ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଧାତ୍ରୀ ଖଦିରଯୋଃ କ୍କାଥଂ ପୀତ୍ଵା ଵାଗଜିସଂଯୁତମ୍ । ଶଙ୍ଖେନ୍ଦୁଧଵଲଂ ଶ୍ଵିତ୍ରଂ ହନ୍ତି ତୂର୍ଣଂ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଧାତ୍ରୀ ଓ ଖଦିରର କଢ଼ା ବାଗଜୀ ସହିତ ପିଇଲେ, ଶଂଖ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଶ୍ବିତ୍ର ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ପୀତ୍ଵା ଭଲ୍ଲାତକଂ ତୈଲଂ ମାସାଦ୍ଵ୍ଯାଧିଂ ଜଯେନ୍ନରଃ । ସେଵିତଂ ଖାଦିରଂ ଵାରି ପାନାଦ୍ଯୈଃ କୁଷ୍ଠଜିଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଭଲ୍ଲାତକ ତେଲ ଏକ ମାସ ପିଇଲେ ରୋଗ ଜୟ ହୁଏ; ଏହିପରି ଖଦିରକୁ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାନୀୟ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କଲେ କୁଷ୍ଠ ନାଶ ହୁଏ ।

ଭାଵିତଂ ମଲପୂକ୍ଵାଥୈଃ ସୋମରାଜୀଫଲଂ ବହୁ । କର୍ଷଂ ଭକ୍ଷେଦଲଵଣୋ ହ୍ଯକ୍ଷଫଲ୍ଗୁଶୃତଂ ପିବେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମଲପୂକର କଢ଼ାରେ ଭଲ ଭାବେ ଭିଜାଇଥିବା ସୋମରାଜୀ ଫଳ ଏକ କର୍ଷ ମାତ୍ରାରେ ଲୁଣ ସହିତ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ଅକ୍ଷ ଓ ଫଳ୍ଗୁ ସହିତ ଘିଅ ପିଇବା ଉପକାରୀ ।

ହନ୍ତି ଶ୍ଵିତ୍ରମସାଧ୍ଯଂ ଚ ଲେପେ ଯୋଜ୍ଯାପରାଜିତା । ଵାସା ଶୁଦ୍ଧା ଚ ତ୍ରିଫଲା ପଟୋଲଂ ଚ କରଞ୍ଜକମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯେ ଶ୍ବିତ୍ର ଅସାଧ୍ୟ, ତାହାକୁ ଅପରାଜିତା ଲେପ ଲଗାଇ ନାଶ କରାଯାଏ; ବାସା, ଶୁଦ୍ଧ ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଓ କରଞ୍ଜକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ନିମ୍ବାଶନଂ କୃଷ୍ଣଵେତ୍ରଂ କ୍ଵାଥକଲ୍କେନ ଯଦ୍ଧୃତମ୍ । ଵଜ୍ରକଂ ତଦ୍ଭଵେତ୍କୁଷ୍ଠଂ ଶତଵର୍ଷାଣି ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୭୧.

ନିମ୍ବ ଓ କୃଷ୍ଣବେତ୍ର ଖାଇ, କଢ଼ା ଓ କଳ୍କ ଭାବରେ ତିଆରି କରି ଖାଇଲେ ଶରୀର ହୀରା ପରି ମଜବୁତ ହୁଏ, କୁଷ୍ଠ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ ଓ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ ।

ସ୍ଵରସେନ ଚ ଦୂର୍ଵାଯାଃ ପଚେତ୍ତୈଲଂ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ । କଚ୍ଛୂର୍ଵିଚର୍ଚିକା ପାମା ଅଭ୍ଯଙ୍ଗାଦେଵ ନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୧.

ଦୂର୍ବା ଗାଛର ରସକୁ ଚାରିଗୁଣ ତେଲ ସହିତ ମିଶାଇ ରନ୍ଧିଲେ, ଏହି ତେଲ ଚର୍ମରେ ଲଗାଇଲେ ଖଜୁଆ ଓ ପାମା ଭଲ ହୁଏ।

ଦ୍ରୁମତ୍ଵଗର୍କକୁଷ୍ଠାନି ଲଵଣାନି ଚ ମୂତ୍ରକମ୍ । ଗମ୍ଭାରିକାଚିତ୍ରକୈସ୍ତୈସ୍ତୈଲଂ କୁଷ୍ଠଵ୍ରଣାଦିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗଛର ଛାଲ, ଅର୍କ, କୁଷ୍ଠ, ଲୁଣ, ମୁତ୍ର, ଗମ୍ଭାରୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦେଇ ତେଲ ତିଆରି କରିଲେ ଏହା ଚର୍ମର ରୋଗ ଓ ଘାଉକୁ ଠିକ୍ କରେ।

(ଅଥାମ୍ଲପିତ୍ତଚିକିତ୍ସା) ଧାତ୍ରୀନିମ୍ବଫଲଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଗୋମୂତ୍ରେଣ ଚ ଚିତ୍ରକମ୍ । ଵାସାମୃତାପର୍ପଟିକାନିମ୍ବଭୂନିମ୍ବମାର୍କରୈଃ (ଵୈଃ) । ତ୍ରିଫଲାକୁଲତ୍ଥୈଃ କ୍ଵାଥଃ ସକ୍ଷୌଦ୍ରଶ୍ଚାମ୍ଲପିତ୍ତହା ॥ ୧,୧୭୧.

