ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶତପୁଷ୍ପଂ ଦେଵଦାରୁ ମାଂସୀ ଶୈଲେଯକଂ ବଲା । ଚନ୍ଦନଂ ତଗରଂ କୁଷ୍ଟଂ ମନଃ ଶିଲା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀ ॥ ୧,୧୭୪.

ଶତପୁଷ୍ପ, ଦେବଦାରୁ, ମାଂସୀ, ଶୈଳେୟକ, ବଳା, ଚନ୍ଦନ, ତଗର, କୁଷ୍ଠ, ମନଃଶିଳା ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ—

ଏତୈଃ କର୍ଷସମୈଃ କଲ୍କୈଃ ଘୃତପ୍ରସ୍ଥଂ ଵିପାଚଯେତ୍ । କୁଵ୍ଜଵାମନପଙ୍ଗୂନାଂ ବଧିରଵ୍ଯଙ୍ଗକୁଷ୍ଠିନାମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ଔଷଧ ଗୁଡିକୁ ସମପରିମାଣରେ ନେଇ, ଗୋଟିଏ ପ୍ରସ୍ଥ ଘିଅ ସହିତ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହା କୁଞ୍ଜ, ବାମନ, ଲଙ୍ଗଡ଼, ବେହରା, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଵାଯୁନା ଭଗ୍ନଗାତ୍ରାଣାଂ ଯେ ଚ ସୀଦନ୍ତି ମୈଥୁନେ । ଜରାଜର୍ଜରଗାତ୍ରାଣାଂ ଚାଧ୍ମାନମୁଖ ଶୋଷିଣାମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଭାଗ ବାତ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ମିଳନ କ୍ଷୀଣ, ବୟସରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ, ଫୁଲିଯିବା କିମ୍ବା ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ଥିବା, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଘିଅ ଉପକାରୀ।

ତ୍ଵଗ୍ଗତାଶ୍ଚାପି ଯେ ଵାତା ଶିରାସ୍ନାଯୁଗତାଶ୍ଚ ଯେ । ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ନାଶଯତ୍ଯାଶୁ ତୈଲଂ ରୋଗକୁଲାନ୍ତକମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଚର୍ମ, ଶିରା ଓ ସ୍ନାୟୁରେ ଥିବା ବାତକୁ ଏହି ତେଲ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦୂର କରେ। ଏହି ତେଲ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ।

ନାରାଯଣମିଦଂ ତୈଲଂ ଵିଷ୍ଣୁନୋକ୍ତଂ ରୁଗର୍ଦନମ୍ । ପୃଥକ୍ତୈଲଂ ଘୃତଂ କୁର୍ଯାତ୍ସମସ୍ତୈରୌଷଧୈଃ ପୃଥକ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ନାରାୟଣ ତେଲ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ରୋଗ ଦୂର କରେ। ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଘିଅ ଓ ତେଲ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଶତାଵର୍ଯା ଗୁଡୂଚ୍ଯା ଵା ଚିତ୍ରକୈ ଗୋଚନାନ୍ଵିତୈଃ । ନିର୍ଗୁଣ୍ଡ୍ଯା ଵା ପ୍ରସାରଃ ସ୍ଯାତ୍କଣ୍ଟକାର୍ଯା ରସାଦିଭିଃ ॥ ୧,୧୭୪.

ଶତାବରୀ, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଚିତ୍ରକ ଓ ଗୋଚନା, କିମ୍ବା ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, କିମ୍ବା କଣ୍ଟକାରୀ ଓ ତାହାର ରସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ତେଲ ଲଗାଯିବା ଉଚିତ।

ଵର୍ଷାଭୂଵାଲଯା ଵାପି ଵାସକନ ଫଲତ୍ରିକୈଃ । ବ୍ରାହଯା ଚୈଗ୍ଣ୍ଡକେନାପି ଭୃଙ୍ଗରାଜେନ କୁଷ୍ଟିନା ॥ ୧,୧୭୪.

