ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀଞ୍ଚ ସଂଭୃତ୍ଯ ତୈଲଂ ଧୀରୋ ଵିପାଚଯେତ୍ । ଏତନ୍ନିଷ୍ଯନ୍ଦନଂ ତୈଲଂ ଭୃଶଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭଗନ୍ଦରେ ॥ ୧,୧୭୪.

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ଉପଜୋଗ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତେଲ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହି ତେଲ ଭଗନ୍ଦର ରୋଗରେ ଭଲ ଭାବରେ ଲଗାଯିବା ଉଚିତ।

ଶୋଧନଂ ଗେପଣଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଵର୍ଣକରଂ ପରମ୍ । ଚିତ୍ରକାଦ୍ଯଂ ମହାତୈଲଂ ସର୍ଵରୋଗପ୍ରଭଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ତେଲ ଶୋଧନ ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗ ଦେଇଥାଏ। ଚିତ୍ରକ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏହି ମହାତେଲ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ।

ଅଜମୋଦଂ ସସିନ୍ଦୂରଂ ହରିତାଲଂ ନିଶାଦ୍ଵଯମ୍ । କ୍ଷାରଦ୍ଵଯଂ ଫେନଯୁତମାର୍ଦ୍ରକ ସର (ଶଵଃ ଲୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଅଜମୋଦ, ସିନ୍ଦୂର, ହରିତାଳ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ନିଶା, ଦୁଇ ପ୍ରକାର କ୍ଷାର, ଫେନ, କଚ୍ଚା ଅଦା, ଓ ଶବ ଗଛର ଗୁମ୍ମା।

ଇନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣ୍ଯପାମାର୍ଗକଦଲୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଃ ସମମ୍ । ଏଭିଃ ସର୍ଷପଜଂ ତୈଲମଜାମୂତ୍ରୈଶ୍ଚଯୋଜିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ, ଅପାମାର୍ଗ, କଦଳୀ ଓ ତାହାର ରସ ସହିତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ, ସରସପ ତେଲ ଓ ଛାଗ ମୁତ୍ର ଯୋଗେ ତିଆରି କରାଯାଏ।

ମୃଦ୍ଵଗ୍ନିନା ପଚେଦେତ୍ଗଵ୍ଯକ୍ଷୀରେଣ ସଂଯୁତମ୍ । ଅଜମୋଦାଦିକଂ ତୈଲଂ ଗଣ୍ଡମାଲାଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ତେଲକୁ ଗାଈ ଦୁଧ ସହିତ ମୃଦୁ ଆଗୁନିରେ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଅଜମୋଦ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏହି ତେଲ ଗଠି ଫୁଲିବା ରୋଗ ଦୂର କରେ।

ଵିଦଗ୍ଧସ୍ତୁ ପଚେତ୍ପକ୍ଵଂ ଚୈଵ ଵିଶୋଧଯେତ୍ । ରୋପଣଂ ମୃଦୁଭାଵଂ ଚ ତୈଲେନାନେନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ତେଲକୁ ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧି, ପରେ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତେଲ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କଲେ ଘାଉ ଶିଘ୍ର ଭଲ ହୁଏ ଓ ମୃଦୁତା ଆସେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୫ ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ଏଵଂ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁଶ୍ରୁତାଦୀନୁଵାଚ ହ । ହରିଃ ପୁନର୍ହରାଯାହ ନାନାଯୋଗାନ୍ରୁଗର୍ଦନାନ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏଭଳି ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୁଶ୍ରୁତ ଆଦି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ପୁନି ହରି ହରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ହରିରୁଵାଚ । ସର୍ଵଜ୍ଵରେଷୁ ପ୍ରଥମଂ କାର୍ଯଂ ଶଙ୍କର ଲଙ୍ଘନମ୍ । କ୍ଵଥିତୋଦକପାନଂ ଚ ତଥା ନିର୍ଵାତସେଵନମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ହରି କହିଲେ: ଶଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱରରେ ପ୍ରଥମେ ଉପବାସ କରିବା, ଉବା ଜଳ ପିଇବା ଓ ବାତ ରହିତ ସ୍ଥାନରେ ରହିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିସ୍ଵେଦାଜ୍ଜ୍ଵରାସ୍ତ୍ଵେଵଂ ନାଶମାଯାନ୍ତିହୀଶ୍ଵର । ଵାତଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଵାଥୋ ଗୁଡୂଚ୍ଯା ମୁସ୍ତକେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୫.