ଏସିଡିଟି ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆଉଳ ଓ ନିମ୍ବ ଫଳ, ଗୋମୂତ୍ରରେ ଚିତ୍ରକ, ବାସା, ଗୁଡ଼ୁଚି, ପର୍ପଟିକା, ନିମ୍ବ, ଭୂନିମ୍ବ ଓ ଖାର, ତ୍ରିଫଳା ଓ କୁଲଥା ସହିତ ଉକାଇ ମଧ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଏସିଡିଟି ଦୂର ହୁଏ।

ଫଲତ୍ରିକଂ ପଟୋଲଂ ଚ ତିକ୍ତକ୍ଵାଥଃ ସିତାଯୁତଃ । ପୀତୋ ଯଷ୍ଟୀମଧୁଯୁତୋ ଜ୍ଵରଚ୍ଛର୍ଦ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତଜିତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଓ ତିତିକ୍ତ ଉଷଧି ଦେଇ ଉକାଇ ଚିନି ଓ ଯଷ୍ଟିମଧୁ ସହିତ ପିଲେ ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି ଓ ଏସିଡିଟି ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଵାସାଘୃତଂ ତିକ୍ତଘୃତଂ ପିପ୍ପଲୀଘୃତମେଵ ଚ । ଅମ୍ଲପିତ୍ତେ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଗୁଡକୂଷ୍ମାଣ୍ଡକଂ ତଥା ॥ ୧,୧୭୧.

ବାସା ଘିଅ, ତିତିକ୍ତ ଘିଅ, ପିପ୍ପଳୀ ଘିଅ ଓ ଗୁଡ଼ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଏସିଡିଟିରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ପିପ୍ପଲୀ ମଧୁସଂଯୁକ୍ତା ଅମ୍ଲପିତ୍ତଵିନାଶିନୀ । ଶ୍ଲେଷ୍ମାଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ଯନୁତ୍ପଥ୍ଯାପିପ୍ପଲୀଗୁଡମୋଦକଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିପ୍ପଳୀ ଓ ମଧ ମିଶାଇଲେ ଏସିଡିଟି ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ପିପ୍ପଳୀ, ଗୁଡ଼ ଓ ପାଣି ଶ୍ଲେଷ୍ମା, ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଶରୀର ପାଇଁ ଉପକାରୀ।

ପିଷ୍ଟ୍ଵାଜାଜୀଂ ସଧନ୍ଯାକାଂ ଘୃପ୍ରସ୍ଥଂ ଵିପାଚଯେତ୍ । କଫପିତ୍ତାରୁଚିହରଂ ମନ୍ଦାନଲଵମିଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅଜାଜି ଓ ଧନିଆ ଚକି ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଘିଅରେ ରନ୍ଧିଲେ, ଏହା କଫ, ପିତ୍ତ, ରୁଚି ଓ ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଦୂର କରେ।

(ଇତ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତଚିକିତ୍ସା) ପିପ୍ପଲ୍ଯମୃତଭୂନିମ୍ବଵାସକାରିଷ୍ଟପର୍ପଟୈଃ । ଖଦିରାରିଷ୍ଟକୈଃ କ୍ଵାଥୋ ଵିସ୍ଫୋଟାର୍ତିଜ୍ଵରାପହଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିପ୍ପଳୀ, ଗୁଡ଼ୁଚି, ଭୂନିମ୍ବ, ବାସା, ଅରିଷ୍ଟ, ପର୍ପଟା ଓ ଖଦିର ଅରିଷ୍ଟ ଦେଇ ଉକାଇଲେ ଚର୍ମର ଫୋଡ଼ା, ବେଦନା ଓ ଜ୍ୱର ହ୍ରାସ ପାଏ।

ତ୍ରିଫଲାରସସଂଯୁକ୍ତଂ ସର୍ପିସ୍ତ୍ରିଵୃତଯାସହ । ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିରେକାର୍ଥଂ ଵୀସର୍ପଜ୍ଵରଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳାର ରସ ଓ ତ୍ରିବୃତ୍ ସହିତ ଘିଅ ମିଶାଇ ବିରେଚନ ପାଇଁ ଦେଲେ ଭଲ, ଏହା ଭିସର୍ପ ଓ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ କରେ।

