ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଶୀତଲଂ ଵାରି ତୃଟ୍ଛର୍ଦିଜ୍ଵରଦାହନୁତ୍ । ବିଲ୍ଵାଦିପ ପଞ୍ଚମୂଲସ୍ଯ କ୍ଵାଥଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାତିକେ ଜ୍ଵରେ ॥ ୧,୧୭୫.

ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ବାନ୍ତି, ଜ୍ୱର ଓ ଦହନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବହୁତ ଶୀତଳ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ; ବାତଜ୍ୱରରେ ବିଲ୍ୱ ଆଦି ପଞ୍ଚମୂଳ ଦ୍ୱାରା କ୍ୱାଥ ଦେଉଛନ୍ତି ।

ପାଚନଂ ପିପ୍ପଲୀମୂଲଂ ଗୁଡୃଚୀଵିଶ୍ଵଭେଷଜମ୍ । ଵାତଜ୍ଵରେ ତ୍ଵଯଂ କ୍ଵାଥୋ ଦତ୍ତଃ ଶାନ୍ତିକରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପିପ୍ପଳୀ ମୂଳ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ବିଶ୍ୱଭେଷଜ ପାଚକ; ବାତଜ୍ୱରରେ ଏହି କ୍ୱାଥ ଦେଲେ ବଡ଼ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ।

ପିତ୍ତଜ୍ଵରଘ୍ନଃ ସମଧୁଃ କ୍ଵାଥଃ ପର୍ପଟନିମ୍ବଯୋଃ । ଵିଧାନେ କ୍ରିଯମାଣେଽପି ଯ୍ସଯ ସଂଜ୍ଞା ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୭୫.

ପର୍ପଟ ଓ ନିମ୍ବ ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ପିତ୍ତଜ୍ୱର ନାଶ ହୁଏ; ଯେଭଳି ଭାବରେ ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶକ୍ତି କମେ ନାହିଁ ।

ପାଦଯୋସ୍ତୁ ଲଲାଟେ ଵା ଦହେଲ୍ଲୌହଶଲାକଯା । ତିକ୍ତା ପାଠା ପର୍ପଟାଶ୍ଚ ଵିଶାଲା ତ୍ରିଫଲା ତ୍ରିଵୃତ୍ । ସକ୍ଷୀରୋ ଭେଦନଃ କ୍ଵାଥଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରଵିଶୋଧନଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପାଦ କିମ୍ବା କପାଳରେ ଲୋହା ଶଳାକା ଦେଇ ଦାହ କର; ତିକ୍ତ ପାଠା, ପର୍ପଟ, ବିଶାଳା, ତ୍ରିଫଳା, ତ୍ରିବୃତ ଓ ଦୁଧ ଦେଇ କ୍ୱାଥ ପାଚନ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଶୋଧନ କରେ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୬ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ସପ୍ତରାତ୍ରାତ୍ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଖଲ୍ଵାଟସ୍ଯ କଚାଃ ଶୁଭାଃ । ଦଗ୍ଧହସ୍ତିଦନ୍ତଲେପାତ୍ସାଜାକ୍ଷୀରରସାଞ୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ସାତ ରାତି ପରେ ଖଲ୍ବାଟ ମଣିଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ କେଶ ଉଗୁଥାଏ, ଯଦି ଦାହିଥିବା ହାତୀ ଦାନ୍ତର ଲେପ, ଯବ ରସ ଓ ଦୁଧର ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଯାଏ ।

ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନୈଵ ଚତୁର୍ଭାଗେନ ସାଧିତମ୍ । କେଶଵୃଦ୍ଧିକରଂ ତୈଲଂ ଗୁଞ୍ଜାଚୂର୍ଣାନ୍ଵିତେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ତେଲ ଗୁଞ୍ଜା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ମିଶାଇଲେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି କରେ ।

