵୈ ଵିଧୂମାଗ୍ନୌ ପ୍ରତାପିତଃ । ମୃତ୍ତିକାରଖାଦିତଃ ପାଦଃ ସମଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ ॥ ୧,୧୭୭.

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ ଲଗାଇ, ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ପାଦକୁ ତାପି, ପରେ ମାଟି ଲଗାଇଲେ, ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ସେ ପାଦ ବଳିଅଟୁ ହେବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।

ସର୍ଜରସାଃ ସିକ୍ଥକଂ ଚ ଜୀରକଂ ଚ ହରୀତକୀ । ଉତ୍ସାଧିତଘୃତାଭ୍ଯଙ୍ଗୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଦଗ୍ଧଵ୍ଯଥାପନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ସାଲ ଗୁମ୍ମାର ରସ, ମାଖନ, ଜିରା ଓ ହରୀତକୀ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଘିଅ ସହିତ ମିଶାଇ ଲେପ କଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହରାଏ।

ତିଲତୈଲଂ ଚାଗ୍ନିଦଗ୍ଧଂ ଯଵଭସ୍ମସମନ୍ଵିତମ୍ । ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧଵ୍ରଣଂ ନଶ୍ଯେଦ୍ବ୍ରହୁଶଃ କୃତଲେପତଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ତିଳ ତେଲକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ଯବ ଛାର ସହିତ ମିଶାଇ ଯଦି ବାରମ୍ବାର ଲେପ କରାଯାଏ, ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ା ଘାଉ ସଫା ହୋଇଯାଏ।

ନଵନୀତଂ ମାହିଷଂ ଚ ଦଗ୍ଧପିଷ୍ଟତିଲାନି ଚ । ସଭଲ୍ଲାକଂ ଵ୍ରଣଂ ନଶ୍ଯେଦ୍ଧୃଚ୍ଛୂଲଂ ନସ୍ଯଲେପନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ନୂତନ ମହିଷ ମଖନ, ପୋଡ଼ି ଚୁରା କରାଯାଇଥିବା ତିଳ ଓ ଭଲ୍ଲାତକ—ଏହାକୁ ନାକରେ ଲେପ କଲେ ଘାଉ ଓ ମୁଣ୍ଡ ବେଥା ହଟିଯାଏ।

କର୍ପୂରଗଵ୍ଯସର୍ପିର୍ଭ୍ଯାଂ ପ୍ରହାରଃ ପୂରିତୋ ହର । ଶସ୍ତ୍ରୋଦ୍ଭଵଃ ସବଦ୍ଧଶ୍ଚ ଶୁକ୍ଲଵର୍ଣେନ ଶଙ୍କର ! । ପାକଂ ଚ ଵେଦନାଂ ଚୈଵ ସଂସ୍ପୃଶେଦ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ ॥ ୧,୧୭୭.

କର୍ପୁର ଓ ଗାଈ ଘିଅ ଦେଇ ମାଡ଼ ଲଗାଇଲେ, କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଘାଉକୁ ବାନ୍ଧିଲେ, ଏହା ଯଦି ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ରହିଥାଏ, ତେବେ ସେଠି ପୁଣ୍ୟ ଓ ବେଥା ଦୁହିଁକୁ ଛୁଏ।

ଆମ୍ର (ତସ୍ଯ) ମୂଲରସେନୈଵ ଶସ୍ତ୍ରଘାତଃ ପ୍ରପୂରିତଃ । ଢୌକତେ ଶସ୍ତ୍ରଘାତାଭ୍ଯାଂ ନିର୍ଵ୍ରଣୋ ଘୃପୂରିତଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଆମ୍ବ ଗଛର ମୂଳ ରସରେ ଶସ୍ତ୍ର ଘାଉକୁ ପୂରି, ପରେ ଘିଅ ଦେଇ ଧୋଇଲେ, ଶସ୍ତ୍ର ଘାଉ ସଫା ହୋଇଯାଏ।

ଶରପୁଙ୍ଖା ଲଜ୍ଜାଲୁକା ପାଠା ଚୈଷାଂ ତୁ ମୂଲକମ୍ । ଜଲପିଷ୍ଟଂ ତସ୍ଯ ଲେପାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରଘାତଃ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୭.

ଶରପୁଂଖା, ଲଜ୍ଜାଳୁ ଓ ପାଠା ଗଛର ମୂଳ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିରେ ଚକି ଲେପ କଲେ, ଶସ୍ତ୍ର ଘାଉ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ମୂଲଂ ଚ କାକଜଙ୍ଘାଯାସ୍ତ୍ରିରାତ୍ରେଣୈଵ ଶୋଷିତଃ । ପାକପୂତିଂ ଵେଦନାଂ ଚ ହନ୍ତି ଵୈ ରୋହିତୋ ଵ୍ରଣେ ॥ ୧,୧୭୭.

କାକଜଙ୍ଘା ଗଛର ମୂଳକୁ ତିନି ରାତି ଶୁଖାଇ ନେଇଲେ, ଏହା ଘାଉର ପୁଣ୍ୟ ଓ ବେଥା ହଟାଇ ଘାଉ ଶିଘ୍ର ଭଲ କରେ।

ସଜଲଂ ତିଲତୈଲଂ ଚ ଅପାମାର୍ଗସ୍ଯ ମୂଲକମ୍ । ତତ୍ସେକଦାନାନ୍ନଶ୍ଯେଚ୍ଚ ପ୍ରହାରୋଦ୍ଭଵଵେଦନା ॥ ୧,୧୭୭.

ପାଣି ଓ ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳ ସହିତ ତିଳ ତେଲ ମିଶାଇ, ଏହାକୁ ଏକଥରେ ଲେପ କଲେ, ମାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ବେଥା ହଟିଯାଏ।

ଅଭଯାଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଶୁଣ୍ଠୀମେତତ୍ପିଷ୍ଟ୍ଵୋଦକେନ ତୁ । ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ହ୍ଯଜୀର୍ଣସ୍ଯ ନାଶୋ ଭଵତି ଶଙ୍କର ! ॥ ୧,୧୭୭.

ହରୀତକୀ, ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ଓ ଶୁଂଠି—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଚକି ପାଣି ସହିତ ଖାଇଲେ, ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ଶଙ୍କର।