ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଆଟରୂଷକମୂଲଂ ତୁ କାଞ୍ଜିକାପିଷ୍ଟମେଵ ତୁ । ତେନାକ୍ଷିବୂମିଲେପାଚ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଃ ଶୂଲଂ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୭.

ଆଟରୁଷକ ଗଛର ମୂଳକୁ କାଞ୍ଜିରେ ପିସି, ଆଖି ପାଖରେ ଲେପ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଆଖିର ବେଦନା ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ସତକ୍ରଂ ବଦରୀମୂଲଂ ପୀତଂ ଵାକ୍ଷିଵ୍ଯଥାଂ ହରେତ୍ । ସୈନ୍ଧଂଵଂ କଟୁତୈଲଂ ଚ ଅପାମାର୍ଗସ୍ଯ ମୂଲକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ସତକ୍ର ଓ ବଦରୀ ମୂଳ ପିଇଲେ ଆଖିର କଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଏ; ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ ଓ ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

କ୍ଷୀରକାଞ୍ଜିକସଂଘୃଷ୍ଟଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରେ ତୁ ତେନ ଚ । ଅଞ୍ଜନାତ୍ପିଞ୍ଜଟସ୍ଯୈଵ ନାଶୋ ଭଵତି ଶଙ୍କର ॥ ୧,୧୭୭.

ଦୁଧ ଓ କାଞ୍ଜିରେ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଘସି, ଏହାକୁ ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଚିପିଚିପା ଆଖି ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ଶଙ୍କର।

ଓଂ ଦଦ୍ରୁ ସର କ୍ରୋଂ ହ୍ରୀଂ ଠଃ ଠଃ ଦଦ୍ରୁ ସର ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ଓଂ ଉଂ ଊ ସର କ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ ଠଃ ଠଃ । ଆଦ୍ଯା ହି ଵଶାମାଯାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ଚାଞ୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଓଁ ଦଦ୍ରୁ ସର କ୍ରଁ ହ୍ରୀଁ ଠଃ ଠଃ ଦଦ୍ରୁ ସର ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୀଁ ଓଁ ଉଁ ଊ ସର କ୍ରୀଁ କ୍ରୀଁ ଠଃ ଠଃ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ପ୍ରଥମ ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ବିଲ୍ଵକନୀଲିକାମୂଲଂ ପିଷ୍ଟମଭ୍ଯଞ୍ଜନେନ ଚ । ଅନେନାଞ୍ଜିତମାତ୍ରେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତି ତିମିରାଣି ହି ॥ ୧,୧୭୭.

ବିଲ୍ବ ଓ କନୀଳିକା ମୂଳକୁ ପିସି ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଏକଥରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ।

କଟୁକଂ (ପିପ୍ପଲୀ) ତଗରଂ ଚୈଵ ହରିଦ୍ରାମଲକଂ ଵଚା । ଖଦିରପିଷ୍ଟଵାତ୍ତଶ୍ଚ ଅଞ୍ଜନାନ୍ନେତ୍ରରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ପିପ୍ପଳୀ, ତଗର, ହଳଦୀ, ଆମଳକୀ, ବଚା ଓ ଖଦିରକୁ ପିସି ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଆଖି ରୋଗ ସାରିଯାଏ।

ନୀରପୂର୍ଣମୁଖୋ ଧୌତି ବୃହନ୍ମାନେନ ଯୋଽକ୍ଷିଣୀ । ପ୍ରଭାତେ ନେତ୍ରରୋଗୈଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୭୭.

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ପାଣିରେ ମୁଁହ ଧୋଇ, ଦୁଇ ଆଖିରେ ଭଲଭାବେ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ସମସ୍ତ ଆଖି ରୋଗ ଠିକ୍ ହୁଏ।

ଶୁକ୍ଲୈରଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲେନ ପତ୍ରେଣାପି ପ୍ରସାଧିତମ୍ । ଛଗଦଗ୍ଧସେକମୌଷ୍ଣ୍ଯାଚ୍ଚକ୍ଷୁଷୋର୍ଵାତଶଲନତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଶ୍ୱେତ ଏରଣ୍ଡ ଗଛର ମୂଳ ଓ ପତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଜଳନା ଓ ତାପ ଶମିତ ହୁଏ।