ଖାଦିରାତ୍ରିଫଲାରିଷ୍ଟପଟୋଲାମୃତଵାସକୈଃ । କ୍ଵାଥୋଽଷ୍ଟକାଖ୍ଯୋ ଜଯତି ରୋମାନ୍ତିକମସୂରିକାମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଖଦିର, ତ୍ରିଫଳା ଅରିଷ୍ଟ, ପଟୋଳ, ଗୁଡ଼ୁଚି ଓ ବାସା ଦେଇ ତିଆରି 'ଅଷ୍ଟକ' ନାମକ ଉକାଳ ରୋମାନ୍ତିକା ଓ ମସୂରିକା (ମେଜଲସ୍, ସ୍ମଲ୍ପକ୍ସ) ହରାଏ।

କୁଷ୍ଠଵୀସର୍ପଵିସ୍ଫୋଟକଣ୍ଡ୍ଵାଦୀନାଂ ଵିଘାତକଃ । ଲଶୁନାନାଂ ତୁ ଚୃର୍ଣସ୍ଯ ଘର୍ଷୋ ମଶକନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୧.

କୁଷ୍ଠ, ଭିସର୍ପ, ଫୋଡ଼ା, ଖଜୁଆ ଇତ୍ୟାଦି ଚର୍ମର ରୋଗ ଦୂର କରେ; ରସୁଣ ଚୁରୁଣ ଘସିଲେ ମଶା ଭାଗିଯାଏ।

ଚର୍ମକୀଲଂ ଜରୁମଣିଂ ମଶକାଂସ୍ତିଲକାଲକାନ୍ । ଉତ୍କୃତ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଦହେତ୍କ୍ଷାଗଗ୍ନିଭ୍ଯାମଶେଷତଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଚର୍ମର ଟାଗ, ତିଲ, ମଶା, ଦାଗ ଓ କଳା ଚିହ୍ନକୁ ଛୁରୀରେ କାଟି, ଖାର ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ।

ପଟୋଲନୀଲୀଲେପଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜାଲ (ଜ୍ଵାଲା) ଗର୍ଦଭରୋଗନୁତ୍ । ଗୁଞ୍ଜାଫଲୈଃ ଶୃତଂ ତଲଂ ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନ ତୁ । କଣ୍ଠ (ଣ୍ଡୁ) ଦାରୁଣକୃତ୍କୁଷ୍ଠଵାତଵ୍ଯାଧିଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ ଓ ନୀଳୀର ଲେପ ଗଦା ରୋଗ ଠିକ୍ କରେ; ଗୁଞ୍ଜା ଫଳ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସରେ ମୁଣ୍ଡ ଉକାଇଲେ ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠ, କୁଷ୍ଠ ଓ ବାତ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଅର୍କାସ୍ଥିମଜ୍ଜାତ୍ରିଫଲାନାଲୀଛା ଭୃଙ୍ଗରାଜକମ୍ । ଜୀର୍ଣେ ପକ୍ଵେ ଲୌହଚୂର୍ଣଂ କାଞ୍ଜିକଂ କୃଷ୍ଣକେଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅର୍କ, ହାଡ଼ ମଜ୍ଜା, ତ୍ରିଫଳା, ନାଳିଚା ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜକୁ ଲୁହ ଚୁରୁଣ ଓ ତକା ଦେଇ ରନ୍ଧିଲେ କଳା କେଶ ହୁଏ।

କ୍ଷୀରାତ୍ସଶର୍କରସାଦ୍ଦ୍ଵିପ୍ରସ୍ଥୋ ମଧୁକାତ୍ପଲେ । ତୈଲମ୍ଯ କୁଡଵଂ ପକ୍ଵଂ ତନ୍ନସ୍ଯଂ ପଲିତାପହମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଦୁଧ, ଚିନି, ଦୁଇ ପ୍ରସ୍ଥ ମଧୁକ ଓ ଏକ ପଲା ତେଲ ମିଶାଇ ରନ୍ଧି ନାକରେ ଦେଲେ ଅକାଳ ପକା କେଶ ଦୂର ହୁଏ।

ମୁଖରୋଗେ ତୁ ତ୍ରିଫଲାଗଣ୍ଡୂଷପରିଧାରଣମ୍ । ଗୃହଧୂମ ଯଵକ୍ଷାରପାଠାଵ୍ଯୋପରସାଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମୁଖର ରୋଗରେ ତ୍ରିଫଳା ଦେଇ କୁଲି କରିବା, ଘର ଧୂଆଁ, ଯବ ଖାର, ପାଠା, ବ୍ୟୋପର ଓ ଅଞ୍ଜନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପକାରୀ।

ତେଜୋଦଂ ତ୍ରିଫଲାଲୋଧ୍ରଂ ଚିତ୍ରକଂ ଚେତି ଚୂର୍ଣିତମ୍ । ସକ୍ଷୌଦ୍ରଂ ଧାରଯେଦ୍ଵକ୍ତ୍ରେ ଗ୍ରୀଵାଦନ୍ତାସ୍ଯରୋଗନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତେଜୋଦ, ତ୍ରିଫଳା, ଲୋଧ୍ର ଓ ଚିତ୍ରକ ଚୁରୁଣ ମଧ ସହିତ ମୁଖରେ ଧରିଲେ ଗଳା, ଗଳ, ଦାନ୍ତ ଓ ମୁଖର ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ।

ପଟୋଲ ନିମ୍ବଜମ୍ଵ୍ଵାଗ୍ରମାଲତୀନଵପଲ୍ଲଵାଃ । ପଞ୍ଚପଲ୍ଲଵକଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କଷଯୋ ମୁଖଧାଵନେ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, ବାଗ୍ର, ମାଲତୀ ଓ ନୂଆ ପତ୍ର—ଏହି ପଞ୍ଚପତ୍ର ମିଶ୍ରଣ ମୁଖ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଓ କଷାୟ।

ଲଶୁନାର୍ଦ୍ରକଶିଗ୍ରୂଣାଂ ପାରୁଲ୍ଯା ମୂଲକସ୍ଯ ଚ । ରୁଦନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ରସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କଦୁଷ୍ଣଃ କର୍ଣପୂରଣେ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିଆଜ, ଅଦା, ସଜନା, ମୂଳା ଏବଂ ରୁଦନ୍ତୀ ଗଛର ରସ ସବୁଠୁ ଭଲ; ଏହି ରସ ତିକ୍ତ ଏବଂ ଉଷ୍ଣ, କାନରେ ଦେଲେ ଉପକାରୀ।

ତୀଵ୍ରଶୂଲୋତ୍ତରେ କର୍ଣେ ସଶବ୍ଦେ କ୍ଲେଦଵାହିନି । ବସ୍ତମୂତ୍ରଂ କ୍ଷିପେତ୍କୋଷ୍ଣଂ ସୈନ୍ଧଵେନାଵଚୂର୍ଣିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯଦି କାନରେ ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ପାନି ଝରୁଛି, ତେବେ ଗରମ ଗାଈର ମୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶିଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଜାତୀପତ୍ରରସେ ତୈଲଂ ପକ୍ଵଂ ପୂତିକକର୍ଣଜିତ୍ । ଶୁଣ୍ଠୀତୈଲଂ ସାର୍ଷପଂ ଚ କ୍ରୋଷ୍ଣଂ ସ୍ଯାତ୍କର୍ଣଶୂଲନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯାତୀ ପତ୍ରର ରସରେ ତେଲ ରାନ୍ଧିଲେ କାନର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ରୋଗ ନଶେ; ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ସରସପ ତେଲ ଗରମ କରି କାନର ବେଦନା ହ୍ରାସ କରେ।

ପଞ୍ଚମୂଲିଶୃତଂ କ୍ଷୀରଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ରକହରୀତକୀ । ସର୍ପିର୍ଗୁଡଃ ଷଡଙ୍ଗଶ୍ଚଯୂଷଃ ପୀନସଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଞ୍ଚମୂଳ, ଚିତ୍ରକ, ହରୀତକୀ, ଘିଅ, ଗୁଡ଼ ଓ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଦୁଧ ରାନ୍ଧିଲେ ନାକ ବନ୍ଦ ହେବାରୁ ରାହାତ ମିଳେ।

ଅକ୍ଷିକୁକ୍ଷିଭଵା ରୋଗାଃ ପ୍ରତିଶ୍ଯାଯଵ୍ରଣଜ୍ଵରାଃ । ପଞ୍ଚୈତେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେଣ ପ୍ରଶମଂ ଯାନ୍ତି ଲଙ୍ଘନାତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଆଖି ଓ ପେଟର ରୋଗ, ପ୍ରତିଶ୍ୟାୟ, ଘାଉ ଓ ଜ୍ୱର—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ରୋଗ ପାଞ୍ଚ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଧାତ୍ରୀରସାନାଞ୍ଚ ଦୃଶଃ କୋପଂ ହରତି ପୂରଣାତ୍ । ସକ୍ଷୌଦ୍ରଃ ସୈନ୍ଧଵୋ ଵାପି ଶିଗ୍ରୁଦାର୍ଵିରସାଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଆଉଳ ରସ ଆଖିକୁ ଦେଲେ ଆଖିର ଜଳନା ଶାନ୍ତ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଶିଗ୍ରୁ ଓ ମୂଳା ରସ, ମଧୁ ଓ ଶିଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ଲେପ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ।