ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପଞ୍ଚପଲ୍ଲଵପିଷ୍ଟାହ୍ଵମାଲତୀକୁସୁମୈର୍ଘୃତମ୍ । ରଵିପକ୍ଵମସୃଗ୍ଧାରଂ ଯୋନିଗନ୍ଧଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ପାଞ୍ଚ ପତ୍ର ଓ ମାଲତୀ ଫୁଲର ଚକଚକି ଘ଼ିଅ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ରାନ୍ଧିଲେ, ଅସାମାନ୍ୟ ରକ୍ତସ୍ରାବ ରୁକିଯାଏ ଓ ଯୋନିର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ।

ସକାଞ୍ଜିକଂ ଜପାପୁଷ୍ପପୁଷ୍ପଂ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀଦଲମ୍ । ଦୂର୍ଵାପିଷ୍ଟଂ ଚ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ଚିତ୍ରକଂ ଶର୍କରାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

କଞ୍ଜି ସହିତ ଜପା ଫୁଲ, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ପତ୍ର ଓ ଦୁର୍ବା ଚକଚକି, ଚିତ୍ରକ ଓ ଚିନି ସହିତ ମିଶାଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍।

ଧାତ୍ର୍ଯଞ୍ଜନାଭଯାଚୂର୍ଣଂ ତୋଯପୀତଂ ରଜୋ ହରେତ୍ । ସଦୁଗ୍ଧା ଲକ୍ଷ୍ମଣା ପୀତା ନସ୍ଯାଦ୍ଵା ପୁତ୍ରଦା ଋତୌ ॥ ୧,୧୭୨.

ଧାତ୍ରୀ, ଅଞ୍ଜନ ଓ ଅଭୟା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ପାଣି ସହିତ ନେଲେ ରଜୋଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ଦୁଧ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ନେଲେ କିମ୍ବା ଋତୁକାଳରେ ନାସା ମାର୍ଗରେ ଦେଲେ, ସନ୍ତାନ ମିଳେ।

ଦୁଗ୍ଧସ୍ଯାର୍ଧାଢକଂ ଚାଜ୍ଯମଶ୍ଵଗନ୍ଧା ଚ ପୁତ୍ରଦା । ଵନ୍ଧ୍ଯା ପୁତ୍ରଂ ଲଭେତ୍ପୀତ୍ଵା ଘୃତେନ ଵ୍ଯୋପକେସରମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ଆଧକ ଦୁଧ, ଘ଼ିଅ ଓ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ନେଲେ ସନ୍ତାନ ହୁଏ। ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳା ଏହା ଘ଼ିଅ ଓ ବ୍ୟୋପକେଶର ସହିତ ପିଇଲେ ପୁଅ ସନ୍ତାନ ପାଏ।

କୁଶକାଶୋରୁଚୃକାନାଂ ମୃଲୈର୍ଗୋକ୍ଷୁରକସ୍ଯ ଚ । ଶୃତଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ସିତାଯୁକ୍ତଂ ଗର୍ଭିଣ୍ଯାଃ ଶୂଲନୁତ୍ପରମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

କୁଶ, କାଶ, ଉରୁଚୃକ, ମୃଳ ଓ ଗୋକ୍ଷୁରକା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା, ଦୁଧ ଓ ଚିନି ସହିତ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କର ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।

ପାଠାଲାଙ୍ଗଲିସିଂହାମ୍ଯମଯୂରକୂଟଜୈଃ ପୃଥକ୍ । ନାଭିବସ୍ତି ଭଗାଲେପାତ୍ସୁଖଂ ନାରୀ ପ୍ରସୂଯତେ ॥ ୧,୧୭୨.