ଏଲାମାଂସୀକୁଷ୍ଠମୁରାଯୁକ୍ତମଭ୍ଯଙ୍ଗତଃ ଶିଵମ୍ । ଗୁଞ୍ଜାଫଲଂ ସମାଦେଯଂ ଲେପନଂ ଚନ୍ଦ୍ରଲୁପ୍ତନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏଲା, ମାଂସୀ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଉରା ମିଶାଇ ମସାଜ କଲେ କିମ୍ବା ଗୁଞ୍ଜା ଫଳର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଖଲ୍ବାଟ ହଟିଯାଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିଚୂର୍ଣଲେପାଦ୍ଵୈ କେଶାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ଭଵନ୍ତି ଚ । କରଞ୍ଜାମଲକୈଲାଲଲାକ୍ଷାଲେପୋଽରୁଣାପହଃ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକାର ଚୁରୁଣି ଲେପ ଲଗାଇଲେ କେଶ ନରମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୁଏ । କରଞ୍ଜ, ଆମଳକୀ, ଗ୍ରୀକୁମାରୀ ଓ ଲାକ୍ଷାର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଲାଲିମା ଦୂରିଯାଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିମଜ୍ଜାମଲକଲେପାତ୍କେଶା ଭଵନ୍ତି ଵୈ । ବଦ୍ଧମୂଲା ଘନା ଦୀର୍ଘାଃ ସ୍ନଗ୍ଧାଃ ସ୍ଯୁର୍ନୋତ୍ପତନ୍ତି ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକା ମଜ୍ଜା ଓ ଆମଳକୀର ଲେପ ଲଗାଇଲେ କେଶ ମଜବୁତ, ଘନ, ଲମ୍ବା ଓ ତେଲିଆ ହୁଏ, ଏବଂ ଝଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ ।

ଵିଡଙ୍ଗଗନ୍ଧପାଷାଣସାଧିତଂ ତୈଲମୁତ୍ତମମ୍ । ସଚତୁର୍ଗୁଣଗୋମୂତ୍ରଂ ମନସଃ ଶିଲମେଵ ଵା ॥ ୧,୧୭୬.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧପାଷାଣ ଓ ଚାରି ଗୁଣ ଗୋମୂତ୍ର ସହିତ ପକାଯାଇଥିବା ଉତ୍ତମ ତେଲ କିମ୍ବା ମନସା ପାଷାଣ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଉପକାରୀ ।

ଶିରୋଽଭ୍ଯଙ୍ଗାଚ୍ଛିରାଜନ୍ମଯୂକାଲିଖ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ । ନଵଦଗ୍ଧଂ ଶଙ୍ଖଚୂର୍ଣଂ ଘୃଷ୍ଟସୀସକଲେପିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏହି ତେଲରେ ମୁଣ୍ଡ ମସାଜ କଲେ ମୁଣ୍ଡର ଉକୁନ ଓ ତାଲିକା ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ନୂତନ ଜଳିଥିବା ଶଂଖ ଚୁରୁଣି ଓ ସୀସା ଘସି ଲେପ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ ।

କଚାଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣା ମହାକୃଷ୍ଣା ଭଵନ୍ତି ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ । ଭୃଙ୍ଗରାଜଂ ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ତ୍ରିଫଲା ବୀଜପୂରକମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଲୋହା ଚୁରୁଣି, ତ୍ରିଫଳା ଓ ବୀଜପୁରକ ବ୍ୟବହାର କଲେ କେଶ ମସୃଣ ଓ ଗାଢ଼ କଳା ହୁଏ ।

ନୀଲୀ ଚ କରଵୀରଂ ଚ ଗୁଡମେତୈଃ ସମଂ ଶୃତମ୍ । ପଲିତାନୀହ କୃଷ୍ଣାନି କୁର୍ଯାଲ୍ଲେପାନ୍ମହୌଷଧମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ନୀଳି ଓ କରବୀରକୁ ଗୁଡ଼ ସହିତ ରାନ୍ଧି ଏହି ମହାଔଷଧ ଲେପ ଲଗାଇଲେ ପକା କେଶ କଳା ହୁଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିମଜ୍ଜା ତ୍ରିଫଲା ନୀ (ତା) ଲୀ ଚ ଭୃଙ୍ଗ ରାଜକମ୍ । ଜୀର୍ଣଂ ପକ୍ଵଂ ଲୋହଚୂର୍ଣଂ କାଞ୍ଜିକଂ କୃଷ୍ଣକେଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକା ମଜ୍ଜା, ତ୍ରିଫଳା, ନୀଳି, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ପୁରୁଣା ଓ ପକାଯାଇଥିବା ଲୋହା ଚୁରୁଣି ଓ ଖଟା ଚାସ କେଶକୁ କଳା କରେ ।