ବର୍ଷାଭୂ, ଆଲୟ, ବାସକ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଫଳ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ଇଗ୍ଣ୍ଡକ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଓ କୁଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ତେଲ ତିଆରି ହୋଇପାରେ।

ମୁସଲ୍ଯା ଦଶମୂଲେନ ଖଦିରେଣ ଵଟାଦିଭିଃ । ଵଟିକା ମୋଦକୋ ଵାପି ଚୂର୍ଣ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ମୁସଳୀ, ଦଶମୂଳ, ଖଦିର, ବଟ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ତେଲ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହା ଗୋଳି, ମୋଦକ କିମ୍ବା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦିଆଯିବା ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ।

ଘୃତେନ ମଧୁନା ଵାପି ଅଦ୍ଭିଃ ଖଣ୍ଡଗୁଡାଦିଭିଃ । ଲଵଣୈଃ କଟୁକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଯଥାଲାଭଂ ଚ ଗେଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଘିଅ, ମଧୁ, ପାଣି, ଚିନି ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଲୁଣ ଓ ତିକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ ଯେପରି ମିଳିଥାଏ, ଏହା ରୋଗ ନାଶ କରେ।

ଚିତ୍ରକାର୍କତ୍ରିଵୃଦ୍ଵାପି ଯଵାନୀହଯମାରକମ୍ । ସୁଧାଂ ଚ ବାଲାଂ ଗଣିକାଂ ସପ୍ତପର୍ଣସୁଵର୍ଚିକାମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଚିତ୍ରକ, ଅର୍କ, ତ୍ରିବୃତ, ଯବାନୀ, ହୟମାରକ, ସୁଧା, ବାଳା, ଗଣିକା, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବର୍ଚ୍ଚିକା ସହିତ ଏହି ତେଲ ତିଆରି କରାଯାଏ।

ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀଞ୍ଚ ସଂଭୃତ୍ଯ ତୈଲଂ ଧୀରୋ ଵିପାଚଯେତ୍ । ଏତନ୍ନିଷ୍ଯନ୍ଦନଂ ତୈଲଂ ଭୃଶଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭଗନ୍ଦରେ ॥ ୧,୧୭୪.

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ଉପଜୋଗ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତେଲ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହି ତେଲ ଭଗନ୍ଦର ରୋଗରେ ଭଲ ଭାବରେ ଲଗାଯିବା ଉଚିତ।

ଶୋଧନଂ ଗେପଣଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଵର୍ଣକରଂ ପରମ୍ । ଚିତ୍ରକାଦ୍ଯଂ ମହାତୈଲଂ ସର୍ଵରୋଗପ୍ରଭଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ତେଲ ଶୋଧନ ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗ ଦେଇଥାଏ। ଚିତ୍ରକ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏହି ମହାତେଲ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ।

ଅଜମୋଦଂ ସସିନ୍ଦୂରଂ ହରିତାଲଂ ନିଶାଦ୍ଵଯମ୍ । କ୍ଷାରଦ୍ଵଯଂ ଫେନଯୁତମାର୍ଦ୍ରକ ସର (ଶଵଃ ଲୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଅଜମୋଦ, ସିନ୍ଦୂର, ହରିତାଳ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ନିଶା, ଦୁଇ ପ୍ରକାର କ୍ଷାର, ଫେନ, କଚ୍ଚା ଅଦା, ଓ ଶବ ଗଛର ଗୁମ୍ମା।

ଇନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣ୍ଯପାମାର୍ଗକଦଲୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଃ ସମମ୍ । ଏଭିଃ ସର୍ଷପଜଂ ତୈଲମଜାମୂତ୍ରୈଶ୍ଚଯୋଜିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ, ଅପାମାର୍ଗ, କଦଳୀ ଓ ତାହାର ରସ ସହିତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ, ସରସପ ତେଲ ଓ ଛାଗ ମୁତ୍ର ଯୋଗେ ତିଆରି କରାଯାଏ।