ଚନ୍ଦନଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଵୃଦ୍ଧପାଲାଶଶ୍ଚ ହରୀତକୀ । ପଟଲଂ କୁସୁମଂ ନୀଲୀ ଚ (ଵ) କ୍ରିକାଂ ହରତେଽଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଚନ୍ଦନ, ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ପୁରୁଣା ପାଳାଶ, ହରୀତକୀ, କୁସୁମ ଓ ନୀଳୀକୁ ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଆଖିର ପଟଳ ଓ ଦାଗ ଦୂରିଯାଏ।

ଗୁଞ୍ଜାମୂଲଂ ଛାଗମୂତ୍ରେ ଘୃଷ୍ଟଂ ତିମିରନୁଚ୍ଚ ତତ୍ରୌପ୍ଯତାମ୍ରସୁଵର୍ଣାନାଂ ହସ୍ତଘୃଷ୍ଟଶଲାକଯା ॥ ୧,୧୭୭.

ଗୁଞ୍ଜା ମୂଳକୁ ଛାଗଳ ମୁତ୍ରରେ ଘସି, ଏହାକୁ ଚାନ୍ଦି, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ସୁନାର ହାତରେ ଘସା ଛଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ।

ଘୃଷ୍ଟମୁଦ୍ଵର୍ତନଂ ରୁଦ୍ର କାମଲାଵ୍ଯାଧିନାଶନମ୍ । ଘୋଷାଫଲମପାଘ୍ରାତଂ ପୀତକାମଲନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଲେପକୁ ଘସି ଲଗାଇଲେ, ହେ ରୁଦ୍ର, କାମଲା ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଘୋଷା ଫଳ ଘ୍ରାଣ କଲେ ପୀତ କାମଲା ଠିକ୍ ହୁଏ।

ଦୂର୍ଵାଦାଡିମପୁଷ୍ପଂ ତୁ ଅଲକ୍ତକହରୀତକୀ । ନାସାର୍ଶଵାତରକ୍ତନୁନ୍ନସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ସ୍ଵରସେନ ହି ॥ ୧,୧୭୭.

ଦୁର୍ବା, ଦାଡିମ ଫୁଲ, ଆଲକ୍ତକ ଓ ହରୀତକୀର ରସ ନାକରେ ଦେଲେ, ନାସିକା ଅର୍ଶ ଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରକ୍ତସ୍ରାବ ଠିକ୍ ହୁଏ।

ଆପିଷ୍ଟ୍ଵା ଜାଙ୍ଗଲୀ ମୂ (ତୂ) ଲଂ ତଦ୍ରସେନ ଵୃଷଧ୍ଵଜ । ନସ୍ଯାଦାରାଦ୍ଵିନଶ୍ଯେତ ନାଶାର୍ଶୋ ନୀଲଲୋହିତ ॥ ୧,୧୭୭.

ଜାଙ୍ଗଳୀ ଗଛର ମୂଳକୁ ପିସି ତାହାର ରସ ନାକରେ ଦେଲେ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ନାସିକା ଅର୍ଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଗଵ୍ଯଂ ଘୃତଂ ସର୍ଜରସଂ ରୁଦ୍ର ଧନ୍ଯାକସୈନ୍ଧଵମ୍ । ଧୁତ୍ତୂରକଂ ଗୈରିକଂ ଚ ଏତୈଃ ସାଧିତସିକ୍ଥକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଗାଈଁ ଘିଅ, ସାଲ ଗଛର ଗୁମ୍ମ, ରୁଦ୍ର, ଧନିଆ, ସେଉଁଠି ଲୁଣ, ଧତୁରା ଓ ଲାଲ ମାଟି—ଏହି ସବୁକୁ ମିଶାଇ ଏକ ଔଷଧ ଲେପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।

ସତୈଲଂ ଵ୍ରଣନୁତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚ ସ୍ଫୁଟିତୋଦ୍ଧଟିତାଧରେ । ଜାତୀପତ୍ରଂ ଚ ଚର୍ଵିତ୍ଵା ଵିଧୃତଂ ମୁଖରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଲେପକୁ ତେଲ ସହିତ ଲଗାଇଲେ, ଫାଟିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଚିରିଯାଇଥିବା ଓଠର ଘାଉ ଠିକ୍ ହୁଏ; ଜାସୁମ ଗଛର ପତ୍ର ଚବାଇ ମୁହଁରେ ଧରି ରଖିଲେ, ମୁହଁର ରୋଗ ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

