ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କଣାପାଷାଣଭେଦୈର୍ଵା ଶିଲାଜତୁକଚୂର୍ଣକମ୍ । ତଣ୍ଡୁଲୀଭିର୍ଗୁଡେନାପି ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ରୀତି ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୭୦.

କଣା, ପାଷାଣଭେଦ କିମ୍ବା ଶିଳାଜତୁ ଚୁରୁଣ, ଚାଉଳ ଓ ଗୁଡ଼ ସହିତ ନେଲେ, ମୁତ୍ରକ୍ରିଚ୍ଛ୍ର ଭଲ ହୁଏ ଓ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରେ।

ଅମୃତାନାଗରୀଧାତ୍ରୀଵାଜିଗନ୍ଧାତ୍ରିକଣ୍ଟକାମ୍ । ପ୍ରପିବେଦ୍ଵାତରେଗାର୍ତଃ ସଶୂଲୋ ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ରଵାନ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯେଉଁମାନେ ବାତରୋଗ, ବେଦନା ଓ ପିଶାବ କଷ୍ଟରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ଅମୃତା, ନାଗରୀ, ଧାତ୍ରୀ, ବାଜିଗନ୍ଧା ଓ ତ୍ରିକଣ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା ପିବିବା ଉଚିତ।

ସିତାତୁଲ୍ଯୋ ଯଵକ୍ଷାରଃ ସର୍ଵକୃଚ୍ଛ୍ରନିଵାରଣଃ । ନିଦିଗ୍ଧିକାରସୋ ଵାପି ସକ୍ଷୌଦ୍ରଃ କୃଚ୍ଛ୍ରନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଚିନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଯବକ୍ଷାର ସମସ୍ତ ପିଶାବ କଷ୍ଟ ଦୂର କରେ; ଏହିପରି ନିଦିଗ୍ଧିକାର ରସ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ।

ଲଵଣଂ ତ୍ରିଫଲାକଲ୍କୈର୍ମୂତ୍ରାଘାତହରଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ମୂତ୍ରେ ଵିରୁଦ୍ଧେ କର୍ପୂରଚୂର୍ଣଂ ଲିଙ୍ଗେ ପ୍ରଵେଶଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା ପିଷ୍ଟା ଲୁଣ ପିଶାବ ବନ୍ଧ ହେଲେ ଭଲ ମନାଯାଏ; ଯଦି ପିଶାବ ବନ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ କର୍ପୁର ଗୁଣ୍ଡ ପୁରୁଷଙ୍କ ଲିଙ୍ଗରେ ଦେବା ଉଚିତ।

କ୍ଵାଥଶ୍ଚ ଶିଗ୍ରୁମୂଲୋତ୍ଥଃ କଟୂଷ୍ଣୋଶ୍ମାନିପାତନଃ । ସର୍ଵମେହହରୋଧାତ୍ର୍ଯା ରସଃକ୍ଷୌଦ୍ରନିଶାଯୁତଃ । ତ୍ରିଫଲାଦାରୁଦାର୍ଵ୍ଯଷ୍ଟକ୍ଵାଥଃ କ୍ଷୌଦ୍ରେଣ ମେହହା ॥ ୧,୧୭୦.

ଶିଗ୍ରୁ ମୂଳର କଢ଼ା, ତିକ୍ତ ଓ ତିକ୍ଷ୍ଣ, ପିଶାବ ଚାଲିବାକୁ ସହାୟକ; ଧାତ୍ରୀର ରସ ମଧୁ ଓ ହଳଦୀ ସହିତ ନେଲେ ସମସ୍ତ ପିଶାବ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ; ତ୍ରିଫଳା, ଦାରୁ, ଦାର୍ବୀ ଓ ଅଷ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ପିଶାବ ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ।

ଅସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଵ୍ଯଵାଯଂ ଚ ଵ୍ଯାଯାମାଶ୍ଚିନ୍ତନାନି ଚ । ସ୍ଥୌଲ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ପପରିତ୍ଯକ୍ତଂ କ୍ରମେଣାଭିପ୍ରଵର୍ଧଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯିଏ ଦେହର ମୋଟାପଣ କମେଇବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଦିନେ ଦିନେ ଜାଗି ରହିବା, ଯୌନ ନିୟମ, ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇବା ଓ ଅତି ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ଯଵଶ୍ଯାମାକଭୋଜୀ ସ୍ଯାସ୍ଥୌଲ୍ଯକୃନ୍ମଧୁଵାରିଣା । ଉଷ୍ଣମନ୍ନଂ ସମଣ୍ଡଂ ଵା ପିବନ୍କୃଶତନୁର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯେଉଁମାନେ ଯବ ଓ ଶ୍ୟାମାକ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଦେହ ଚିକ୍କଣ କରେ, ଏବଂ ମଧୁ ମିଶିତ ପାଣି କିମ୍ବା ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ଝୋଳ ସହିତ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଶରୀରରେ ଚିକ୍କଣତା ପାଇବେ।

ସଚଵ୍ଯଜୀରକଂ ଵ୍ଯୋଷା ହିଙ୍ଗୁସୌଵର୍ଚଲାମଲାଃ । ମଧୁନା ରକ୍ତଵଃ ପୀତା ମେଧୋଘ୍ନା ସର୍ଵଦୀପନାଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଚବ୍ୟା, ଜୀରା, ବ୍ୟୋଷ, ହିଙ୍ଗୁ, ସୌବର୍ଚ୍ଚଳ ଓ ଆମଳକୀର ଚୁରୁଣି ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ରକ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଚର୍ବି ନାଶ ହୁଏ ଓ ଜଠରାଗ୍ନି ଦୀପନ ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଗୁଣେ ଜଲେ ମୂତ୍ରେ ଦ୍ଵିଗୁଣେ ଚିତ୍ରକାଣି ଚ । କଲ୍କୈଃ ସିଦ୍ଧ ଘୃତ ପ୍ରସ୍ଥଂ ସକ୍ଷୀରଂ ଜଠରୀ ପିବେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଚାରି ଗୁଣା ପାଣି ଓ ଦୁଇ ଗୁଣା ପିଶାବରେ ଚିତ୍ରକ ଟୁକୁଡ଼ି ରାନ୍ଧି, ପିଷ୍ଟା ତିଆରି କରି, ଏହାକୁ ଘିଅ ଏବଂ ଦୁଧ ସହିତ ଜଠର ରୋଗରେ ପିବିବା ଉଚିତ।

କ୍ରମଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ଦଶାହାନି ଦଶ ପୈପ୍ପାଲିକଂ ଦିନମ୍ । ଵର୍ଧଯେତ୍ପଯସା ସାର୍ଧଂ ତଥୈଵାପାନଯେତ୍ପୁନଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଦଶ ଦିନ ଧରି ଦିନକୁ ଦଶଟି ପଇପ୍ପାଳିକା ଦୁଧ ସହିତ କ୍ରମେ ବଢ଼ାଇ ନେବା ଉଚିତ; ପରେ ଏହିପରି କ୍ରମେ କ୍ରମେ କମାଇବା ଉଚିତ।

କ୍ଷୀରଷଷ୍ଟିକଭୋଜୀସ୍ଯାଦେଵଂ କୃଷ୍ଣସହସ୍ରକମ୍ । ବୃଂହଣଂ ମୁଦ୍ଗମାଯୁଷ୍ଯଂ ପ୍ଲୀହୋଦରଵିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯେଉଁମାନେ ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ ହଜାର ଦିନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଷ୍ଟି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପ୍ଳୀହା ଓ ଉଦର ରୋଗର ନାଶ ପାଆନ୍ତି।

ପୁନର୍ନଵାକ୍ଵାଥକଲ୍କୈଃ ସିଦ୍ଧଂ ଶୋଥହରଂ ଘୃତମ୍ । ଗାଵା ମତ୍ରେଣ ସଂସେଵ୍ଯଂ ପିପ୍ପଲୀ ଵା ପଯୋଽନ୍ଵିତାଃ । ଗୁଡନ ଵାଭଯାଂ ତୁଲ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵା ଶୋଥରୋଗିଣା ॥ ୧,୧୭୦.

