ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶିରୋଽଭ୍ଯଙ୍ଗାଚ୍ଛିରାଜନ୍ମଯୂକାଲିଖ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ । ନଵଦଗ୍ଧଂ ଶଙ୍ଖଚୂର୍ଣଂ ଘୃଷ୍ଟସୀସକଲେପିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏହି ତେଲରେ ମୁଣ୍ଡ ମସାଜ କଲେ ମୁଣ୍ଡର ଉକୁନ ଓ ତାଲିକା ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ନୂତନ ଜଳିଥିବା ଶଂଖ ଚୁରୁଣି ଓ ସୀସା ଘସି ଲେପ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ ।

କଚାଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣା ମହାକୃଷ୍ଣା ଭଵନ୍ତି ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ । ଭୃଙ୍ଗରାଜଂ ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ତ୍ରିଫଲା ବୀଜପୂରକମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଲୋହା ଚୁରୁଣି, ତ୍ରିଫଳା ଓ ବୀଜପୁରକ ବ୍ୟବହାର କଲେ କେଶ ମସୃଣ ଓ ଗାଢ଼ କଳା ହୁଏ ।

ନୀଲୀ ଚ କରଵୀରଂ ଚ ଗୁଡମେତୈଃ ସମଂ ଶୃତମ୍ । ପଲିତାନୀହ କୃଷ୍ଣାନି କୁର୍ଯାଲ୍ଲେପାନ୍ମହୌଷଧମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ନୀଳି ଓ କରବୀରକୁ ଗୁଡ଼ ସହିତ ରାନ୍ଧି ଏହି ମହାଔଷଧ ଲେପ ଲଗାଇଲେ ପକା କେଶ କଳା ହୁଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିମଜ୍ଜା ତ୍ରିଫଲା ନୀ (ତା) ଲୀ ଚ ଭୃଙ୍ଗ ରାଜକମ୍ । ଜୀର୍ଣଂ ପକ୍ଵଂ ଲୋହଚୂର୍ଣଂ କାଞ୍ଜିକଂ କୃଷ୍ଣକେଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକା ମଜ୍ଜା, ତ୍ରିଫଳା, ନୀଳି, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ପୁରୁଣା ଓ ପକାଯାଇଥିବା ଲୋହା ଚୁରୁଣି ଓ ଖଟା ଚାସ କେଶକୁ କଳା କରେ ।

ଚକ୍ରମର୍ଦକବୀଜାନି କୁଷ୍ଠମେରଣ୍ଡମୂଲକମ୍ । ଅତ୍ଯମ୍ଲକାଞ୍ଜିକଂ ପିଷ୍ଟ୍ଵା ଲେପାନ୍ମସ୍ତକରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଚକ୍ରମର୍ଦ୍ଦ ବୀଜ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳକୁ ବହୁତ ଖଟା ଚାସ ସହିତ ପିସି ଲେପ ଲଗାଇଲେ ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।

ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ଵଚା ହିଙ୍ଗୁ କୁଷ୍ଠଂ ନାଗେଶ୍ଵରଂ ତଥା । ଶତପୁଷ୍ପା ଦେଵଦାରୁ ଏଭିସ୍ତୈଲଂ ତୁ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ସେନ୍ଧାନମକ, ବଚା, ହିଙ୍ଗୁ, କୁଷ୍ଠ, ନାଗେଶ୍ୱର, ଶତପୁଷ୍ପା ଓ ଦେବଦାରୁ—ଏହି ସମଗ୍ରୀ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଉପକାରୀ ।

ଗୋପୁରୀପରସେନୈଵ ଚତୁର୍ଭାଗେନ ସଂଯୁତମ୍ । ତତ୍କଣଭରଣାଦୁଗ୍ରକର୍ଣଶୂଲଂ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଗୋପୁରୀ ରସ ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗ ମିଶାଇ କାନକୁ ଲଗାଇଲେ ଭୟଙ୍କର କାନ ବେଦନା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।