ଅଗ୍ନି ସ୍ୱେଦନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱର ନାଶ ହୁଏ, ହେ ଈଶ୍ୱର। ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଓ ମୁଷ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କ୍ୱାଥ ବାତଜ୍ୱର ଉପରେ ଉପକାରୀ।

ଦୁରାଲଭୈଶ୍ଚୈଵ ଘୃତଂ ପିତ୍ତଜ୍ଵରହରଃ ଶୃଣୁ । ଶୁଣ୍ଠୀପର୍ପଟମୁସ୍ତୈଶ୍ଚ ବାଲକୋଶୀରଚନ୍ଦନୈଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପିତ୍ତଜ୍ୱର ହଟାଇବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଘିଅ ମିଳିବା କଠିନ, ତାହା ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପର୍ପଟ, ମୁଷ୍ଟ, ବାଲା, କୋଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ପକାଇ ତିଆରି କରାଯାଏ ।

ସାଜ୍ଯଃ କ୍ଵାଥଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମଜଂ ତୁ ସଶୁଣ୍ଠିଃ ସଦୁରାଲଭଃ । ସଵାଲକଃ ସର୍ଵଜ୍ଜ୍ଵରଂ ସଶୁଣ୍ଠିଃ ସହପର୍ପଟଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ଘିଅ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ଦୁର୍ଲଭା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କ୍ୱାଥ କଫଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ । ବାଲା ଦେଇ ଏହି ମିଶ୍ରଣ ଶବ୍ଦସହିତ ଅଦା ଓ ପର୍ପଟ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ନିବାରଣ କରେ ।

କିରାତତିକ୍ତୈର୍ନାରୀଗୁଡୂଚୀଶୁଣ୍ଠିମୁସ୍ତକୈଃ । ପିତ୍ତଜ୍ଵରହରଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ଯଂ ଯୋଗମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କିରାତତିକ୍ତ, ନାରୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ମୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ପିତ୍ତଜ୍ୱର ହଟାଇବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଅଛି ।

ଵାଲକୋଶୀରପାଠାଭିଃ କଣ୍ଟକାରିକମୁସ୍ତକୈଃ । ଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚ କୃତଃ କ୍ଵାଥସ୍ତଥା ଵୈ ସୁରଦାରୁଣା ॥ ୧,୧୭୫.

ବାଲା, କୋଶୀର, ପାଠା, କଣ୍ଟକାରିକା, ମୁଷ୍ଟ ଓ ସୁରଦାରୁ ଦେଇ ପକାଇଥିବା କ୍ୱାଥ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

ଧନ୍ଯାକନିମ୍ବମୁସ୍ତାନାଂ ସମଧୁଃ ସ ତୁ ଶଙ୍କର । ପଟୋଲପତ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ଗୁଡୂଚୀତ୍ରିଫଲାଯୁତଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ଧନିଆ, ନିମ୍ବ ଓ ମୁଷ୍ଟ ମିଶାଇ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ କିମ୍ବା ପଟୋଳ ପତ୍ର, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ତ୍ରିଫଳା ଦେଇ ତିଆରି କଲେ ଏହା ଉପକାରୀ, ହେ ଶଙ୍କର ।

ପୀତୋଽଖିଲଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଷୁଧାକୃଦ୍ଵାତନୁତ୍ତ୍ଵିଦମ୍ । ହରୀତକୀପିପ୍ଲୀନାମାମଲୀଚିତ୍ରକୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ଏହା ପିଇଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ହଟେ, ଭୋକ ବଢ଼େ ଓ ବାତ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ହରୀତକୀ, ପିପ୍ପଳୀ, ଆମଳକୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ।