ପାଠା, ଅଳଙ୍ଗଲି, ସିଂହା, ମୟୂର ଓ କୁଟଜ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ନାଭି, ମୁତ୍ରାଶୟ ଓ ଯୋନିରେ ଲେପ କଲେ ମହିଳା ସହଜରେ ପ୍ରସବ କରିପାରିବେ।

ସୂତାଯା ହୃଚ୍ଛିରୋବସ୍ତିଶୂଲମର୍କନ୍ଦ (କ୍ଵଲ୍ଲ) ସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ଯଵକ୍ଷାରଂ ପିବେତ୍ତତ୍ର ମସ୍ତୁ କୋଷ୍ଣୋଦକେନ ଵା ॥ ୧,୧୭୨.

ସୂତିକା ମହିଳାଙ୍କର ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁତ୍ରାଶୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଯାହାକୁ ଅର୍କନ୍ଦ କିମ୍ବା କ୍ୱଲ୍ଲା କୁହାଯାଏ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଯବକ୍ଷାର ମସ୍ତୁ କିମ୍ବା ଉଷ୍ଣ ପାଣି ସହିତ ପିଇବା ଉଚିତ୍।

ଦଶମୂଲୀକୃତଃ କ୍ତାଥଃ ସାଜ୍ଯଃ ମୂତିରୁଜାପହଃ । ଶାତିଲଣ୍ଡୁଲଚୂର୍ଣଂ ତୁ ସଦୁଗ୍ଧଂ ଦୁଗ୍ଧକୃଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ଦଶମୂଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ଘ଼ିଅ ସହିତ ନେଲେ ଗର୍ଭାଶୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। ଶାତିଳା ଓ ଚାଉଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଧ ସହିତ ନେଲେ ଦୁଧ ବଢ଼ିଯାଏ।

ଵିଦାରୀ କନ୍ଦସ୍ଵରସଂ ମୂଲଂ କାର୍ପାସଜଂ ତଥା । ଧାତ୍ରୀ ସ୍ତନ୍ଯଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମୁଦ୍ଗଯୂପରସାଶିନୀ ॥ ୧,୧୭୨.

ବିଦାରୀ ମୂଳର ରସ, କପାସ ଗଛର ମୂଳ ଓ ଧାତ୍ରୀ ଦେଇ ଷ୍ଟନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପକୃତ। ମୁଗ ଦାଳର ଶର୍ବତ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ମିଳେ।

କୁଷ୍ଠା ଵଚାଭଯା ବ୍ରାହ୍ମୀ ମଧୁରା କ୍ଷୌଦ୍ରସର୍ପିଷା । ଵର୍ଣାଯୁଃ କାନ୍ତିଜନନଂ ଲେହ୍ଯଂ ଵାଲମ୍ଯ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ବାଳ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ କୁଷ୍ଠ, ବଚା, ହରିତକୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ ମଧୁରା ଉପରେ ମଧୁ ଓ ଘଉଁ ମିଶାଇ ଲେହ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଲେ ଶରୀରର ରଙ୍ଗ, ଆୟୁ ଓ ଆକର୍ଷଣ ବଢ଼େ।

ସ୍ତନ୍ଯାଭାଵେ ପଯଶ୍ଛାଗଂ ଗଵ୍ଯଂ ଵା ତଦ୍ଗୁଣଂ ପିଵେତ୍ । ସ୍ଵେଦନଂ ନାଗ୍ନିଶୋଫାର୍ତେ ମୃଦା ସ୍ଯାଦଗ୍ନିତପ୍ତଯା ॥ ୧,୧୭୨.

ମାଆ ଦୁଧ ନଥିଲେ ଛାଗ ଦୁଧ କିମ୍ବା ଗାଈ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହାର ଗୁଣ ସମାନ। ଅଗ୍ନି ନଥିବା ସ୍ଫୀତିରେ ଅଗ୍ନିରେ ତାପିଥିବା ମାଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱେଦନ କରାଯିବା ଉପକାରୀ।

ଲେହୋ ମୁସ୍ତଵିପାଯାଶ୍ଚ ଵମିକାସଜ୍ଵରେ ପିବେତ୍ । ସୁସ୍ତଶୁଣ୍ଠୀଵିଷାଵିଲ୍ଵକୂଟଜୈରତିସାରନୁତ ॥ ୧,୧୭୨.