ମେଷମୂତ୍ରସୈନ୍ଧଵାଭ୍ଯାଂ କର୍ଣଯୋର୍ଭରଣାଚ୍ଛିଵ । କର୍ଣଯୋଃ ପୂତିନାଶଃ ସ୍ଯାତ୍କୃମିସ୍ତ୍ରାଵାଦିକସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ମେଷ ମୂତ୍ର ଓ ସେନ୍ଧାନମକ କାନକୁ ଭରିଲେ କାନର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପୁଇଁ ଓ ରସ ଦୂରିଯାଏ ।

ମାଲତୀପୁପ୍ପଦଲଯୋ ରସେନ ଭରଣାତ୍ତଥା । ଗୋଜଲେନୈଵ ପୂରେଣ ପୂଯସ୍ତ୍ରାଵୋ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୬.

ମଲତୀ ଫୁଲ ପତ୍ର ରସ କିମ୍ବା ଗୋ ଜଳ କାନକୁ ଭରିଲେ କାନର ପୁଇଁ ଝରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।

କଷ୍ଠମାଷମରୀଚାନି ତଗରଂ ମଧୁ ପିପ୍ପଲୀ । ଅପାମାର୍ଗୋଽଶ୍ଵଗନ୍ଧା ଚ ବୃହତୀ ସିତସର୍ଷପାଃ ॥ ୧,୧୭୬.

କଷ୍ଠ, ବୁଟ, ମରିଚ, ତଗର, ମଧୁ, ପିପ୍ପଳୀ, ଅପାମାର୍ଗ, ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା, ବୃହତୀ ଓ ଧଳା ସରିଷା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଯଵାସ୍ତିଲାଃ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ପାଦିକୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଶୁଭମ୍ । ଲିଙ୍ଗବାହୁସ୍ତନାନାଂ ଚ କର୍ଣଯୋର୍ଵୃଦ୍ଧିକୃଦ୍ଭଵେତ୍ । କଟୁତୈଲଂ ଭଲ୍ଲାତକଂ ବୃହତୀ ଫଲଦାଡିମମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଯବ, ତିଳ ଓ ସେନ୍ଧାନମକ ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ବର୍ତନ ପାଇଁ । ଲିଙ୍ଗ, ବାହୁ ଓ ସ୍ତନରେ ଲଗାଇଲେ ସେମାନେ ବଢ଼ିଯାଏ । କଟୁ ତେଲ, ଭଲ୍ଲାତକ, ବୃହତୀ ଓ ଦାନା ଦାଡିମ୍ବ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଵଲ୍କଲୈଃ ସାଧିତୈର୍ଲିପ୍ତଂ ଲିଙ୍ଗଂ ତେନ ଵିଵର୍ଧତେ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏହି ଛାଲି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ ଏହା ବଢ଼ିଯାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୭ ହରିରୁଵାଚ । ସୋଭାଞ୍ଜନପତ୍ରରସଂ ମଧୁଯୁକ୍ତଂ ହି ଚକ୍ଷୁଷୋଃ । ଭ (ଚ) ରଣାଦ୍ରୋଗହରଣଂ ଭଵେନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ହରି କହିଲେ — ସୋଭାଞ୍ଜନ ପତ୍ରର ରସ ମଧୁ ସହିତ ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଚକ୍ଷୁର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଅଶୀତିତିଲପୁଷ୍ପାଣି ଜାତ୍ଯାଶ୍ଚ କୁସୁମାପି ଚ । ଉଷାନିମ୍ବାମଲାଶୁଣ୍ଠୀପିପ୍ପଲୀତଣ୍ଡୁଲୀଯକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଅସୀ ଟି ତିଳ ଫୁଲ, ଯାତୀ ଫୁଲ, ଉଷା, ନିମ୍ବ, ଆମଳକୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ଚାଉଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଛାଯାସୁଷ୍କାଂ ଵଟୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ପିଷ୍ଟ୍ଵା ତଣ୍ଡୁଲଵାରିଣା । ମଧୁନା ସହସା ଚାକ୍ଷ୍ଣୋରଞ୍ଜନାତ୍ତିମିରାଦିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ସମଗ୍ରୀକୁ ଚାଉଳ ଜଳରେ ପିସି ଛାୟାରେ ଶୁଖାଇ ବଟି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଏହାକୁ ମଧୁ ସହିତ ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ ଦୂରିଯାଏ ।