ଚୂର୍ଣଂ ଜ୍ଵରଂ ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଧାନ୍ଯ (ଧନ୍ଯା) କୋଶୀରପପର୍ପଟୈଃ । ଆମଲକ୍ଯା ଗୁଡୂଚ୍ଯା ଚ ମଧୁଯୁକ୍ତଂ ସଚନ୍ଦନମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ଧନିଆ, କୋଶୀର, ପର୍ପଟ, ଆମଳକୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ମଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ କିମ୍ବା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

ସମସ୍ତଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚ ସ୍ଯାତ୍ସନ୍ନିପାତହରଂ ଶୃଣୁ । ହରିଦ୍ରାନିମ୍ବତ୍ରିଫଲାମୁସ୍ତକୈର୍ଦେଵଦାରୁଣା ॥ ୧,୧୭୫.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ଓ ତିନି ଦୋଷ ଶାନ୍ତ କରିବା ଉପାୟ ହେଉଛି ହଳଦୀ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା, ମୁଷ୍ଟ ଓ ଦେବଦାରୁ ।

କଷାଯଂ କଟୁରୋହିଣ୍ଯା ସପଟୋଲଂ ସପତ୍ରକମ୍ । ତ୍ରିଦୋଷଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚସ୍ଯାତ୍ପୀତଂ ତୁ କ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଟୁରୋହିଣୀ, ପଟୋଳ ଓ ତାହାର ପତ୍ର ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ କଷା ହୋଇଥାଏ; ଏହି ଜଳ ପିଇଲେ ତିନି ଦୋଷ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।

କଣ୍ଟକାର୍ଯା ନାଗରସ୍ଯ ଗୁଡୂଚ୍ଯା ପୁଷ୍କରେଣ ଚ । ଜଗ୍ଧ୍ଵା ନାଗବଲାଚୂର୍ଣଂ ଶ୍ଵସକାସାଦିନୁଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଣ୍ଟକାରିକା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ପୁଷ୍କର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ନାଗବଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଲେ ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ରୋଗ ହଟିଯାଏ ।

କଫଵାତଜ୍ଵରେ ଦେଯଂ ଜଲମୁଷ୍ଣଂ ପିପାସିନେ । ଵିଶ୍ଵପର୍ପଟକୋଶୀରମୁସ୍ତଚନ୍ଦନସାଧିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଫ ଓ ବାତ ଜ୍ୱରରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱପର୍ପଟ, କୋଶୀର, ମୁଷ୍ଟ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ତରଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଶୀତଲଂ ଵାରି ତୃଟ୍ଛର୍ଦିଜ୍ଵରଦାହନୁତ୍ । ବିଲ୍ଵାଦିପ ପଞ୍ଚମୂଲସ୍ଯ କ୍ଵାଥଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାତିକେ ଜ୍ଵରେ ॥ ୧,୧୭୫.

ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ବାନ୍ତି, ଜ୍ୱର ଓ ଦହନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବହୁତ ଶୀତଳ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ; ବାତଜ୍ୱରରେ ବିଲ୍ୱ ଆଦି ପଞ୍ଚମୂଳ ଦ୍ୱାରା କ୍ୱାଥ ଦେଉଛନ୍ତି ।

ପାଚନଂ ପିପ୍ପଲୀମୂଲଂ ଗୁଡୃଚୀଵିଶ୍ଵଭେଷଜମ୍ । ଵାତଜ୍ଵରେ ତ୍ଵଯଂ କ୍ଵାଥୋ ଦତ୍ତଃ ଶାନ୍ତିକରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପିପ୍ପଳୀ ମୂଳ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ବିଶ୍ୱଭେଷଜ ପାଚକ; ବାତଜ୍ୱରରେ ଏହି କ୍ୱାଥ ଦେଲେ ବଡ଼ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ।

ପିତ୍ତଜ୍ଵରଘ୍ନଃ ସମଧୁଃ କ୍ଵାଥଃ ପର୍ପଟନିମ୍ବଯୋଃ । ଵିଧାନେ କ୍ରିଯମାଣେଽପି ଯ୍ସଯ ସଂଜ୍ଞା ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୭୫.

