ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କରଞ୍ଜୈଲଗଜୈଃ କୁଷ୍ଠଂ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ପ୍ରଲେପତଃ । କରଵୀରୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚ ତୈଲାକ୍ତସ୍ଯ ଚ କୁଷ୍ଠହୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

କରଞ୍ଜ ଓ ଇଡ଼ଗଜକୁ ଗୋମୂତ୍ରରେ ଘସି ଲେପ କଲେ କୁଷ୍ଠ ହ୍ରାସ ପାଏ; କରବୀର ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ୱର୍ତନ କିମ୍ବା ତେଲ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ କୁଷ୍ଠ ନାଶ ହୁଏ ।

ହରିଦ୍ରା ମଲଯଂ ରାସ୍ନା ଗୁଡୂଚ୍ଯେଡଗଜସ୍ତଥା । ଆରଗ୍ଵଧଃ କରଞ୍ଜଶ୍ଚ ଲେପଃ କୁଷ୍ଠହରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ହଳଦୀ, ମଲୟ, ରାସ୍ନା, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଇଡ଼ଗଜ, ଆରଗ୍ବଧ ଓ କରଞ୍ଜ — ଏହି ଲେପ କୁଷ୍ଠ ପାଇଁ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଔଷଧ ।

ମନଃ ଶିଲାଵିଡଙ୍ଗାନି ଵାଗଜୀ ସର୍ଷପାସ୍ତଥା । କରଞ୍ଜୈର୍ମୂତ୍ରପିଷ୍ଟୋଽଯଂ ଲେପଃ କୁଷ୍ଟହରୋର୍ଽକଵତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମନ:ଶିଳା, ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ବାଗଜୀ ଓ ସରସପ, କରଞ୍ଜ ଓ ମୂତ୍ରରେ ଘସି ତିଆରି ଏହି ଲେପ କୁଷ୍ଠକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ନାଶ କରେ ।

ଵିଡଙ୍ଗୈଡଵଚା କୁଷ୍ଠନିଶାସିନ୍ଧୂତ୍ଥସର୍ଷପୈଃ । ମୂତ୍ରାମ୍ଲପିଷ୍ଟୋ ଲେପୋଽଯଂ ଦଦ୍ରୂକୁଷ୍ଟଵିନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଇଡ଼ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ନିଶା, ସିନ୍ଧୂତ୍ଥ ଓ ସରସପ, ଖଟା ମୂତ୍ରରେ ଘସି ତିଆରି ଏହି ଲେପ ଦଦ୍ରୁ ଓ କୁଷ୍ଠ ଦୁଇଁଟିକୁ ନାଶ କରେ ।

ପ୍ରପୁନ୍ନାଟସୁବୀଜାନି ଧାତ୍ରୀ ସର୍ଜରସଃ ସ୍ନୁହୀ । ସୌଵୀରପିଷ୍ଟଂ ଦଦ୍ରୂଣାମେତଦୁଦ୍ଵର୍ତନଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପ୍ରପୁନ୍ନାଟ ଓ ସୁବୀଜ, ଧାତ୍ରୀ, ସର୍ଜ ଗୁମ୍ରା, ସ୍ନୁହୀ ଓ ସୌଭୀର — ଏମାନେ ଘସି ତିଆରି ଏହି ଉଦ୍ୱର୍ତନ ଦଦ୍ରୁ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ ।

ଆରଗ୍ଵଧସ୍ଯ ପତ୍ରାଣି ଆରନାଲେନ ପେଷଯେତ୍ । ଦଦ୍ରୂକିଟ୍ଟିମ (ଭ) କୁଷ୍ଠାନି ହନ୍ତି ସିଧ୍ମାନମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୭୧.