ବିଭୀତକାସ୍ଥିମଜ୍ଜା ତୁ ଶଙ୍ଖନାଭିର୍ମନଃ ଶିଲା । ନିମ୍ବପତ୍ରମରୀଚା ନି ଅଜାମୂତ୍ରେଣ ପେଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ବିଭୀତକ ଫଳର ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜା, ଶଂଖ ଚୁରୁଣି, ମନ:ଶିଳା, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ମରିଚ, ଏହାମାନେ ଛାଗଳ ମୁତ୍ରରେ ଭଲଭାବେ ପିସିବା।

ପୁଷ୍ପଂ ରାତ୍ର୍ଯନ୍ଧତାଂ ହନ୍ତି ତିମିରଂ ପଟଲଂ ତଥା । ଚତୁର୍ଭାଗାନି ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ତଦର୍ଧେନ ମନଃ ଶିଲା ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ମିଶ୍ରଣ ରାତିର ଅନ୍ଧାର ଓ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ; ଏଠାରେ ଚାରି ଭାଗ ଶଂଖ ଓ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମନ:ଶିଳା ନେବା।

ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ତଦର୍ଧେନତ୍ଵେତତ୍ପିଷ୍ଟ୍ଵାଦକେନ ତୁ । ଛାଯାଶୁଷ୍କାଂ ତୁ ଵଟିକାଂ କୃତ୍ଵା ନଯନମଞ୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ସେଉଁଠି ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ଦେଇ, ପାଣିରେ ଭଲଭାବେ ପିସି, ଛାୟାରେ ଶୁଖାଇ ବଟିକା ବନେଇ, ଆଖିରେ ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇବା।

ତିମିରଂ ପଟଲଂ ହନ୍ତି ପିଚିଟଂ ଚ ମହୌଷଧମ୍ । ତ୍ରିକଟୁ ତ୍ରିଫଲାଂ ଚୈଵ କରଂ ଜସ୍ଯ ଫଲାନି ଚ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହା ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଚିପିଚିପା ଆଖି ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ; ତ୍ରିକଟୁ, ତ୍ରିଫଳା ଓ କରଞ୍ଜ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।

ସୈନ୍ଧଵଂ ରଜନୀଦ୍ଵେ ଵ ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନ ହି । ପିଷ୍ଟ୍ଵା ତଦଞ୍ଜନାଦେଵ ତିମିରାଦିଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ହଳଦୀ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସକୁ ଭଲଭାବେ ପିସି ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଏପରି ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ।

ଆଟରୂଷକମୂଲଂ ତୁ କାଞ୍ଜିକାପିଷ୍ଟମେଵ ତୁ । ତେନାକ୍ଷିବୂମିଲେପାଚ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଃ ଶୂଲଂ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୭.

ଆଟରୁଷକ ଗଛର ମୂଳକୁ କାଞ୍ଜିରେ ପିସି, ଆଖି ପାଖରେ ଲେପ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଆଖିର ବେଦନା ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ସତକ୍ରଂ ବଦରୀମୂଲଂ ପୀତଂ ଵାକ୍ଷିଵ୍ଯଥାଂ ହରେତ୍ । ସୈନ୍ଧଂଵଂ କଟୁତୈଲଂ ଚ ଅପାମାର୍ଗସ୍ଯ ମୂଲକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ସତକ୍ର ଓ ବଦରୀ ମୂଳ ପିଇଲେ ଆଖିର କଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଏ; ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ ଓ ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

କ୍ଷୀରକାଞ୍ଜିକସଂଘୃଷ୍ଟଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରେ ତୁ ତେନ ଚ । ଅଞ୍ଜନାତ୍ପିଞ୍ଜଟସ୍ଯୈଵ ନାଶୋ ଭଵତି ଶଙ୍କର ॥ ୧,୧୭୭.