ପୁନର୍ନଭାର କଢ଼ା ଓ ପିଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଘିଅ ଶୋଥ ଦୂର କରେ; ଏହାକୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ବା ପିପ୍ପଳୀ ଦୁଧ ସହିତ ବା ଗୁଡ଼ ଓ ହରୀତକୀ ସମାନ ମାପରେ ବା ବିଶ୍ୱ ନାମକ ଔଷଧ ଶୋଥ ରୋଗୀ ନେଇପାରନ୍ତି।

ତୈଲମେରଣ୍ଡଜଂ ପୀତ୍ଵା ବଲାସିଦ୍ଧଂ ପଯୋଽନ୍ଵିତମ୍ । ଆଧ୍ମାନଶୂଲୋପଚିତାମନ୍ତ୍ରଵୃଦ୍ଧିଞ୍ଜଯେନ୍ନରଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ବଳା ଓ ଦୁଧ ସହିତ ତିଆରି ଏରଣ୍ଡ ତେଲ ପିଇଲେ ଉଦର ଫୁଲା, ବେଦନା ଓ ଦେହର ଜଳ ଜମା ଦୂର ହୁଏ।

ଭ୍ରଷ୍ଟୋରୁଚକତୈଲେନ କଲ୍କଃ ପଥ୍ଯାସମୁଦ୍ଭଵଃ । କୃଷ୍ଣସୈନ୍ଧଵସଂଯୁକ୍ତୋ ଵଦ୍ଧିରୋଗହରଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ପଥ୍ୟା ଚୁରୁଣି କଟହଳ ତେଲରେ ଭଜି, କଳା ଲୁଣ ମିଶାଇ ତିଆରି କଲେ ଏହା ଉଦର ରୋଗ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ।

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀମୂଲନସ୍ଯେନ ଗଣ୍ଡମାଲା ଵିନଶ୍ଯତି । ସ୍ମୁହୀଗଣ୍ଡୀରିକାସ୍ଵେଦୋ ନାଶଯେଦର୍ବୁଦାନି ଚ ॥ ୧,୧୭୦.

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ମୂଳ ଲେପ କଲେ ଗଠି ଫୁଲା ନାଶ ହୁଏ; ସ୍ମୁହୀ ଓ ଗଣ୍ଡୀରିକା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱେଦ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗଠି ଓ ଗଠି ଭିତର ଗଠି ଦୂର ହୁଏ।

ହସ୍ତିକର୍ଣପଲାଶସ୍ଯ ଗଲଗଣ୍ଡଂ ତୁ ଲେପତଃ । ଧତ୍ତୂରୈରଣ୍ଡନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀଵର୍ଷାଭୂଶିଗ୍ରୁସର୍ଷପୈଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣପଲାଶ ଲେପ ଗଳର ଗଠି ଭଲ କରେ; ଏହା ସହିତ ଧତୂରା, ଏରଣ୍ଡ, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ବର୍ଷାଭୂ, ଶିଗ୍ରୁ ଓ ସରଷପ ମିଶାଇ ଲେପ କଲେ ଗଳଗଠି ଠିକ୍ ହୁଏ।

ପ୍ରଲେପଃଶ୍ଲୀପଦଂ ହନ୍ତି ଚିରୋତ୍ଥମତିଦାରୁଣମ୍ । ଶୋଭାଞ୍ଜନକସିନ୍ଧୃତ୍ଥହିଙ୍ଗୁଂ ଵିଦ୍ରଧିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଲେପ କଲେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରିଥିବା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଶ୍ଳୀପଦ ନାଶ ହୁଏ; ଶୋଭାଞ୍ଜନ, ସିନ୍ଧୁଲୁଣ ଓ ହିଙ୍ଗୁ ମିଶାଇଲେ ଫୋଡ଼ ଭଲ ହୁଏ।