ଭକ୍ଷାତ୍କେସରବୀଜସ୍ଯ ଦନ୍ତାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚଲିତାଃସ୍ଥିରାଃ । ମୁଷ୍ଟକଂ କୁଷ୍ଠମେଲା ଚ ଯଷ୍ଟିକଂ ମଧୁଵାଲକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

କେଶର ବୀଜ ଖାଇଲେ ଢିଲା ଦାନ୍ତ ମଜବୁତ ହୁଏ; ଏହା ସହିତ ମୁଷ୍ଟି ଗଛ, କୁଷ୍ଠ, ଏଲା, ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇଲେ ଉପକାରୀ।

ଧନ୍ଯାକମେତଦଦନାନ୍ମୁଖଦୁର୍ଗନ୍ଧନୁଦ୍ଧର । କଷାଯଂ କଟୁକଂ ଵାପି ତିକ୍ତଶାକସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଧନିଆ ଖାଇଲେ ମୁହଁର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ; ଏହା ସହିତ କଷା, ତିକ୍ତ କିମ୍ବା ତୀତ ଶାକ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ।

ତଲଯୁକ୍ତସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ମୁଖଦୁର୍ଗନ୍ଧତାକ୍ଷଯଃ । ଦନ୍ତଵ୍ରଣାନି ସର୍ଵାଣି କ୍ଷଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯନେନ ତୁ ॥ ୧,୧୭୭.

ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ସଦା ଦୂର ରହିଥାଏ; ଏହି ଉପାୟରେ ସମସ୍ତ ଦାନ୍ତ ଘାଉ ଠିକ୍ ହୁଏ।

କାଞ୍ଜିକସ୍ଯ ସତୈଲସ୍ଯ ଗଣ୍ଡୂଷକଵଲାସ୍ଥିତିଃ । ତାମ୍ବୂଲଚୂର୍ଣଦଗ୍ଧସ୍ଯ ମୁଖସ୍ଯ ଵ୍ଯାଧିନୁଚ୍ଛିଵ ! ॥ ୧,୧୭୭.

ତେଲ ମିଶାଇ ଖଟା ଚାସ ମୁହଁରେ ଧରି ରଖିଲେ କିମ୍ବା ପାନପତ୍ର ଗୁଣ୍ଡ ଜଳାଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଲଗାଇଲେ, ମୁହଁର ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ୟ ହୁଏ, ହେ ଶିବ।

ପରିତ୍ଯକ୍ତଶ୍ଲେଷ୍ମଣଶ୍ଚ ଶୁଣ୍ଠୀଚର୍ଵଣତୋ ଯଥା । ମାତୁଲୁଙ୍ଗଦଲାନ୍ଯେଲା ଯଷ୍ଟୀ ମଧୁ ଚ ପିପ୍ପଲୀ ॥ ୧,୧୭୭.

ଅଦା ଚବାଇଲେ ଲାର ଦୂର ହୁଏ; ଏହା ସହିତ ବିଜୁରି ଗଛର ପତ୍ର, ଏଲା, ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ମଧୁ ଓ ପିପୁଳି ମିଶାଇଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଜାତୀପତ୍ରମଥୈଷାଂ ଚ ଚୂର୍ଣଂ ଲୀଢ୍ଵା ତଥା କୃତମ୍ । ଶେଫାଲିକଜଟାଯାଶ୍ଚ ଚର୍ଵଣଂ ଗଲଶୁଣ୍ଠିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଜାସୁମ ପତ୍ର ଓ ଉପରେ କହିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଲେ, ଶେଫାଳି ଗଛର ମୂଳ ଚବାଇଲେ ଗଳା ଶୁଖିବା ଦୂର ହୁଏ।

ନାସାଶିରାରକ୍ତକର୍ଷାନ୍ନଶ୍ଯେଚ୍ଛଂଶକର ଜିହ୍ଵିକା । ରସଃ ଶିରୀଷବୀଜାନାଂ ହରିଦ୍ରାଯାଶ୍ଚତୁର୍ଗୁଣଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ନାକ, ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଜିଭରେ ରକ୍ତ ଦୋଷ ହେଲେ, ଶିରୀଷ ବୀଜର ରସ ଓ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ହଳଦୀ ଦେବା ଉଚିତ।