ଆରଗ୍ବଧର ପତ୍ର ଛାଛରେ ଘସି ଲେପ କଲେ ଦଦ୍ରୁ, କିଟ୍ଟିମା, କୁଷ୍ଠ ଓ ସିଧ୍ମା ନାଶ ହୁଏ ।

ଉଷ୍ଣୋ ପୀତା ଵାଗୁଜୀ ଚ କୁଷ୍ଠଜିତ୍କ୍ଷୀରଭୋଜନଃ । ତିଲାଜ୍ଯତ୍ରିଫଲାକ୍ଷୌଦ୍ରଵ୍ଯୋଷଭଲ୍ଲାତଶର୍କରାଃ । ଵୃଷ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ସମା ମେଧ୍ଯାଃ କଷ୍ଠହାଃ କାମଚାରିଣଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗରମ ଭାବରେ ପିତା ବାଗଜୀ ଓ ଦୁଧ ଖାଦ୍ୟ, ସେସମ ତେଲ, ତ୍ରିଫଳା, ମଧୁ, ତିକଟୁ, ଭଲ୍ଲାତକ ଓ ଚିନି — ଏହି ସାତଟି ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ, ବୁଦ୍ଧିବୃଦ୍ଧିକାରୀ, କୁଷ୍ଠ ନାଶକ ଓ କାମବୃଦ୍ଧିକାରୀ ।

ଵିଡଙ୍ଗତ୍ରିଫଲାକୃଷ୍ଣାଚୂର୍ଣଂ ଲୀଢଂ ସମାକ୍ଷିକମ୍ । ହନ୍ତି କୁଷ୍ଠକ୍ରିମିମେହନାଡୀଵ୍ରଣଭଗନ୍ଦରାନ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ତ୍ରିଫଳା ଓ କୃଷ୍ଣାର ଚୁରୁଣ ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ କୁଷ୍ଠ, କୀଟ, ମେହ, ଘାଓ ଓ ଭଗନ୍ଦର ନାଶ ହୁଏ ।

ଯଃ ଖାଦେଦଭଯାରିଷ୍ଟମରିଷ୍ଟାମଲକାନିଶାଃ । ସ ଜଯେତ୍ସର୍ଵକୁଷ୍ଠାନିମାସାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯେ କେହି ଅଭୟାରିଷ୍ଟ, ଅରିଷ୍ଟ, ଆମଳକ ଓ ନିଶା ଖାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠ ଓ ଚର୍ମରୋଗ ନିଶ୍ଚୟ ଜୟ କରେ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଦହ୍ଯମାନାଯୁତଃ କୁମ୍ଭେ ମୂଲଗେ ଖଦିରାଙ୍କୁରଃ । ସାକ୍ଷଧାତ୍ରୀରସଃ କ୍ଷୌଦ୍ରୋ ହନ୍ଯାତ୍କୁଷ୍ଠଂ ରସାଯନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଦଶ ହଜାର ଛିଦ୍ର ଥିବା ମଟି କୁମ୍ଭରେ ଖଦିର ମୂଳ ଜଳାଇ, ତାହାର ରସ ଧାତ୍ରୀରସ ଓ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇଲେ, ଏହା କୁଷ୍ଠ ନାଶ କରେ ଓ ରସାୟନ ଭାବେ କାମ କରେ ।

ଧାତ୍ରୀ ଖଦିରଯୋଃ କ୍କାଥଂ ପୀତ୍ଵା ଵାଗଜିସଂଯୁତମ୍ । ଶଙ୍ଖେନ୍ଦୁଧଵଲଂ ଶ୍ଵିତ୍ରଂ ହନ୍ତି ତୂର୍ଣଂ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଧାତ୍ରୀ ଓ ଖଦିରର କଢ଼ା ବାଗଜୀ ସହିତ ପିଇଲେ, ଶଂଖ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଶ୍ବିତ୍ର ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ପୀତ୍ଵା ଭଲ୍ଲାତକଂ ତୈଲଂ ମାସାଦ୍ଵ୍ଯାଧିଂ ଜଯେନ୍ନରଃ । ସେଵିତଂ ଖାଦିରଂ ଵାରି ପାନାଦ୍ଯୈଃ କୁଷ୍ଠଜିଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଭଲ୍ଲାତକ ତେଲ ଏକ ମାସ ପିଇଲେ ରୋଗ ଜୟ ହୁଏ; ଏହିପରି ଖଦିରକୁ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାନୀୟ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କଲେ କୁଷ୍ଠ ନାଶ ହୁଏ ।

ଭାଵିତଂ ମଲପୂକ୍ଵାଥୈଃ ସୋମରାଜୀଫଲଂ ବହୁ । କର୍ଷଂ ଭକ୍ଷେଦଲଵଣୋ ହ୍ଯକ୍ଷଫଲ୍ଗୁଶୃତଂ ପିବେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମଲପୂକର କଢ଼ାରେ ଭଲ ଭାବେ ଭିଜାଇଥିବା ସୋମରାଜୀ ଫଳ ଏକ କର୍ଷ ମାତ୍ରାରେ ଲୁଣ ସହିତ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ଅକ୍ଷ ଓ ଫଳ୍ଗୁ ସହିତ ଘିଅ ପିଇବା ଉପକାରୀ ।

ହନ୍ତି ଶ୍ଵିତ୍ରମସାଧ୍ଯଂ ଚ ଲେପେ ଯୋଜ୍ଯାପରାଜିତା । ଵାସା ଶୁଦ୍ଧା ଚ ତ୍ରିଫଲା ପଟୋଲଂ ଚ କରଞ୍ଜକମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯେ ଶ୍ବିତ୍ର ଅସାଧ୍ୟ, ତାହାକୁ ଅପରାଜିତା ଲେପ ଲଗାଇ ନାଶ କରାଯାଏ; ବାସା, ଶୁଦ୍ଧ ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଓ କରଞ୍ଜକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ନିମ୍ବାଶନଂ କୃଷ୍ଣଵେତ୍ରଂ କ୍ଵାଥକଲ୍କେନ ଯଦ୍ଧୃତମ୍ । ଵଜ୍ରକଂ ତଦ୍ଭଵେତ୍କୁଷ୍ଠଂ ଶତଵର୍ଷାଣି ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୭୧.

ନିମ୍ବ ଓ କୃଷ୍ଣବେତ୍ର ଖାଇ, କଢ଼ା ଓ କଳ୍କ ଭାବରେ ତିଆରି କରି ଖାଇଲେ ଶରୀର ହୀରା ପରି ମଜବୁତ ହୁଏ, କୁଷ୍ଠ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ ଓ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ ।

ସ୍ଵରସେନ ଚ ଦୂର୍ଵାଯାଃ ପଚେତ୍ତୈଲଂ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ । କଚ୍ଛୂର୍ଵିଚର୍ଚିକା ପାମା ଅଭ୍ଯଙ୍ଗାଦେଵ ନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୧.

ଦୂର୍ବା ଗାଛର ରସକୁ ଚାରିଗୁଣ ତେଲ ସହିତ ମିଶାଇ ରନ୍ଧିଲେ, ଏହି ତେଲ ଚର୍ମରେ ଲଗାଇଲେ ଖଜୁଆ ଓ ପାମା ଭଲ ହୁଏ।

ଦ୍ରୁମତ୍ଵଗର୍କକୁଷ୍ଠାନି ଲଵଣାନି ଚ ମୂତ୍ରକମ୍ । ଗମ୍ଭାରିକାଚିତ୍ରକୈସ୍ତୈସ୍ତୈଲଂ କୁଷ୍ଠଵ୍ରଣାଦିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗଛର ଛାଲ, ଅର୍କ, କୁଷ୍ଠ, ଲୁଣ, ମୁତ୍ର, ଗମ୍ଭାରୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦେଇ ତେଲ ତିଆରି କରିଲେ ଏହା ଚର୍ମର ରୋଗ ଓ ଘାଉକୁ ଠିକ୍ କରେ।

(ଅଥାମ୍ଲପିତ୍ତଚିକିତ୍ସା) ଧାତ୍ରୀନିମ୍ବଫଲଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଗୋମୂତ୍ରେଣ ଚ ଚିତ୍ରକମ୍ । ଵାସାମୃତାପର୍ପଟିକାନିମ୍ବଭୂନିମ୍ବମାର୍କରୈଃ (ଵୈଃ) । ତ୍ରିଫଲାକୁଲତ୍ଥୈଃ କ୍ଵାଥଃ ସକ୍ଷୌଦ୍ରଶ୍ଚାମ୍ଲପିତ୍ତହା ॥ ୧,୧୭୧.

