ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସାଜ୍ଯଃ କ୍ଵାଥଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମଜଂ ତୁ ସଶୁଣ୍ଠିଃ ସଦୁରାଲଭଃ । ସଵାଲକଃ ସର୍ଵଜ୍ଜ୍ଵରଂ ସଶୁଣ୍ଠିଃ ସହପର୍ପଟଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ଘିଅ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ଦୁର୍ଲଭା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କ୍ୱାଥ କଫଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ । ବାଲା ଦେଇ ଏହି ମିଶ୍ରଣ ଶବ୍ଦସହିତ ଅଦା ଓ ପର୍ପଟ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ନିବାରଣ କରେ ।

କିରାତତିକ୍ତୈର୍ନାରୀଗୁଡୂଚୀଶୁଣ୍ଠିମୁସ୍ତକୈଃ । ପିତ୍ତଜ୍ଵରହରଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ଯଂ ଯୋଗମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କିରାତତିକ୍ତ, ନାରୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ମୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ପିତ୍ତଜ୍ୱର ହଟାଇବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଅଛି ।

ଵାଲକୋଶୀରପାଠାଭିଃ କଣ୍ଟକାରିକମୁସ୍ତକୈଃ । ଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚ କୃତଃ କ୍ଵାଥସ୍ତଥା ଵୈ ସୁରଦାରୁଣା ॥ ୧,୧୭୫.

ବାଲା, କୋଶୀର, ପାଠା, କଣ୍ଟକାରିକା, ମୁଷ୍ଟ ଓ ସୁରଦାରୁ ଦେଇ ପକାଇଥିବା କ୍ୱାଥ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

ଧନ୍ଯାକନିମ୍ବମୁସ୍ତାନାଂ ସମଧୁଃ ସ ତୁ ଶଙ୍କର । ପଟୋଲପତ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ଗୁଡୂଚୀତ୍ରିଫଲାଯୁତଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ଧନିଆ, ନିମ୍ବ ଓ ମୁଷ୍ଟ ମିଶାଇ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ କିମ୍ବା ପଟୋଳ ପତ୍ର, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ତ୍ରିଫଳା ଦେଇ ତିଆରି କଲେ ଏହା ଉପକାରୀ, ହେ ଶଙ୍କର ।

ପୀତୋଽଖିଲଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଷୁଧାକୃଦ୍ଵାତନୁତ୍ତ୍ଵିଦମ୍ । ହରୀତକୀପିପ୍ଲୀନାମାମଲୀଚିତ୍ରକୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ଏହା ପିଇଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ହଟେ, ଭୋକ ବଢ଼େ ଓ ବାତ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ହରୀତକୀ, ପିପ୍ପଳୀ, ଆମଳକୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ।

ଚୂର୍ଣଂ ଜ୍ଵରଂ ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଧାନ୍ଯ (ଧନ୍ଯା) କୋଶୀରପପର୍ପଟୈଃ । ଆମଲକ୍ଯା ଗୁଡୂଚ୍ଯା ଚ ମଧୁଯୁକ୍ତଂ ସଚନ୍ଦନମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ଧନିଆ, କୋଶୀର, ପର୍ପଟ, ଆମଳକୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ମଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ କିମ୍ବା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

ସମସ୍ତଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚ ସ୍ଯାତ୍ସନ୍ନିପାତହରଂ ଶୃଣୁ । ହରିଦ୍ରାନିମ୍ବତ୍ରିଫଲାମୁସ୍ତକୈର୍ଦେଵଦାରୁଣା ॥ ୧,୧୭୫.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ଓ ତିନି ଦୋଷ ଶାନ୍ତ କରିବା ଉପାୟ ହେଉଛି ହଳଦୀ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା, ମୁଷ୍ଟ ଓ ଦେବଦାରୁ ।

କଷାଯଂ କଟୁରୋହିଣ୍ଯା ସପଟୋଲଂ ସପତ୍ରକମ୍ । ତ୍ରିଦୋଷଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚସ୍ଯାତ୍ପୀତଂ ତୁ କ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଟୁରୋହିଣୀ, ପଟୋଳ ଓ ତାହାର ପତ୍ର ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ କଷା ହୋଇଥାଏ; ଏହି ଜଳ ପିଇଲେ ତିନି ଦୋଷ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।