ମୃଦ୍ଵଗ୍ନିନା ପଚେଦେତ୍ଗଵ୍ଯକ୍ଷୀରେଣ ସଂଯୁତମ୍ । ଅଜମୋଦାଦିକଂ ତୈଲଂ ଗଣ୍ଡମାଲାଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ତେଲକୁ ଗାଈ ଦୁଧ ସହିତ ମୃଦୁ ଆଗୁନିରେ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଅଜମୋଦ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏହି ତେଲ ଗଠି ଫୁଲିବା ରୋଗ ଦୂର କରେ।

ଵିଦଗ୍ଧସ୍ତୁ ପଚେତ୍ପକ୍ଵଂ ଚୈଵ ଵିଶୋଧଯେତ୍ । ରୋପଣଂ ମୃଦୁଭାଵଂ ଚ ତୈଲେନାନେନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୪.

ଏହି ତେଲକୁ ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧି, ପରେ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତେଲ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କଲେ ଘାଉ ଶିଘ୍ର ଭଲ ହୁଏ ଓ ମୃଦୁତା ଆସେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୫ ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ଏଵଂ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁଶ୍ରୁତାଦୀନୁଵାଚ ହ । ହରିଃ ପୁନର୍ହରାଯାହ ନାନାଯୋଗାନ୍ରୁଗର୍ଦନାନ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏଭଳି ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୁଶ୍ରୁତ ଆଦି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ପୁନି ହରି ହରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ହରିରୁଵାଚ । ସର୍ଵଜ୍ଵରେଷୁ ପ୍ରଥମଂ କାର୍ଯଂ ଶଙ୍କର ଲଙ୍ଘନମ୍ । କ୍ଵଥିତୋଦକପାନଂ ଚ ତଥା ନିର୍ଵାତସେଵନମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ହରି କହିଲେ: ଶଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱରରେ ପ୍ରଥମେ ଉପବାସ କରିବା, ଉବା ଜଳ ପିଇବା ଓ ବାତ ରହିତ ସ୍ଥାନରେ ରହିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିସ୍ଵେଦାଜ୍ଜ୍ଵରାସ୍ତ୍ଵେଵଂ ନାଶମାଯାନ୍ତିହୀଶ୍ଵର । ଵାତଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଵାଥୋ ଗୁଡୂଚ୍ଯା ମୁସ୍ତକେନ ଚ ॥ ୧,୧୭୫.

ଅଗ୍ନି ସ୍ୱେଦନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱର ନାଶ ହୁଏ, ହେ ଈଶ୍ୱର। ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଓ ମୁଷ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କ୍ୱାଥ ବାତଜ୍ୱର ଉପରେ ଉପକାରୀ।

ଦୁରାଲଭୈଶ୍ଚୈଵ ଘୃତଂ ପିତ୍ତଜ୍ଵରହରଃ ଶୃଣୁ । ଶୁଣ୍ଠୀପର୍ପଟମୁସ୍ତୈଶ୍ଚ ବାଲକୋଶୀରଚନ୍ଦନୈଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ପିତ୍ତଜ୍ୱର ହଟାଇବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଘିଅ ମିଳିବା କଠିନ, ତାହା ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପର୍ପଟ, ମୁଷ୍ଟ, ବାଲା, କୋଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ପକାଇ ତିଆରି କରାଯାଏ ।

ସାଜ୍ଯଃ କ୍ଵାଥଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମଜଂ ତୁ ସଶୁଣ୍ଠିଃ ସଦୁରାଲଭଃ । ସଵାଲକଃ ସର୍ଵଜ୍ଜ୍ଵରଂ ସଶୁଣ୍ଠିଃ ସହପର୍ପଟଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ଘିଅ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ଦୁର୍ଲଭା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କ୍ୱାଥ କଫଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ । ବାଲା ଦେଇ ଏହି ମିଶ୍ରଣ ଶବ୍ଦସହିତ ଅଦା ଓ ପର୍ପଟ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ନିବାରଣ କରେ ।

କିରାତତିକ୍ତୈର୍ନାରୀଗୁଡୂଚୀଶୁଣ୍ଠିମୁସ୍ତକୈଃ । ପିତ୍ତଜ୍ଵରହରଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ଯଂ ଯୋଗମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କିରାତତିକ୍ତ, ନାରୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ମୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ପିତ୍ତଜ୍ୱର ହଟାଇବାର ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଅଛି ।

ଵାଲକୋଶୀରପାଠାଭିଃ କଣ୍ଟକାରିକମୁସ୍ତକୈଃ । ଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚ କୃତଃ କ୍ଵାଥସ୍ତଥା ଵୈ ସୁରଦାରୁଣା ॥ ୧,୧୭୫.

