ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପଟୋଲନିମ୍ବତ୍ରିଫଲାଗୁଡୂଚୀକ୍ଵାଥମାପିବେତ୍ । ସଗୁଗ୍ଗୁଲୁଂ ସଖଦିରମୁପଦଂଶୋ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଗୁଡ଼ୁଚୀର କ୍ୱାଥ ସହିତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ଖଦିର ମିଶାଇ ପିଇଲେ ଉପଦଂଶ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଦହେତ୍କଟାହେ ତ୍ରିଫଲାଂ ସାମସୀ (ଷୀ) ମଧସଂଯୁତାମ୍ । ଉପଦଂଶେ ପ୍ରଲେପୋଽଯ ସଦ୍ଯୋ ରୋପଯତେ ଵ୍ରଣମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳାକୁ ମଧୁ ସହିତ ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଭଜି ଲେପ କରିଲେ ଉପଦଂଶ ଘାଉ ତୁରନ୍ତ ଭଲ ହୁଏ।

ତ୍ରିଫଲାନିମ୍ବଭୂନିମ୍ବକରଞ୍ଜଖଦିରାଦିଭିଃ । କଲ୍କୈଃ କ୍ଵାଥୈର୍ଘୃତଂ ପକ୍ଵମୁପଦଂଶହରଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳା, ନିମ୍ବ, ଭୂନିମ୍ବ, କରଞ୍ଜ, ଖଦିର ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛର ଲେପ ଓ କ୍ୱାଥ ଘିଅରେ ରାନ୍ଧିଲେ ଉପଦଂଶ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।

ଆଦୌ ଭଗ୍ନଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ସେଚଯେଚ୍ଛୀତଲାଂବୁନା । ପକ୍ଵେନାଲେପନଂ କାର୍ଯଂ ବନ୍ଧନଂ ଚ କୁଶାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପ୍ରଥମେ ଭାଙ୍ଗି ଚିହ୍ନି ଶୀତଳ ପାଣିରେ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍; ପରେ ରାନ୍ଧା ଲେପ ଲଗାଇ କୁଶ ଦେଇ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍।

ମାଷଂ ମାଂସଂ ତଥା ସର୍ପିଃ କ୍ଷୀରଂ ଯୂଷଃ ସତୀଜଲଃ । ବୃଂହଣଂ ଚାନ୍ନପାନଂ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଦେଯଂ ଭଗ୍ନରୋଗିଣେ ॥ ୧,୧୭୧.

ମାଷ ଡାଲି, ମାଂସ, ଘିଅ, ଖୀର, ଯୁଷ ଓ ଯବ ମିଶା ପାଣି ଭାଙ୍ଗି ହୋଇଥିବା ରୋଗୀକୁ ପୋଷକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ରସୋନମଧୁନାସାଜ୍ଯସିତାକଲ୍କଂ ସମଶ୍ନୁତା । ଛିନ୍ନଭିନ୍ନଚ୍ଯୁତାସ୍ଥୀନାଂ ସନ୍ଧାନମଚିରାଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ରସୁଣ, ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଚିନିର ଲେପ ଖାଇଲେ ଭାଙ୍ଗି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଖସିଯାଇଥିବା ହାଡ଼ ଶୀଘ୍ର ସଂଯୋଗ ହୁଏ।

ଅଶ୍ଵତ୍ଥତ୍ରିଫଲାଵ୍ଯୋଷାଃ ସଵରଭିଃ ସମୀକୃତୈଃ । ତୁଲ୍ଯୋ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁନା ଯୋଜ୍ଯୋ ଭଗ୍ନସନ୍ଧିପ୍ରସାଧ (କୃତ୍) କଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅଶ୍ୱଥ, ତ୍ରିଫଳା, ବ୍ୟୋଷ ଓ ବରଭି ସମାନ ଭାଗରେ ତିଆରି କରି ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ମିଶାଇଲେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଯୋଡ଼କୁ ଠିକ୍ କରେ।

