ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପିପ୍ପଲୀ ମଧୁସଂଯୁକ୍ତା ଅମ୍ଲପିତ୍ତଵିନାଶିନୀ । ଶ୍ଲେଷ୍ମାଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ଯନୁତ୍ପଥ୍ଯାପିପ୍ପଲୀଗୁଡମୋଦକଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିପ୍ପଳୀ ଓ ମଧ ମିଶାଇଲେ ଏସିଡିଟି ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ପିପ୍ପଳୀ, ଗୁଡ଼ ଓ ପାଣି ଶ୍ଲେଷ୍ମା, ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଶରୀର ପାଇଁ ଉପକାରୀ।

ପିଷ୍ଟ୍ଵାଜାଜୀଂ ସଧନ୍ଯାକାଂ ଘୃପ୍ରସ୍ଥଂ ଵିପାଚଯେତ୍ । କଫପିତ୍ତାରୁଚିହରଂ ମନ୍ଦାନଲଵମିଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅଜାଜି ଓ ଧନିଆ ଚକି ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଘିଅରେ ରନ୍ଧିଲେ, ଏହା କଫ, ପିତ୍ତ, ରୁଚି ଓ ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଦୂର କରେ।

(ଇତ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତଚିକିତ୍ସା) ପିପ୍ପଲ୍ଯମୃତଭୂନିମ୍ବଵାସକାରିଷ୍ଟପର୍ପଟୈଃ । ଖଦିରାରିଷ୍ଟକୈଃ କ୍ଵାଥୋ ଵିସ୍ଫୋଟାର୍ତିଜ୍ଵରାପହଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିପ୍ପଳୀ, ଗୁଡ଼ୁଚି, ଭୂନିମ୍ବ, ବାସା, ଅରିଷ୍ଟ, ପର୍ପଟା ଓ ଖଦିର ଅରିଷ୍ଟ ଦେଇ ଉକାଇଲେ ଚର୍ମର ଫୋଡ଼ା, ବେଦନା ଓ ଜ୍ୱର ହ୍ରାସ ପାଏ।

ତ୍ରିଫଲାରସସଂଯୁକ୍ତଂ ସର୍ପିସ୍ତ୍ରିଵୃତଯାସହ । ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିରେକାର୍ଥଂ ଵୀସର୍ପଜ୍ଵରଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳାର ରସ ଓ ତ୍ରିବୃତ୍ ସହିତ ଘିଅ ମିଶାଇ ବିରେଚନ ପାଇଁ ଦେଲେ ଭଲ, ଏହା ଭିସର୍ପ ଓ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ କରେ।

ଖାଦିରାତ୍ରିଫଲାରିଷ୍ଟପଟୋଲାମୃତଵାସକୈଃ । କ୍ଵାଥୋଽଷ୍ଟକାଖ୍ଯୋ ଜଯତି ରୋମାନ୍ତିକମସୂରିକାମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଖଦିର, ତ୍ରିଫଳା ଅରିଷ୍ଟ, ପଟୋଳ, ଗୁଡ଼ୁଚି ଓ ବାସା ଦେଇ ତିଆରି 'ଅଷ୍ଟକ' ନାମକ ଉକାଳ ରୋମାନ୍ତିକା ଓ ମସୂରିକା (ମେଜଲସ୍, ସ୍ମଲ୍ପକ୍ସ) ହରାଏ।

କୁଷ୍ଠଵୀସର୍ପଵିସ୍ଫୋଟକଣ୍ଡ୍ଵାଦୀନାଂ ଵିଘାତକଃ । ଲଶୁନାନାଂ ତୁ ଚୃର୍ଣସ୍ଯ ଘର୍ଷୋ ମଶକନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୧.

କୁଷ୍ଠ, ଭିସର୍ପ, ଫୋଡ଼ା, ଖଜୁଆ ଇତ୍ୟାଦି ଚର୍ମର ରୋଗ ଦୂର କରେ; ରସୁଣ ଚୁରୁଣ ଘସିଲେ ମଶା ଭାଗିଯାଏ।

ଚର୍ମକୀଲଂ ଜରୁମଣିଂ ମଶକାଂସ୍ତିଲକାଲକାନ୍ । ଉତ୍କୃତ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଦହେତ୍କ୍ଷାଗଗ୍ନିଭ୍ଯାମଶେଷତଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଚର୍ମର ଟାଗ, ତିଲ, ମଶା, ଦାଗ ଓ କଳା ଚିହ୍ନକୁ ଛୁରୀରେ କାଟି, ଖାର ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ।

ପଟୋଲନୀଲୀଲେପଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜାଲ (ଜ୍ଵାଲା) ଗର୍ଦଭରୋଗନୁତ୍ । ଗୁଞ୍ଜାଫଲୈଃ ଶୃତଂ ତଲଂ ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନ ତୁ । କଣ୍ଠ (ଣ୍ଡୁ) ଦାରୁଣକୃତ୍କୁଷ୍ଠଵାତଵ୍ଯାଧିଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ ଓ ନୀଳୀର ଲେପ ଗଦା ରୋଗ ଠିକ୍ କରେ; ଗୁଞ୍ଜା ଫଳ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସରେ ମୁଣ୍ଡ ଉକାଇଲେ ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠ, କୁଷ୍ଠ ଓ ବାତ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଅର୍କାସ୍ଥିମଜ୍ଜାତ୍ରିଫଲାନାଲୀଛା ଭୃଙ୍ଗରାଜକମ୍ । ଜୀର୍ଣେ ପକ୍ଵେ ଲୌହଚୂର୍ଣଂ କାଞ୍ଜିକଂ କୃଷ୍ଣକେଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅର୍କ, ହାଡ଼ ମଜ୍ଜା, ତ୍ରିଫଳା, ନାଳିଚା ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜକୁ ଲୁହ ଚୁରୁଣ ଓ ତକା ଦେଇ ରନ୍ଧିଲେ କଳା କେଶ ହୁଏ।

କ୍ଷୀରାତ୍ସଶର୍କରସାଦ୍ଦ୍ଵିପ୍ରସ୍ଥୋ ମଧୁକାତ୍ପଲେ । ତୈଲମ୍ଯ କୁଡଵଂ ପକ୍ଵଂ ତନ୍ନସ୍ଯଂ ପଲିତାପହମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଦୁଧ, ଚିନି, ଦୁଇ ପ୍ରସ୍ଥ ମଧୁକ ଓ ଏକ ପଲା ତେଲ ମିଶାଇ ରନ୍ଧି ନାକରେ ଦେଲେ ଅକାଳ ପକା କେଶ ଦୂର ହୁଏ।

ମୁଖରୋଗେ ତୁ ତ୍ରିଫଲାଗଣ୍ଡୂଷପରିଧାରଣମ୍ । ଗୃହଧୂମ ଯଵକ୍ଷାରପାଠାଵ୍ଯୋପରସାଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମୁଖର ରୋଗରେ ତ୍ରିଫଳା ଦେଇ କୁଲି କରିବା, ଘର ଧୂଆଁ, ଯବ ଖାର, ପାଠା, ବ୍ୟୋପର ଓ ଅଞ୍ଜନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପକାରୀ।

ତେଜୋଦଂ ତ୍ରିଫଲାଲୋଧ୍ରଂ ଚିତ୍ରକଂ ଚେତି ଚୂର୍ଣିତମ୍ । ସକ୍ଷୌଦ୍ରଂ ଧାରଯେଦ୍ଵକ୍ତ୍ରେ ଗ୍ରୀଵାଦନ୍ତାସ୍ଯରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତେଜୋଦ, ତ୍ରିଫଳା, ଲୋଧ୍ର ଓ ଚିତ୍ରକ ଚୁରୁଣ ମଧ ସହିତ ମୁଖରେ ଧରିଲେ ଗଳା, ଗଳ, ଦାନ୍ତ ଓ ମୁଖର ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ।

ପଟୋଲ ନିମ୍ବଜମ୍ଵ୍ଵାଗ୍ରମାଲତୀନଵପଲ୍ଲଵାଃ । ପଞ୍ଚପଲ୍ଲଵକଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କଷଯୋ ମୁଖଧାଵନେ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, ବାଗ୍ର, ମାଲତୀ ଓ ନୂଆ ପତ୍ର—ଏହି ପଞ୍ଚପତ୍ର ମିଶ୍ରଣ ମୁଖ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଓ କଷାୟ।

ଲଶୁନାର୍ଦ୍ରକଶିଗ୍ରୂଣାଂ ପାରୁଲ୍ଯା ମୂଲକସ୍ଯ ଚ । ରୁଦନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ରସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କଦୁଷ୍ଣଃ କର୍ଣପୂରଣେ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିଆଜ, ଅଦା, ସଜନା, ମୂଳା ଏବଂ ରୁଦନ୍ତୀ ଗଛର ରସ ସବୁଠୁ ଭଲ; ଏହି ରସ ତିକ୍ତ ଏବଂ ଉଷ୍ଣ, କାନରେ ଦେଲେ ଉପକାରୀ।