କଣ୍ଟକାର୍ଯା ନାଗରସ୍ଯ ଗୁଡୂଚ୍ଯା ପୁଷ୍କରେଣ ଚ । ଜଗ୍ଧ୍ଵା ନାଗବଲାଚୂର୍ଣଂ ଶ୍ଵସକାସାଦିନୁଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଣ୍ଟକାରିକା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ପୁଷ୍କର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ନାଗବଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଲେ ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ରୋଗ ହଟିଯାଏ ।

କଫଵାତଜ୍ଵରେ ଦେଯଂ ଜଲମୁଷ୍ଣଂ ପିପାସିନେ । ଵିଶ୍ଵପର୍ପଟକୋଶୀରମୁସ୍ତଚନ୍ଦନସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଫ ଓ ବାତ ଜ୍ୱରରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱପର୍ପଟ, କୋଶୀର, ମୁଷ୍ଟ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ତରଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଶୀତଲଂ ଵାରି ତୃଟ୍ଛର୍ଦିଜ୍ଵରଦାହନୁତ୍ । ବିଲ୍ଵାଦିପ ପଞ୍ଚମୂଲସ୍ଯ କ୍ଵାଥଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାତିକେ ଜ୍ଵରେ ॥ ୧,୧୭୫.

ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ବାନ୍ତି, ଜ୍ୱର ଓ ଦହନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବହୁତ ଶୀତଳ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ; ବାତଜ୍ୱରରେ ବିଲ୍ୱ ଆଦି ପଞ୍ଚମୂଳ ଦ୍ୱାରା କ୍ୱାଥ ଦେଉଛନ୍ତି ।

ପାଚନଂ ପିପ୍ପଲୀମୂଲଂ ଗୁଡୃଚୀଵିଶ୍ଵଭେଷଜମ୍ । ଵାତଜ୍ଵରେ ତ୍ଵଯଂ କ୍ଵାଥୋ ଦତ୍ତଃ ଶାନ୍ତିକରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପିପ୍ପଳୀ ମୂଳ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ବିଶ୍ୱଭେଷଜ ପାଚକ; ବାତଜ୍ୱରରେ ଏହି କ୍ୱାଥ ଦେଲେ ବଡ଼ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ।

ପିତ୍ତଜ୍ଵରଘ୍ନଃ ସମଧୁଃ କ୍ଵାଥଃ ପର୍ପଟନିମ୍ବଯୋଃ । ଵିଧାନେ କ୍ରିଯମାଣେଽପି ଯ୍ସଯ ସଂଜ୍ଞା ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୭୫.

ପର୍ପଟ ଓ ନିମ୍ବ ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ପିତ୍ତଜ୍ୱର ନାଶ ହୁଏ; ଯେଭଳି ଭାବରେ ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶକ୍ତି କମେ ନାହିଁ ।

ପାଦଯୋସ୍ତୁ ଲଲାଟେ ଵା ଦହେଲ୍ଲୌହଶଲାକଯା । ତିକ୍ତା ପାଠା ପର୍ପଟାଶ୍ଚ ଵିଶାଲା ତ୍ରିଫଲା ତ୍ରିଵୃତ୍ । ସକ୍ଷୀରୋ ଭେଦନଃ କ୍ଵାଥଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରଵିଶୋଧନଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପାଦ କିମ୍ବା କପାଳରେ ଲୋହା ଶଳାକା ଦେଇ ଦାହ କର; ତିକ୍ତ ପାଠା, ପର୍ପଟ, ବିଶାଳା, ତ୍ରିଫଳା, ତ୍ରିବୃତ ଓ ଦୁଧ ଦେଇ କ୍ୱାଥ ପାଚନ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଶୋଧନ କରେ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୬ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ସପ୍ତରାତ୍ରାତ୍ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଖଲ୍ଵାଟସ୍ଯ କଚାଃ ଶୁଭାଃ । ଦଗ୍ଧହସ୍ତିଦନ୍ତଲେପାତ୍ସାଜାକ୍ଷୀରରସାଞ୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ସାତ ରାତି ପରେ ଖଲ୍ବାଟ ମଣିଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ କେଶ ଉଗୁଥାଏ, ଯଦି ଦାହିଥିବା ହାତୀ ଦାନ୍ତର ଲେପ, ଯବ ରସ ଓ ଦୁଧର ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଯାଏ ।

ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନୈଵ ଚତୁର୍ଭାଗେନ ସାଧିତମ୍ । କେଶଵୃଦ୍ଧିକରଂ ତୈଲଂ ଗୁଞ୍ଜାଚୂର୍ଣାନ୍ଵିତେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ତେଲ ଗୁଞ୍ଜା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ମିଶାଇଲେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି କରେ ।

ଏଲାମାଂସୀକୁଷ୍ଠମୁରାଯୁକ୍ତମଭ୍ଯଙ୍ଗତଃ ଶିଵମ୍ । ଗୁଞ୍ଜାଫଲଂ ସମାଦେଯଂ ଲେପନଂ ଚନ୍ଦ୍ରଲୁପ୍ତନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏଲା, ମାଂସୀ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଉରା ମିଶାଇ ମସାଜ କଲେ କିମ୍ବା ଗୁଞ୍ଜା ଫଳର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଖଲ୍ବାଟ ହଟିଯାଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିଚୂର୍ଣଲେପାଦ୍ଵୈ କେଶାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ଭଵନ୍ତି ଚ । କରଞ୍ଜାମଲକୈଲାଲଲାକ୍ଷାଲେପୋଽରୁଣାପହଃ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକାର ଚୁରୁଣି ଲେପ ଲଗାଇଲେ କେଶ ନରମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୁଏ । କରଞ୍ଜ, ଆମଳକୀ, ଗ୍ରୀକୁମାରୀ ଓ ଲାକ୍ଷାର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଲାଲିମା ଦୂରିଯାଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିମଜ୍ଜାମଲକଲେପାତ୍କେଶା ଭଵନ୍ତି ଵୈ । ବଦ୍ଧମୂଲା ଘନା ଦୀର୍ଘାଃ ସ୍ନଗ୍ଧାଃ ସ୍ଯୁର୍ନୋତ୍ପତନ୍ତି ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକା ମଜ୍ଜା ଓ ଆମଳକୀର ଲେପ ଲଗାଇଲେ କେଶ ମଜବୁତ, ଘନ, ଲମ୍ବା ଓ ତେଲିଆ ହୁଏ, ଏବଂ ଝଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ ।

ଵିଡଙ୍ଗଗନ୍ଧପାଷାଣସାଧିତଂ ତୈଲମୁତ୍ତମମ୍ । ସଚତୁର୍ଗୁଣଗୋମୂତ୍ରଂ ମନସଃ ଶିଲମେଵ ଵା ॥ ୧,୧୭୬.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧପାଷାଣ ଓ ଚାରି ଗୁଣ ଗୋମୂତ୍ର ସହିତ ପକାଯାଇଥିବା ଉତ୍ତମ ତେଲ କିମ୍ବା ମନସା ପାଷାଣ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଉପକାରୀ ।

ଶିରୋଽଭ୍ଯଙ୍ଗାଚ୍ଛିରାଜନ୍ମଯୂକାଲିଖ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ । ନଵଦଗ୍ଧଂ ଶଙ୍ଖଚୂର୍ଣଂ ଘୃଷ୍ଟସୀସକଲେପିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏହି ତେଲରେ ମୁଣ୍ଡ ମସାଜ କଲେ ମୁଣ୍ଡର ଉକୁନ ଓ ତାଲିକା ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ନୂତନ ଜଳିଥିବା ଶଂଖ ଚୁରୁଣି ଓ ସୀସା ଘସି ଲେପ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ ।

କଚାଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣା ମହାକୃଷ୍ଣା ଭଵନ୍ତି ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ । ଭୃଙ୍ଗରାଜଂ ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ତ୍ରିଫଲା ବୀଜପୂରକମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଲୋହା ଚୁରୁଣି, ତ୍ରିଫଳା ଓ ବୀଜପୁରକ ବ୍ୟବହାର କଲେ କେଶ ମସୃଣ ଓ ଗାଢ଼ କଳା ହୁଏ ।

ନୀଲୀ ଚ କରଵୀରଂ ଚ ଗୁଡମେତୈଃ ସମଂ ଶୃତମ୍ । ପଲିତାନୀହ କୃଷ୍ଣାନି କୁର୍ଯାଲ୍ଲେପାନ୍ମହୌଷଧମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ନୀଳି ଓ କରବୀରକୁ ଗୁଡ଼ ସହିତ ରାନ୍ଧି ଏହି ମହାଔଷଧ ଲେପ ଲଗାଇଲେ ପକା କେଶ କଳା ହୁଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିମଜ୍ଜା ତ୍ରିଫଲା ନୀ (ତା) ଲୀ ଚ ଭୃଙ୍ଗ ରାଜକମ୍ । ଜୀର୍ଣଂ ପକ୍ଵଂ ଲୋହଚୂର୍ଣଂ କାଞ୍ଜିକଂ କୃଷ୍ଣକେଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକା ମଜ୍ଜା, ତ୍ରିଫଳା, ନୀଳି, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ପୁରୁଣା ଓ ପକାଯାଇଥିବା ଲୋହା ଚୁରୁଣି ଓ ଖଟା ଚାସ କେଶକୁ କଳା କରେ ।

ଚକ୍ରମର୍ଦକବୀଜାନି କୁଷ୍ଠମେରଣ୍ଡମୂଲକମ୍ । ଅତ୍ଯମ୍ଲକାଞ୍ଜିକଂ ପିଷ୍ଟ୍ଵା ଲେପାନ୍ମସ୍ତକରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଚକ୍ରମର୍ଦ୍ଦ ବୀଜ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳକୁ ବହୁତ ଖଟା ଚାସ ସହିତ ପିସି ଲେପ ଲଗାଇଲେ ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।

ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ଵଚା ହିଙ୍ଗୁ କୁଷ୍ଠଂ ନାଗେଶ୍ଵରଂ ତଥା । ଶତପୁଷ୍ପା ଦେଵଦାରୁ ଏଭିସ୍ତୈଲଂ ତୁ ସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ସେନ୍ଧାନମକ, ବଚା, ହିଙ୍ଗୁ, କୁଷ୍ଠ, ନାଗେଶ୍ୱର, ଶତପୁଷ୍ପା ଓ ଦେବଦାରୁ—ଏହି ସମଗ୍ରୀ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲ ଉପକାରୀ ।

ଗୋପୁରୀପରସେନୈଵ ଚତୁର୍ଭାଗେନ ସଂଯୁତମ୍ । ତତ୍କଣଭରଣାଦୁଗ୍ରକର୍ଣଶୂଲଂ କ୍ଷଯଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଗୋପୁରୀ ରସ ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗ ମିଶାଇ କାନକୁ ଲଗାଇଲେ ଭୟଙ୍କର କାନ ବେଦନା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।

ମେଷମୂତ୍ରସୈନ୍ଧଵାଭ୍ଯାଂ କର୍ଣଯୋର୍ଭରଣାଚ୍ଛିଵ । କର୍ଣଯୋଃ ପୂତିନାଶଃ ସ୍ଯାତ୍କୃମିସ୍ତ୍ରାଵାଦିକସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ମେଷ ମୂତ୍ର ଓ ସେନ୍ଧାନମକ କାନକୁ ଭରିଲେ କାନର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପୁଇଁ ଓ ରସ ଦୂରିଯାଏ ।

ମାଲତୀପୁପ୍ପଦଲଯୋ ରସେନ ଭରଣାତ୍ତଥା । ଗୋଜଲେନୈଵ ପୂରେଣ ପୂଯସ୍ତ୍ରାଵୋ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୬.

ମଲତୀ ଫୁଲ ପତ୍ର ରସ କିମ୍ବା ଗୋ ଜଳ କାନକୁ ଭରିଲେ କାନର ପୁଇଁ ଝରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।