ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଘୃଷ୍ଟମୁଦ୍ଵର୍ତନଂ ରୁଦ୍ର କାମଲାଵ୍ଯାଧିନାଶନମ୍ । ଘୋଷାଫଲମପାଘ୍ରାତଂ ପୀତକାମଲନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଲେପକୁ ଘସି ଲଗାଇଲେ, ହେ ରୁଦ୍ର, କାମଲା ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଘୋଷା ଫଳ ଘ୍ରାଣ କଲେ ପୀତ କାମଲା ଠିକ୍ ହୁଏ।

ଦୂର୍ଵାଦାଡିମପୁଷ୍ପଂ ତୁ ଅଲକ୍ତକହରୀତକୀ । ନାସାର୍ଶଵାତରକ୍ତନୁନ୍ନସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ସ୍ଵରସେନ ହି ॥ ୧,୧୭୭.

ଦୁର୍ବା, ଦାଡିମ ଫୁଲ, ଆଲକ୍ତକ ଓ ହରୀତକୀର ରସ ନାକରେ ଦେଲେ, ନାସିକା ଅର୍ଶ ଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରକ୍ତସ୍ରାବ ଠିକ୍ ହୁଏ।

ଆପିଷ୍ଟ୍ଵା ଜାଙ୍ଗଲୀ ମୂ (ତୂ) ଲଂ ତଦ୍ରସେନ ଵୃଷଧ୍ଵଜ । ନସ୍ଯାଦାରାଦ୍ଵିନଶ୍ଯେତ ନାଶାର୍ଶୋ ନୀଲଲୋହିତ ॥ ୧,୧୭୭.

ଜାଙ୍ଗଳୀ ଗଛର ମୂଳକୁ ପିସି ତାହାର ରସ ନାକରେ ଦେଲେ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ନାସିକା ଅର୍ଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଗଵ୍ଯଂ ଘୃତଂ ସର୍ଜରସଂ ରୁଦ୍ର ଧନ୍ଯାକସୈନ୍ଧଵମ୍ । ଧୁତ୍ତୂରକଂ ଗୈରିକଂ ଚ ଏତୈଃ ସାଧିତସିକ୍ଥକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଗାଈଁ ଘିଅ, ସାଲ ଗଛର ଗୁମ୍ମ, ରୁଦ୍ର, ଧନିଆ, ସେଉଁଠି ଲୁଣ, ଧତୁରା ଓ ଲାଲ ମାଟି—ଏହି ସବୁକୁ ମିଶାଇ ଏକ ଔଷଧ ଲେପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।

ସତୈଲଂ ଵ୍ରଣନୁତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚ ସ୍ଫୁଟିତୋଦ୍ଧଟିତାଧରେ । ଜାତୀପତ୍ରଂ ଚ ଚର୍ଵିତ୍ଵା ଵିଧୃତଂ ମୁଖରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଲେପକୁ ତେଲ ସହିତ ଲଗାଇଲେ, ଫାଟିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଚିରିଯାଇଥିବା ଓଠର ଘାଉ ଠିକ୍ ହୁଏ; ଜାସୁମ ଗଛର ପତ୍ର ଚବାଇ ମୁହଁରେ ଧରି ରଖିଲେ, ମୁହଁର ରୋଗ ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

ଭକ୍ଷାତ୍କେସରବୀଜସ୍ଯ ଦନ୍ତାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚଲିତାଃସ୍ଥିରାଃ । ମୁଷ୍ଟକଂ କୁଷ୍ଠମେଲା ଚ ଯଷ୍ଟିକଂ ମଧୁଵାଲକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

କେଶର ବୀଜ ଖାଇଲେ ଢିଲା ଦାନ୍ତ ମଜବୁତ ହୁଏ; ଏହା ସହିତ ମୁଷ୍ଟି ଗଛ, କୁଷ୍ଠ, ଏଲା, ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇଲେ ଉପକାରୀ।

ଧନ୍ଯାକମେତଦଦନାନ୍ମୁଖଦୁର୍ଗନ୍ଧନୁଦ୍ଧର । କଷାଯଂ କଟୁକଂ ଵାପି ତିକ୍ତଶାକସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଧନିଆ ଖାଇଲେ ମୁହଁର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ; ଏହା ସହିତ କଷା, ତିକ୍ତ କିମ୍ବା ତୀତ ଶାକ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ।

ତଲଯୁକ୍ତସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ମୁଖଦୁର୍ଗନ୍ଧତାକ୍ଷଯଃ । ଦନ୍ତଵ୍ରଣାନି ସର୍ଵାଣି କ୍ଷଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯନେନ ତୁ ॥ ୧,୧୭୭.

ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ସଦା ଦୂର ରହିଥାଏ; ଏହି ଉପାୟରେ ସମସ୍ତ ଦାନ୍ତ ଘାଉ ଠିକ୍ ହୁଏ।

କାଞ୍ଜିକସ୍ଯ ସତୈଲସ୍ଯ ଗଣ୍ଡୂଷକଵଲାସ୍ଥିତିଃ । ତାମ୍ବୂଲଚୂର୍ଣଦଗ୍ଧସ୍ଯ ମୁଖସ୍ଯ ଵ୍ଯାଧିନୁଚ୍ଛିଵ ! ॥ ୧,୧୭୭.

ତେଲ ମିଶାଇ ଖଟା ଚାସ ମୁହଁରେ ଧରି ରଖିଲେ କିମ୍ବା ପାନପତ୍ର ଗୁଣ୍ଡ ଜଳାଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଲଗାଇଲେ, ମୁହଁର ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ୟ ହୁଏ, ହେ ଶିବ।

ପରିତ୍ଯକ୍ତଶ୍ଲେଷ୍ମଣଶ୍ଚ ଶୁଣ୍ଠୀଚର୍ଵଣତୋ ଯଥା । ମାତୁଲୁଙ୍ଗଦଲାନ୍ଯେଲା ଯଷ୍ଟୀ ମଧୁ ଚ ପିପ୍ପଲୀ ॥ ୧,୧୭୭.

ଅଦା ଚବାଇଲେ ଲାର ଦୂର ହୁଏ; ଏହା ସହିତ ବିଜୁରି ଗଛର ପତ୍ର, ଏଲା, ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ମଧୁ ଓ ପିପୁଳି ମିଶାଇଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଜାତୀପତ୍ରମଥୈଷାଂ ଚ ଚୂର୍ଣଂ ଲୀଢ୍ଵା ତଥା କୃତମ୍ । ଶେଫାଲିକଜଟାଯାଶ୍ଚ ଚର୍ଵଣଂ ଗଲଶୁଣ୍ଠିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଜାସୁମ ପତ୍ର ଓ ଉପରେ କହିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଲେ, ଶେଫାଳି ଗଛର ମୂଳ ଚବାଇଲେ ଗଳା ଶୁଖିବା ଦୂର ହୁଏ।

ନାସାଶିରାରକ୍ତକର୍ଷାନ୍ନଶ୍ଯେଚ୍ଛଂଶକର ଜିହ୍ଵିକା । ରସଃ ଶିରୀଷବୀଜାନାଂ ହରିଦ୍ରାଯାଶ୍ଚତୁର୍ଗୁଣଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ନାକ, ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଜିଭରେ ରକ୍ତ ଦୋଷ ହେଲେ, ଶିରୀଷ ବୀଜର ରସ ଓ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ହଳଦୀ ଦେବା ଉଚିତ।

ତେନ ପକ୍ଵେନ ଭୂତେଶ ନସ୍ଯଂ ମସ୍ତକରୋଗନୁତ୍ । ଗଲରୋଗା ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ନସ୍ଯମାତ୍ରେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହାକୁ ରାନ୍ଧି ନାକରେ ଦେଲେ, ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଠିକ୍ ହୁଏ; ଏହି ନାସ୍ୟ ଦେବା ସହିତ ଗଳା ରୋଗ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

ଦନ୍ତକୀଟଵିନାଶଃ ମ୍ଯାଦ୍ଗୁଞ୍ଜାମୂଲସ୍ଯ ଚର୍ଵଣାତ୍ । କାକଜଙ୍ଘାସ୍ନୁହୀନୀଲୀକଵାଯୋ ମଧୁମୋଜିତଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଗୁଞ୍ଜା ଗଛର ମୂଳ ଚବାଇଲେ ଦାନ୍ତର କୀଟ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; କାଳି ଶୋଣା, ସ୍ନୁହୀ, ନୀଳ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଦନ୍ତାକ୍ରାନ୍ତାନ୍ଦନ୍ତଜାଂଶ୍ଚ କୃମୀନ୍ନାଶଯତେ ଶିଵ । ଘତଂ କର୍କଟପାଦେନ ଦୁଗ୍ଧୋନ୍ମିଶ୍ରେଣ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ଶିବ, ଏହି ଉପାୟରେ ଦାନ୍ତ ଭିତର ଓ ଉପରେ ଥିବା କୀଟ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; କାଙ୍କଡ଼ା ପାଦ ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଲେପ କଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ତେନ ଚାମ୍ଯଙ୍ଗିତାଦନ୍ତାଃ କୁର୍ଯୁଃ କଟକଟାନ୍ନ ହି । ଲିପ୍ତ୍ଵା କର୍କଟପାଦେନ କେଵଲେନାଥଵାଶିଵ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଲେପ ଦେଲେ ଦାନ୍ତ ଘସିବାର ଶବ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ; କିମ୍ବା କେବଳ କାଙ୍କଡ଼ା ପାଦ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି, ହେ ଶିବ।