ତୀଵ୍ରଶୂଲୋତ୍ତରେ କର୍ଣେ ସଶବ୍ଦେ କ୍ଲେଦଵାହିନି । ବସ୍ତମୂତ୍ରଂ କ୍ଷିପେତ୍କୋଷ୍ଣଂ ସୈନ୍ଧଵେନାଵଚୂର୍ଣିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯଦି କାନରେ ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ପାନି ଝରୁଛି, ତେବେ ଗରମ ଗାଈର ମୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶିଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଜାତୀପତ୍ରରସେ ତୈଲଂ ପକ୍ଵଂ ପୂତିକକର୍ଣଜିତ୍ । ଶୁଣ୍ଠୀତୈଲଂ ସାର୍ଷପଂ ଚ କ୍ରୋଷ୍ଣଂ ସ୍ଯାତ୍କର୍ଣଶୂଲନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯାତୀ ପତ୍ରର ରସରେ ତେଲ ରାନ୍ଧିଲେ କାନର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ରୋଗ ନଶେ; ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ସରସପ ତେଲ ଗରମ କରି କାନର ବେଦନା ହ୍ରାସ କରେ।

ପଞ୍ଚମୂଲିଶୃତଂ କ୍ଷୀରଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ରକହରୀତକୀ । ସର୍ପିର୍ଗୁଡଃ ଷଡଙ୍ଗଶ୍ଚଯୂଷଃ ପୀନସଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଞ୍ଚମୂଳ, ଚିତ୍ରକ, ହରୀତକୀ, ଘିଅ, ଗୁଡ଼ ଓ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଦୁଧ ରାନ୍ଧିଲେ ନାକ ବନ୍ଦ ହେବାରୁ ରାହାତ ମିଳେ।

ଅକ୍ଷିକୁକ୍ଷିଭଵା ରୋଗାଃ ପ୍ରତିଶ୍ଯାଯଵ୍ରଣଜ୍ଵରାଃ । ପଞ୍ଚୈତେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେଣ ପ୍ରଶମଂ ଯାନ୍ତି ଲଙ୍ଘନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଆଖି ଓ ପେଟର ରୋଗ, ପ୍ରତିଶ୍ୟାୟ, ଘାଉ ଓ ଜ୍ୱର—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ରୋଗ ପାଞ୍ଚ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଧାତ୍ରୀରସାନାଞ୍ଚ ଦୃଶଃ କୋପଂ ହରତି ପୂରଣାତ୍ । ସକ୍ଷୌଦ୍ରଃ ସୈନ୍ଧଵୋ ଵାପି ଶିଗ୍ରୁଦାର୍ଵିରସାଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଆଉଳ ରସ ଆଖିକୁ ଦେଲେ ଆଖିର ଜଳନା ଶାନ୍ତ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଶିଗ୍ରୁ ଓ ମୂଳା ରସ, ମଧୁ ଓ ଶିଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ଲେପ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ।

ହରିଦ୍ରାଦାରୁସିନ୍ଧୂତ୍ଥପଥ୍ଯାଜନଵଗୌରିକୈଃ । ପିଷ୍ଟୈର୍ଦତ୍ତୋ ବହିର୍ଲପୋ ନେତ୍ରଵ୍ଯାଧିନିଵାରକଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ହଳଦୀ, ଦେବଦାରୁ, ଶିଳା ଲୁଣ, ପଥ୍ୟା, ଅଜୱାଇନ ଓ ଗାଈଘିଅ ଦେଇ ପିଷି ବାହାରେ ଲେପ କଲେ ଆଖିର ରୋଗ ନଶେ।

ମୃତଭ୍ରଷ୍ଟାଭଯାଲେପାତ୍ତ୍ରିଫଲା କ୍ଷୀରସଂଯୁତା । ଶୁଣ୍ଠୀନିମ୍ବଦଲୈଃ ପିଷ୍ଟୈଃ ସୁଖୋଷ୍ଣୈଃ ସ୍ଵଲ୍ପସୈନ୍ଧଵୈଃ । ଧାର୍ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁଷି ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୋଥକଣ୍ଡୂରୁଜାପହଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳା ଓ ଦୁଧ, କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ନିମ୍ବ ପତ୍ର ପିଷି, ହାଲୁକା ଗରମ ଓ ଅଳ୍ପ ଶିଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ଆଖିରେ ଦେଲେ ଶୀଘ୍ର ଫୁଲା, ଚୁଲି ଓ ବେଦନା ହଟେ।

ଅଭଯାକ୍ଷାମୃତଂ ଚୈକଦ୍ଵିଚତୁର୍ଭାଗିକଂ ଯୁତମ୍ । ମଧ୍ଵାଜ୍ଯଲୀଢଂ କ୍ଵାଥୋ ଵା ସର୍ଵନେତ୍ରରୁଗର୍ଦନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ହରୀତକୀ ଓ ଅଭୟାର ଦ୍ୱିତୀୟ, ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗ ନେଇ, ମଧୁ ଓ ଘିଅ ସହିତ ଖାଇଲେ ସମସ୍ତ ଆଖି ରୋଗ ନଶେ।

ଚନ୍ଦନତ୍ରିଫଲାପୂଗପଲାଶତରୁମୂଲକୈଃ । ଜଲପିଷ୍ଟୈରିଯଂ ଵିର୍ତିରଶେଷତିମିରାପହା ॥ ୧,୧୭୧.