ବାନ୍ତି ଓ ଜ୍ୱରରେ ମୁସ୍ତା ଓ ବିପାୟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଲେହ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଅତିସାରରେ ଶୁଖିଲା ଶୁଂଠି, ବିଷା, ବେଲ ଓ କୁଟଜ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଭଲ ହୁଏ।

ମଧୁ ଵ୍ଯୋଷଂ ମାତୁଲୁଙ୍ଗଂ ହିକ୍କାଚ୍ଛର୍ଦିନିଵାରଣମ୍ । କୁଷ୍ଠେନ୍ଦ୍ରଯଵସିଦ୍ଧାର୍ଥା ନିଶା ଦୂର୍ଵା ଚ କୁଷ୍ଠଜିତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ମଧୁ, ତିନି ମିଶ୍ରଣ ମସଲା ଓ ମାତୁଲୁଙ୍ଗ ହିକ୍କା ଓ ବାନ୍ତି ରୋଗର ଉପଚାର। କୁଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରୟବ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ, ହରିଦ୍ରା ଓ ଦୁର୍ବା କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ନିବାରଣ କରେ।

ମହାମୁଣ୍ଜିତିକୋଜୀଚ୍ଯକାଥୈଃ ସ୍ନାନଂ ଗ୍ରହାପହମ୍ । ସପ୍ତଚ୍ଛଦାମଯନିଶାଚନ୍ଦନୈଶ୍ଚାନୁଲେପନମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ମହାମୁଞ୍ଜା, ତିକ୍ତ ଓ ଜୀଚ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଗ୍ରହଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ସପ୍ତଛଦ, ଅମୟ, ନିଶା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲେପନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଶଙ୍ଖାବ୍ଜବୀଜରୁଦ୍ରାକ୍ଷଵଚାଲୌହାଦିଧାରଣମ୍ । ଓଂ କଂ ଟଂ ଯଂ ଗଂ ଵୈନତେଯାଯ ନମଃ । ଓଂ ହୋଂ ହାଂ ହଃ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଶାନ୍ତିର୍ଵାଲାନାଂ ମାର୍ଜନାଦ୍ଵଲିଦାନତଃ । ଓଂ ହ୍ରୀଂ ବାଲମ୍ରହାଦ୍ଵଲିଂ ଗୃହ୍ଣୀତ ଵାଲଂ ମୁଞ୍ଚତ ସ୍ଵାହା ॥ ୧,୧୭୨.

ଶଂଖ, ପଦ୍ମବୀଜ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ବଚା ଓ ଲୋହା ଧାରଣ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। 'ଓଁ କଁ ଠଁ ଯଁ ଗଁ ବୈନତେୟାୟ ନମଃ' ଓ 'ଓଁ ହଁ ହାଁ ହଃ' ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜଳ ଛିଟି ଓ ଧାଗା ବାନ୍ଧିଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। 'ଓଁ ହ୍ରୀଁ ବାଳମ୍ରହାଦ୍ବଲିଂ ଗୃହ୍ଣୀତ ବାଳଂ ମୁଞ୍ଚତ୍ ସ୍ୱାହା' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତଣ୍ଡୁଲାଦ୍ଭିଃ ଶିରୀପସ୍ଯ ପଲଂ ପୀତଂ ଵିଷାପହମ୍ । ତଣ୍ଡୁଲାଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵର୍ଷାଭ୍ଵାଃ ଶୁକ୍ଲାଯାଃ ସର୍ପଦଂଶନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ଚାଉଳ ଜଳ ସହିତ ଏକ ପଳ ଶିରୀଷ ଖାଇଲେ ବିଷ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଚାଉଳ ଜଳ ସହିତ ବର୍ଷାଭ୍ୱା କିମ୍ବା ଶୁକ୍ଳା ଦେଲେ ସାପ ଡ଼ସା ଭଲ ହୁଏ।