ସର୍ଵକୁଷ୍ଠେଷୁ ଵମନଂ ରେଚନଂ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ । ଵଚାଵାସାପଟୋଲାନାଂ ନିମ୍ବସ୍ଯ କଲିନୀତ୍ଵଚଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠରେ ବାମନ (ଉଳ୍ଟାଇବା), ରେଚନ (ପାଖାନି ଦେବା) ଓ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ ଉପଯୁକ୍ତ । ଏହା ସହିତ ବଚା, ବାସା, ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, କଳିନୀ ଓ ଚାଳ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପକାରୀ ।

କଷାଯୋ ମଧୁନା ପୀତୋ ଵାତହୃନ୍ମଦନାନ୍ଵିତଃ । ଵିରେଚନଂ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଵୃତ୍କର୍ଣଫଲତ୍ରିକୈଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ମଧୁ ସହିତ ପିତା କଢ଼ା, ଯାହା ବାତ ଓ ହୃଦ୍ରୋଗ ଶାନ୍ତ କରେ, ତାହାକୁ ତ୍ରିବୃତ୍, କର୍ଣ୍ଣଫଳ ଓ ତିକଟୁ ସହିତ ରେଚନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ମନଃ ଶିଲାଂମରୀଚୈସ୍ତୁ ତୈଲଂ କୁଷ୍ଠଵିନାଶନମ୍ । ସର୍ଵକୁଷ୍ଠେ ଵିଲେପୋଽଯଂ ଶିଵାପଞ୍ଚଗୁଡୌଦନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମନ:ଶିଳା ଓ କଳାମରିଚ ସହିତ ପକାଯାଇଥିବା ତେଲ କୁଷ୍ଠ ନାଶ କରେ; ଏହି ଲେପ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠରେ ଲାଗିବା ଉପଯୋଗୀ, ଏହିପରି ଶିବା, ପଞ୍ଚଗୁଡ଼ ଓ ଚାଉଳ ମିଶାଇ ତିଆରି ମିଶ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ ।

କରଞ୍ଜୈଲଗଜୈଃ କୁଷ୍ଠଂ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ପ୍ରଲେପତଃ । କରଵୀରୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚ ତୈଲାକ୍ତସ୍ଯ ଚ କୁଷ୍ଠହୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

କରଞ୍ଜ ଓ ଇଡ଼ଗଜକୁ ଗୋମୂତ୍ରରେ ଘସି ଲେପ କଲେ କୁଷ୍ଠ ହ୍ରାସ ପାଏ; କରବୀର ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ୱର୍ତନ କିମ୍ବା ତେଲ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ କୁଷ୍ଠ ନାଶ ହୁଏ ।

ହରିଦ୍ରା ମଲଯଂ ରାସ୍ନା ଗୁଡୂଚ୍ଯେଡଗଜସ୍ତଥା । ଆରଗ୍ଵଧଃ କରଞ୍ଜଶ୍ଚ ଲେପଃ କୁଷ୍ଠହରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ହଳଦୀ, ମଲୟ, ରାସ୍ନା, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଇଡ଼ଗଜ, ଆରଗ୍ବଧ ଓ କରଞ୍ଜ — ଏହି ଲେପ କୁଷ୍ଠ ପାଇଁ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଔଷଧ ।

ମନଃ ଶିଲାଵିଡଙ୍ଗାନି ଵାଗଜୀ ସର୍ଷପାସ୍ତଥା । କରଞ୍ଜୈର୍ମୂତ୍ରପିଷ୍ଟୋଽଯଂ ଲେପଃ କୁଷ୍ଟହରୋର୍ଽକଵତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମନ:ଶିଳା, ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ବାଗଜୀ ଓ ସରସପ, କରଞ୍ଜ ଓ ମୂତ୍ରରେ ଘସି ତିଆରି ଏହି ଲେପ କୁଷ୍ଠକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ନାଶ କରେ ।