ଚକ୍ରମର୍ଦକବୀଜାନି କୁଷ୍ଠମେରଣ୍ଡମୂଲକମ୍ । ଅତ୍ଯମ୍ଲକାଞ୍ଜିକଂ ପିଷ୍ଟ୍ଵା ଲେପାନ୍ମସ୍ତକରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଚକ୍ରମର୍ଦ୍ଦ ବୀଜ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳକୁ ବହୁତ ଖଟା ଚାସ ସହିତ ପିସି ଲେପ ଲଗାଇଲେ ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।

ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ଵଚା ହିଙ୍ଗୁ କୁଷ୍ଠଂ ନାଗେଶ୍ଵରଂ ତଥା । ଶତପୁଷ୍ପା ଦେଵଦାରୁ ଏଭିସ୍ତୈଲଂ ତୁ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ସେନ୍ଧାନମକ, ବଚା, ହିଙ୍ଗୁ, କୁଷ୍ଠ, ନାଗେଶ୍ୱର, ଶତପୁଷ୍ପା ଓ ଦେବଦାରୁ—ଏହି ସମଗ୍ରୀ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଉପକାରୀ ।

ଗୋପୁରୀପରସେନୈଵ ଚତୁର୍ଭାଗେନ ସଂଯୁତମ୍ । ତତ୍କଣଭରଣାଦୁଗ୍ରକର୍ଣଶୂଲଂ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଗୋପୁରୀ ରସ ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗ ମିଶାଇ କାନକୁ ଲଗାଇଲେ ଭୟଙ୍କର କାନ ବେଦନା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।

ମେଷମୂତ୍ରସୈନ୍ଧଵାଭ୍ଯାଂ କର୍ଣଯୋର୍ଭରଣାଚ୍ଛିଵ । କର୍ଣଯୋଃ ପୂତିନାଶଃ ସ୍ଯାତ୍କୃମିସ୍ତ୍ରାଵାଦିକସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ମେଷ ମୂତ୍ର ଓ ସେନ୍ଧାନମକ କାନକୁ ଭରିଲେ କାନର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପୁଇଁ ଓ ରସ ଦୂରିଯାଏ ।

ମାଲତୀପୁପ୍ପଦଲଯୋ ରସେନ ଭରଣାତ୍ତଥା । ଗୋଜଲେନୈଵ ପୂରେଣ ପୂଯସ୍ତ୍ରାଵୋ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୬.

ମଲତୀ ଫୁଲ ପତ୍ର ରସ କିମ୍ବା ଗୋ ଜଳ କାନକୁ ଭରିଲେ କାନର ପୁଇଁ ଝରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।

କଷ୍ଠମାଷମରୀଚାନି ତଗରଂ ମଧୁ ପିପ୍ପଲୀ । ଅପାମାର୍ଗୋଽଶ୍ଵଗନ୍ଧା ଚ ବୃହତୀ ସିତସର୍ଷପାଃ ॥ ୧,୧୭୬.

କଷ୍ଠ, ବୁଟ, ମରିଚ, ତଗର, ମଧୁ, ପିପ୍ପଳୀ, ଅପାମାର୍ଗ, ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା, ବୃହତୀ ଓ ଧଳା ସରିଷା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଯଵାସ୍ତିଲାଃ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ପାଦିକୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଶୁଭମ୍ । ଲିଙ୍ଗବାହୁସ୍ତନାନାଂ ଚ କର୍ଣଯୋର୍ଵୃଦ୍ଧିକୃଦ୍ଭଵେତ୍ । କଟୁତୈଲଂ ଭଲ୍ଲାତକଂ ବୃହତୀ ଫଲଦାଡିମମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଯବ, ତିଳ ଓ ସେନ୍ଧାନମକ ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ବର୍ତନ ପାଇଁ । ଲିଙ୍ଗ, ବାହୁ ଓ ସ୍ତନରେ ଲଗାଇଲେ ସେମାନେ ବଢ଼ିଯାଏ । କଟୁ ତେଲ, ଭଲ୍ଲାତକ, ବୃହତୀ ଓ ଦାନା ଦାଡିମ୍ବ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଵଲ୍କଲୈଃ ସାଧିତୈର୍ଲିପ୍ତଂ ଲିଙ୍ଗଂ ତେନ ଵିଵର୍ଧତେ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏହି ଛାଲି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ ଏହା ବଢ଼ିଯାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୭ ହରିରୁଵାଚ । ସୋଭାଞ୍ଜନପତ୍ରରସଂ ମଧୁଯୁକ୍ତଂ ହି ଚକ୍ଷୁଷୋଃ । ଭ (ଚ) ରଣାଦ୍ରୋଗହରଣଂ ଭଵେନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୭.