ତେନ ପକ୍ଵେନ ଭୂତେଶ ନସ୍ଯଂ ମସ୍ତକରୋଗନୁତ୍ । ଗଲରୋଗା ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ନସ୍ଯମାତ୍ରେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହାକୁ ରାନ୍ଧି ନାକରେ ଦେଲେ, ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଠିକ୍ ହୁଏ; ଏହି ନାସ୍ୟ ଦେବା ସହିତ ଗଳା ରୋଗ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

ଦନ୍ତକୀଟଵିନାଶଃ ମ୍ଯାଦ୍ଗୁଞ୍ଜାମୂଲସ୍ଯ ଚର୍ଵଣାତ୍ । କାକଜଙ୍ଘାସ୍ନୁହୀନୀଲୀକଵାଯୋ ମଧୁମୋଜିତଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଗୁଞ୍ଜା ଗଛର ମୂଳ ଚବାଇଲେ ଦାନ୍ତର କୀଟ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; କାଳି ଶୋଣା, ସ୍ନୁହୀ, ନୀଳ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଦନ୍ତାକ୍ରାନ୍ତାନ୍ଦନ୍ତଜାଂଶ୍ଚ କୃମୀନ୍ନାଶଯତେ ଶିଵ । ଘତଂ କର୍କଟପାଦେନ ଦୁଗ୍ଧୋନ୍ମିଶ୍ରେଣ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ହେ ଶିବ, ଏହି ଉପାୟରେ ଦାନ୍ତ ଭିତର ଓ ଉପରେ ଥିବା କୀଟ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; କାଙ୍କଡ଼ା ପାଦ ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଲେପ କଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ତେନ ଚାମ୍ଯଙ୍ଗିତାଦନ୍ତାଃ କୁର୍ଯୁଃ କଟକଟାନ୍ନ ହି । ଲିପ୍ତ୍ଵା କର୍କଟପାଦେନ କେଵଲେନାଥଵାଶିଵ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ଲେପ ଦେଲେ ଦାନ୍ତ ଘସିବାର ଶବ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ; କିମ୍ବା କେବଳ କାଙ୍କଡ଼ା ପାଦ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି, ହେ ଶିବ।

ତ୍ରିସପ୍ତାହଂ ଵାଃ ପିଷ୍ଟାନି ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତ୍ଯାଃ ଫଲାନି ହି । ଶୁକ୍ଲାଭଯାମଜ୍ଜଲେପାଦ୍ଦନ୍ତସ୍ଯାଙ୍କକଲଙ୍କନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏକୋଇଶି ଦିନ ଯୋତିଷ୍ମତୀ ଫଳ ପିସି, ଶୁକ୍ଳ ଆମ୍ବା ଓ କଚା ଚାଉଳ ମିଶାଇ ଦାନ୍ତରେ ଲେପ କଲେ, ଦାନ୍ତର ଦାଗ ଦୂର ହୁଏ।

ଲୋଧ୍ରକୁଙ୍କୁମମଞ୍ଜିଷ୍ଠାଲୋହକା ଲେଯକାନି ଚ । ଯଵତଣ୍ଡୁଲମେତୈଶ୍ଚ ଯଷ୍ଟୀ ମଧୁସମନ୍ଵିତୈଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ଲୋଧ, କୁଙ୍କୁମ, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା, ଲୋହ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ; ଯବ ଓ ଚାଉଳ ସହିତ, ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇଲେ।

ଵାରିପିଷ୍ଟୈର୍ଵକ୍ତ୍ରଲେପଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶୋଭନଵକ୍ତ୍ରକୃତ୍ । ଦ୍ଵିଭାଗଂ ଛାଗଦୁଗ୍ଧେନ ତୈଲପ୍ରସ୍ଥଂ ତୁ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପାଣି ମିଶାଇ ମୁହଁରେ ଲେପ କଲେ, ମହିଳାମାନଙ୍କର ମୁହଁର ରୂପ ଆସେ; ଏହାକୁ ଛାଗ ଦୁଧ ଦୁଇ ଭାଗ ଓ ତେଲ ଏକ ଭାଗ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।