ଵିଡଙ୍ଗୈଡଵଚା କୁଷ୍ଠନିଶାସିନ୍ଧୂତ୍ଥସର୍ଷପୈଃ । ମୂତ୍ରାମ୍ଲପିଷ୍ଟୋ ଲେପୋଽଯଂ ଦଦ୍ରୂକୁଷ୍ଟଵିନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଇଡ଼ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ନିଶା, ସିନ୍ଧୂତ୍ଥ ଓ ସରସପ, ଖଟା ମୂତ୍ରରେ ଘସି ତିଆରି ଏହି ଲେପ ଦଦ୍ରୁ ଓ କୁଷ୍ଠ ଦୁଇଁଟିକୁ ନାଶ କରେ ।

ପ୍ରପୁନ୍ନାଟସୁବୀଜାନି ଧାତ୍ରୀ ସର୍ଜରସଃ ସ୍ନୁହୀ । ସୌଵୀରପିଷ୍ଟଂ ଦଦ୍ରୂଣାମେତଦୁଦ୍ଵର୍ତନଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପ୍ରପୁନ୍ନାଟ ଓ ସୁବୀଜ, ଧାତ୍ରୀ, ସର୍ଜ ଗୁମ୍ରା, ସ୍ନୁହୀ ଓ ସୌଭୀର — ଏମାନେ ଘସି ତିଆରି ଏହି ଉଦ୍ୱର୍ତନ ଦଦ୍ରୁ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ ।

ଆରଗ୍ଵଧସ୍ଯ ପତ୍ରାଣି ଆରନାଲେନ ପେଷଯେତ୍ । ଦଦ୍ରୂକିଟ୍ଟିମ (ଭ) କୁଷ୍ଠାନି ହନ୍ତି ସିଧ୍ମାନମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୭୧.

ଆରଗ୍ବଧର ପତ୍ର ଛାଛରେ ଘସି ଲେପ କଲେ ଦଦ୍ରୁ, କିଟ୍ଟିମା, କୁଷ୍ଠ ଓ ସିଧ୍ମା ନାଶ ହୁଏ ।

ଉଷ୍ଣୋ ପୀତା ଵାଗୁଜୀ ଚ କୁଷ୍ଠଜିତ୍କ୍ଷୀରଭୋଜନଃ । ତିଲାଜ୍ଯତ୍ରିଫଲାକ୍ଷୌଦ୍ରଵ୍ଯୋଷଭଲ୍ଲାତଶର୍କରାଃ । ଵୃଷ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ସମା ମେଧ୍ଯାଃ କଷ୍ଠହାଃ କାମଚାରିଣଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗରମ ଭାବରେ ପିତା ବାଗଜୀ ଓ ଦୁଧ ଖାଦ୍ୟ, ସେସମ ତେଲ, ତ୍ରିଫଳା, ମଧୁ, ତିକଟୁ, ଭଲ୍ଲାତକ ଓ ଚିନି — ଏହି ସାତଟି ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ, ବୁଦ୍ଧିବୃଦ୍ଧିକାରୀ, କୁଷ୍ଠ ନାଶକ ଓ କାମବୃଦ୍ଧିକାରୀ ।

ଵିଡଙ୍ଗତ୍ରିଫଲାକୃଷ୍ଣାଚୂର୍ଣଂ ଲୀଢଂ ସମାକ୍ଷିକମ୍ । ହନ୍ତି କୁଷ୍ଠକ୍ରିମିମେହନାଡୀଵ୍ରଣଭଗନ୍ଦରାନ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ତ୍ରିଫଳା ଓ କୃଷ୍ଣାର ଚୁରୁଣ ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ କୁଷ୍ଠ, କୀଟ, ମେହ, ଘାଓ ଓ ଭଗନ୍ଦର ନାଶ ହୁଏ ।