ଶରପୁଙ୍ଖା ମଧୁଯୁତା ଯାତ୍ସର୍ସ୍ଵଵ୍ରଣଗେପଣୀ । ନିମ୍ବପତ୍ରସ୍ଯ ଵାଲେପଃ ଶ୍ଵଯଥୁଵ୍ରଣଗେପଣଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଶରପୁଙ୍ଖା ଓ ମଧୁ ଲେପ କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଘାଉ ଓ ଗଭୀର ଘାଉ ଭଲ ହୁଏ; ଏହିପରି ନିମ୍ବପତ୍ର ଲେପ ଶୋଥ ଓ ଘାଉ ଭଲ କରେ।

ତ୍ରିଫଲା ଖଦିରୋ ଦାର୍ଵୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵ୍ରଣଶୋଧନଃ । ସଦ୍ଯଃ କ୍ଷତଂ ଵ୍ରଣଂ ଵୈଦ୍ଯଃ ସଶୂଲଂ ପରିଷେଚଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା, ଖଦିର, ଦାରୁ ଓ ବଟବୃକ୍ଷ ଘାଉ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରେ; ଚିକିତ୍ସକ ନୂତନ ଘାଉ ହେଲେ, ବେଦନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଯଷ୍ଟୀମଧୁକଯୁକ୍ତେନ କିଞ୍ଚିଦୁଷ୍ଣେନ ସର୍ପିଷା । ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଗନ୍ତୁଵ୍ରଣାନ୍ଵୈଦ୍ଯୋ ଘୃତକ୍ଷୌଦ୍ରସମନ୍ଵିତାମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବାହ୍ୟ କାରଣରେ ହୋଇଥିବା ଘାଉକୁ ଚିହ୍ନି, ଚିକିତ୍ସକ ହଳକା ଉଷ୍ଣ ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଯଷ୍ଟିମଧୁର ମିଶ୍ରଣ ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍।

ଶୀତାଂ କ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ପିତ୍ତରକ୍ତୋଷ୍ମନାଶିନୀମ୍ । କ୍ଵାଥୋ ଵଂଶତ୍ଵଗେରଣ୍ଡଶ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରଵନିଦାକୃତଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ପିତ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ ତାପକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଶୀତଳ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ୍; ବାଁସ, ଏଣ୍ଡି ଓ ଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଘାସର କ୍ୱାଥ ଦେବା ଭଲ।

ସହିଙ୍ଗୁସୈନ୍ଧଵଃ ପୀତଃ କୋଷ୍ଠସ୍ଥଂ ସ୍ତ୍ରାଵଯେଦସୃକ୍ । ଯଵକୋଲକୁଲତ୍ଥାନାଂ ନିଃସ୍ନେହେନ ରସେନ ଵା ॥ ୧,୧୭୦.

ହିଙ୍ଗୁ ଓ ସେଉଁଠି ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ ଗୁଦାରେ ରହିଥିବା ରକ୍ତକୁ ବାହାର କରେ; କିମ୍ବା ଯବ, କୋଲା ଓ କୁଳଥିର ତେଲ ଛାଡି ରସ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

ଭୁଞ୍ଜୀତାନ୍ନଂ ଯଵାଗ୍ଵା ଵା ପିଵେତ୍ସୈନ୍ଧଵସଂଯୁତମ୍ । କରଞ୍ଜାରିଷ୍ଟନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀରସୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଵ୍ରଣକ୍ରିମୀନ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯବର ଭାତ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଲୁଣ ମିଶାଇ ପିଇବା ଉପଯୁକ୍ତ; କରଞ୍ଜ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଗୁଣ୍ଡିର ରସ ଘାଉର କୀଟକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।