ହରି କହିଲେ — ସୋଭାଞ୍ଜନ ପତ୍ରର ରସ ମଧୁ ସହିତ ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଚକ୍ଷୁର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଅଶୀତିତିଲପୁଷ୍ପାଣି ଜାତ୍ଯାଶ୍ଚ କୁସୁମାପି ଚ । ଉଷାନିମ୍ବାମଲାଶୁଣ୍ଠୀପିପ୍ପଲୀତଣ୍ଡୁଲୀଯକମ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଅସୀ ଟି ତିଳ ଫୁଲ, ଯାତୀ ଫୁଲ, ଉଷା, ନିମ୍ବ, ଆମଳକୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ଚାଉଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଛାଯାସୁଷ୍କାଂ ଵଟୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ପିଷ୍ଟ୍ଵା ତଣ୍ଡୁଲଵାରିଣା । ମଧୁନା ସହସା ଚାକ୍ଷ୍ଣୋରଞ୍ଜନାତ୍ତିମିରାଦିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ସମଗ୍ରୀକୁ ଚାଉଳ ଜଳରେ ପିସି ଛାୟାରେ ଶୁଖାଇ ବଟି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଏହାକୁ ମଧୁ ସହିତ ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ ଦୂରିଯାଏ ।

ବିଭୀତକାସ୍ଥିମଜ୍ଜା ତୁ ଶଙ୍ଖନାଭିର୍ମନଃ ଶିଲା । ନିମ୍ବପତ୍ରମରୀଚା ନି ଅଜାମୂତ୍ରେଣ ପେଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ବିଭୀତକ ଫଳର ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜା, ଶଂଖ ଚୁରୁଣି, ମନ:ଶିଳା, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ମରିଚ, ଏହାମାନେ ଛାଗଳ ମୁତ୍ରରେ ଭଲଭାବେ ପିସିବା।

ପୁଷ୍ପଂ ରାତ୍ର୍ଯନ୍ଧତାଂ ହନ୍ତି ତିମିରଂ ପଟଲଂ ତଥା । ଚତୁର୍ଭାଗାନି ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ତଦର୍ଧେନ ମନଃ ଶିଲା ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହି ମିଶ୍ରଣ ରାତିର ଅନ୍ଧାର ଓ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ; ଏଠାରେ ଚାରି ଭାଗ ଶଂଖ ଓ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମନ:ଶିଳା ନେବା।

ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ତଦର୍ଧେନତ୍ଵେତତ୍ପିଷ୍ଟ୍ଵାଦକେନ ତୁ । ଛାଯାଶୁଷ୍କାଂ ତୁ ଵଟିକାଂ କୃତ୍ଵା ନଯନମଞ୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ସେଉଁଠି ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ଦେଇ, ପାଣିରେ ଭଲଭାବେ ପିସି, ଛାୟାରେ ଶୁଖାଇ ବଟିକା ବନେଇ, ଆଖିରେ ଅଞ୍ଜନ ଭାବେ ଲଗାଇବା।

ତିମିରଂ ପଟଲଂ ହନ୍ତି ପିଚିଟଂ ଚ ମହୌଷଧମ୍ । ତ୍ରିକଟୁ ତ୍ରିଫଲାଂ ଚୈଵ କରଂ ଜସ୍ଯ ଫଲାନି ଚ ॥ ୧,୧୭୭.

ଏହା ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଚିପିଚିପା ଆଖି ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ; ତ୍ରିକଟୁ, ତ୍ରିଫଳା ଓ କରଞ୍ଜ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।