ବାଲା, କୋଶୀର, ପାଠା, କଣ୍ଟକାରିକା, ମୁଷ୍ଟ ଓ ସୁରଦାରୁ ଦେଇ ପକାଇଥିବା କ୍ୱାଥ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

ଧନ୍ଯାକନିମ୍ବମୁସ୍ତାନାଂ ସମଧୁଃ ସ ତୁ ଶଙ୍କର । ପଟୋଲପତ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ଗୁଡୂଚୀତ୍ରିଫଲାଯୁତଃ ॥ ୧,୧୭୫.

ଧନିଆ, ନିମ୍ବ ଓ ମୁଷ୍ଟ ମିଶାଇ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ କିମ୍ବା ପଟୋଳ ପତ୍ର, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ତ୍ରିଫଳା ଦେଇ ତିଆରି କଲେ ଏହା ଉପକାରୀ, ହେ ଶଙ୍କର ।

ପୀତୋଽଖିଲଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଷୁଧାକୃଦ୍ଵାତନୁତ୍ତ୍ଵିଦମ୍ । ହରୀତକୀପିପ୍ଲୀନାମାମଲୀଚିତ୍ରକୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ଏହା ପିଇଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ହଟେ, ଭୋକ ବଢ଼େ ଓ ବାତ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ହରୀତକୀ, ପିପ୍ପଳୀ, ଆମଳକୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ।

ଚୂର୍ଣଂ ଜ୍ଵରଂ ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଧାନ୍ଯ (ଧନ୍ଯା) କୋଶୀରପପର୍ପଟୈଃ । ଆମଲକ୍ଯା ଗୁଡୂଚ୍ଯା ଚ ମଧୁଯୁକ୍ତଂ ସଚନ୍ଦନମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

ଧନିଆ, କୋଶୀର, ପର୍ପଟ, ଆମଳକୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ମଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ କିମ୍ବା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

ସମସ୍ତଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚ ସ୍ଯାତ୍ସନ୍ନିପାତହରଂ ଶୃଣୁ । ହରିଦ୍ରାନିମ୍ବତ୍ରିଫଲାମୁସ୍ତକୈର୍ଦେଵଦାରୁଣା ॥ ୧,୧୭୫.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ଓ ତିନି ଦୋଷ ଶାନ୍ତ କରିବା ଉପାୟ ହେଉଛି ହଳଦୀ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା, ମୁଷ୍ଟ ଓ ଦେବଦାରୁ ।

କଷାଯଂ କଟୁରୋହିଣ୍ଯା ସପଟୋଲଂ ସପତ୍ରକମ୍ । ତ୍ରିଦୋଷଜ୍ଵରନୁଚ୍ଚସ୍ଯାତ୍ପୀତଂ ତୁ କ୍ଵଥିତଂ ଜଲମ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଟୁରୋହିଣୀ, ପଟୋଳ ଓ ତାହାର ପତ୍ର ଦେଇ ତିଆରି କ୍ୱାଥ କଷା ହୋଇଥାଏ; ଏହି ଜଳ ପିଇଲେ ତିନି ଦୋଷ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।

କଣ୍ଟକାର୍ଯା ନାଗରସ୍ଯ ଗୁଡୂଚ୍ଯା ପୁଷ୍କରେଣ ଚ । ଜଗ୍ଧ୍ଵା ନାଗବଲାଚୂର୍ଣଂ ଶ୍ଵସକାସାଦିନୁଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୫.

କଣ୍ଟକାରିକା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଗୁଡ଼ୂଚୀ ଓ ପୁଷ୍କର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ନାଗବଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଲେ ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ରୋଗ ହଟିଯାଏ ।