ତ୍ରିସପ୍ତାହଂ ଵାଃ ପିଷ୍ଟାନି ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତ୍ଯାଃ ଫଲାନି ହି । ଶୁକ୍ଲାଭଯାମଜ୍ଜଲେପାଦ୍ଦନ୍ତସ୍ଯାଙ୍କକଲଙ୍କନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏକୋଇଶି ଦିନ ଯୋତିଷ୍ମତୀ ଫଳ ପିସି, ଶୁକ୍ଳ ଆମ୍ବା ଓ କଚା ଚାଉଳ ମିଶାଇ ଦାନ୍ତରେ ଲେପ କଲେ, ଦାନ୍ତର ଦାଗ ଦୂର ହୁଏ।

ଲୋଧ୍ରକୁଙ୍କୁମମଞ୍ଜିଷ୍ଠାଲୋହକା ଲେଯକାନି ଚ । ଯଵତଣ୍ଡୁଲମେତୈଶ୍ଚ ଯଷ୍ଟୀ ମଧୁସମନ୍ଵିତୈଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଲୋଧ, କୁଙ୍କୁମ, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା, ଲୋହ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ; ଯବ ଓ ଚାଉଳ ସହିତ, ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇଲେ।

ଵାରିପିଷ୍ଟୈର୍ଵକ୍ତ୍ରଲେପଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶୋଭନଵକ୍ତ୍ରକୃତ୍ । ଦ୍ଵିଭାଗଂ ଛାଗଦୁଗ୍ଧେନ ତୈଲପ୍ରସ୍ଥଂ ତୁ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପାଣି ମିଶାଇ ମୁହଁରେ ଲେପ କଲେ, ମହିଳାମାନଙ୍କର ମୁହଁର ରୂପ ଆସେ; ଏହାକୁ ଛାଗ ଦୁଧ ଦୁଇ ଭାଗ ଓ ତେଲ ଏକ ଭାଗ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।

ରକ୍ତଵନ୍ଦନମଞ୍ଜିଷ୍ଠାଲକ୍ଷାଣାଂ କର୍ଷକେଣ ଵା । ଯଷ୍ଟୀମଧୁକୁଙ୍କୁମାଭ୍ଯାଂ ସପ୍ତାହାନ୍ମୁଖକାନ୍ତିକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ରକ୍ତଚନ୍ଦନ, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା, ଲାକ୍ଷା କିମ୍ବା ଏହାର ମାପରେ; ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ମଧୁ ଓ କୁଙ୍କୁମ ସହିତ ସପ୍ତ ଦିନ ପରେ ମୁହଁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବଢ଼େ।

ଶୁଣ୍ଠୀପିପ୍ପଲିଚୂର୍ଣଂ ତୁ ଗୁଡୂଚୀ କଣ୍ଟକାରିକା । ଏଭିଶ୍ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଵାରି ପୀତଂ ଚାଗ୍ନିଂ କରୋତି ଵୈ ॥ ୧,୧୭୭.

ଅଦା ଓ ପିପୁଳିର ଚୁର୍ଣ୍ଣ, ଗୁଡ଼ୁଚି ଓ କଣ୍ଟକାରୀ; ଏହି ସବୁକୁ ପାଣିରେ ଉବାଇ ପିଇଲେ ଜଠରାଗ୍ନି ତେଜ ହୁଏ।