ଦୁଧ ଓ କାଞ୍ଜିରେ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଘସି, ଏହାକୁ ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଚିପିଚିପା ଆଖି ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ଶଙ୍କର।

ଓଂ ଦଦ୍ରୁ ସର କ୍ରୋଂ ହ୍ରୀଂ ଠଃ ଠଃ ଦଦ୍ରୁ ସର ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ଓଂ ଉଂ ଊ ସର କ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ ଠଃ ଠଃ । ଆଦ୍ଯା ହି ଵଶାମାଯାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ଚାଞ୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଓଁ ଦଦ୍ରୁ ସର କ୍ରଁ ହ୍ରୀଁ ଠଃ ଠଃ ଦଦ୍ରୁ ସର ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୀଁ ଓଁ ଉଁ ଊ ସର କ୍ରୀଁ କ୍ରୀଁ ଠଃ ଠଃ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ପ୍ରଥମ ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ବିଲ୍ଵକନୀଲିକାମୂଲଂ ପିଷ୍ଟମଭ୍ଯଞ୍ଜନେନ ଚ । ଅନେନାଞ୍ଜିତମାତ୍ରେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତି ତିମିରାଣି ହି ॥ ୧,୧୭୭.

ବିଲ୍ବ ଓ କନୀଳିକା ମୂଳକୁ ପିସି ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଏକଥରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ।

କଟୁକଂ (ପିପ୍ପଲୀ) ତଗରଂ ଚୈଵ ହରିଦ୍ରାମଲକଂ ଵଚା । ଖଦିରପିଷ୍ଟଵାତ୍ତଶ୍ଚ ଅଞ୍ଜନାନ୍ନେତ୍ରରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ପିପ୍ପଳୀ, ତଗର, ହଳଦୀ, ଆମଳକୀ, ବଚା ଓ ଖଦିରକୁ ପିସି ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଆଖି ରୋଗ ସାରିଯାଏ।

ନୀରପୂର୍ଣମୁଖୋ ଧୌତି ବୃହନ୍ମାନେନ ଯୋଽକ୍ଷିଣୀ । ପ୍ରଭାତେ ନେତ୍ରରୋଗୈଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୭୭.

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ପାଣିରେ ମୁଁହ ଧୋଇ, ଦୁଇ ଆଖିରେ ଭଲଭାବେ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ସମସ୍ତ ଆଖି ରୋଗ ଠିକ୍ ହୁଏ।

ଶୁକ୍ଲୈରଣ୍ଡସ୍ଯ ମୂଲେନ ପତ୍ରେଣାପି ପ୍ରସାଧିତମ୍ । ଛଗଦଗ୍ଧସେକମୌଷ୍ଣ୍ଯାଚ୍ଚକ୍ଷୁଷୋର୍ଵାତଶଲନତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଶ୍ୱେତ ଏରଣ୍ଡ ଗଛର ମୂଳ ଓ ପତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଜଳନା ଓ ତାପ ଶମିତ ହୁଏ।

ଚନ୍ଦନଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଵୃଦ୍ଧପାଲାଶଶ୍ଚ ହରୀତକୀ । ପଟଲଂ କୁସୁମଂ ନୀଲୀ ଚ (ଵ) କ୍ରିକାଂ ହରତେଽଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଚନ୍ଦନ, ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ପୁରୁଣା ପାଳାଶ, ହରୀତକୀ, କୁସୁମ ଓ ନୀଳୀକୁ ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଆଖିର ପଟଳ ଓ ଦାଗ ଦୂରିଯାଏ।