ତ୍ରିଫଲାଚୂର୍ଣସଂଯୁକ୍ତୋ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁର୍ଵଟକୀକୃତଃ । ନିର୍ଯନ୍ତ୍ରଣୋ ଵିବନ୍ଧଘ୍ନୋ ଵ୍ରଧନଗେପଣଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଗୋଲି ଭାବେ ତିଆରି କରି, ନିୟମ ଛାଡି ଦେଲେ ମଳବନ୍ଧ ଖୋଲାଏ ଓ ଘାଉ, ସ୍ଫିତିରେ ଲାଭକାରୀ।

ଦୂର୍ଵାସ୍ଵରସସିଦ୍ଧଂ ଵା ତଲଂ କମ୍ପିଲ୍ଲକେନ ଵା । ଦାର୍ଵୋତ୍ଵଚଶ୍ଚ କଲ୍କେନ ପ୍ରଧାନଂ ଵ୍ରଣରୋପଣମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଦୁର୍ବା ଘାସର ରସ କିମ୍ବା କମ୍ପିଲ୍ଲକ ସହିତ ଏବଂ ଦାର୍ଭା ଗଛର ଛାଲ ଦେଇ ପିଷ୍ଟା କଲେ ଏହି ଲେପ ଘାଉ ଭଲ କରିବାରେ ପ୍ରଧାନ ଔଷଧ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୧ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ନାଡୀଵ୍ରଣାଦିରୋଗାଣାଂ ଚିକିତ୍ସାଂ ଶୃଣୁ ସୁଶ୍ରୁତ । ନାଡୀଂ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ସଂପାଟ୍ଯ ନାଜୀନାଂ ଵ୍ରଣଵତ୍କ୍ରିଯା ॥ ୧,୧୭୧.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ହେ ସୁଶ୍ରୁତ, ନାଳୀ ଘାଉ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ଶୁଣ। ନାଳୀକୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟି, ଘାଉ ଭଳି ଚିକିତ୍ସା କର।

ଗୁଗ୍ଗୁଲୁତ୍ରିଫଲାଵ୍ଯୋପୈଃ ସମାଂଶୈରାଜ୍ଯଯୋଜିତୈଃ । ନାଡୀଦୁଷ୍ଟଵ୍ରଣଂ ଶୂଲଂ ଭଗନ୍ଦରମଥୋ ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୧.

ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ବ୍ୟୋଷ ସମାନ ଭାଗ ଏବଂ ଘିଅ ମିଶାଇ ଦେଲେ ନାଳୀ ଘାଉ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଭଗନ୍ଦର ଠିକ୍ ହୁଏ।

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀରସତସ୍ତୈଲଂ ନାଡୀଦୁଷ୍ଟଵ୍ରଣାପହମ୍ । ହିତଂ ପାମାମଯାନାଂ ତୁ ପାନାଭ୍ଯଞ୍ଜନନାଵନୈଃ ॥ ୧,୧୭୧.

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି ଗଛର ରସର ତେଲ ନାଳୀ ଘାଉ ଠିକ୍ କରେ; ଏହା ପାମା ଆଦି ଚର୍ମରୋଗରେ ପିଇବା, ଲଗାଇବା ଓ ନାକରେ ଦେବାକୁ ଉପକାରୀ।

ଗଗ୍ଗୁତ୍ରିଫଲାକୃଷ୍ଣାତ୍ରିପଞ୍ଚୈକାଂଶଯୋଜିତା । ଘୁଟି (ଗୁଡି) କାଶୋଥଗୁଲ୍ମାର୍ଶୋଭଗନ୍ଦରଵତାଂ ହିତା ॥ ୧,୧୭୧.

ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା, କୃଷ୍ଣା ଓ ତ୍ରିପଞ୍ଚା ସମାନ ଭାଗର ଗୋଲି ତିଆରି କରି ଗଠି, ଗଠିଲା, ଫୁଲା ଓ ଭଗନ୍ଦର ରୋଗରେ ଲାଭକାରୀ।