ଏସିଡିଟି ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆଉଳ ଓ ନିମ୍ବ ଫଳ, ଗୋମୂତ୍ରରେ ଚିତ୍ରକ, ବାସା, ଗୁଡ଼ୁଚି, ପର୍ପଟିକା, ନିମ୍ବ, ଭୂନିମ୍ବ ଓ ଖାର, ତ୍ରିଫଳା ଓ କୁଲଥା ସହିତ ଉକାଇ ମଧ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଏସିଡିଟି ଦୂର ହୁଏ।

ଫଲତ୍ରିକଂ ପଟୋଲଂ ଚ ତିକ୍ତକ୍ଵାଥଃ ସିତାଯୁତଃ । ପୀତୋ ଯଷ୍ଟୀମଧୁଯୁତୋ ଜ୍ଵରଚ୍ଛର୍ଦ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତଜିତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଓ ତିତିକ୍ତ ଉଷଧି ଦେଇ ଉକାଇ ଚିନି ଓ ଯଷ୍ଟିମଧୁ ସହିତ ପିଲେ ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି ଓ ଏସିଡିଟି ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଵାସାଘୃତଂ ତିକ୍ତଘୃତଂ ପିପ୍ପଲୀଘୃତମେଵ ଚ । ଅମ୍ଲପିତ୍ତେ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଗୁଡକୂଷ୍ମାଣ୍ଡକଂ ତଥା ॥ ୧,୧୭୧.

ବାସା ଘିଅ, ତିତିକ୍ତ ଘିଅ, ପିପ୍ପଳୀ ଘିଅ ଓ ଗୁଡ଼ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଏସିଡିଟିରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ପିପ୍ପଲୀ ମଧୁସଂଯୁକ୍ତା ଅମ୍ଲପିତ୍ତଵିନାଶିନୀ । ଶ୍ଲେଷ୍ମାଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ଯନୁତ୍ପଥ୍ଯାପିପ୍ପଲୀଗୁଡମୋଦକଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିପ୍ପଳୀ ଓ ମଧ ମିଶାଇଲେ ଏସିଡିଟି ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ପିପ୍ପଳୀ, ଗୁଡ଼ ଓ ପାଣି ଶ୍ଲେଷ୍ମା, ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଶରୀର ପାଇଁ ଉପକାରୀ।

ପିଷ୍ଟ୍ଵାଜାଜୀଂ ସଧନ୍ଯାକାଂ ଘୃପ୍ରସ୍ଥଂ ଵିପାଚଯେତ୍ । କଫପିତ୍ତାରୁଚିହରଂ ମନ୍ଦାନଲଵମିଂ ହରେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅଜାଜି ଓ ଧନିଆ ଚକି ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଘିଅରେ ରନ୍ଧିଲେ, ଏହା କଫ, ପିତ୍ତ, ରୁଚି ଓ ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ଦୂର କରେ।

(ଇତ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତଚିକିତ୍ସା) ପିପ୍ପଲ୍ଯମୃତଭୂନିମ୍ବଵାସକାରିଷ୍ଟପର୍ପଟୈଃ । ଖଦିରାରିଷ୍ଟକୈଃ କ୍ଵାଥୋ ଵିସ୍ଫୋଟାର୍ତିଜ୍ଵରାପହଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ପିପ୍ପଳୀ, ଗୁଡ଼ୁଚି, ଭୂନିମ୍ବ, ବାସା, ଅରିଷ୍ଟ, ପର୍ପଟା ଓ ଖଦିର ଅରିଷ୍ଟ ଦେଇ ଉକାଇଲେ ଚର୍ମର ଫୋଡ଼ା, ବେଦନା ଓ ଜ୍ୱର ହ୍ରାସ ପାଏ।

ତ୍ରିଫଲାରସସଂଯୁକ୍ତଂ ସର୍ପିସ୍ତ୍ରିଵୃତଯାସହ । ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିରେକାର୍ଥଂ ଵୀସର୍ପଜ୍ଵରଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳାର ରସ ଓ ତ୍ରିବୃତ୍ ସହିତ ଘିଅ ମିଶାଇ ବିରେଚନ ପାଇଁ ଦେଲେ ଭଲ, ଏହା ଭିସର୍ପ ଓ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ କରେ।

ଖାଦିରାତ୍ରିଫଲାରିଷ୍ଟପଟୋଲାମୃତଵାସକୈଃ । କ୍ଵାଥୋଽଷ୍ଟକାଖ୍ଯୋ ଜଯତି ରୋମାନ୍ତିକମସୂରିକାମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଖଦିର, ତ୍ରିଫଳା ଅରିଷ୍ଟ, ପଟୋଳ, ଗୁଡ଼ୁଚି ଓ ବାସା ଦେଇ ତିଆରି 'ଅଷ୍ଟକ' ନାମକ ଉକାଳ ରୋମାନ୍ତିକା ଓ ମସୂରିକା (ମେଜଲସ୍, ସ୍ମଲ୍ପକ୍ସ) ହରାଏ।

କୁଷ୍ଠଵୀସର୍ପଵିସ୍ଫୋଟକଣ୍ଡ୍ଵାଦୀନାଂ ଵିଘାତକଃ । ଲଶୁନାନାଂ ତୁ ଚୃର୍ଣସ୍ଯ ଘର୍ଷୋ ମଶକନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୧.

କୁଷ୍ଠ, ଭିସର୍ପ, ଫୋଡ଼ା, ଖଜୁଆ ଇତ୍ୟାଦି ଚର୍ମର ରୋଗ ଦୂର କରେ; ରସୁଣ ଚୁରୁଣ ଘସିଲେ ମଶା ଭାଗିଯାଏ।

ଚର୍ମକୀଲଂ ଜରୁମଣିଂ ମଶକାଂସ୍ତିଲକାଲକାନ୍ । ଉତ୍କୃତ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଦହେତ୍କ୍ଷାଗଗ୍ନିଭ୍ଯାମଶେଷତଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଚର୍ମର ଟାଗ, ତିଲ, ମଶା, ଦାଗ ଓ କଳା ଚିହ୍ନକୁ ଛୁରୀରେ କାଟି, ଖାର ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ।

ପଟୋଲନୀଲୀଲେପଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜାଲ (ଜ୍ଵାଲା) ଗର୍ଦଭରୋଗନୁତ୍ । ଗୁଞ୍ଜାଫଲୈଃ ଶୃତଂ ତଲଂ ଭୃଙ୍ଗରାଜରସେନ ତୁ । କଣ୍ଠ (ଣ୍ଡୁ) ଦାରୁଣକୃତ୍କୁଷ୍ଠଵାତଵ୍ଯାଧିଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ ଓ ନୀଳୀର ଲେପ ଗଦା ରୋଗ ଠିକ୍ କରେ; ଗୁଞ୍ଜା ଫଳ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସରେ ମୁଣ୍ଡ ଉକାଇଲେ ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠ, କୁଷ୍ଠ ଓ ବାତ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଅର୍କାସ୍ଥିମଜ୍ଜାତ୍ରିଫଲାନାଲୀଛା ଭୃଙ୍ଗରାଜକମ୍ । ଜୀର୍ଣେ ପକ୍ଵେ ଲୌହଚୂର୍ଣଂ କାଞ୍ଜିକଂ କୃଷ୍ଣକେଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅର୍କ, ହାଡ଼ ମଜ୍ଜା, ତ୍ରିଫଳା, ନାଳିଚା ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜକୁ ଲୁହ ଚୁରୁଣ ଓ ତକା ଦେଇ ରନ୍ଧିଲେ କଳା କେଶ ହୁଏ।