ଯଃ ଖାଦେଦଭଯାରିଷ୍ଟମରିଷ୍ଟାମଲକାନିଶାଃ । ସ ଜଯେତ୍ସର୍ଵକୁଷ୍ଠାନିମାସାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯେ କେହି ଅଭୟାରିଷ୍ଟ, ଅରିଷ୍ଟ, ଆମଳକ ଓ ନିଶା ଖାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠ ଓ ଚର୍ମରୋଗ ନିଶ୍ଚୟ ଜୟ କରେ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଦହ୍ଯମାନାଯୁତଃ କୁମ୍ଭେ ମୂଲଗେ ଖଦିରାଙ୍କୁରଃ । ସାକ୍ଷଧାତ୍ରୀରସଃ କ୍ଷୌଦ୍ରୋ ହନ୍ଯାତ୍କୁଷ୍ଠଂ ରସାଯନମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଦଶ ହଜାର ଛିଦ୍ର ଥିବା ମଟି କୁମ୍ଭରେ ଖଦିର ମୂଳ ଜଳାଇ, ତାହାର ରସ ଧାତ୍ରୀରସ ଓ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇଲେ, ଏହା କୁଷ୍ଠ ନାଶ କରେ ଓ ରସାୟନ ଭାବେ କାମ କରେ ।

ଧାତ୍ରୀ ଖଦିରଯୋଃ କ୍କାଥଂ ପୀତ୍ଵା ଵାଗଜିସଂଯୁତମ୍ । ଶଙ୍ଖେନ୍ଦୁଧଵଲଂ ଶ୍ଵିତ୍ରଂ ହନ୍ତି ତୂର୍ଣଂ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଧାତ୍ରୀ ଓ ଖଦିରର କଢ଼ା ବାଗଜୀ ସହିତ ପିଇଲେ, ଶଂଖ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଶ୍ବିତ୍ର ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ପୀତ୍ଵା ଭଲ୍ଲାତକଂ ତୈଲଂ ମାସାଦ୍ଵ୍ଯାଧିଂ ଜଯେନ୍ନରଃ । ସେଵିତଂ ଖାଦିରଂ ଵାରି ପାନାଦ୍ଯୈଃ କୁଷ୍ଠଜିଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଭଲ୍ଲାତକ ତେଲ ଏକ ମାସ ପିଇଲେ ରୋଗ ଜୟ ହୁଏ; ଏହିପରି ଖଦିରକୁ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାନୀୟ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କଲେ କୁଷ୍ଠ ନାଶ ହୁଏ ।

ଭାଵିତଂ ମଲପୂକ୍ଵାଥୈଃ ସୋମରାଜୀଫଲଂ ବହୁ । କର୍ଷଂ ଭକ୍ଷେଦଲଵଣୋ ହ୍ଯକ୍ଷଫଲ୍ଗୁଶୃତଂ ପିବେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ମଲପୂକର କଢ଼ାରେ ଭଲ ଭାବେ ଭିଜାଇଥିବା ସୋମରାଜୀ ଫଳ ଏକ କର୍ଷ ମାତ୍ରାରେ ଲୁଣ ସହିତ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ଅକ୍ଷ ଓ ଫଳ୍ଗୁ ସହିତ ଘିଅ ପିଇବା ଉପକାରୀ ।

ହନ୍ତି ଶ୍ଵିତ୍ରମସାଧ୍ଯଂ ଚ ଲେପେ ଯୋଜ୍ଯାପରାଜିତା । ଵାସା ଶୁଦ୍ଧା ଚ ତ୍ରିଫଲା ପଟୋଲଂ ଚ କରଞ୍ଜକମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଯେ ଶ୍ବିତ୍ର ଅସାଧ୍ୟ, ତାହାକୁ ଅପରାଜିତା ଲେପ ଲଗାଇ ନାଶ କରାଯାଏ; ବାସା, ଶୁଦ୍ଧ ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଓ କରଞ୍ଜକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ନିମ୍ବାଶନଂ କୃଷ୍ଣଵେତ୍ରଂ କ୍ଵାଥକଲ୍କେନ ଯଦ୍ଧୃତମ୍ । ଵଜ୍ରକଂ ତଦ୍ଭଵେତ୍କୁଷ୍ଠଂ ଶତଵର୍ଷାଣି ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୭୧.