ଦଧ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତଣ୍ଡୁଲୀଯଂ ଚ ଗୃହଧୃମୋ ନିଶା ତଥା । ପିଷ୍ଟଂ ପାନଂ ତଥା କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ସିନ୍ଧୃତ୍ଥସ୍ଯ ଵିପାନ୍ତକମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ଦହି, ଘଉଁ, ଚାଉଳ ଜଳ, ଗୃହଧୃମ, ହରିଦ୍ରା ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ପିସିବା କିମ୍ବା ପାନ କରିବା ସିନ୍ଧୃଥ ବିଷ ନିବାରଣ କରେ।

ଅଙ୍କୋଟମୂଲନିଷ୍କ୍ଵାଥଃ ସାଜ୍ଯଃ ପୀତୋ ଵିଷାନ୍ତକଃ । ଯଜ୍ଜରାଵ୍ଯାଧିଵିଧ୍ଵଂସି ଭେଷଜଂ ତଦ୍ରସାଯନମ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ଅଙ୍କୋଟ ମୂଳର କଢ଼ା ଘଉଁ ସହିତ ପିଇଲେ ବିଷ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଔଷଧ ବୟସ୍କ ଓ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ଏହା ରସାୟନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ସିନ୍ଦୂତ୍ଯରାର୍କରାଶୁଣ୍ଠୀକଣାମଧୁଗୁଡୈଃ କ୍ରମାତ୍ । ଵର୍ଷାଦିଷ୍ଵଭଯା ସେଵ୍ଯା ରସାଯନଗୁଣୌଷିଣା ॥ ୧,୧୭୨.

ସିନ୍ଦୂତି, ଅରାର୍କ, ରାଶୁଂଠି, କଣା, ମଧୁ ଓ ଗୁଡ଼ କ୍ରମକ୍ରମେ ଖାଇବା ଉଚିତ। ବର୍ଷାଦି ଋତୁରେ ଏହି ଔଷଧ ହରିତକୀ ସହିତ ନେଲେ ରସାୟନ ଗୁଣ ମିଳେ।

ଜ୍ଵରସ୍ଯାନ୍ତେଽଭଯାଂ ଚୈକାଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦ୍ଵେ ଵିଭୀତକେ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମଧ୍ଵାଜ୍ଯଧାତ୍ରୀଣାଂ ଚତୁଷ୍କଂ ଶତଵର୍ଷକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ଜ୍ୱର ଶେଷରେ ଏକ ହରିତକୀ ଓ ଦୁଇଟି ବିଭୀତକ ଖାଇବା ଉଚିତ। ମଧୁ, ଘଉଁ, ଆମଳକୀ ଓ ଧାତ୍ରୀ—ଏହି ଚାରିଟି ଖାଇଲେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ମିଳେ।

ପୀତାଶ୍ଵଗନ୍ଧା ପଯସା ଘୃତେନାଶେପରୋଗନୁତ୍ । ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣ୍ଯାଃ ସ୍ଵରସୋ ଵିଦାର୍ଯାଶ୍ଚାମୃତୋପମଃ ॥ ୧,୧୭୨.

ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଦୁଧ ଓ ଘଉଁ ସହିତ ପିଇଲେ ଶୁକ୍ର ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ। ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ବିଦାରୀର ତରଳ ରସ ଅମୃତ ସମାନ।

ତିଲଧାତ୍ରୀଭୃଙ୍ଗରାଜୌ ଜଗ୍ଧ୍ଵା ଵର୍ଷଶତୀ ଭଵେତ୍ । ତ୍ରିକଟୁ ତ୍ରିଫଲା ଵହ୍ନିର୍ଗୁଡୂଚୀ ଚ ଶତାଵରୀ ॥ ୧,୧୭୨.