ପର୍ପଟ ଓ ନିମ୍ବ ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ପିତ୍ତଜ୍ୱର ନାଶ ହୁଏ; ଯେଭଳି ଭାବରେ ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶକ୍ତି କମେ ନାହିଁ ।

ପାଦଯୋସ୍ତୁ ଲଲାଟେ ଵା ଦହେଲ୍ଲୌହଶଲାକଯା । ତିକ୍ତା ପାଠା ପର୍ପଟାଶ୍ଚ ଵିଶାଲା ତ୍ରିଫଲା ତ୍ରିଵୃତ୍ । ସକ୍ଷୀରୋ ଭେଦନଃ କ୍ଵାଥଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରଵିଶୋଧନଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପାଦ କିମ୍ବା କପାଳରେ ଲୋହା ଶଳାକା ଦେଇ ଦାହ କର; ତିକ୍ତ ପାଠା, ପର୍ପଟ, ବିଶାଳା, ତ୍ରିଫଳା, ତ୍ରିବୃତ ଓ ଦୁଧ ଦେଇ କ୍ୱାଥ ପାଚନ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଶୋଧନ କରେ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୬ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ସପ୍ତରାତ୍ରାତ୍ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଖଲ୍ଵାଟସ୍ଯ କଚାଃ ଶୁଭାଃ । ଦଗ୍ଧହସ୍ତିଦନ୍ତଲେପାତ୍ସାଜାକ୍ଷୀରରସାଞ୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ସାତ ରାତି ପରେ ଖଲ୍ବାଟ ମଣିଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭ କେଶ ଉଗୁଥାଏ, ଯଦି ଦାହିଥିବା ହାତୀ ଦାନ୍ତର ଲେପ, ଯବ ରସ ଓ ଦୁଧର ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଯାଏ ।

ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନୈଵ ଚତୁର୍ଭାଗେନ ସାଧିତମ୍ । କେଶଵୃଦ୍ଧିକରଂ ତୈଲଂ ଗୁଞ୍ଜାଚୂର୍ଣାନ୍ଵିତେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ତେଲ ଗୁଞ୍ଜା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ମିଶାଇଲେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି କରେ ।

ଏଲାମାଂସୀକୁଷ୍ଠମୁରାଯୁକ୍ତମଭ୍ଯଙ୍ଗତଃ ଶିଵମ୍ । ଗୁଞ୍ଜାଫଲଂ ସମାଦେଯଂ ଲେପନଂ ଚନ୍ଦ୍ରଲୁପ୍ତନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୬.

ଏଲା, ମାଂସୀ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଉରା ମିଶାଇ ମସାଜ କଲେ କିମ୍ବା ଗୁଞ୍ଜା ଫଳର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଖଲ୍ବାଟ ହଟିଯାଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିଚୂର୍ଣଲେପାଦ୍ଵୈ କେଶାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ଭଵନ୍ତି ଚ । କରଞ୍ଜାମଲକୈଲାଲଲାକ୍ଷାଲେପୋଽରୁଣାପହଃ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକାର ଚୁରୁଣି ଲେପ ଲଗାଇଲେ କେଶ ନରମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୁଏ । କରଞ୍ଜ, ଆମଳକୀ, ଗ୍ରୀକୁମାରୀ ଓ ଲାକ୍ଷାର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଲାଲିମା ଦୂରିଯାଏ ।

ଆମ୍ରାସ୍ଥିମଜ୍ଜାମଲକଲେପାତ୍କେଶା ଭଵନ୍ତି ଵୈ । ବଦ୍ଧମୂଲା ଘନା ଦୀର୍ଘାଃ ସ୍ନଗ୍ଧାଃ ସ୍ଯୁର୍ନୋତ୍ପତନ୍ତି ଚ ॥ ୧,୧୭୬.

ଆମ୍ବ ଗୁଠିକା ମଜ୍ଜା ଓ ଆମଳକୀର ଲେପ ଲଗାଇଲେ କେଶ ମଜବୁତ, ଘନ, ଲମ୍ବା ଓ ତେଲିଆ ହୁଏ, ଏବଂ ଝଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ ।