ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କ୍ଷୀରଷଷ୍ଟିକଭୋଜୀସ୍ଯାଦେଵଂ କୃଷ୍ଣସହସ୍ରକମ୍ । ବୃଂହଣଂ ମୁଦ୍ଗମାଯୁଷ୍ଯଂ ପ୍ଲୀହୋଦରଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯେଉଁମାନେ ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ ହଜାର ଦିନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଷ୍ଟି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପ୍ଳୀହା ଓ ଉଦର ରୋଗର ନାଶ ପାଆନ୍ତି।

ପୁନର୍ନଵାକ୍ଵାଥକଲ୍କୈଃ ସିଦ୍ଧଂ ଶୋଥହରଂ ଘୃତମ୍ । ଗାଵା ମତ୍ରେଣ ସଂସେଵ୍ଯଂ ପିପ୍ପଲୀ ଵା ପଯୋଽନ୍ଵିତାଃ । ଗୁଡନ ଵାଭଯାଂ ତୁଲ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵା ଶୋଥରୋଗିଣା ॥ ୧,୧୭୦.

ପୁନର୍ନଭାର କଢ଼ା ଓ ପିଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଘିଅ ଶୋଥ ଦୂର କରେ; ଏହାକୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ବା ପିପ୍ପଳୀ ଦୁଧ ସହିତ ବା ଗୁଡ଼ ଓ ହରୀତକୀ ସମାନ ମାପରେ ବା ବିଶ୍ୱ ନାମକ ଔଷଧ ଶୋଥ ରୋଗୀ ନେଇପାରନ୍ତି।

ତୈଲମେରଣ୍ଡଜଂ ପୀତ୍ଵା ବଲାସିଦ୍ଧଂ ପଯୋଽନ୍ଵିତମ୍ । ଆଧ୍ମାନଶୂଲୋପଚିତାମନ୍ତ୍ରଵୃଦ୍ଧିଞ୍ଜଯେନ୍ନରଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ବଳା ଓ ଦୁଧ ସହିତ ତିଆରି ଏରଣ୍ଡ ତେଲ ପିଇଲେ ଉଦର ଫୁଲା, ବେଦନା ଓ ଦେହର ଜଳ ଜମା ଦୂର ହୁଏ।

ଭ୍ରଷ୍ଟୋରୁଚକତୈଲେନ କଲ୍କଃ ପଥ୍ଯାସମୁଦ୍ଭଵଃ । କୃଷ୍ଣସୈନ୍ଧଵସଂଯୁକ୍ତୋ ଵଦ୍ଧିରୋଗହରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ପଥ୍ୟା ଚୁରୁଣି କଟହଳ ତେଲରେ ଭଜି, କଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ତିଆରି କଲେ ଏହା ଉଦର ରୋଗ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀମୂଲନସ୍ଯେନ ଗଣ୍ଡମାଲା ଵିନଶ୍ଯତି । ସ୍ମୁହୀଗଣ୍ଡୀରିକାସ୍ଵେଦୋ ନାଶଯେଦର୍ବୁଦାନି ଚ ॥ ୧,୧୭୦.

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ମୂଳ ଲେପ କଲେ ଗଠି ଫୁଲା ନାଶ ହୁଏ; ସ୍ମୁହୀ ଓ ଗଣ୍ଡୀରିକା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱେଦ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗଠି ଓ ଗଠି ଭିତର ଗଠି ଦୂର ହୁଏ।

ହସ୍ତିକର୍ଣପଲାଶସ୍ଯ ଗଲଗଣ୍ଡଂ ତୁ ଲେପତଃ । ଧତ୍ତୂରୈରଣ୍ଡନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀଵର୍ଷାଭୂଶିଗ୍ରୁସର୍ଷପୈଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣପଲାଶ ଲେପ ଗଳର ଗଠି ଭଲ କରେ; ଏହା ସହିତ ଧତୂରା, ଏରଣ୍ଡ, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ବର୍ଷାଭୂ, ଶିଗ୍ରୁ ଓ ସରଷପ ମିଶାଇ ଲେପ କଲେ ଗଳଗଠି ଠିକ୍ ହୁଏ।

ପ୍ରଲେପଃଶ୍ଲୀପଦଂ ହନ୍ତି ଚିରୋତ୍ଥମତିଦାରୁଣମ୍ । ଶୋଭାଞ୍ଜନକସିନ୍ଧୃତ୍ଥହିଙ୍ଗୁଂ ଵିଦ୍ରଧିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଲେପ କଲେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରିଥିବା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଶ୍ଳୀପଦ ନାଶ ହୁଏ; ଶୋଭାଞ୍ଜନ, ସିନ୍ଧୁଲୁଣ ଓ ହିଙ୍ଗୁ ମିଶାଇଲେ ଫୋଡ଼ ଭଲ ହୁଏ।

ଶରପୁଙ୍ଖା ମଧୁଯୁତା ଯାତ୍ସର୍ସ୍ଵଵ୍ରଣଗେପଣୀ । ନିମ୍ବପତ୍ରସ୍ଯ ଵାଲେପଃ ଶ୍ଵଯଥୁଵ୍ରଣଗେପଣଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଶରପୁଙ୍ଖା ଓ ମଧୁ ଲେପ କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଘାଉ ଓ ଗଭୀର ଘାଉ ଭଲ ହୁଏ; ଏହିପରି ନିମ୍ବପତ୍ର ଲେପ ଶୋଥ ଓ ଘାଉ ଭଲ କରେ।

ତ୍ରିଫଲା ଖଦିରୋ ଦାର୍ଵୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵ୍ରଣଶୋଧନଃ । ସଦ୍ଯଃ କ୍ଷତଂ ଵ୍ରଣଂ ଵୈଦ୍ଯଃ ସଶୂଲଂ ପରିଷେଚଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା, ଖଦିର, ଦାରୁ ଓ ବଟବୃକ୍ଷ ଘାଉ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରେ; ଚିକିତ୍ସକ ନୂତନ ଘାଉ ହେଲେ, ବେଦନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଯଷ୍ଟୀମଧୁକଯୁକ୍ତେନ କିଞ୍ଚିଦୁଷ୍ଣେନ ସର୍ପିଷା । ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଗନ୍ତୁଵ୍ରଣାନ୍ଵୈଦ୍ଯୋ ଘୃତକ୍ଷୌଦ୍ରସମନ୍ଵିତାମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବାହ୍ୟ କାରଣରେ ହୋଇଥିବା ଘାଉକୁ ଚିହ୍ନି, ଚିକିତ୍ସକ ହଳକା ଉଷ୍ଣ ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଯଷ୍ଟିମଧୁର ମିଶ୍ରଣ ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍।

ଶୀତାଂ କ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ପିତ୍ତରକ୍ତୋଷ୍ମନାଶିନୀମ୍ । କ୍ଵାଥୋ ଵଂଶତ୍ଵଗେରଣ୍ଡଶ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରଵନିଦାକୃତଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ପିତ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ ତାପକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଶୀତଳ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ୍; ବାଁସ, ଏଣ୍ଡି ଓ ଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଘାସର କ୍ୱାଥ ଦେବା ଭଲ।

ସହିଙ୍ଗୁସୈନ୍ଧଵଃ ପୀତଃ କୋଷ୍ଠସ୍ଥଂ ସ୍ତ୍ରାଵଯେଦସୃକ୍ । ଯଵକୋଲକୁଲତ୍ଥାନାଂ ନିଃସ୍ନେହେନ ରସେନ ଵା ॥ ୧,୧୭୦.

ହିଙ୍ଗୁ ଓ ସେଉଁଠି ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ ଗୁଦାରେ ରହିଥିବା ରକ୍ତକୁ ବାହାର କରେ; କିମ୍ବା ଯବ, କୋଲା ଓ କୁଳଥିର ତେଲ ଛାଡି ରସ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

ଭୁଞ୍ଜୀତାନ୍ନଂ ଯଵାଗ୍ଵା ଵା ପିଵେତ୍ସୈନ୍ଧଵସଂଯୁତମ୍ । କରଞ୍ଜାରିଷ୍ଟନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀରସୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଵ୍ରଣକ୍ରିମୀନ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯବର ଭାତ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଲୁଣ ମିଶାଇ ପିଇବା ଉପଯୁକ୍ତ; କରଞ୍ଜ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଗୁଣ୍ଡିର ରସ ଘାଉର କୀଟକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।

ତ୍ରିଫଲାଚୂର୍ଣସଂଯୁକ୍ତୋ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁର୍ଵଟକୀକୃତଃ । ନିର୍ଯନ୍ତ୍ରଣୋ ଵିବନ୍ଧଘ୍ନୋ ଵ୍ରଧନଗେପଣଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଗୋଲି ଭାବେ ତିଆରି କରି, ନିୟମ ଛାଡି ଦେଲେ ମଳବନ୍ଧ ଖୋଲାଏ ଓ ଘାଉ, ସ୍ଫିତିରେ ଲାଭକାରୀ।