ନିମ୍ବ ଓ କୃଷ୍ଣବେତ୍ର ଖାଇ, କଢ଼ା ଓ କଳ୍କ ଭାବରେ ତିଆରି କରି ଖାଇଲେ ଶରୀର ହୀରା ପରି ମଜବୁତ ହୁଏ, କୁଷ୍ଠ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ ଓ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ ।

ସ୍ଵରସେନ ଚ ଦୂର୍ଵାଯାଃ ପଚେତ୍ତୈଲଂ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ । କଚ୍ଛୂର୍ଵିଚର୍ଚିକା ପାମା ଅଭ୍ଯଙ୍ଗାଦେଵ ନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୧.

ଦୂର୍ବା ଗାଛର ରସକୁ ଚାରିଗୁଣ ତେଲ ସହିତ ମିଶାଇ ରନ୍ଧିଲେ, ଏହି ତେଲ ଚର୍ମରେ ଲଗାଇଲେ ଖଜୁଆ ଓ ପାମା ଭଲ ହୁଏ।

ଦ୍ରୁମତ୍ଵଗର୍କକୁଷ୍ଠାନି ଲଵଣାନି ଚ ମୂତ୍ରକମ୍ । ଗମ୍ଭାରିକାଚିତ୍ରକୈସ୍ତୈସ୍ତୈଲଂ କୁଷ୍ଠଵ୍ରଣାଦିନୁତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗଛର ଛାଲ, ଅର୍କ, କୁଷ୍ଠ, ଲୁଣ, ମୁତ୍ର, ଗମ୍ଭାରୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦେଇ ତେଲ ତିଆରି କରିଲେ ଏହା ଚର୍ମର ରୋଗ ଓ ଘାଉକୁ ଠିକ୍ କରେ।

(ଅଥାମ୍ଲପିତ୍ତଚିକିତ୍ସା) ଧାତ୍ରୀନିମ୍ବଫଲଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଗୋମୂତ୍ରେଣ ଚ ଚିତ୍ରକମ୍ । ଵାସାମୃତାପର୍ପଟିକାନିମ୍ବଭୂନିମ୍ବମାର୍କରୈଃ (ଵୈଃ) । ତ୍ରିଫଲାକୁଲତ୍ଥୈଃ କ୍ଵାଥଃ ସକ୍ଷୌଦ୍ରଶ୍ଚାମ୍ଲପିତ୍ତହା ॥ ୧,୧୭୧.

ଏସିଡିଟି ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆଉଳ ଓ ନିମ୍ବ ଫଳ, ଗୋମୂତ୍ରରେ ଚିତ୍ରକ, ବାସା, ଗୁଡ଼ୁଚି, ପର୍ପଟିକା, ନିମ୍ବ, ଭୂନିମ୍ବ ଓ ଖାର, ତ୍ରିଫଳା ଓ କୁଲଥା ସହିତ ଉକାଇ ମଧ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଏସିଡିଟି ଦୂର ହୁଏ।

ଫଲତ୍ରିକଂ ପଟୋଲଂ ଚ ତିକ୍ତକ୍ଵାଥଃ ସିତାଯୁତଃ । ପୀତୋ ଯଷ୍ଟୀମଧୁଯୁତୋ ଜ୍ଵରଚ୍ଛର୍ଦ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତଜିତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଓ ତିତିକ୍ତ ଉଷଧି ଦେଇ ଉକାଇ ଚିନି ଓ ଯଷ୍ଟିମଧୁ ସହିତ ପିଲେ ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି ଓ ଏସିଡିଟି ଶାନ୍ତ ହୁଏ।