ତିଳ, ଧାତ୍ରୀ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଖାଇଲେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ମିଳେ। ତିନି ମିଶ୍ରଣ ମସଲା, ତ୍ରିଫଳା, ଅଗ୍ନି, ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଓ ଶତାବରୀ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ।

ଵିଡଙ୍ଗଲୋହଚୂର୍ଣଂ ତୁ ମଧୁନା ସହ ରୋଗନୁତ୍ । ତ୍ରିଫଲା ଚ କଣା ଶୁଣ୍ଠୀ ଗୁଡୂଚୀ ଚ ଶତାଵରୀ ॥ ୧,୧୭୨.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଲୋହ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା, କଣା, ଶୁଖିଲା ଶୁଂଠି, ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଓ ଶତାବରୀ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଵିଡଙ୍ଗଭୃଙ୍ଗରାଜାଦି ଭାଵିତଂ ସର୍ଵରୋଗନୁତ୍ । ଚୂର୍ଣଂ ଵିଦାର୍ଯା ମଧ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଲୀଢ୍ଵା ଦଶ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ ଓ ଘଉଁ ସହିତ ଚାଟିଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହା ଖାଇଲେ ପୁରୁଷ ଦଶ ଜଣ ନାରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରିପାରିବ।

ଘୃତଂ ଶତାଵରୀକଲ୍କୈଃ କ୍ଷୀରୈର୍ଦଶଗୁଣୈଃ ପଚେତ୍ । ଶର୍କରାପିପ୍ପଲୀକ୍ଷୌଦ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଵା ଜାରକଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୧,୧୭୨.

ଶତାବରୀ ଚୁଣା ଦସଗୁଣ ଦୁଧ ସହିତ ଘଉଁରେ ରାନ୍ଧି, ଚିନି, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ଯାହା ତିଆରି ହୁଏ, ତାକୁ ଜାରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପ୍ରତିମର୍ଷୋଽଵପୀଡଶ୍ଚ ନସ୍ଯଂ ପ୍ରଵପନଂ ତଥା । ଶିରୋଵିରେଚନଂ ଚେତି ପଞ୍ଚକର୍ମ ଚ କଥ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୭୨.

ପ୍ରତିମର୍ଷ, ଅବପୀଡ଼, ନସ୍ୟ, ପ୍ରବପନ ଓ ଶିରୋବିରେଚନ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପଞ୍ଚକର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାସୈର୍ଦ୍ଵିସଂଖ୍ଯୈର୍ମାଘାଦ୍ଯୈଃ କ୍ରମାତ୍ଷଡୃତଵଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଅଗ୍ନିସେଵାମଧୁକ୍ଷୀରଵିକୃତୀଃ ପରିପେଵଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୨.

ମାଘ ଆଦି ଛଅ ଋତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ମାସ ହୋଇ ଗଣାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି, ଦୁଧ ଓ ଛେନା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଖି ଚାଲିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଯୁକ୍ତଃ ଶିଶିରେ ତଦ୍ଵଦ୍ଵସନ୍ତେ ନ ଦିଵା ସ୍ଵପେତ୍ । ତ୍ଯଜେଦ୍ଵର୍ଷାସୁ ସ୍ଵପ୍ନାଦୀଞ୍ଛରଦିନ୍ଦୋଶ୍ଚ ରଶ୍ମଯଃ ॥ ୧,୧୭୨.

ଶୀତକାଳରେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଶୋଇବା ଉଚିତ, ବସନ୍ତକାଳରେ ଦିନେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବର୍ଷାକାଳରେ ଶୋଇବା ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଆଦତକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଶରତ୍କାଳର ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର କିରଣକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

ପଥ୍ଯାନି ଶାଲଯୋ ମୁଦ୍ରା ଵର୍ଷାମ୍ଭଃ କ୍ଵଥିତଂ ପଯଃ । ନିମ୍ଵାତସୀକୁସୁମ୍ଭାନାଂ ଶିଗ୍ରୁସର୍ଷପଯୋସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୭୨.

ପାଥ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ଚାଉଳ, ମୁଦ୍ରା ଡାଲ, ବର୍ଷାର ପାଣି, ଉବା ଦୁଧ, ଏବଂ ନିମ୍ବ, ଆତସୀ, କୁସୁମ୍ଭ, ଶିଗ୍ରୁ ଓ ସୋରିଷ।