ଦୂର୍ଵାସ୍ଵରସସିଦ୍ଧଂ ଵା ତଲଂ କମ୍ପିଲ୍ଲକେନ ଵା । ଦାର୍ଵୋତ୍ଵଚଶ୍ଚ କଲ୍କେନ ପ୍ରଧାନଂ ଵ୍ରଣରୋପଣମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଦୁର୍ବା ଘାସର ରସ କିମ୍ବା କମ୍ପିଲ୍ଲକ ସହିତ ଏବଂ ଦାର୍ଭା ଗଛର ଛାଲ ଦେଇ ପିଷ୍ଟା କଲେ ଏହି ଲେପ ଘାଉ ଭଲ କରିବାରେ ପ୍ରଧାନ ଔଷଧ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୧ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ନାଡୀଵ୍ରଣାଦିରୋଗାଣାଂ ଚିକିତ୍ସାଂ ଶୃଣୁ ସୁଶ୍ରୁତ । ନାଡୀଂ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ସଂପାଟ୍ଯ ନାଜୀନାଂ ଵ୍ରଣଵତ୍କ୍ରିଯା ॥ ୧,୧୭୧.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ହେ ସୁଶ୍ରୁତ, ନାଳୀ ଘାଉ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ଶୁଣ। ନାଳୀକୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟି, ଘାଉ ଭଳି ଚିକିତ୍ସା କର।

ଗୁଗ୍ଗୁଲୁତ୍ରିଫଲାଵ୍ଯୋପୈଃ ସମାଂଶୈରାଜ୍ଯଯୋଜିତୈଃ । ନାଡୀଦୁଷ୍ଟଵ୍ରଣଂ ଶୂଲଂ ଭଗନ୍ଦରମଥୋ ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ବ୍ୟୋଷ ସମାନ ଭାଗ ଏବଂ ଘିଅ ମିଶାଇ ଦେଲେ ନାଳୀ ଘାଉ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଭଗନ୍ଦର ଠିକ୍ ହୁଏ।

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀରସତସ୍ତୈଲଂ ନାଡୀଦୁଷ୍ଟଵ୍ରଣାପହମ୍ । ହିତଂ ପାମାମଯାନାଂ ତୁ ପାନାଭ୍ଯଞ୍ଜନନାଵନୈଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି ଗଛର ରସର ତେଲ ନାଳୀ ଘାଉ ଠିକ୍ କରେ; ଏହା ପାମା ଆଦି ଚର୍ମରୋଗରେ ପିଇବା, ଲଗାଇବା ଓ ନାକରେ ଦେବାକୁ ଉପକାରୀ।

ଗଗ୍ଗୁତ୍ରିଫଲାକୃଷ୍ଣାତ୍ରିପଞ୍ଚୈକାଂଶଯୋଜିତା । ଘୁଟି (ଗୁଡି) କାଶୋଥଗୁଲ୍ମାର୍ଶୋଭଗନ୍ଦରଵତାଂ ହିତା ॥ ୧,୧୭୧.

ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା, କୃଷ୍ଣା ଓ ତ୍ରିପଞ୍ଚା ସମାନ ଭାଗର ଗୋଲି ତିଆରି କରି ଗଠି, ଗଠିଲା, ଫୁଲା ଓ ଭଗନ୍ଦର ରୋଗରେ ଲାଭକାରୀ।

ଧ୍ଵଜମଧ୍ଯେ ଶିରାଵେଧେ ଵିଶୁଦ୍ଧିରୁପଦଂଶକେ । ପାକୋ ରକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶିଶ୍ରକ୍ଷଯକରୋ ହି ସଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଲିଙ୍ଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିରା କାଟିଲେ ଉପଦଂଶ ରୋଗର ପବିତ୍ରତା ହୁଏ; ଘାଉକୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଏହା ଶିରା ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ।

ପଟୋଲନିମ୍ବତ୍ରିଫଲାଗୁଡୂଚୀକ୍ଵାଥମାପିବେତ୍ । ସଗୁଗ୍ଗୁଲୁଂ ସଖଦିରମୁପଦଂଶୋ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୭୧.

ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଗୁଡ଼ୁଚୀର କ୍ୱାଥ ସହିତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ଖଦିର ମିଶାଇ ପିଇଲେ ଉପଦଂଶ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଦହେତ୍କଟାହେ ତ୍ରିଫଲାଂ ସାମସୀ (ଷୀ) ମଧସଂଯୁତାମ୍ । ଉପଦଂଶେ ପ୍ରଲେପୋଽଯ ସଦ୍ଯୋ ରୋପଯତେ ଵ୍ରଣମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳାକୁ ମଧୁ ସହିତ ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଭଜି ଲେପ କରିଲେ ଉପଦଂଶ ଘାଉ ତୁରନ୍ତ ଭଲ ହୁଏ।

ତ୍ରିଫଲାନିମ୍ବଭୂନିମ୍ବକରଞ୍ଜଖଦିରାଦିଭିଃ । କଲ୍କୈଃ କ୍ଵାଥୈର୍ଘୃତଂ ପକ୍ଵମୁପଦଂଶହରଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ତ୍ରିଫଳା, ନିମ୍ବ, ଭୂନିମ୍ବ, କରଞ୍ଜ, ଖଦିର ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛର ଲେପ ଓ କ୍ୱାଥ ଘିଅରେ ରାନ୍ଧିଲେ ଉପଦଂଶ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।

ଆଦୌ ଭଗ୍ନଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ସେଚଯେଚ୍ଛୀତଲାଂବୁନା । ପକ୍ଵେନାଲେପନଂ କାର୍ଯଂ ବନ୍ଧନଂ ଚ କୁଶାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ପ୍ରଥମେ ଭାଙ୍ଗି ଚିହ୍ନି ଶୀତଳ ପାଣିରେ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍; ପରେ ରାନ୍ଧା ଲେପ ଲଗାଇ କୁଶ ଦେଇ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍।

ମାଷଂ ମାଂସଂ ତଥା ସର୍ପିଃ କ୍ଷୀରଂ ଯୂଷଃ ସତୀଜଲଃ । ବୃଂହଣଂ ଚାନ୍ନପାନଂ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଦେଯଂ ଭଗ୍ନରୋଗିଣେ ॥ ୧,୧୭୧.

ମାଷ ଡାଲି, ମାଂସ, ଘିଅ, ଖୀର, ଯୁଷ ଓ ଯବ ମିଶା ପାଣି ଭାଙ୍ଗି ହୋଇଥିବା ରୋଗୀକୁ ପୋଷକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ରସୋନମଧୁନାସାଜ୍ଯସିତାକଲ୍କଂ ସମଶ୍ନୁତା । ଛିନ୍ନଭିନ୍ନଚ୍ଯୁତାସ୍ଥୀନାଂ ସନ୍ଧାନମଚିରାଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ରସୁଣ, ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଚିନିର ଲେପ ଖାଇଲେ ଭାଙ୍ଗି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଖସିଯାଇଥିବା ହାଡ଼ ଶୀଘ୍ର ସଂଯୋଗ ହୁଏ।

ଅଶ୍ଵତ୍ଥତ୍ରିଫଲାଵ୍ଯୋଷାଃ ସଵରଭିଃ ସମୀକୃତୈଃ । ତୁଲ୍ଯୋ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁନା ଯୋଜ୍ଯୋ ଭଗ୍ନସନ୍ଧିପ୍ରସାଧ (କୃତ୍) କଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ଅଶ୍ୱଥ, ତ୍ରିଫଳା, ବ୍ୟୋଷ ଓ ବରଭି ସମାନ ଭାଗରେ ତିଆରି କରି ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ମିଶାଇଲେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଯୋଡ଼କୁ ଠିକ୍ କରେ।

ସର୍ଵକୁଷ୍ଠେଷୁ ଵମନଂ ରେଚନଂ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ । ଵଚାଵାସାପଟୋଲାନାଂ ନିମ୍ବସ୍ଯ କଲିନୀତ୍ଵଚଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠରେ ବାମନ (ଉଳ୍ଟାଇବା), ରେଚନ (ପାଖାନି ଦେବା) ଓ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ ଉପଯୁକ୍ତ । ଏହା ସହିତ ବଚା, ବାସା, ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, କଳିନୀ ଓ ଚାଳ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପକାରୀ ।

କଷାଯୋ ମଧୁନା ପୀତୋ ଵାତହୃନ୍ମଦନାନ୍ଵିତଃ । ଵିରେଚନଂ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଵୃତ୍କର୍ଣଫଲତ୍ରିକୈଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ମଧୁ ସହିତ ପିତା କଢ଼ା, ଯାହା ବାତ ଓ ହୃଦ୍ରୋଗ ଶାନ୍ତ କରେ, ତାହାକୁ ତ୍ରିବୃତ୍, କର୍ଣ୍ଣଫଳ ଓ ତିକଟୁ ସହିତ ରେଚନ ଦେବା ଉଚିତ ।