ଚନ୍ଦନ, ତ୍ରିଫଳା, ଗୁଆ, ପଳାଶ ଗଛର ମୂଳ ଜଳରେ ପିଷି ତିଆରି କରା ଲେପ ସମସ୍ତ ଆଖିର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ।

ଦଧ୍ନାତିଘୃଷ୍ଟଂ ମରିଚଂ ରାତ୍ର୍ଯାନ୍ଧ୍ଯାପହମଞ୍ଜନମ୍ । ତ୍ରିଫଲାକ୍ଵାଥକଲ୍କାଭ୍ଯାଂ ସପଯସ୍କଂ ଶୃତଂ ଘୃତମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଦହିରେ ମରିଚ ଭଲଭାବେ ଘସି ତିଆରି କରା ଆଞ୍ଜନ ରାତିର ଅନ୍ଧାରି ଦୂର କରେ; ତ୍ରିଫଳାର କ୍ୱାଥ ଓ କଳ୍କ, ପୟସ ଦେଇ ଘିଅ ରାନ୍ଧିଲେ ଉପକାରୀ।

ତିମିରାଣ୍ଯଚିରାଦ୍ଧନ୍ଯାତ୍ପୀତମେତନ୍ନିଶାମୁଖେ । ପିପ୍ପଲୀତ୍ରିଫଲା ଦ୍ରାକ୍ଷାଲୋହଚୂର୍ଣଂ ସସୈନ୍ଧଵମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଏହା ରାତିରେ ଖାଇଲେ ଶୀଘ୍ର ଆଖିର ଅନ୍ଧକାର ଭଲ ହୁଏ; ପିପ୍ପଳୀ, ତ୍ରିଫଳା, ଦାକ୍ଷ, ଲୋହ ଚୁରା ଓ ଶିଳା ଲୁଣ।

ଭୃଙ୍ଗରାଜରସୈର୍ଘୃଷ୍ଟଂ ଘୁଟିକାଞ୍ଜନମିଷ୍ଯତେ । ଆନ୍ଧ୍ଯଂ ସତିମିରଂ କାଚଂ ହନ୍ତ୍ଯନ୍ଯାନ୍ନେତ୍ରରୋଗକାନ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସରେ ଘସି ତିଆରି କରା ଆଞ୍ଜନ ଦେଲେ ଅନ୍ଧତା, ଅନ୍ଧକାର, କାଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଖି ରୋଗ ନଶେ।

ତ୍ରିକଟୁ ତ୍ରିଫଲା ନକ୍ତ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ମନଃ ଶିଲା । ରୁଚକଂ ଶଙ୍ଖନାଭିଶ୍ଚ ଜାତୀପୁଷ୍ପାଣି ନିମ୍ବକମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିକଟୁ, ତ୍ରିଫଳା, ଶିଳା ଲୁଣ, ମନଃଶିଳା, ରୁଚକ, ଶଂଖ ଚୁରା, ଯାତୀ ଫୁଲ ଓ ନିମ୍ବ—

ରସାଞ୍ଜନଂ ଭୃଙ୍ଗରାଜଂ ଘୃତଂ ମଧୁ ପଯସ୍ତଥା । ଏତତ୍ପିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵଟିକା ସର୍ଵନେତ୍ରରୁଗର୍ଦିନୀ ॥ ୧,୧୭୧.

—ରସାଞ୍ଜନ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ପିଷି ବଟିକା ତିଆରି କଲେ ସମସ୍ତ ଆଖି ରୋଗ ନଶେ।

ଦଗ୍ଧମେରଣ୍ଡକଂ ମୂଲଂ ଲେପାତ୍କାକିକପେଷିତମ୍ । ଶିରୋଽର୍ତିଂ ନାଶଯତ୍ଯାଶୁ ପୁଷ୍ପଂ ଵା ମୁଚୁକୁନ୍ଦକ (ଜ) ମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପୋଡ଼ା ଏରଣ୍ଡ ମୂଳ କାକ ମଳ ସହିତ ପିଷି ଲେପ କଲେ, କିମ୍ବା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଦେଲେ ମୁଣ୍ଡର ବେଦନା ଶୀଘ୍ର ନଶେ।