ଵାତଶୂଲକ୍ଷଯଂ ଚୈଵ କଗେତି ପ୍ରଥମେଶ୍ଵର । କରଞ୍ଜପର୍ପଟୋଶୀରଂ ବହତୀ କଟୁରୋହିଣୀ ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ପ୍ରଥମେଶ୍ୱର, ବାୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ କ୍ଷୟ ରୋଗ ପାଇଁ କରଞ୍ଜ, ପର୍ପଟ, ଉଶୀର, ବହତୀ ଓ କଟୁରୋହିଣୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗୋକ୍ଷୁରଂ କ୍ଵଥିତଂ ତ୍ଵଭିର୍ଵାରି ପୀତଂ ଶ୍ରମାପହନ୍ । ଦାହଂ ପିତ୍ତଂ ଜ୍ଵରଂ ଶୋଷଂ ମୂର୍ଛାଂ ଚୈଵ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଗୋକ୍ଷୁର ଉବା ଜଳ ସହିତ ପିଇଲେ ଶରୀରର କ୍ଲାନ୍ତି, ଜଳନ, ପିତ୍ତ, ଜ୍ୱର, ଶୋଷ, ମୂର୍ଛା ଓ କ୍ଷୟ ଦୂର ହୁଏ।

ମଧ୍ଵାଜ୍ଯପିପ୍ପଲୀଚୂର୍ଣଂ କ୍ଵଥିତଂ କ୍ଷୀରସଂଯୁତମ୍ । ପୀତଂ ହୃଦ୍ରୋଗକାସସ୍ଯ ଵିଷମଜ୍ଵରନୁଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ପିପ୍ପଳୀ ଚୁରୁଣ ଦୁଧ ସହିତ ଉବା ଓ ପିଇଲେ ହୃଦ୍ରୋଗ, କାଶ ଓ ବେଢ଼ା ଜ୍ୱର ଶମିତ ହୁଏ।

କ୍ଵାଥୌପଧୀନାଂ ସର୍ଵାସାଂ କର୍ଷାର୍ଧଂ ଗ୍ରାହ୍ଯମେଵ ଚ । ଵଯୋଽନୁରୂଯତୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଵିଶେଷୋ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ଉବା ଔଷଧ ପାଇଁ ଅର୍ଧ କର୍ଷ ପରିମାଣ ନେବା ଉଚିତ୍। ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ।

ଦୁଗ୍ଧଂ ପୀତଂ ତୁ ସଂଯୁକ୍ତଂ ଗୋପୁରୀଷରସେନ ଚ । ଵିଷମଜ୍ଵରନୁତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚ କାକଜନ୍ଧାରସସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୭୭.

ଗାଈର ମୁତ୍ର ରସ ମିଶା ଦୁଧ ପିଇଲେ ବେଢ଼ା ଜ୍ୱର ଓ କାକଜନ୍ଧାର ଦୂର ହୁଏ।

ମଶୁଣ୍ଠି କ୍ଵଥିତଂ କ୍ଷୀଗ୍ମଜାଯା ଜ୍ଵରନୁଦ୍ଭଵେତ୍ । ଯଷ୍ଟୀମଧୁକମୁସ୍ତଂ ଚ ସୈନ୍ଧଵଂ ବୃହତୀଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଶୁଖିଲା ଅଦା ଦୁଧ ସହିତ ଉବା ଓ ପିଇଲେ ଜ୍ୱର ହଟେ। ଏହା ସହିତ ଯଷ୍ଟୀମଧୁ, ମୁସ୍ତା, ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ଓ ବୃହତୀ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

ଏତୈର୍ନସ୍ଵପ୍ରିଦାନାଚ୍ଚ ନିଦ୍ରା ସ୍ଯାତ୍ପୁରୁପସ୍ଯ ଚ । ମରୀଚପ୍ରଧ୍ଵଶ୍ଵଲାଲାନସ୍ଯାନ୍ନିଦ୍ରା ଭଵେଚ୍ଛିଵ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଔଷଧ ଓ ନିଦ୍ରା ଆଣିବା ଜିନିଷ ଦେଲେ ଲୋକଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଆସେ। ଯାହାଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ସେମାନେ ମରିଚ ଚୁରୁଣ ଓ ଲାଲା ଦେଲେ ନିଦ୍ରା ଆସେ, ହେ ଶିଭ।

ମୂଲଂ ତୁ କାକଜଙ୍ଘାଯା ନିଦ୍ରାକୃତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଛିରସ୍ଥିତମ୍ । ସିଦ୍ଧଂ ତୈଲଂ କାଞ୍ଜିକେନ ତଥା ସର୍ଜରସେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୭.

କାକଜଂଘା ମୂଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ ନିଦ୍ରା ଆସେ। କଞ୍ଜି ଓ ସର୍ଜ ଗୁମ୍ବାର ସହିତ ତିଆରି ତେଲ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାମ କରେ।